സ ഏഷ ഹരിര് ഇത്യ് ആസ്തേ ഭവത്യ് ഏഷ പിതാമഹഃ । ചന്ദ്രോ ഽര്ക ഇന്ദ്രോ വരുണോ യമോ വൈശ്രവണോ ഽനിലഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ഹരി, ഇവൻ തന്നെയാണ് പിതാമഹൻ; ഇവൻ ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ, വരുണൻ, യമൻ, വൈശ്രവണൻ, കാറ്റ് — എല്ലാം ഇവൻ തന്നെയാണ്.
അനലോ ജലദോ ഽമ്ഭോധിര് ഹ്യോ ഽദ്യ ശ്വശ് ചാസ്തി നാസ്തി ച । ഇത്യ് ഏതേ ചിന്മയാകാശകോശലേശാസ് സ്ഫുരന്ത്യ് അലമ്
ഇവൻ അഗ്നിയും, മഴവർഷിപ്പിക്കുന്നവനും, സമുദ്രവും, ഇന്നലെയും, ഇന്നും, നാളെയും, ഉണ്ട് എന്നതും ഇല്ല എന്നതും — ഈ എല്ലാം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഒരു ചെറിയ കണികയുടെ തിളക്കങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
ഏവംവിധാഭിസ് സഞ്ജ്ഞാഭിര് മുധാഭാവനയേദൃശാഃ । സ്വഭാവമാത്രബോധേന ഭവന്ത്യ് ഏതേ തു താദൃശാഃ
ഇങ്ങനെയുള്ള പേരുകൾകൊണ്ട് ഭ്രമിച്ചവർ ഈ രൂപങ്ങൾക്കു കല്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുമ്പോൾ മാത്രമേ അവ സത്യത്തിൽ എന്താണെന്നു കാണാൻ കഴിയൂ.
അബോധോ ബോധ ഇത്യ് ഏവം ചിദ്വ്യോമൈവാത്മനി സ്ഥിതമ് । തസ്മാദ് ഭേദോദ്ഭേദമ് ഐക്യം നാസ്ത്യ് ഏവേതി പ്രശാമ്യതാമ്
അജ്ഞാനവും ജ്ഞാനവും — ഇവ രണ്ടും തന്നെ ആത്മാവിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ ഭേദം, ഉദ്ഭവം, ഐക്യം എന്നിങ്ങനെയുള്ള എല്ലാ ധാരണകളും പൂർണ്ണമായും ശമിപ്പിക്കണം.
താവത് തരങ്ഗത്വമ് അയം കരോതി ജീവസ് സ്വസംസാരമഹാസമുദ്രേ । യാവന് ന ജാനാതി പരം സ്വഭാവം നിരാമയം തന്മയതാമ് ഉപേതഃ
സ്വന്തം ജന്മമരണങ്ങളുടെ മഹാസമുദ്രത്തിൽ, ഒരാൾക്ക് പരമമായ ശുദ്ധസ്വഭാവം അറിയാതെ അതിൽ ലയിക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഒരു തിരമാലപോലെ ആവർത്തിച്ച് ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു.
ജ്ഞാതേ തു ശാന്തിം സ തഥോപയാതി യഥാ ന സോ ഽബ്ധിര് ന തരങ്ഗകോ ഽസൌ । യഥാസ്ഥിതം സര്വമ് ഇദം ച ശാന്തം ഭവത്യ് അനന്തം പരമ് ഏവ തസ്യ
പക്ഷേ, ആ പരമസത്യത്തെ അറിഞ്ഞാൽ, അവൻ സമാധാനം പ്രാപിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവനു സമുദ്രവും തിരമാലയും ഇല്ല; എല്ലാം അതുപോലെ തന്നെ, ശാന്തവും അനന്തവും യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമമായതുമാണ്.
ചിന്മാത്രപരമാകാശ ഏഷ യẖ കഥിതോ മയാ । ഏഷോ ഽസൌ ശിവ ഇത്യ് ഉക്തസ് തദാ രുദ്രḫ പ്രനൃത്യതി
ഞാൻ വിവരിച്ച ഈ ശുദ്ധചൈതന്യത്തിന്റെ പരമാകാശം തന്നെയാണ് ശിവൻ എന്നു പറയുന്നത്; അപ്പോൾ രുദ്രൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
യാസൌ തസ്യാകൃതിര് നാസാവ് ആകൃതിẖ കൃതിനാം വര । തച് ചിന്മാത്രഘനം വ്യോമ തഥാ കചതി താദൃശമ്
അവന്റെ ആ രൂപം ഒരു രൂപമല്ല, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ; അതു ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഘനമായ ആകാശം പോലെ അതുപോലെയാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്.
മയാ ദൃഷ്ടം തദ് ആകാശമ് ഏവ ശാന്തം തദാകൃതി । മയൈവ തത് പരിജ്ഞാതം നാന്യḫ പശ്യതി തത് തഥാ
ആ ശാന്തമായ ആകാശം ഞാൻ മാത്രം കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അതിന്റെ സ്വഭാവവും ഞാൻ മാത്രം മനസ്സിലാക്കി. മറ്റാരും അതിനെ ഇങ്ങനെ കാണുന്നില്ല.
യഥാ നാമ സ കല്പാന്തസ് സ രുദ്രസ് സാ ച ഭൈരവീ । മായാമാത്രം തഥാ സര്വം പരിജ്ഞാതമ് അലം മയാ
യുഗാന്തവും, രുദ്രനും, ഭൈരവിയും എല്ലാം മായ മാത്രമാണെന്നതുപോലെ, എല്ലാം മായയാണെന്ന് ഞാൻ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ചിദ്വ്യോമൈവ പരം ശൂന്യം സന്നിവേശേന നേതരത് । തഥാ സംലക്ഷ്യതേ രാമ ഭൈരവാകാരതാം ഗതമ്
രാമാ, പരമശൂന്യമായത് ചൈതന്യമായ ആകാശം മാത്രമാണ്; മറ്റൊന്നുമല്ല. അതാണ് ഭൈരവന്റെ രൂപത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്.
വാച്യവാചകസമ്ബന്ധം വിനാ ബോധോ ന ജായതേ । യസ്മാത് തസ്മാത് ത്വയി മയാ ദൃഷ്ടമ് ഏവം പ്രവര്ണിതമ്
പദവും അതിന്റെ അർത്ഥവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഇല്ലാതെ അറിവ് ഉണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ കണ്ടതെല്ലാം ഇങ്ങനെ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചത്.
യദ് ഏവ വാച്യ് ഉപാരൂഢമ് ഏതദ് രാമ തദ് ഏവ തേ । രൂഢാധിഭൌതികദൃശẖ ക്ഷണാത് സത്യാത്മതാം ഗതമ്
രാമാ, എന്താണ് നിനക്ക് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാവുന്നത്, അതു തന്നെ നിന്റെ ദൃശ്യലോകത്തിൽ യഥാർത്ഥതയായി ഉടൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ന ഭൈരവീ സാ നൈവാസൌ ഭൈരവോ നൈവ സ ക്ഷയഃ । സമസ്തമ് ഏവ തദ് ഭ്രാന്തിമാത്രം ചിദ്വ്യോമ ഭാസതേ
അത് ഭൈരവി അല്ല, അതും ഭൈരവൻ അല്ല, അതും നാശം തന്നെയും അല്ല; എല്ലാം ഭ്രമം മാത്രമാണ്, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം മാത്രം പ്രകാശിക്കുന്നു.
സ്വപ്നനിര്മാണപുരവത് സങ്കല്പരണവേഗവത് । കഥാര്ഥസാര്ഥരസവന് മനോരാജ്യവിലാസവത്
സ്വപ്നത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ച നഗരത്തെപ്പോലെയും, ചിന്തയുടെ തൂവൽപടവിന്റെ വേഗതയെപ്പോലെയും, കഥയുടെ സാരവും രസംപോലെയും, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച രാജ്യത്തിന്റെ ആനന്ദത്തെപ്പോലെയും.
യഥാ സ്വപ്നപുരം സ്വച്ഛേ വ്യോമ്നി മൌക്തികധീര് യഥാ । യഥാ കേശോണ്ഡുകം വ്യോമ്നി തഥാ ചിദ് ഭാതി ചിദ്ഘനേ
എങ്ങിനെ സ്വപ്നനഗരം വെടിപ്പുള്ള ആകാശത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, എങ്ങിനെ മുത്തുകളുടെ താടി ആകാശത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, എങ്ങിനെ മുടിയുണ്ടു ആകാശത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, അതുപോലെ ചൈതന്യത്തിന്റെ സമുച്ചയത്തിൽ ചൈതന്യം പ്രകാശിക്കുന്നു.
ചിന്മാത്രാകാശമ് ഏവാച്ഛം കചതി സ്വാത്മനാത്മനി । യഥാ നാമ തഥാഭാതി തദാത്മൈവ ജഗത്തയാ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം, തെളിഞ്ഞ്, സ്വയം തന്നെ ആത്മാവായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അതെങ്ങനെ തോന്നുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം. അതിനാൽ ലോകം അതേ ആത്മാവാണ്.
യഥാ ചിദ്വ്യോമ്നി കചതി സ്വ ഏവാത്മാ ജഗത്തയാ । തഥാ കചതി തത് തത്ര കല്പാന്തശിവനര്തനമ്
ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ, ആത്മാവ് തന്നെ ലോകമായി തെളിയുന്നതുപോലെ, അതിനകത്ത് കാലചക്രം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ശിവന്റെ നൃത്തവും നടക്കുന്നു.
ശിവയോര് ഏവമ് ആകാരോ നിരാകാരോ ഽങ്ഗ വര്ണിതഃ । അധുനാ ശൃണു വക്ഷ്യേ തേ നൃത്തസ്യാനൃത്തതാസ്ഥിതിമ്
പ്രിയനേ, ഇതുവരെ ഞാൻ ശിവന്റെ രൂപരഹിതമായ രൂപം വിവരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ ശ്രദ്ധയോടെ ശിവനൃത്തത്തിന്റെ അസത്യത്വം വിശദമാക്കാം.
ചേതനം ചേതനാദ് ധേതോẖ കിഞ്ചിത് സംസ്പന്ദനം വിനാ । ക്വചിത് സ്ഥാതും ന ശക്നോതി വസ്ത്വ് അവസ്തുതയാ യഥാ
ചൈതന്യം, അതിൽ നിന്നു തന്നെ ഉദിക്കുന്ന ചലനം ഇല്ലാതെ, എവിടെയും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ, യഥാർത്ഥമല്ലാത്തത് യഥാർത്ഥമായി നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല.
സ്വഭാവാച് ചേതനം തസ്മാദ് രുദ്രത്വേന തഥാ സ്ഥിതമ് । ഹേമേവ രൂപകത്വേന സന്നിവേശവിലാസിനാ
അതിനാല് സ്വഭാവത്താല് തന്നെ, ചൈതന്യം രുദ്രനായി നിലകൊള്ളുന്നു. പൊന്നിന് ആഭരണങ്ങളുടെ രൂപം എടുക്കുന്നതുപോലെ, പലവിധ രൂപങ്ങളില് അതിന് സന്തോഷം കാണാം.
യന് നാമ ചേതനം യത്ര തദ് അവശ്യം സ്വഭാവതഃ । സ്പന്ദധര്മി ഭവത്യ് ഏവ വസ്തുതാ ഹി സ്വഭാവജാ
ചൈതന്യം എന്നത് എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ അതിന് ചലനം ഉണ്ടാകും; കാരണം, ഒരു വസ്തുവിന്റെ യാഥാര്ത്ഥ്യം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തില് നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യസ് സ്പന്ദശ് ചിദ്ഘനസ്യ സ്വശ് ശിവസ്യാസ്യ സ ഏവ നഃ । സ്വവാസനാവേശവശാന് നൃത്തമ് ഇത്യ് ഏവ രാജതേ
ഈ സാന്ദ്രമായ ചൈതന്യമായ ശിവന്റെ ചലനമേ, അതിന്റെ സ്വന്തം വാസനകളുടെ പ്രഭാവത്തില് നൃത്തം പോലെ നമ്മുക്ക് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
അതസ് സ കല്പാന്തശിവോ രുദ്രോ രൌദ്രാകൃതിര് ദ്രുതമ് । യന് നൃത്യതി ഹി തദ് വിദ്ധി ചിദ്ഘനസ്പന്ദനം നിജമ്
അതിനാല്, കല്പാന്തത്തില് ശിവന് രുദ്രനായി, ഭയങ്കരമായ രൂപത്തില് വേഗത്തില് നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്, അതു തന്നെ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനമാണെന്ന് നീ അറിയണം.
പ്രാമാണികദൃശാ ദൃശ്യമ് ഇദം നാസ്ത്യ് ഏവ വസ്തുതഃ । യദി വാസ്ത്യ് ഏവ തത് സര്വം കല്പാന്തേ പ്രവിനശ്യതി
യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ നോക്കുമ്പോൾ ഈ ലോകം സത്യത്തിൽ ഇല്ല. അതുണ്ടെന്നു കരുതിയാലും, എല്ലാം കാലാവസാനത്തിൽ നശിച്ചുപോകും.
തത് കല്പാന്തമഹാശൂന്യേ ഏതസ്മിന് പരമാമ്ബരേ । കഥം കിം നാമ വാ ചേത്യം ചേത്താ ചേതതി ചിദ്ഘനഃ
അവസാനകാലത്തെ ആ മഹാശൂന്യത്തിൽ, ഈ പരമാകാശത്തിൽ, ആരാണ് എന്ത് ചിന്തിക്കാനോ, എങ്ങനെ ചിന്തിക്കാനോ കഴിയുക, മനസ്സ് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായിരിക്കുമ്പോൾ?
ഏതദ് ഏവ തദാപ്യ് അങ്ഗ ദ്വൈതൈക്യാമ്ഭോദശാന്തയേ । യദി ചിന്മാത്രനഭസശ് ചേത്യമ് അസ്തി ന കിഞ്ചന
പ്രിയമേ, അപ്പോൾ പോലും, ദ്വൈതവും ഏകതയും എന്ന മേഘങ്ങൾ മാറാൻ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ എന്തെങ്കിലും വസ്തു ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അതൊന്നുമല്ല.
ന കിഞ്ചിച് ചേതതി തതẖ ക്വചിത് കശ്ചിത് കദാചന । സര്വം ശാന്തം ദൃഷന്മൌനം വിജ്ഞാനഘനമ് അമ്ബരമ്
എന്തും കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, എവിടെയും, ആരും, ഒരിക്കലും, ഒന്നും ചിന്തിക്കുന്നില്ല. എല്ലാം ശാന്തമാണ്, ദർശനം മൗനമാണ്, ആകാശം ശുദ്ധജ്ഞാനത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യച് ചേദം ചേത്യതേ നാമ തത് സ്വഭാവോ ഽസ്യ വല്ഗതി । ചിത്സ്വഭാവസ്യ ശാന്തസ്യ സ്വസത്തായാമ് അവസ്ഥിതേഃ
എന്തെല്ലാം അറിവായി തോന്നുന്നുവോ അതെല്ലാം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ കളിയത്രേ; കാരണം, മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം ശാന്തവും സ്വസ്ഥവുമാണ്, അതിന്റെ തന്നെ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥാ സ്വപ്നേ ചിദ് ഏവാന്തḫ പുരപത്തനവദ് ഭവേത് । പുരാദി ന തു തത് കിഞ്ചിദ് വിജ്ഞാനാകാശമ് ഏവ തത്
സ്വപ്നത്തിൽ അകത്തുള്ള ഒരു നഗരം പോലെയോ പട്ടണം പോലെയോ മനസ്സു മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ആ നഗരം മുതലായവ ഒന്നുമല്ല — അവിടെ അറിവിന്റെ ശൂന്യമായ അന്തരീക്ഷം മാത്രമേയുള്ളൂ.