ദൃശ്യം ചേത് സമ്ഭവത്യ് ആദൌ പശ്ചാത് ക്ഷയമ് ഉപാഗതമ് । തദ് ദൃശ്യസ്മരണാനര്ഥരൂപോ ബന്ധോ ന ശാമ്യതി
കാണപ്പെടുന്നത് ആദ്യം ഉണ്ടാകുകയും പിന്നീട് ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഓർമ്മ കാരണം, അപ്രയോജനമായ ഓർമ്മയായ ബന്ധം അവസാനിക്കില്ല.
യത്ര ക്വചന സംസ്ഥസ്യ സ്വാദര്ശസ്യേവ ചിദ്ഗതേഃ । പ്രതിബിമ്ബോ ലഗത്യ് ഏവ സര്ഗസ്മൃതിമയോ ഹ്യ് അയമ്
എവിടെയായാലും മനസ്സ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത്, കണ്ണാടിയിലെ സ്വന്തം പ്രതിഫലനംപോലെ, ഒരു പ്രതിബിംബം ഉണ്ടാകും; ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ഓർമ്മ.
ആദാവ് ഏവ ഹി നോത്പന്നം ദൃശ്യം നാസ്ത്യ് ഏവ ചേത് സ്വയമ് । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യഭ്രമാഭാവാത് തത് സമ്ഭവതി മുക്തതാ
ആദിയിൽ ഈ ലോകം ഉദിച്ചുവന്നതല്ല; അത് സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും എന്ന ഭ്രമം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം സംഭവിക്കുന്നു.
തസ്മാദ് അസമ്ഭവന്മുക്തേര് മമ പ്രോത്സാര്യ യുക്തിതഃ । അത്യന്താസമ്ഭവം ദൃശ്യേ കഥയാത്മവിദാം വര
അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, യുക്തിയാൽ മോക്ഷം അസാധ്യമാണ് എന്ന ഭ്രമം എന്നിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യണം; ഈ ലോകം അങ്ങേയറ്റം അസാധ്യമാണ് എന്നതും വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക.
അസദ് ഏവ യഥാ ഭാതി ജഗത്സര്ഗാത്മകം തഥാ । ശൃണ്വ് അഹം കഥയാ രാമ ദീര്ഘയാ കഥയാമി തേ
രാമാ, സൃഷ്ടിയെന്നു പറയുന്ന ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും അതു കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഇതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഞാൻ നീണ്ടു വിശദമായി പറയുമ്പോൾ നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കണം.
വ്യവസായകഥാവാക്യൈര് യാവത് തന് നാനുവര്ണിതമ് । ന വിശ്രാമ്യതി തേ താവദ് ധൃദി പാംസുര് യഥാ ഹ്രദേ
നിശ്ചയമായ ഉപദേശവാക്യങ്ങൾകൊണ്ട് ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ, ഒരു തടാകത്തിൽ പൊടി അടിഞ്ഞിരിപ്പില്ലാത്തതുപോലെ, നിന്റെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടില്ല.
അത്യന്താഭാവമ് അസ്യാസ് ത്വം ജഗത്സര്ഗഭ്രമസ്ഥിതേഃ । ബുദ്ധ്വൈകധ്യാനനിഷ്ഠാത്മാ വ്യവഹാരം കരിഷ്യസി
നീ ഈ ലോകസൃഷ്ടിയുടെ മായികതയെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ഏകാഗ്രമായ ധ്യാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മനസ്സോടെ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കും.
ഭാവാഭാവഗ്രഹോത്സര്ഗസ്ഥൂലസൂക്ഷ്മചലാചലാഃ । ദൃശസ് ത്വാ വേധയിഷ്യന്തി ന മഹാദ്രിമ് ഇവേഷവഃ
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും, പിടിച്ചിടലും വിട്ടുവിടലും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും, ചലനവും അചലതയും — ഇവയെല്ലാം നിന്നെ തൊടാൻ ശ്രമിച്ചാലും, വലിയ പർവതത്തെ അമ്പുകൾ തുളയിക്കില്ലാത്തതുപോലെ നിന്നെ തൊടാൻ കഴിയില്ല.
സ ഏഷോ ഽസ്ത്യ് ഏക ഏവാത്മാ ന ദ്വിതീയാസ്തി കല്പനാ । ജഗദ് അത്ര യഥോത്പന്നം തത് തേ വക്ഷ്യാമി രാഘവ
ഇവിടെ ഒരു ആത്മാവു മാത്രമേയുള്ളൂ; രണ്ടാമത്തേതെന്നോ ഭാവനയെന്നോ ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവെന്നത് ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമാക്കാം, രാഘവ.
തസ്മാദ് ഇമാനി സകലാനി വിജൃമ്ഭിതാനി യോ ഹീദമ് അങ്ഗ സകലേ സകലം മഹാത്മാ । രൂപാവലോകനമനോമനനപ്രകാശകോശാസ്പദം സ്വയമ് ഉദേതി ച ലീയതേ ച
അതിനാൽ, പ്രിയനേ, ഈ മഹാത്മാവാണ് ഈ എല്ലാം പ്രപഞ്ചം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്; രൂപം കാണുന്നതും മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നതും പ്രകാശിക്കുന്നതും എല്ലാം അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു; അതാണ് സ്വയം ഉദിച്ച് എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും ലയിക്കുന്നതും.
ഏതസ്മാത് പരമാച് ഛാന്താത് പദാത് പരമപാവനാത് । യഥേദമ് ഉത്ഥിതം വിശ്വം തച് ഛൃണൂത്തമയാ ധിയാ
അത്യന്തശാന്തവും പരമശുദ്ധിയുള്ളതുമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു, ഈ സകലലോകവും എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നുവെന്ന്, നീ ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയോടെ കേൾക്കുക.
സുഷുപ്തം സ്വപ്നവദ് ഭാതി ഭാതി ബ്രഹ്മൈവ സര്ഗവത് । സര്വമ് ഏകം ച തച് ഛാന്തം തത്ര താവത് ക്രമം ശൃണു
ഗാഢനിദ്ര സ്വപ്നംപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയായി പ്രകാശിക്കുന്നത് ബ്രഹ്മം മാത്രം തന്നെയാണ്; എല്ലാം ഒന്നായും ശാന്തമായും നിലകൊള്ളുന്നു—അത് എങ്ങനെ എന്ന ക്രമം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
തസ്യാനന്തപ്രകാശാത്മരൂപസ്യാതതചിന്മണേഃ । സത്താമാത്രാത്മ കചനം യദ് അജസ്രം സ്വഭാവതഃ
അവസാനമില്ലാത്ത പ്രകാശസ്വരൂപമായ അതിജ്ഞാനരത്നത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ, തുടർച്ചയായുള്ള ഒരു സത്ത മാത്രം സ്വതന്ത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ആത്മനി സ്വയം കിഞ്ചിച് ചേത്യതാമ് ഇവ ഗച്ഛതി । അഗൃഹീതാര്ഥകം സംവിദീഹാമര്ശനസൂചകമ്
ആ ആത്മാവിൽ, യാതൊന്നും പിടിച്ചില്ലെങ്കിലും, എന്തോ ഒരു വസ്തുവിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു; അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഉണർവിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
ഭാവിനാമാര്ഥകലനൈഃ കിഞ്ചിദൂഹിതരൂപകമ് । ആകാശാദ് അണു ശുദ്ധം ച സര്വസ്മിന് ഭാവിബോധനമ്
ഭാവിയില് ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ ആലോചനകളിലൂടെ അതിന് അല്പം രൂപം കിട്ടുന്നു; ആകാശത്തേക്കാള് സൂക്ഷ്മം, നിര്മ്മലവും, എല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ് അത്.
തതസ് സാ പരമാ സത്താ സതീതശ് ചേതനോന്മുഖീ । ചിന്നാമയോഗ്യാ ഭവതി കിഞ്ചില്ലഭ്യതയാ തയാ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം ഉന്നതമായ സത്ത, സത്തയെ കടന്ന്, ചൈതന്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു; അങ്ങനെ അതിന് അല്പം ഗ്രഹിക്കാവുന്ന രീതിയില് ബോധം അനുയോജ്യമായി മാറുന്നു.
ഘനസംവേദനാത് പശ്ചാദ് ഭാവിജീവാദിനാമികാ । സാ ഭവത്യ് ആത്മകലനാ യദാ യാന്തീ പരാത് പദാത്
ശക്തമായ ബോധം ലഭിച്ച ശേഷം, ഭാവിയില് ജീവന് എന്ന പേരും മറ്റും അതിന് ലഭിക്കുന്നു; പരമാവസ്ഥയില് നിന്ന് താഴേക്ക് വരുമ്പോള് ഇതാണ് ആത്മാവിന്റെ സ്വയം ആലോചന.
സ്വതൈകഭാവനാമാത്രസാരാ സംസരണോന്മുഖീ । തദാ വസ്തുസ്വഭാവേന തന്വസ് തിഷ്ഠന്തി താമ് ഇമാഃ
സ്വന്തം ഏകഭാവന മാത്രമാണ് അതിന്റെ സാരം, പ്രകടനത്തിനായി തയ്യാറാവുമ്പോള് വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം ഈ സൂക്ഷ്മശരീരങ്ങള് അതില് നിലകൊള്ളുന്നു.
സമനന്തരമ് ഏതസ്യാഃ ഖസത്തോദേതി ശൂന്യതാ । ശബ്ദാദിഗുണബീജം സാ ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥദാ
ഇതിനു പിന്നാലെ ആകാശത്തിന്റെ ശൂന്യത ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു; അതാണ് ശബ്ദം പോലുള്ള ഗുണങ്ങളുടെ വിത്ത്, ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് ആധാരമായത്.
അഹന്തോദേതി തദനു സഹ വൈ കാലസത്തയാ । ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥേ തേ ബീജം മുഖ്യം ജഗത്സ്ഥിതേഃ
അതിനുശേഷം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും കാലത്തിന്റെ നിലയും ഒരുമിച്ച് ഉദിക്കുന്നു; ഇവയാണ് ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനും ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്കും പ്രധാനമായ വിത്തുകൾ.
തസ്യാശ് ശക്തേഃ പരായാസ് തു സ്വസംവേദനമാത്രകമ് । ഏതജ് ജാലമ് അസദ്രൂപം സദ് ഇവോദേതി വിസ്ഫുരത്
അതിന്റേതായ പരമശക്തി സ്വയം ബോധം മാത്രമായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; അതിന്റെ ഈ ജാലം അസത്യമാണെങ്കിലും സത്യമെന്നപോലെ പ്രകാശിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഏവമ്പ്രായാത്മികാ സാ ചിദ് ബീജം സങ്കല്പശാഖിനഃ । തത്രാപ്യ് അഹങ്കാരകരസ് സ തത്സ്പന്ദതയാ മരുത്
ഇങ്ങനെയുള്ള അത്മാവായ ചൈതന്യം ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്; അവിടെ അഹങ്കാരത്തിന്റെ സാരം അതിന്റെ സ്പന്ദനത്തിലൂടെ കാറ്റുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ചിദ് അഹന്താവതീ വ്യോമശബ്ദതന്മാത്രഭാവനാത് । സ്വതോ ഘനീഭൂയ ശനൈഃ ഖതന്മാത്രം ഭവത്യ് അലമ്
ചൈതന്യം അഹംഭാവം ഉൾക്കൊണ്ടു, ആകാശത്തിലെ ശബ്ദത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വയം പതിയെ ദൃഢമായി ആകുന്നു; അങ്ങനെ ആകാശത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയാകുന്നു.
ഭാവിനാമാര്ഥരൂപം തദ് ബീജം ശബ്ദൌഘശാഖിനഃ । പദവാക്യപ്രമാണാഢ്യവേദവൃന്ദവികാരി തത്
ഭാവിയിൽ വസ്തുക്കളാകാൻ പോകുന്നത്, അനവധി ശബ്ദങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്; അതു വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും അളവുകളും വേദങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും കൊണ്ടു മാറി മാറി വളരുന്നു.
തസ്മാദ് ഉദേഷ്യത്യ് അഖിലാ ജഗച്ഛ്രീശ് ശബ്ദരൂപിണഃ । ശബ്ദൌഘനിര്മിതാര്ഥൌഘപരിണാമവിസാരിണീ
അതിനാൽ, ശബ്ദരൂപത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വവും ഉദിക്കുന്നു; അനവധി ശബ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച വസ്തുക്കളുടെ മാറ്റങ്ങൾകൊണ്ട് അതു വ്യാപിക്കുന്നു.
ചിദ് ഏവമ്പരിവാരാ സാ ജീവശബ്ദേന കഥ്യതേ । ഭാവിശബ്ദാര്ഥജാലേന ബീജം ഭൂതൌഘശാഖിനഃ
അങ്ങനെ അനുയായികളോടുകൂടിയ ചൈതന്യത്തെ 'ജീവൻ' എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു; ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദങ്ങളുടെയും വസ്തുക്കളുടെയും കൂട്ടം, ഭൂതങ്ങളുടെ അനവധി ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്.
ചതുര്ദശവിധം ഭൂതജാതമ് ആവലിതാമ്ബരമ് । ജഗജ്ജഠരയന്ത്രൌഘം പ്രസരിഷ്യതി വൈ തതഃ
പതിനാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ, ആകാശത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ്, ലോകത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ അനേകം യന്ത്രങ്ങളായി വ്യാപിച്ചു പടരുന്നു.
അസമ്പ്രാപ്താഭിധാസാരാ ചിജ് ജീവത്വാത് സ്ഫുരദ്വപുഃ । യാ സൈവ സ്പര്ശതന്മാത്രം ഭാവനാദ് ഭവതി ക്ഷണാത്
പേര് രൂപങ്ങളുടെ സാരമായെത്താതെ, ജീവസ്വരൂപമായി തിളങ്ങുന്ന അതേ ചൈതന്യം, സ്പർശം എന്ന ഭാവനയാൽ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ സ്പർശതന്മാത്രമായി മാറുന്നു.
പവനസ്കന്ധവിസ്താരം ബീജം സ്പര്ശൈകശാഖിനഃ । സര്വഭൂതക്രിയാസ്പന്ദസ് തസ്മാത് സമ്പ്രസരിഷ്യതി
വായുവിന്റെ വ്യാപനം, സ്പർശം എന്ന ഏകശാഖയുള്ള വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്താണ്; അതിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സ്പന്ദനം പടരുന്നത്.
തത്ര യശ് ചിദ്വിലാസേന പ്രകാശോ ഽനുഭവാദ് ഭവേത് । തേജസ്തന്മാത്രകം തത്തദ്ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥദമ്
ചൈതന്യം അതിന്റെ ലീലയിൽ അനുഭവം വഴി പ്രകാശമായി പ്രകടമാകുന്നിടത്ത്, അതു തന്നെ ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പേരുകളുടെ അർത്ഥം നൽകുന്ന തേജസ്തന്മാത്രയായി മാറുന്നു.