ഏകപാദാന്വിതാ ക്ഷിപ്രം ക്ഷിപ്രം പാദശതാന്വിതാ । ക്ഷണം ചാനന്തപാദാഢ്യാ നിഷ്പാദാകാരിണീ ക്ഷണമ്
അവൾക്ക് ഒരിക്കൽ ഒരു കാൽ മാത്രം, പിന്നെ വേഗത്തിൽ നൂറുകാൽ, ചിലപ്പോൾ അനേകം കാൽ, പിന്നെ ഒരു നിമിഷം പോലും കാലില്ലാതെ.
കാലരാത്രിര് ഇയം സേതി മയാനുമിതദേഹികാ । കാലീ ഭഗവതീ സേയമ് ഇതി നിര്ണീതസഞ്ചരാ
ഇവളാണ് കാലത്തിന്റെ രാത്രിയുടെ രൂപം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ഇവളാണ് ദൈവമായ കാളി, അവളുടെ സഞ്ചാരം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.
ജ്വാലാപൂര്ണാരഘട്ഠോഗ്രഖാതാഭനയനത്രയാ । ജ്വലദ്വരേന്ദ്രനീലാദ്രിസാനൂപമലലാടഭൂഃ
അവളുടെ മൂന്ന് കണ്ണുകളും കനലുപൊങ്ങി കത്തുന്ന അഗ്നികൂടാരങ്ങൾ പോലെയാണ്; അവളുടെ നെറ്റി നീലപർവ്വതങ്ങളുടെ തൂങ്ങിയ കുന്നുകൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ലോകാലോകേന്ദ്രനീലാഗ്രശ്വഭ്രഭീമഹനുദ്വയാ । വാതസ്കന്ധഗുണപ്രോതതാരാമുക്താകലാപിനീ
ലോകത്തിന്റെ അതിരിലുള്ള കറുത്ത പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ രണ്ടു താടികളാണ് അവളുടേത്; കാറ്റിന്റെ തന്തികളാൽ ചുരുണ്ട നക്ഷത്രങ്ങളും മുത്തുകളും ചേർത്ത മാല അവൾ ധരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രനീലാദ്രിതുല്യോരുതോരണോച്ചേ പ്രഭാസുരേ । വിശ്രാന്തകാചശൈലാഭഭഗഭീഷണവായസാ
ഇന്ദ്രനീലപർവതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ഉയർന്ന തേജസ്സുള്ള വാതിലുകളും, കാക്കകൾക്കു ഭയങ്കരമായ മലക്കൊല്ലികൾപോലെയുള്ള വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
നൃത്യദ്ഭുജലതാപുഷ്പൈര് നഖശുഭ്രാഭ്രമണ്ഡലൈഃ । പൂര്ണചന്ദ്രശതാനീവ ഭ്രമയന്തീ നഭസ്തലേ
പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച വള്ളിപോലെ കൈകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; അവയുടെ നഖങ്ങൾ വെളുത്ത മേഘവലയങ്ങളെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു. ആ സ്ത്രീ ആകാശത്ത് നൂറുകണക്കിന് പൂർണ്ണചന്ദ്രന്മാരെ ചുറ്റുന്നപോലെ ഭ്രമിച്ചു.
ഭ്രമദ്ഭിര് വ്യാപ്തദിക്ചക്രാ ഭുജൈẖ കല്പാമ്ബുദൈര് ഇവ । വര്ഷദ്ഭിḫ പാണിജപ്രാന്തതാരാലേഖാബൃഹത്പ്രഭാഃ
വാർത്തകമേഘങ്ങളെപ്പോലെ വിശാലമായ അവളുടെ ചുറ്റുന്ന കൈകൾ എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചു. വിരൽതുമ്പുകളിൽ നിന്നു നക്ഷത്രരേഖകളെപ്പോലെയുള്ള വിശാലമായ പ്രകാശരശ്മികൾ ഒഴുകി.
നഖപുഷ്പാങ്ഗുലീവല്ലീജാലൈര് ഭ്രാന്തഭുജദ്രുമൈഃ । കൃഷ്ണൈẖ കാനനിതാശേഷഗഗനാഗ്രോഗ്രമൂര്തിഭിഃ
നഖപുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ വിരലുകളാൽ നിർമ്മിച്ച ഹാരങ്ങൾപോലും, കറുത്ത കാടുപോലും, ആകാശത്തിന്റെ അതിരിൽ ഭയങ്കരമായ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മരങ്ങൾപോലും അവളുടെ ചുറ്റുന്ന കൈകൾ കാണപ്പെട്ടു.
തമാലതാലതന്മൂലമ് അവദഗ്ധം മഹാനലൈഃ । വിഡമ്ബയന്തീ ചലിതം ജങ്ഘാസങ്ഘേന ചോപതാ
വലിയ അഗ്നിയിൽ വേരുകൾ ചുട്ടുപോയ തമാലവും താളവൃക്ഷവും അവൾ തന്റെ അനന്തമായ കാൽചലനത്തോടെ പരിഹസിച്ചു.
അപ്യ് അനന്തേ മഹാവ്യോമ്നി പാരം പ്രാപ്തൈശ് ശിരോരുഹൈഃ । കുര്വാണേവാതതം വാസവനം തിമിരദന്തിനഃ
അനന്തമായ ആകാശത്തിൽ പോലും അവളുടെ മുടി അറ്റത്തോളം എത്തുന്നപോലെ തോന്നി; രാത്രിയുടെ ആനയ്ക്ക് ഒരിക്കലും തീരാത്ത ഇരുണ്ട കാടുപോലെയാണ് അതു.
ഉഹ്യന്തേ മേരവോ യേന തേന നിശ്ശ്വാസവായുനാ । ഘനഘുങ്ഘുമദിഗ്വക്ത്രഗഗനോഗ്രാങ്ഗഘോഷിണാ
അവളുടെ ഉച്ചത്തിൽ പിറക്കുന്ന കാറ്റുപോലെയുള്ള ശ്വാസം കൊണ്ടു പോലും മെരു പർവ്വതങ്ങൾ കുലുങ്ങി; അവളുടെ ഭയങ്കരമായ വായുകൾ ആകാശം മുഴുവൻ ഗംഭീരമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ നിറച്ചു.
ഘനമാരുതഘൂത്കാരൈẖ ക്ഷ്വേഡാഗേയം പ്രഗായതാ । നിയതാനുനയേനേവ വലിതാസ്യാനുവൃത്തിനാ
കട്ടിയുള്ള കാറ്റിന്റെ ഉച്ചത്തിൽ അവൾ പാടുമ്പോൾ, അവളുടെ വായ് വലിച്ചുനീട്ടി, നിരന്തരം ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ഒരു ഗാനത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനിപോലെയാണ് അതു.
തതോ നൃത്തവശാവേശാദ് വര്ധമാനശരീരിണീ । മയാ ദൃഷ്ടാവധാനേന ഗഗനാഭോഗപൂരിണീ
അവളുടെ നൃത്തത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ, ശരീരം വലുതായി ആകാശം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി.
യാവത് തയാ ധൃതാ ദേഹേ ഹേലാവലനസാരവാ । മാലാ മലയകൈലാസസഹ്യമന്ദരമേരുഭിഃ
അവൾ ആ സുഖപ്രദമായ ചലനത്തിൽ ശരീരം നിലനിർത്തിയിരിക്കുമ്പോൾ, മലയ, കൈലാസം, സഹ്യ, മന്ദര, മേരു തുടങ്ങിയ പർവതങ്ങൾ ചേർത്ത മാല അവളുടെ കഴുത്തിൽ തിളങ്ങി.
ആസംസ് തസ്യാ യുഗാന്താഭ്രമാലികാḫ പട്ടപട്ടികാഃ । ആദര്ശമണ്ഡലാന്യ് അഗ്രേ ത്രീണി ലോകാന്തരാണി ച
അവളുടെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ യുഗാന്തത്തിലെ മേഘങ്ങളുടെ നിരകളെപ്പോലെയായിരുന്നു; അവളുടെ മുന്നിൽ കണ്ണാടിപോലുള്ള വൃത്തങ്ങൾക്കും അവയ്ക്കുള്ളിൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾക്കും സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു.
കര്ണയോര് ഹിമവന്മേരൂ രുപ്യകാഞ്ചനപുത്രികേ । ബ്രഹ്മാണ്ഡഘുര്ഘുരൈര് മാലാ മഹതീ കടിമേഖലാ
അവളുടെ ചെവികളിൽ വെള്ളിയും പൊന്നും കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ഹിമവാനും മേറും ചെറിയ രൂപത്തിൽ തിളങ്ങി; അവളുടെ അരയിൽ വലിയ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ മാല കെട്ടിയിരുന്നു, അതിൽ ഇടയ്ക്കിടെ ഗർജ്ജനങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നു.
സ്രജẖ കുലാചലൈശ് ശൃങ്ഗവനപത്തനഗുച്ഛകാഃ । തരത്പുരവരദ്വീപഗ്രാമപേലവപല്ലവാഃ
അവളുടെ മാലകള് കുന്നുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും കാടുകളും നഗരങ്ങളുമായിരുന്നു; മനോഹരമായ ഇലകള് പോലെ ഗ്രാമങ്ങളും ദ്വീപുകളും വലിയ നഗരങ്ങളുമായിരുന്നു.
അസ്യാ അങ്ഗേഷു ദൃഷ്ടാനി പുരാണി നഗരാണി ച । ഋതവശ് ച ത്രയോ ലോകാ മാസാഹോരാത്രമാലികാഃ
അവളുടെ അംഗങ്ങളില് പുരാതന നഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും കാണപ്പെട്ടു; മൂന്ന് ঋതുക്കളും ലോകങ്ങളും മാസങ്ങളും പകലും രാത്രിയും ചേര്ന്ന മാലകളും അവളെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
മുക്താലതാദികം നദ്യẖ കാലിന്ദീത്രിപഥാദികാഃ । ധര്മാധര്മാവ് ഉഭൌ കര്ണഭൂഷണേ ചാന്യകര്ണയോഃ
മുത്ത് മാലകളും അതുപോലെയുള്ളവയും നദികളായിരുന്നു—യമുന, ഗംഗയും മറ്റും; ധര്മ്മവും അധര്മ്മവും അവളുടെ രണ്ട് കാതുകളില് കാത് അലങ്കാരമായി തിളങ്ങി.
സ്തനാസ് തസ്യാസ് തു ചത്വാരസ് സ്രവദ്ധര്മപയോലവാഃ । വേദാസ് സകലശാസ്ത്രാര്ഥചതുസ്സംസ്ഥാനചൂചുകാഃ
അവള്ക്ക് നാല് മുലകള് ഉണ്ടായിരുന്നു, അവയില് ധര്മ്മത്തിന്റെ പാല് ചൊരിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു; വേദങ്ങള് അവരുടെ നാലു അര്ത്ഥങ്ങളോടെ മുലകുപ്പായങ്ങളായി അവിടെ തെളിഞ്ഞു.
ത്രിശൂലൈḫ പട്ടിസൈḫ പ്രാസൈശ് ശരശക്ത്യൃഷ്ടിമുദ്ഗരൈഃ । നിര്യദായുധജാലാനി സ്രഗ്ദാമാനി ബിഭര്തി സാ
അവൾ ത്രിശൂലങ്ങൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ, അമ്പുകൾ, കത്തികൾ, ഉരുകൊമ്പുകൾ, മുത്തികൾ എന്നിവകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ മാലകളും കെട്ടുകളും ധരിക്കുന്നു.
ചതുര്ദശവിധാ ഭൂതജാതയോ യാസ് സുരാദികാഃ । തസ്യാശ് ശരീരശായിന്യസ് താ ലോമാവലയസ് സ്ഥിതാഃ
ദേവന്മാരെ തുടങ്ങുന്ന പതിനാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ അവളുടെ ശരീരത്തിൽ പാർക്കുന്നു; അവ അവളുടെ രോമവലയങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തസ്യാശ് ച നഗരഗ്രാമഗിരയോ ദേഹശായിനഃ । നൃത്യന്ത്യാസ് സഹ നൃത്യന്തി പുനര്ജന്മമുദേവ തേ
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ പാർക്കുന്ന നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ അവൾ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ അവളോടൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ അവയ്ക്കും വീണ്ടും വീണ്ടും ജന്മം ലഭിക്കുന്നതിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാകുന്നു.
ജങ്ഗമാത്മകമ് ഏവൈതജ് ജഗദ് അസ്ഥാവരം തദാ । നൃത്യതീതി മയാ ജ്ഞാതം പരലോകേ സുഖം സ്ഥിതമ്
ഈ ലോകം—ചലിക്കുന്നതും അചലവും—അവളുടെ തന്നെ രൂപമാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി; അവൾ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ ലോകവും നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, മറുവശത്ത് അത് സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
നിഗീര്ണം ജഗദ് അങ്ഗസ്ഥം കൃത്വാ തൃപ്തിമ് ഉപാഗതാ । പരിനൃത്യതി സാ മത്താ ജഗജ്ജീര്ണാഹിചാതകീ
തന്റെ അവയവങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ലോകം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങിയ ശേഷം, ആ സ്ത്രീ തൃപ്തി കൈവരിച്ച് മദംപിടിച്ച് നൃത്തം തുടരുന്നു, പഴയ പാമ്പിനെ വിഴുങ്ങുന്ന മഴപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ.
ആദര്ശപ്രതിബിമ്ബസ്ഥമ് ഇവാഭാത്യ് അഖിലം ജഗത് । തസ്യാ വപുഷി വിസ്തീര്ണേ ഖരൂപിണി ഖരൂപധൃത്
അവളുടെ വിശാലമായ, കഠിനമായ ആകൃതിയിലുള്ള ശരീരത്തിൽ, മുഴുവൻ ലോകവും ഒരു കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
തജ്ജഗന്നര്തനം ചാരു തദ്ദേഹാദര്ശസംസ്ഥിതമ് । ചിരം മയാ തദാ ദൃഷ്ടമ് അവിനഷ്ടം പുരസ്സ്ഥിതമ്
ലോകത്തിന്റെ ആ മനോഹരമായ നൃത്തം, അവളുടെ ശരീരകണ്ണാടിയിൽ നിലകൊണ്ടത്, ഞാൻ ദീർഘകാലം കുറെക്കാലം നേരിട്ട്, അക്ഷയമായും എന്റെ മുന്നിൽ നിലനിന്നതുപോലെ കണ്ടിരുന്നു.
വിവലത്താരകാജാലം ഭ്രമത്പര്വതമണ്ഡലമ് । മഷകവ്യൂഹവദ് വാതവ്യാധൂതാമരദാനവമ്
കുലുങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടവും, ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്ന പർവതവലയവും, കാറ്റിൽ ചിതറുന്ന ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാം, ഒരു ഈച്ചക്കൂട്ടംപോലെ തോന്നി.
സങ്ഗ്രാമോന്മുക്തചക്രാഭദ്വീപാര്ണവവൃതാമ്ബരമ് । ഹേലാവിവലനാവര്തപ്രൌഢശൈലധരാതൃണമ്
യുദ്ധത്തിന്റെ ഉന്മാദം നിറഞ്ഞ ആകാശം, ദ്വീപുകളുടെ സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുപോലെയും, വലിയ പർവതങ്ങളെയും പുല്ലിനെയും ഒരുപോലെ കളിച്ചുകൊണ്ടു ചുഴലുന്ന തിരകളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെയും കാണാം.
നീലമേഘാംശുകാവൃത്തിവാതഘുങ്ഘുമിതാമ്ബരമ് । കാഷ്ഠാദ്ര്യസ്ഥിപുരാസ്ഫോടപടത്പടപടാരവമ്
കറുത്ത മേഘങ്ങളുടെ പുതപ്പിൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ആകാശം, കാറ്റിന്റെ ഗംഭീരഗോശയാൽ മുഴങ്ങുന്നു. മരപ്പർവതങ്ങളും നഗരങ്ങളും തകർന്നുവീഴുമ്പോൾ ഉരുണ്ടു പൊട്ടുന്ന ശബ്ദം മുഴുവൻ ആകാശത്തിലും പടരുന്നു.