അര്കേന്ദുവഹ്നിനയനം ചലദ്ദശദിഗമ്ബരമ് । ഘനദീര്ഘപ്രഭാജാലമ് ആലാനം ശ്യാമലത്വിഷാമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയുംപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, പത്ത് ദിശകളിലേക്കും സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ കറുത്ത പ്രകാശമുള്ളവരെ, ഒരു ദീർഘവും ഗാഢവുമായ പ്രകാശവലയം ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.
വാഡവാഗ്നിദൃശം ലോലഭുജോര്മിഭരഭാസുരമ് । ഏകാര്ണവാര്ണോ ദ്രാഗ് ദേഹബന്ധേനേവ സമുത്ഥിതമ്
വാടവാഗ്നിപോലുള്ള കാഴ്ചയും, തിരമാലകളുടെ ഭാരത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ചഞ്ചലമായ കൈകളും, ഒരൊറ്റ സമുദ്രത്തിന്റെ നിറമുള്ള രൂപം, ശരീരബന്ധംപോലെ അതിവേഗം ഉയർന്നു.
പശ്യാമ്യ് അനന്തരമ് അഹം യാവത് തസ്യ ശരീരതഃ । ഛായേവ പരിനിര്യാതി നര്തനാനുവിധായിനീ
അതിനുശേഷം, ഞാൻ കാണുന്നു, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നൊരു നിഴൽ, അവന്റെ ചലനങ്ങളെ അനുസരിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുന്നവളെപ്പോലെ പുറത്ത് പോകുന്നു.
സൂര്യേഷ്വ് അവിദ്യമാനേഷു മഹാതമസി മന്ഥരേ । സ്ഥിതേ കഥമ് ഇയം ഛായാ ഭവേദ് ഇതി മതിര് മമ
സൂര്യന്മാർ ഇല്ലാതെയും, മഹത്തായ ഇരുണ്ടിരുട്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോഴും, ഈ നിഴൽ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നതാണ് എന്റെ ചിന്ത.
യാവദ് വിചാരയാമ്യ് ആശു താവത് തസ്യ തദാ പുരഃ । സാ സ്ഥിതാ പരിനൃത്യന്തീ വിശീര്ണാ സ്ത്രീ ത്രിലോചനാ
ഞാൻ അതിനെ പെട്ടെന്ന് ആലോചിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ മുന്നിൽ ഒരു നിഴൽ നില്ക്കുന്നു, അവൾ മൂന്നു കണ്ണുള്ള ഒരു സ്ത്രീ, മുടി ചിതറിച്ചും നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെയും.
കൃഷ്ണാ കൃശാ സിരാലാങ്ഗീ ജര്ജരാ വികൃതാകൃതിഃ । ജ്വാലാകുലാനലാലോലവനസമ്ഭാരശേഖരാ
അവൾ കറുത്തതും ക്ഷീണിച്ച ശരീരവും, നരമ്പുകൾ പുറത്തു കാണുന്നവളും, ക്ഷീണിച്ച രൂപവും വിചിത്രമായ ആകൃതിയും, തീയുടെ ജ്വാലകളും കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കളും തലയിൽ അലങ്കരിച്ചവളുമാണ്.
ഭിന്നാഞ്ജനതമശ്ശ്യാമാ യാമിനീവാകൃതിം ഗതാ । തമശ്ശ്രീര് ദേഹയുക്തേവ സാകാരേവാമ്ബരദ്യുതിഃ
പൊട്ടിച്ച കജലുപോലെ കറുത്ത നിറവും, രാത്രിയുടെ രൂപംപോലെയും ഇരുണ്ടതിന്റെ ഭംഗിയും, ശരീരവുമായി ചേർന്നതുപോലെയും, ആകാശംപോലെയുള്ള തെളിച്ചമുള്ളതുമാണ് അവൾ.
അതിദീര്ഘാ കരാലാസ്യാ നഭോ മാതുമ് ഇവോദ്യതാ । ദീര്ഘജാനുഭുജഭ്രാന്ത്യാ മാതുകാമേവ ദിങ്മുഖമ്
അവൾ വളരെ ഉയരമുള്ളവളും ഭയാനകമായ വായും ഉള്ളവളും, ആകാശം തിന്നാൻ ഉയരുന്നവളെപ്പോലെയും, നീളമുള്ള മുട്ടുകളും കൈകളും ചലിപ്പിച്ച് എല്ലാ ദിക്കിലും നോക്കുന്ന അമ്മയെപ്പോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
കൃശാ ബഹൂപവാസേവ പരിനിമ്നമഹാഹനുഃ । കജ്ജലശ്യാമലാ മേഘമാലേവ പവനാകുലാ
അവൾ വളരെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു, പലപ്പോഴും ഉപവസിച്ചവളെപ്പോലെ, താടിയും താടിയ്ക്കു ചുറ്റുമുള്ള ഭാഗവും ആഴത്തിൽ കുഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവളുടെ ശരീരം കരിമ്പൊടിപോലെയും, കാറ്റിൽ അലയുന്ന മേഘംപോലെയും ഇരുണ്ട നിറത്തിലാണ്.
കൃശാശക്താ യദോത്ഥാതും സുദീര്ഘാ വിധിനാ തദാ । ഗ്രഥിതേവ സിരാരൂപൈര് ദാമഭിര് ദൈര്ഘ്യശാലിഭിഃ
ക്ഷീണവും ദുർബലവുമായ അവൾ എഴുന്നേൽക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ ദീർഘമായ ശരീരം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന നരങ്ങൾ കൊണ്ട് കെട്ടിയിട്ടുള്ള കയറുപോലെയായിരുന്നു.
തഥാ നാമ സുദീര്ഘാ സാ യഥാ തസ്യാശ് ശിരẖഖുരമ് । മയാ ദൃഷ്ടം പ്രയത്നേന ചിരോര്ധ്വാധോഗമാഗമൈഃ
അവൾ അത്രയും ദീർഘമായവളായിരുന്നു, ഞാൻ ഏറെ നേരം മുകളിലേക്കും താഴേക്കും നോക്കി ശ്രമിച്ചിട്ടാണ് അവളുടെ കുതിരയുടെ കുരുത്തലപോലെയുള്ള തല കാണാൻ കഴിഞ്ഞത്.
ആര്ദ്രാന്ത്രതന്ത്രീഗ്രഥിതശിരẖഖുരകരോത്കരാ । അമൂലാ സൂത്രവലിതാ കണ്ടകാനാമ് ഇവ സ്ഥലീ
അവളുടെ ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ ആന്ത്രങ്ങളും നരങ്ങളും, കുതിരയുടെ കുരുത്തലപോലെയുള്ള തലയിൽ, കൈകളിലും കാലുകളിലും ചുരുണ്ടുകെട്ടിയിരിക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് വേരൊന്നുമില്ലാതെ, തുമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ നിലംപോലെ ചുരുണ്ടിരിക്കുന്നു.
വിശ്വരൂപാ യമാര്കാദിശിരẖകമലജാലകൈഃ । കൃതമാലാമലാലോകവാന്തവഹ്നിമയാചലാ
അവൾ ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപമായ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. യമനും സൂര്യനും മറ്റും ഉള്ളവരുടെ താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള തലകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ശുദ്ധമായ വെളിച്ചംകൊണ്ടുള്ള ഒരു മാല, അഗ്നിയെ ഛർദിച്ച് പുറത്തുവിട്ടു, പർവ്വതങ്ങളായി രൂപംകൊണ്ടതുമായിരുന്നു.
പ്രലമ്ബകര്ണാ ലുലിതനാസാ നൃശിരകുണ്ഡലാ । ശുഷ്കതുമ്ബീലതാഷ്ഠീവാ ദീര്ഘലോലാസിതസ്തനീ
അവള്ക്ക് തൂങ്ങിയ ചെവികൾ, വളഞ്ഞ മൂക്ക്, മനുഷ്യന്റെ കപ്പലുകൾ കാതിലണിഞ്ഞിരുന്നു. ഉണക്കിയ തുമ്പിലതാപോലെയുള്ള ചുണ്ടുകൾ, നീളമുള്ള, ആടുന്ന, പുഞ്ചിരിയോടെ കാണുന്ന മുലകൾ.
കുമാരബര്ഹിപിഞ്ഛൌഘബ്രാഹ്മമൂര്ധജമണ്ഡലൈഃ । ലാഞ്ഛിതോച്ചസുരാധീശശിരẖഖട്വാങ്ഗമണ്ഡലാ
കുമാരന്റെ മയിൽതൂവലുകളുടെ കൂട്ടവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജടകളും അവളുടെ തലയിൽ അലങ്കാരമായി. മഹാസുരന്മാരുടെ തലച്ചെറുക്കൊണ്ടുള്ള ചുറ്റളവുകൾ അവളിൽ അടയാളമായി കാണപ്പെട്ടു.
ദന്തേന്ദുമാലാവിമലോദ്ദ്യോതപീതതമോഽര്ണവാ । കൃഷ്ണോച്ചൈര് ധൂമലേഖേവ വൃത്താവര്തവിവര്തിനീ
പല്ലുകളും ചന്ദ്രനുമുള്ള ഒരു മാലയണിഞ്ഞ്, അവൾ നിർമ്മലമായ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി, അഗാധമായ ഇരുണ്ട കടലിനെ കുടിച്ചു. കറുത്തതും ഉയർന്നതുമായ, പുകയുടെ രേഖപോലെയും വട്ടംവട്ടി ചുറ്റി ചലിക്കുന്നതുമായ അവളെ കാണാം.
ശുഷ്കതുമ്ബീലതേവോച്ചൈര് ആകാശതരുസംശ്രിതാ । വിലോലാവയവാഷ്ഠീവാ വാതൈḫ പടപടാരവാ
ഉണക്കിയ തുമ്പപ്പയര്തണ്ട് പോലെ, ആകാശത്തിലെ വലിയ വൃക്ഷത്തില് ഉയരത്തില് കിടന്ന്, അവളുടെ അവയവങ്ങള് കാറ്റില് കനത്ത ശബ്ദത്തോടെ കുലുങ്ങുന്നു.
ബൃഹത്തരങ്ഗോര്ധ്വഭുജാ ശ്യാമലോല്ലാസശാലിനീ । ഏകാര്ണവോര്മിമാലേവ നൃത്താവര്തവിവര്തിനീ
വലിയ തിരകളെപ്പോലെ കൈകള് ഉയര്ത്തി, ഇരുണ്ട ഭംഗിയില് ദീപ്തിയായി, അവള് ഏക സമുദ്രത്തിലെ ഒരു തിരയെന്നപോലെ, നൃത്തത്തിന്റെ ചുഴികളില് ചുറ്റുന്നു.
ക്ഷണമ് ഏകഭുജാകാരാ ക്ഷണം ബഹുഭുജാകുലാ । അനന്തോഗ്രഭുജാ ക്ഷിപ്രം ജഗന്നര്തനമണ്ഡപാ
ഒരു നിമിഷം അവള് ഒറ്റ കൈയോടെ കാണപ്പെടുന്നു, അടുത്ത നിമിഷം അനേകം കൈകളോടെ; ഉടന് അനന്തവും ശക്തിയുള്ള കൈകളോടെ, ലോകത്തിന്റെ നൃത്തത്തിനുള്ള വലിയ മണ്ടപം പോലെ മാറുന്നു.
ക്ഷിപ്രമ് ഏകമുഖാകാരാ ക്ഷിപ്രം ബഹുമുഖാകൃതിഃ । അനന്തോഗ്രമുഖീ ക്ഷിപ്രം നിര്മുഖീ വാപി ച ക്ഷണമ്
ഉടന് അവള് ഒരു മുഖം മാത്രം ഉള്ളവളായി, പിന്നെ പല മുഖങ്ങളോടെയും; ഉടന് അനവധി ഭയങ്കര മുഖങ്ങളോടെ, പിന്നെ ഒരു നിമിഷം മുഖമില്ലാത്തവളായും കാണപ്പെടുന്നു.
ഏകപാദാന്വിതാ ക്ഷിപ്രം ക്ഷിപ്രം പാദശതാന്വിതാ । ക്ഷണം ചാനന്തപാദാഢ്യാ നിഷ്പാദാകാരിണീ ക്ഷണമ്
അവൾക്ക് ഒരിക്കൽ ഒരു കാൽ മാത്രം, പിന്നെ വേഗത്തിൽ നൂറുകാൽ, ചിലപ്പോൾ അനേകം കാൽ, പിന്നെ ഒരു നിമിഷം പോലും കാലില്ലാതെ.
കാലരാത്രിര് ഇയം സേതി മയാനുമിതദേഹികാ । കാലീ ഭഗവതീ സേയമ് ഇതി നിര്ണീതസഞ്ചരാ
ഇവളാണ് കാലത്തിന്റെ രാത്രിയുടെ രൂപം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ഇവളാണ് ദൈവമായ കാളി, അവളുടെ സഞ്ചാരം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.
ജ്വാലാപൂര്ണാരഘട്ഠോഗ്രഖാതാഭനയനത്രയാ । ജ്വലദ്വരേന്ദ്രനീലാദ്രിസാനൂപമലലാടഭൂഃ
അവളുടെ മൂന്ന് കണ്ണുകളും കനലുപൊങ്ങി കത്തുന്ന അഗ്നികൂടാരങ്ങൾ പോലെയാണ്; അവളുടെ നെറ്റി നീലപർവ്വതങ്ങളുടെ തൂങ്ങിയ കുന്നുകൾ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ലോകാലോകേന്ദ്രനീലാഗ്രശ്വഭ്രഭീമഹനുദ്വയാ । വാതസ്കന്ധഗുണപ്രോതതാരാമുക്താകലാപിനീ
ലോകത്തിന്റെ അതിരിലുള്ള കറുത്ത പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ രണ്ടു താടികളാണ് അവളുടേത്; കാറ്റിന്റെ തന്തികളാൽ ചുരുണ്ട നക്ഷത്രങ്ങളും മുത്തുകളും ചേർത്ത മാല അവൾ ധരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രനീലാദ്രിതുല്യോരുതോരണോച്ചേ പ്രഭാസുരേ । വിശ്രാന്തകാചശൈലാഭഭഗഭീഷണവായസാ
ഇന്ദ്രനീലപർവതത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ഉയർന്ന തേജസ്സുള്ള വാതിലുകളും, കാക്കകൾക്കു ഭയങ്കരമായ മലക്കൊല്ലികൾപോലെയുള്ള വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളും അവിടെ കാണാം.
നൃത്യദ്ഭുജലതാപുഷ്പൈര് നഖശുഭ്രാഭ്രമണ്ഡലൈഃ । പൂര്ണചന്ദ്രശതാനീവ ഭ്രമയന്തീ നഭസ്തലേ
പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച വള്ളിപോലെ കൈകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; അവയുടെ നഖങ്ങൾ വെളുത്ത മേഘവലയങ്ങളെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നു. ആ സ്ത്രീ ആകാശത്ത് നൂറുകണക്കിന് പൂർണ്ണചന്ദ്രന്മാരെ ചുറ്റുന്നപോലെ ഭ്രമിച്ചു.
ഭ്രമദ്ഭിര് വ്യാപ്തദിക്ചക്രാ ഭുജൈẖ കല്പാമ്ബുദൈര് ഇവ । വര്ഷദ്ഭിḫ പാണിജപ്രാന്തതാരാലേഖാബൃഹത്പ്രഭാഃ
വാർത്തകമേഘങ്ങളെപ്പോലെ വിശാലമായ അവളുടെ ചുറ്റുന്ന കൈകൾ എല്ലാ ദിക്കുകളും നിറച്ചു. വിരൽതുമ്പുകളിൽ നിന്നു നക്ഷത്രരേഖകളെപ്പോലെയുള്ള വിശാലമായ പ്രകാശരശ്മികൾ ഒഴുകി.
നഖപുഷ്പാങ്ഗുലീവല്ലീജാലൈര് ഭ്രാന്തഭുജദ്രുമൈഃ । കൃഷ്ണൈẖ കാനനിതാശേഷഗഗനാഗ്രോഗ്രമൂര്തിഭിഃ
നഖപുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ വിരലുകളാൽ നിർമ്മിച്ച ഹാരങ്ങൾപോലും, കറുത്ത കാടുപോലും, ആകാശത്തിന്റെ അതിരിൽ ഭയങ്കരമായ രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മരങ്ങൾപോലും അവളുടെ ചുറ്റുന്ന കൈകൾ കാണപ്പെട്ടു.
തമാലതാലതന്മൂലമ് അവദഗ്ധം മഹാനലൈഃ । വിഡമ്ബയന്തീ ചലിതം ജങ്ഘാസങ്ഘേന ചോപതാ
വലിയ അഗ്നിയിൽ വേരുകൾ ചുട്ടുപോയ തമാലവും താളവൃക്ഷവും അവൾ തന്റെ അനന്തമായ കാൽചലനത്തോടെ പരിഹസിച്ചു.
അപ്യ് അനന്തേ മഹാവ്യോമ്നി പാരം പ്രാപ്തൈശ് ശിരോരുഹൈഃ । കുര്വാണേവാതതം വാസവനം തിമിരദന്തിനഃ
അനന്തമായ ആകാശത്തിൽ പോലും അവളുടെ മുടി അറ്റത്തോളം എത്തുന്നപോലെ തോന്നി; രാത്രിയുടെ ആനയ്ക്ക് ഒരിക്കലും തീരാത്ത ഇരുണ്ട കാടുപോലെയാണ് അതു.