ക്വാസമ്ഭവദ്ഭൂതജാഡ്യം പൃഠ്വ്യാദേര് ജഡവസ്തുനഃ । കാരണം ഭവിതും ശക്തം ഛായായാ ആതപോ യഥാ
ഉൽപ്പത്തി ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നുള്ള ജഡത്വം എങ്ങനെ ഭൂമി മുതലായ ജഡവസ്തുക്കളുടെ കാരണം ആകുമെന്നു ചിന്തിക്കാം? അതു ഛായയ്ക്ക് സൂര്യപ്രകാശം കാരണം ആകുന്നതുപോലെയാണ്.
കാരണാഭാവതഃ കാര്യം നേദം തത് കിഞ്ചനോദിതമ് । യത് തത്കാരണമ് ഏവാസ്തി തദ് ഏവേത്ഥമ് അവസ്ഥിതമ്
കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഫലമൊന്നും ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല; കാരണം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുള്ളൂ, അതു തന്നെയാണ് അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
അജാതമ് ഏവ യദ് ഭാതി സംവിദോ ഭാനമ് ഏവ തത് । യജ് ജഗദ് ദൃശ്യതേ സ്വപ്നേ സംവിത്കചനമ് ഏവ തത്
ജനനം ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നതെന്താണോ അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം മാത്രമാണ്.
സംവിത്കചനമ് ഏവാന്തര് യഥാ സ്വപ്നജഗദ്ഭ്രമഃ । സര്ഗാദൌ ബ്രഹ്മണി തഥാ ജഗത്കചനമ് ആതതമ്
അകത്തുള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം സ്വപ്നലോകത്തിന്റെ ഭ്രമംപോലെയാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ തെളിച്ചം അങ്ങനെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിത് തത് സദ് ഏവാത്മനി സ്ഥിതമ് । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ജഗത് കിഞ്ചിത് കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം സത്യമായ് ആത്മാവിനുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ ലോകം ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കുകയോ ഉദയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
യഥാ ദ്രവത്വം സലിലം സ്പന്ദത്വം പവനോ യഥാ । യഥാ പ്രകാശ ആഭാസോ ബ്രഹ്മൈവ ത്രിജഗത് തഥാ
ജലംക്ക് ദ്രവത്വം പോലെയും, കാറ്റിന് ചലനം പോലെയും, വെളിച്ചത്തിന് പ്രകാശം പോലെയും, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് സാരമായിരിക്കുന്നത്.
യഥാ പുരമ് ഇവാസ്തേ ഽന്തര് വിദ് ഏവ സ്വപ്നസംവിദി । തഥാ ജഗദ് ഇവാഭാതി സ്വാത്മൈവ പരമാത്മനി
സ്വപ്നബോധത്തിൽ ഒരു നഗരം ദൈവം പോലെ ഉള്ളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നതും സ്വയം പരമാത്മാവിൽ ഉള്ള ആത്മാവാണ്.
ഏവം ചേത് തത് കഥം ബ്രഹ്മന് സുഘനപ്രത്യയം വദ । ഇദം ദൃശ്യവിഷം ജാതമ് അസത്സ്വപ്നാനുഭൂതിവത്
അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മനേ, ഈ ദൃശ്യലോകം യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയൂ. ഈ ലോകം അസത്യമുള്ള സ്വപ്നാനുഭവം പോലെയാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സതി ദൃശ്യേ കില ദ്രഷ്ടാ സതി ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യതാ । ഏകസത്ത്വേ ദ്വയോര് ബന്ധോ മുക്തിര് ഏകക്ഷയേ ദ്വയോഃ
കാണുന്നതു നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണുന്നവനും ഉണ്ടാകും; കാണുന്നവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നതും ഉണ്ടാകും. ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നു; ഇതിൽ ഒന്നെങ്കിലും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
അത്യന്താസമ്ഭവോ യാവദ് ബുദ്ധോ ദൃശ്യസ്യ നാക്ഷയഃ । താവദ് ദ്രഷ്ടുര് അദ്രഷ്ടൃത്വം ന സമ്ഭവതി മോക്ഷദമ്
കാണപ്പെടുന്നതു പൂർണമായും അസാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, അതിനെ മനസ്സ് വിട്ടുകളയുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനിൽ കാണുന്നവൻ എന്ന അവസ്ഥ ഇല്ലാതാകാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ മോക്ഷവും ലഭിക്കില്ല.
ദൃശ്യം ചേത് സമ്ഭവത്യ് ആദൌ പശ്ചാത് ക്ഷയമ് ഉപാഗതമ് । തദ് ദൃശ്യസ്മരണാനര്ഥരൂപോ ബന്ധോ ന ശാമ്യതി
കാണപ്പെടുന്നത് ആദ്യം ഉണ്ടാകുകയും പിന്നീട് ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഓർമ്മ കാരണം, അപ്രയോജനമായ ഓർമ്മയായ ബന്ധം അവസാനിക്കില്ല.
യത്ര ക്വചന സംസ്ഥസ്യ സ്വാദര്ശസ്യേവ ചിദ്ഗതേഃ । പ്രതിബിമ്ബോ ലഗത്യ് ഏവ സര്ഗസ്മൃതിമയോ ഹ്യ് അയമ്
എവിടെയായാലും മനസ്സ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത്, കണ്ണാടിയിലെ സ്വന്തം പ്രതിഫലനംപോലെ, ഒരു പ്രതിബിംബം ഉണ്ടാകും; ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ഓർമ്മ.
ആദാവ് ഏവ ഹി നോത്പന്നം ദൃശ്യം നാസ്ത്യ് ഏവ ചേത് സ്വയമ് । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യഭ്രമാഭാവാത് തത് സമ്ഭവതി മുക്തതാ
ആദിയിൽ ഈ ലോകം ഉദിച്ചുവന്നതല്ല; അത് സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും എന്ന ഭ്രമം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം സംഭവിക്കുന്നു.
തസ്മാദ് അസമ്ഭവന്മുക്തേര് മമ പ്രോത്സാര്യ യുക്തിതഃ । അത്യന്താസമ്ഭവം ദൃശ്യേ കഥയാത്മവിദാം വര
അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, യുക്തിയാൽ മോക്ഷം അസാധ്യമാണ് എന്ന ഭ്രമം എന്നിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യണം; ഈ ലോകം അങ്ങേയറ്റം അസാധ്യമാണ് എന്നതും വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക.
അസദ് ഏവ യഥാ ഭാതി ജഗത്സര്ഗാത്മകം തഥാ । ശൃണ്വ് അഹം കഥയാ രാമ ദീര്ഘയാ കഥയാമി തേ
രാമാ, സൃഷ്ടിയെന്നു പറയുന്ന ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും അതു കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഇതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഞാൻ നീണ്ടു വിശദമായി പറയുമ്പോൾ നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കണം.
വ്യവസായകഥാവാക്യൈര് യാവത് തന് നാനുവര്ണിതമ് । ന വിശ്രാമ്യതി തേ താവദ് ധൃദി പാംസുര് യഥാ ഹ്രദേ
നിശ്ചയമായ ഉപദേശവാക്യങ്ങൾകൊണ്ട് ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ, ഒരു തടാകത്തിൽ പൊടി അടിഞ്ഞിരിപ്പില്ലാത്തതുപോലെ, നിന്റെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടില്ല.
അത്യന്താഭാവമ് അസ്യാസ് ത്വം ജഗത്സര്ഗഭ്രമസ്ഥിതേഃ । ബുദ്ധ്വൈകധ്യാനനിഷ്ഠാത്മാ വ്യവഹാരം കരിഷ്യസി
നീ ഈ ലോകസൃഷ്ടിയുടെ മായികതയെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ഏകാഗ്രമായ ധ്യാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മനസ്സോടെ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കും.
ഭാവാഭാവഗ്രഹോത്സര്ഗസ്ഥൂലസൂക്ഷ്മചലാചലാഃ । ദൃശസ് ത്വാ വേധയിഷ്യന്തി ന മഹാദ്രിമ് ഇവേഷവഃ
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും, പിടിച്ചിടലും വിട്ടുവിടലും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും, ചലനവും അചലതയും — ഇവയെല്ലാം നിന്നെ തൊടാൻ ശ്രമിച്ചാലും, വലിയ പർവതത്തെ അമ്പുകൾ തുളയിക്കില്ലാത്തതുപോലെ നിന്നെ തൊടാൻ കഴിയില്ല.
സ ഏഷോ ഽസ്ത്യ് ഏക ഏവാത്മാ ന ദ്വിതീയാസ്തി കല്പനാ । ജഗദ് അത്ര യഥോത്പന്നം തത് തേ വക്ഷ്യാമി രാഘവ
ഇവിടെ ഒരു ആത്മാവു മാത്രമേയുള്ളൂ; രണ്ടാമത്തേതെന്നോ ഭാവനയെന്നോ ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവെന്നത് ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമാക്കാം, രാഘവ.
തസ്മാദ് ഇമാനി സകലാനി വിജൃമ്ഭിതാനി യോ ഹീദമ് അങ്ഗ സകലേ സകലം മഹാത്മാ । രൂപാവലോകനമനോമനനപ്രകാശകോശാസ്പദം സ്വയമ് ഉദേതി ച ലീയതേ ച
അതിനാൽ, പ്രിയനേ, ഈ മഹാത്മാവാണ് ഈ എല്ലാം പ്രപഞ്ചം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്; രൂപം കാണുന്നതും മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നതും പ്രകാശിക്കുന്നതും എല്ലാം അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു; അതാണ് സ്വയം ഉദിച്ച് എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും ലയിക്കുന്നതും.
ഏതസ്മാത് പരമാച് ഛാന്താത് പദാത് പരമപാവനാത് । യഥേദമ് ഉത്ഥിതം വിശ്വം തച് ഛൃണൂത്തമയാ ധിയാ
അത്യന്തശാന്തവും പരമശുദ്ധിയുള്ളതുമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു, ഈ സകലലോകവും എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നുവെന്ന്, നീ ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയോടെ കേൾക്കുക.
സുഷുപ്തം സ്വപ്നവദ് ഭാതി ഭാതി ബ്രഹ്മൈവ സര്ഗവത് । സര്വമ് ഏകം ച തച് ഛാന്തം തത്ര താവത് ക്രമം ശൃണു
ഗാഢനിദ്ര സ്വപ്നംപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയായി പ്രകാശിക്കുന്നത് ബ്രഹ്മം മാത്രം തന്നെയാണ്; എല്ലാം ഒന്നായും ശാന്തമായും നിലകൊള്ളുന്നു—അത് എങ്ങനെ എന്ന ക്രമം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
തസ്യാനന്തപ്രകാശാത്മരൂപസ്യാതതചിന്മണേഃ । സത്താമാത്രാത്മ കചനം യദ് അജസ്രം സ്വഭാവതഃ
അവസാനമില്ലാത്ത പ്രകാശസ്വരൂപമായ അതിജ്ഞാനരത്നത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ, തുടർച്ചയായുള്ള ഒരു സത്ത മാത്രം സ്വതന്ത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ആത്മനി സ്വയം കിഞ്ചിച് ചേത്യതാമ് ഇവ ഗച്ഛതി । അഗൃഹീതാര്ഥകം സംവിദീഹാമര്ശനസൂചകമ്
ആ ആത്മാവിൽ, യാതൊന്നും പിടിച്ചില്ലെങ്കിലും, എന്തോ ഒരു വസ്തുവിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു; അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഉണർവിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
ഭാവിനാമാര്ഥകലനൈഃ കിഞ്ചിദൂഹിതരൂപകമ് । ആകാശാദ് അണു ശുദ്ധം ച സര്വസ്മിന് ഭാവിബോധനമ്
ഭാവിയില് ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ ആലോചനകളിലൂടെ അതിന് അല്പം രൂപം കിട്ടുന്നു; ആകാശത്തേക്കാള് സൂക്ഷ്മം, നിര്മ്മലവും, എല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ് അത്.
തതസ് സാ പരമാ സത്താ സതീതശ് ചേതനോന്മുഖീ । ചിന്നാമയോഗ്യാ ഭവതി കിഞ്ചില്ലഭ്യതയാ തയാ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം ഉന്നതമായ സത്ത, സത്തയെ കടന്ന്, ചൈതന്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു; അങ്ങനെ അതിന് അല്പം ഗ്രഹിക്കാവുന്ന രീതിയില് ബോധം അനുയോജ്യമായി മാറുന്നു.
ഘനസംവേദനാത് പശ്ചാദ് ഭാവിജീവാദിനാമികാ । സാ ഭവത്യ് ആത്മകലനാ യദാ യാന്തീ പരാത് പദാത്
ശക്തമായ ബോധം ലഭിച്ച ശേഷം, ഭാവിയില് ജീവന് എന്ന പേരും മറ്റും അതിന് ലഭിക്കുന്നു; പരമാവസ്ഥയില് നിന്ന് താഴേക്ക് വരുമ്പോള് ഇതാണ് ആത്മാവിന്റെ സ്വയം ആലോചന.
സ്വതൈകഭാവനാമാത്രസാരാ സംസരണോന്മുഖീ । തദാ വസ്തുസ്വഭാവേന തന്വസ് തിഷ്ഠന്തി താമ് ഇമാഃ
സ്വന്തം ഏകഭാവന മാത്രമാണ് അതിന്റെ സാരം, പ്രകടനത്തിനായി തയ്യാറാവുമ്പോള് വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം ഈ സൂക്ഷ്മശരീരങ്ങള് അതില് നിലകൊള്ളുന്നു.
സമനന്തരമ് ഏതസ്യാഃ ഖസത്തോദേതി ശൂന്യതാ । ശബ്ദാദിഗുണബീജം സാ ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥദാ
ഇതിനു പിന്നാലെ ആകാശത്തിന്റെ ശൂന്യത ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു; അതാണ് ശബ്ദം പോലുള്ള ഗുണങ്ങളുടെ വിത്ത്, ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് ആധാരമായത്.
അഹന്തോദേതി തദനു സഹ വൈ കാലസത്തയാ । ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥേ തേ ബീജം മുഖ്യം ജഗത്സ്ഥിതേഃ
അതിനുശേഷം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും കാലത്തിന്റെ നിലയും ഒരുമിച്ച് ഉദിക്കുന്നു; ഇവയാണ് ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനും ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്കും പ്രധാനമായ വിത്തുകൾ.