തതസ് ത്രിശൂലനയനൈര് മയാ രുദ്രോ ഽയമ് ഇത്യ് അസൌ । ദൂരാദ് ഏവ പരിജ്ഞായ പരമേശോ നമസ്കൃതഃ
അപ്പോൾ ത്രിശൂലവും മൂന്നു കണ്ണുകളും കണ്ടപ്പോൾ, ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ, 'ഇവൻ രുദ്രൻ' എന്നു ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അതിനാൽ പരമേശ്വരനോടു ഞാൻ വണങ്ങി.
കിം സ താദൃഗ്വിധോ രുദ്രẖ കിം കൃഷ്ണẖ കിം മഹാകൃതിഃ । കിം പഞ്ചവദനẖ കസ്മാദ് ദശബാഹുẖ ക്വ തിഷ്ഠതി
രുദ്രൻ വാസ്തവത്തിൽ അങ്ങനെയോ? അവൻ കറുത്തവനോ? വലിയ രൂപമുള്ളവനോ? എങ്ങനെ അഞ്ചു മുഖവും പത്ത് കൈകളും? അവൻ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?
കിം ത്രിനേത്രẖ കിമ് ഉഗ്രാത്മാ കിമ് ഏകẖ കിംപ്രയോജനഃ । കേനേരിതẖ കിമ് അകരോത് ക്വായാസീദ് വദ മേ മുനേ
ആ മൂന്ന് കണ്ണുള്ളവൻ ആര്? അത്യന്തം ഭയങ്കരനായവൻ ആര്? ഒരേയൊരുവൻ ആര്, അവന്റെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്? ആരാണ് അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്, അവൻ എന്ത് ചെയ്തു, എവിടെയായിരുന്നു? മഹർഷേ, ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
കാകുത്സ്ഥ രുദ്രനാമാസാവ് അഹങ്കാരസ് തഥോത്ഥിതഃ । വിഷമൈകാഭിമാനാത്മാ മൂര്തിര് അസ്യാമലം നഭഃ
കാകുത്സ്ഥാ, രുദ്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ ഈ അഹംഭാവമാണ്; അവന്റെ സ്വഭാവം അത്യന്തം ഏകത്വത്തിന്റെ അഭിമാനമാണ്, അവന്റെ രൂപം മായമില്ലാത്ത ആകാശംപോലെയാണ്.
വ്യോമാകൃതിസ് സ ഭഗവാന് വ്യോമവര്ണാമലോ മഹാന് । ചിദ്വ്യോമമാത്രസാരത്വാദ് ആകാശാത്മാ സ ഉച്യതേ
അവൻ ആകാശത്തിന്റെ രൂപമുള്ളവനാണ്, ആകാശംപോലെ വിശാലവും നിർമ്മലവുമാണ്; അവന്റെ സാരാംശം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ ആകാശം മാത്രമായതിനാൽ അവനെ ആകാശസ്വരൂപൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതാത്മഭൂതത്വാത് സര്വഗത്വാന് മഹാകൃതിഃ । യാനി തസ്യാനുഷക്താനി പഞ്ചജ്ഞാനേന്ദ്രിയാണ്യ് അലമ്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായതിനാലും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാലും അവന്റെ രൂപം മഹത്തായതാണ്; അവനോട് ബന്ധമുള്ള അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ അവന്റെ മുഖങ്ങളാണ്.
താനി തസ്യ മുഖാന്യ് ആഹുസ് തപദ്രൂപാണി സര്വതഃ । കര്മേന്ദ്രിയാണി വിഷയാസ് തേ ഹി തസ്യ ഭുജാ ദശ
അവന്റെ മുഖങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും തപസ്സിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്. പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും അവന്റെ പത്ത് കൈകളാണ്.
സര്വഭൂതഭരൈസ് സാര്ധം ബ്രഹ്മണാ പരമ് ഏയുഷാ । യദാസൌ സമ്പരിത്യക്തസ് തദാസൌ മൂര്തിമ് ആഗതഃ
സകല ജീവികളുടെ ഭാരങ്ങളോടും പരമമായ ബ്രഹ്മണോടും കൂടെ, അവൻ പൂർണ്ണമായി വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ഒരു രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
സ ചാകാശൈകരൂപാത്മാ നാസ്തി തസ്യ ഹി സാകൃതിഃ । തഥാ ദൃശ്യത ഏവാസൌ ഭ്രാന്തിമാത്രം ന മൂര്തിമാന്
അവന്റെ സ്വഭാവം ശൂന്യത്തിന്റെ രൂപം മാത്രമാണ്; അവന് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു രൂപമില്ല. അതിനാൽ, കാണപ്പെടുന്നതെല്ലാം ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യഥാർത്ഥ രൂപമല്ല.
ചിദാകാശഗതേ സ്ഫാരേ ഭൂതാകാശേ സ തിഷ്ഠതി । ദേഹേ ച സര്വഭൂതാനാം നിത്യം വായുര് ഇവേശ്വരഃ
അവൻ ബോധത്തിന്റെ വിശാലമായ ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂതാകാശത്തിലും എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിലും അവൻ എപ്പോഴും കാറ്റുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, ഭഗവനേ.
സര്വഭൂതപരിത്യക്തസ് തസ്മിന് കാലേ ഖമൂര്തിമാന് । ക്ഷോഭമ് ഏത്യ ക്ഷണം ക്ഷീണḫ പരമാം ശാന്തിമ് ഏഷ്യതി
എല്ലാ ജീവികളും വിട്ട്, ആ സമയത്ത് ആകാശംപോലെയുള്ളവൻ, ഒരു നിമിഷം അശാന്തി അനുഭവിച്ചിട്ടു, അതിനുശേഷം പരമമായ ശാന്തി നേടും.
യേ ഗുണാ യേ ത്രയẖ കാലാശ് ചിത്താഹങ്കാരബുദ്ധയഃ । പ്രണവസ്യ ച യേ വര്ണാ യേ ച വേദാസ് തഥാ ത്രയഃ
ഗുണങ്ങൾ, മൂന്നു കാലങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഹംഭാവം, ബുദ്ധി, പ്രണവത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ, അതുപോലെ മൂന്നു വേദങ്ങൾ—
രുദ്രസ്യ തസ്യ തേ നേത്രസന്നിവേശേന സംസ്ഥിതാഃ । ത്രിശൂലം തേന ത്രൈലോക്യം ഗൃഹീതം കരകോടരേ
അവയെല്ലാം ആ രുദ്രന്റെ കണ്ണുകളുടെ ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ, അവൻ ത്രിശൂലംപോലും, മൂന്നു ലോകങ്ങളും കൈക്കുഴിയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
യസ്മാത് തദ്വ്യതിരേകേണ സര്വഭൂതഗണേഷ്വ് അപി । അന്യന് ന വിദ്യതേ കിഞ്ചിദ് ദേഹാത്മൈവ തതസ് സ്ഥിതഃ
അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി, എല്ലാ ജീവികളിലും മറ്റൊന്നും ഇല്ല; അങ്ങനെ ശരീരമുള്ള ആത്മാവാണ് അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
സര്ഗസത്തോപലമ്ഭാത്മാ സ്വഭാവോ ഽസ്യ പ്രയോജനമ് । ഈരിതശ് ശിവരൂപേണ ചിന്മാത്രാകാശരൂപിണാ
സൃഷ്ടിയും നിലനില്പും ഗ്രഹിക്കുന്നതാണു് അവന്റെ സ്വഭാവം; അതാണ് അവന്റെ ലക്ഷ്യം. ശുദ്ധമായ ബോധവും ആകാശസ്വഭാവവുമുള്ള ശിവസ്വരൂപനായവനാണു് ഇതു പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
തേനൈവ ച നിഗീര്ണസ് സന് പരമാം ശാന്തിമ് ഏഷ്യതി । നിര്മലാകാശരൂപാത്മാ കൃഷ്ണ ഇത്യ് ഏഷ ഈശ്വരഃ
അത് കൊണ്ടു തന്നെ അവൻ അതിലേക്കു ലയിച്ചപ്പോൾ പരമശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു; അവന്റെ സ്വഭാവം നിർമലമായ ആകാശംപോലെയാണ്—ഇവനാണ് കൃഷ്ണൻ, ഈശ്വരൻ.
കൃത്വാകല്പം ജഗത് സര്വം തത് പീത്വൈകാര്ണവം തദാ । സമ്പ്രയാതി പരാം ശാന്തിമ് അഭൂയസ്സന്നിവൃത്തയേ
സകല ലോകവും ഒരു കാലഘട്ടമാക്കി, പിന്നെ അതെല്ലാം ഒരു മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചശേഷം, അവൻ പരമശാന്തിയിലേക്കു് പ്രവേശിക്കുന്നു, വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനായി.
അനന്തരം മയാ ദൃഷ്ടസ് തത്രാസൌ യാവദ് ഉദ്യമാത് । പ്രവൃത്തḫ പ്രാണവേഗേന തമ് ആക്രഷ്ടും മഹാര്ണവമ്
അതിനു പിന്നാലെ, അവിടെ അവനെ ഞാൻ കണ്ടു; അവൻ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ ശ്രമിച്ച്, പ്രാണശക്തിയുടെ വേഗത്തിൽ ആ മഹാസമുദ്രത്തെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അഥ തസ്യ മുഖം സ്ഫാരം ജ്വാലാമാലാകുലാന്തരമ് । പ്രാണകൃഷ്ടോ മഹാമ്ഭോധിര് വാഡവാഗ്നിമ് ഇവാവിശത്
അപ്പോൾ, ജീവശക്തി പുറത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, അകത്ത് തീയുടെ മാല നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ വിശാലമായ വായ്, മഹാസമുദ്രത്തിൽ കടന്നുപോയി, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ തീപോലെ.
സ ഏവ വാഡവോ ഭൂത്വാ വഹ്നിര് ആകല്പമ് അര്ണവേ । അഹങ്കാരḫ പിബത്യ് അമ്ബു രുദ്രസ് സര്വം തു തത് തദാ
അത് തന്നെയാണ് ആ തീ, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ തീയായി, ഒരു കാലഘട്ടം മുഴുവൻ സമുദ്രത്തിൽ നിലനിന്നു. അഹങ്കാരമായ രുദ്രൻ ആ വെള്ളം മുഴുവൻ കുടിച്ചു.
പാതാലമ് ഇവ പാനീയം സര്പോ ബിലമ് ഇവ ക്ഷണാത് । ചണ്ഡവായുര് ഇവാകാശമ് അവിശത് തന്മുഖം ജവാത്
പാനീയജലം പാതാളത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെയും, പാമ്പ് ഒരു നിമിഷത്തിൽ തനിക്കുള്ള ബിലത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെയും, കാട്ടുവായു ആകാശത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെയും, അതു അതിവേഗത്തിൽ ആ വായിലേക്ക് കടന്നു.
സമുദേത്യാപിബദ് രുദ്രസ് സ മുഹൂര്തേന തത്പയഃ । കൃഷ്ണാങ്ഗോ ഽര്ക ഇവ ധ്വാന്തം സത്സമ്പര്ക ഇവാഗുണമ്
രുദ്രൻ ഉടനടി ഉയർന്ന് ആ വെള്ളം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് കുടിച്ചു. കറുത്ത കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ ഇരുട്ട് അകറ്റുന്നതുപോലെയും, നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സത്ഗുണം ദോഷത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതുപോലെയും.
ആബ്രഹ്മലോകപാതാലം ശാന്തം ശൂന്യമ് അഥാഭവത് । രജോധൂമാനിലാമ്ഭോദഭൂതമുക്തം സമം നഭഃ
ബ്രഹ്മലോകം മുതല് പാതാളം വരെ എല്ലാം സമാധാനവും ശൂന്യവും ആയി. ആകാശം ഒരേപോലെ, പൊടി, പുക, കാറ്റ്, വെള്ളം, മറ്റ് ഘടകങ്ങള് എന്നിവയൊന്നുമില്ലാതെ ശുദ്ധമായി.
കേവലം തത്ര ദൃശ്യന്തേ ചത്വാരോ വ്യോമനിര്മലാഃ । ഇമേ പദാര്ഥാ നിസ്സ്പന്ദാശ് ശൃണു താന് രഘുനന്ദന
അവിടെ ആകാശത്തില് നാലു ശുദ്ധമായ രൂപങ്ങള് മാത്രം കാണാം. അവ ശാന്തവും അചഞ്ചലവുമാണ്. രഘുവംശസമുദ്ഭവാ, അവയെക്കുറിച്ച് കേള്ക്കൂ.
ഏകസ് താവദ് അസൌ മധ്യേ രുദ്രẖ കൃഷ്ണാമ്ബരാകൃതിഃ । നിരാധാരസ് സ്ഥിതോ വ്യോമ്നി നിസ്സ്പന്ദോ ഽമ്ഭോധിബിമ്ബവത്
അവയില് ഒന്നാമത്തേത് നടുവില് നിലകൊള്ളുന്നു—മഴമേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച രുദ്രന്, ആകാശത്തില് എങ്ങും ആശ്രയമില്ലാതെ, സമുദ്രത്തിന്റെ പ്രതിഫലനംപോലെ അചഞ്ചലമായി.
ദ്വിതീയോ ഽവസ്ഥിതോ ദൂരേ പൃഥ്വ്യാകാശതലോപമഃ । ഭാഗോ ബ്രഹ്മാണ്ഡസദനസ്യാധḫ പാതാലസപ്തകാത്
രണ്ടാമത്തേത് ദൂരത്ത് നിലകൊള്ളുന്നു—ഭൂമിയുടെയും ആകാശത്തിന്റെയും ഉപരിതലത്തെപ്പോലെയുള്ള രൂപം. അതു ബ്രഹ്മാണ്ഡവാസസ്ഥലത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണ്, ഏഴു പാതാളങ്ങള്ക്ക് താഴെയായി.
പാതാലഭൂതലദിവാം സശൈലേന്ദ്രദിവൌകസാമ് । വ്യാപ്തിḫ പാര്ഥിവഭാഗേന പങ്കമാത്രാത്മനാ മനാക്
പാതാളം, ഭൂമി, ആകാശം, മലകളും ആകാശവാസികളും — ഇവയെല്ലാം ഭൂമിയിലുളളത് പോലെ ചെറുതായിട്ടെങ്കിലും ചെളിയുടെ രൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തൃതീയോ ഽത്ര പദാര്ഥോ ഽഭൂദ് ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാണ്ഡഭാഗഭൂഃ । ദൃഷ്ടിക്ഷയാത് സ ദൂരത്വാല് ലക്ഷ്യതേ ഗഗനാസിതഃ
ഇവിടെ മൂന്നാമത്തെ ഘടകം മുകളിലായ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്; നമ്മുടെ കാഴ്ചയുടെ പരിധിയും അതിന്റെ ദൂരവും കാരണം, അത് ആകാശത്തിലെ ഇരുണ്ട വിശാലതയായി തോന്നുന്നു.
ദൂരവിശ്ലിഷ്ടയോര് മധ്യം യത് തദ് ബ്രഹ്മാണ്ഡഖണ്ഡയോഃ । തദ് ആകാശമ് അനാദ്യന്തം ബ്രഹ്മ നിര്മലമ് ആതതമ്
ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ രണ്ടു ദൂരമുള്ള ഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള ഇടം ആകാശമാണ് — അതിന് ആദിയും അന്തവും ഇല്ല, അതു ശുദ്ധവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മവുമാണ്.
ചതുര്ഥോ ഽസൌ പദാര്ഥസ് തു തദാ സംലക്ഷിതോ മയാ । ചതുഷ്ടയാദ് ഋതേ നാന്യദ് ഏതസ്മാദ് ഏവ കിഞ്ചന
നാലാമത്തെ ഘടകം അപ്പോൾ ഞാൻ കണ്ടു; ഈ നാലിനുപുറമെ മറ്റൊന്നും ഇല്ല.