തത ഊര്മിഗിരിവ്രാതവേഗൈര് ആവലിതാഖിലൈഃ । വിച്ഛിന്നാẖ കല്പജലദാ ജല ഏവ വിലില്യിരേ
അപ്പോള് മലപോലെയുള്ള വലിയ തിരകളുടെ ശക്തിയില് എല്ലാം ഉലക്കി, ആ യುಗത്തിന്റെ മേഘങ്ങള് പിളര്ന്നു വെള്ളത്തിലേക്കു തന്നെ കലര്ന്നു.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ തത്ര ദൃഷ്ടവാന് അഹമ് അമ്ബരാത് । യാവദ് അഭ്യുത്ഥിതം ഭീമം ഭൂതം കിഞ്ചിന് നഭോഽന്തരാത്
അവിടെ അതിനിടയില് ആകാശത്തില്നിന്ന് ഞാന് കണ്ടു, ആകാശത്തിനുള്ളില് നിന്നും ഭയങ്കരമായും വലുതായും എന്തോ ഒന്നുയരുന്നതു.
കല്പാന്തജലദാകാരം കൃഷ്ണമ് ആപൂരിതാമ്ബരമ് । ആകല്പം സമ്ഭൃതം നൈശം ദേഹേനേവോത്ഥിതം തമഃ
അത് യುಗാന്തത്തിലെ കറുത്ത മേഘംപോലെയും, ആകാശം മുഴുവന് നിറഞ്ഞതുപോലെയും, അനേകം കാലമായി കൂട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്ന രാത്രിപോലെയും, ശരീരമായ് ഉയര്ന്ന ഇരുട്ടുപോലെയും തോന്നി.
തരുണാദിത്യലക്ഷാണാം തേജ ആഭാസുരം ദധത് । ആദിത്യത്രയസങ്കാശൈസ് സ്ഥിരവിദ്യുത്ത്രയോല്ബണൈഃ
അത് ലക്ഷക്കണക്കിന് പുതുമുഖ സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയും, മൂന്നു സൂര്യന്മാരുടെ കനലുപോലെയും, മൂന്നു ഉറച്ച ഉഗ്രമായ മിന്നലുകളുപോലെയും ദീപിച്ചുനിന്നു.
നേത്രൈര് ആഭാസുരമുഖം ജ്വാലാപുഞ്ജാന് സമുദ്ഗിരത് । പഞ്ചാനനം ദശഭുജം ത്രിനേത്രം ശൂലപാണികമ്
കണ്ണുകളിൽ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ മുഖം, അഗ്നിജ്വാലകൾ ചുറ്റും പടർന്നുനിൽക്കുന്നവൻ; അഞ്ചു മുഖങ്ങളോടും പത്ത് കൈകളോടും മൂന്നു കണ്ണുകളോടും കൂടിയവൻ, ത്രിശൂലം കൈവശമുള്ളവൻ.
അമാന്തമ് അന്തമുക്തേ ഽപി വ്യോമ്നീവ വിതതാകൃതിമ് । ഖമ് ഇവാസിവരശ്യാമം ദേഹമ് ആദായ സംസ്ഥിതമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാതെയും, ആകാശംപോലെ വ്യാപിച്ച രൂപം; കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള ശരീരം ധരിച്ച് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സ്ഥിതമ് ഏകാര്ണവാപൂര്ണാദ് ബ്രഹ്മാണ്ഡാദ് ബഹിര് അമ്ബരേ । വ്യോമേവ ഹസ്തപാദാദിസന്നിവേശേന ലക്ഷിതമ്
ഒരു വലിയ സമുദ്രംപോലെയും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന് പുറത്തായി ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; കൈകളും കാലുകളും മറ്റു അവയവങ്ങളും കൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ വ്യക്തമായി കാണാം.
ഘോണാനിലപരാവൃത്തിവിധുതൈകമഹാര്ണവമ് । ഗോവിന്ദമ് ഇവ ദോര്ദണ്ഡക്ഷോഭിതക്ഷീരസാഗരമ്
മൂക്കിലൂടെ പുറപ്പെടുന്ന വായുവിന്റെ ചലനത്തിൽ വലിയ സമുദ്രം അലിഞ്ഞുപോകുന്നു; ഗോവിന്ദൻ തന്റെ ശക്തമായ കൈകളാൽ പാൽക്കടൽ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ.
കല്പാര്ണവജലാപൂരം പുംസ്ത്വേനേവ സമുത്ഥിതമ് । മൂര്തിയുക്തമ് അഹങ്കാരമ് അകാരണകമ് ആഗതമ്
കാലസമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം നിറഞ്ഞതുപോലെ, ആണ്മകതയോടെ, രൂപംകൊണ്ടു, കാരണം ഒന്നുമില്ലാതെ, അഹങ്കാരം ഉദിച്ചുവന്നു.
കുലാചലബൃഹദ്വൃന്ദമ് ഇവോഡ്ഡയനഡമ്ബരൈഃ । പക്ഷൌഘൈര് ഉത്ഥിതം വ്യോമ സമസ്തമ് അഭിപൂരയത്
പർവ്വതങ്ങളുടെ വലിയ കൂട്ടം ചിറകുകൾ വീശി ഉയരുന്നതുപോലെ, ആ കൂട്ടം ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ചു.
തതസ് ത്രിശൂലനയനൈര് മയാ രുദ്രോ ഽയമ് ഇത്യ് അസൌ । ദൂരാദ് ഏവ പരിജ്ഞായ പരമേശോ നമസ്കൃതഃ
അപ്പോൾ ത്രിശൂലവും മൂന്നു കണ്ണുകളും കണ്ടപ്പോൾ, ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ, 'ഇവൻ രുദ്രൻ' എന്നു ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അതിനാൽ പരമേശ്വരനോടു ഞാൻ വണങ്ങി.
കിം സ താദൃഗ്വിധോ രുദ്രẖ കിം കൃഷ്ണẖ കിം മഹാകൃതിഃ । കിം പഞ്ചവദനẖ കസ്മാദ് ദശബാഹുẖ ക്വ തിഷ്ഠതി
രുദ്രൻ വാസ്തവത്തിൽ അങ്ങനെയോ? അവൻ കറുത്തവനോ? വലിയ രൂപമുള്ളവനോ? എങ്ങനെ അഞ്ചു മുഖവും പത്ത് കൈകളും? അവൻ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?
കിം ത്രിനേത്രẖ കിമ് ഉഗ്രാത്മാ കിമ് ഏകẖ കിംപ്രയോജനഃ । കേനേരിതẖ കിമ് അകരോത് ക്വായാസീദ് വദ മേ മുനേ
ആ മൂന്ന് കണ്ണുള്ളവൻ ആര്? അത്യന്തം ഭയങ്കരനായവൻ ആര്? ഒരേയൊരുവൻ ആര്, അവന്റെ ലക്ഷ്യം എന്താണ്? ആരാണ് അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്, അവൻ എന്ത് ചെയ്തു, എവിടെയായിരുന്നു? മഹർഷേ, ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
കാകുത്സ്ഥ രുദ്രനാമാസാവ് അഹങ്കാരസ് തഥോത്ഥിതഃ । വിഷമൈകാഭിമാനാത്മാ മൂര്തിര് അസ്യാമലം നഭഃ
കാകുത്സ്ഥാ, രുദ്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ ഈ അഹംഭാവമാണ്; അവന്റെ സ്വഭാവം അത്യന്തം ഏകത്വത്തിന്റെ അഭിമാനമാണ്, അവന്റെ രൂപം മായമില്ലാത്ത ആകാശംപോലെയാണ്.
വ്യോമാകൃതിസ് സ ഭഗവാന് വ്യോമവര്ണാമലോ മഹാന് । ചിദ്വ്യോമമാത്രസാരത്വാദ് ആകാശാത്മാ സ ഉച്യതേ
അവൻ ആകാശത്തിന്റെ രൂപമുള്ളവനാണ്, ആകാശംപോലെ വിശാലവും നിർമ്മലവുമാണ്; അവന്റെ സാരാംശം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായ ആകാശം മാത്രമായതിനാൽ അവനെ ആകാശസ്വരൂപൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതാത്മഭൂതത്വാത് സര്വഗത്വാന് മഹാകൃതിഃ । യാനി തസ്യാനുഷക്താനി പഞ്ചജ്ഞാനേന്ദ്രിയാണ്യ് അലമ്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായതിനാലും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനാലും അവന്റെ രൂപം മഹത്തായതാണ്; അവനോട് ബന്ധമുള്ള അഞ്ചു ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങൾ അവന്റെ മുഖങ്ങളാണ്.
താനി തസ്യ മുഖാന്യ് ആഹുസ് തപദ്രൂപാണി സര്വതഃ । കര്മേന്ദ്രിയാണി വിഷയാസ് തേ ഹി തസ്യ ഭുജാ ദശ
അവന്റെ മുഖങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും തപസ്സിന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്നു എന്നാണ് പറയുന്നത്. പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും അവന്റെ പത്ത് കൈകളാണ്.
സര്വഭൂതഭരൈസ് സാര്ധം ബ്രഹ്മണാ പരമ് ഏയുഷാ । യദാസൌ സമ്പരിത്യക്തസ് തദാസൌ മൂര്തിമ് ആഗതഃ
സകല ജീവികളുടെ ഭാരങ്ങളോടും പരമമായ ബ്രഹ്മണോടും കൂടെ, അവൻ പൂർണ്ണമായി വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ഒരു രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
സ ചാകാശൈകരൂപാത്മാ നാസ്തി തസ്യ ഹി സാകൃതിഃ । തഥാ ദൃശ്യത ഏവാസൌ ഭ്രാന്തിമാത്രം ന മൂര്തിമാന്
അവന്റെ സ്വഭാവം ശൂന്യത്തിന്റെ രൂപം മാത്രമാണ്; അവന് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒരു രൂപമില്ല. അതിനാൽ, കാണപ്പെടുന്നതെല്ലാം ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യഥാർത്ഥ രൂപമല്ല.
ചിദാകാശഗതേ സ്ഫാരേ ഭൂതാകാശേ സ തിഷ്ഠതി । ദേഹേ ച സര്വഭൂതാനാം നിത്യം വായുര് ഇവേശ്വരഃ
അവൻ ബോധത്തിന്റെ വിശാലമായ ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂതാകാശത്തിലും എല്ലാ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങളിലും അവൻ എപ്പോഴും കാറ്റുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, ഭഗവനേ.
സര്വഭൂതപരിത്യക്തസ് തസ്മിന് കാലേ ഖമൂര്തിമാന് । ക്ഷോഭമ് ഏത്യ ക്ഷണം ക്ഷീണḫ പരമാം ശാന്തിമ് ഏഷ്യതി
എല്ലാ ജീവികളും വിട്ട്, ആ സമയത്ത് ആകാശംപോലെയുള്ളവൻ, ഒരു നിമിഷം അശാന്തി അനുഭവിച്ചിട്ടു, അതിനുശേഷം പരമമായ ശാന്തി നേടും.
യേ ഗുണാ യേ ത്രയẖ കാലാശ് ചിത്താഹങ്കാരബുദ്ധയഃ । പ്രണവസ്യ ച യേ വര്ണാ യേ ച വേദാസ് തഥാ ത്രയഃ
ഗുണങ്ങൾ, മൂന്നു കാലങ്ങൾ, മനസ്സ്, അഹംഭാവം, ബുദ്ധി, പ്രണവത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ, അതുപോലെ മൂന്നു വേദങ്ങൾ—
രുദ്രസ്യ തസ്യ തേ നേത്രസന്നിവേശേന സംസ്ഥിതാഃ । ത്രിശൂലം തേന ത്രൈലോക്യം ഗൃഹീതം കരകോടരേ
അവയെല്ലാം ആ രുദ്രന്റെ കണ്ണുകളുടെ ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനാൽ, അവൻ ത്രിശൂലംപോലും, മൂന്നു ലോകങ്ങളും കൈക്കുഴിയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
യസ്മാത് തദ്വ്യതിരേകേണ സര്വഭൂതഗണേഷ്വ് അപി । അന്യന് ന വിദ്യതേ കിഞ്ചിദ് ദേഹാത്മൈവ തതസ് സ്ഥിതഃ
അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി, എല്ലാ ജീവികളിലും മറ്റൊന്നും ഇല്ല; അങ്ങനെ ശരീരമുള്ള ആത്മാവാണ് അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
സര്ഗസത്തോപലമ്ഭാത്മാ സ്വഭാവോ ഽസ്യ പ്രയോജനമ് । ഈരിതശ് ശിവരൂപേണ ചിന്മാത്രാകാശരൂപിണാ
സൃഷ്ടിയും നിലനില്പും ഗ്രഹിക്കുന്നതാണു് അവന്റെ സ്വഭാവം; അതാണ് അവന്റെ ലക്ഷ്യം. ശുദ്ധമായ ബോധവും ആകാശസ്വഭാവവുമുള്ള ശിവസ്വരൂപനായവനാണു് ഇതു പ്രഖ്യാപിച്ചത്.
തേനൈവ ച നിഗീര്ണസ് സന് പരമാം ശാന്തിമ് ഏഷ്യതി । നിര്മലാകാശരൂപാത്മാ കൃഷ്ണ ഇത്യ് ഏഷ ഈശ്വരഃ
അത് കൊണ്ടു തന്നെ അവൻ അതിലേക്കു ലയിച്ചപ്പോൾ പരമശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു; അവന്റെ സ്വഭാവം നിർമലമായ ആകാശംപോലെയാണ്—ഇവനാണ് കൃഷ്ണൻ, ഈശ്വരൻ.
കൃത്വാകല്പം ജഗത് സര്വം തത് പീത്വൈകാര്ണവം തദാ । സമ്പ്രയാതി പരാം ശാന്തിമ് അഭൂയസ്സന്നിവൃത്തയേ
സകല ലോകവും ഒരു കാലഘട്ടമാക്കി, പിന്നെ അതെല്ലാം ഒരു മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചശേഷം, അവൻ പരമശാന്തിയിലേക്കു് പ്രവേശിക്കുന്നു, വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനായി.
അനന്തരം മയാ ദൃഷ്ടസ് തത്രാസൌ യാവദ് ഉദ്യമാത് । പ്രവൃത്തḫ പ്രാണവേഗേന തമ് ആക്രഷ്ടും മഹാര്ണവമ്
അതിനു പിന്നാലെ, അവിടെ അവനെ ഞാൻ കണ്ടു; അവൻ മുഴുവൻ ശക്തിയോടെ ശ്രമിച്ച്, പ്രാണശക്തിയുടെ വേഗത്തിൽ ആ മഹാസമുദ്രത്തെ ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അഥ തസ്യ മുഖം സ്ഫാരം ജ്വാലാമാലാകുലാന്തരമ് । പ്രാണകൃഷ്ടോ മഹാമ്ഭോധിര് വാഡവാഗ്നിമ് ഇവാവിശത്
അപ്പോൾ, ജീവശക്തി പുറത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, അകത്ത് തീയുടെ മാല നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ വിശാലമായ വായ്, മഹാസമുദ്രത്തിൽ കടന്നുപോയി, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ തീപോലെ.
സ ഏവ വാഡവോ ഭൂത്വാ വഹ്നിര് ആകല്പമ് അര്ണവേ । അഹങ്കാരḫ പിബത്യ് അമ്ബു രുദ്രസ് സര്വം തു തത് തദാ
അത് തന്നെയാണ് ആ തീ, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ തീയായി, ഒരു കാലഘട്ടം മുഴുവൻ സമുദ്രത്തിൽ നിലനിന്നു. അഹങ്കാരമായ രുദ്രൻ ആ വെള്ളം മുഴുവൻ കുടിച്ചു.