ദേഹകാരണകസ് സ്വപ്നോ ദേഹാഭാവേ ന ദൃശ്യതേ । ഇതി ചേത് തദ് അദേഹാനാം പരലോകോ ഽപി നാസ്തി വഃ
സ്വപ്നം ശരീരത്തിന്റെ കാരണത്താൽ മാത്രമാണെന്ന്, ശരീരമില്ലാത്തപ്പോൾ അതുണ്ടാകില്ലെന്ന് നിങ്ങൾ പറയുന്നുവെങ്കിൽ, ശരീരമില്ലാത്തവർക്ക് മരണാനന്തരലോകം ഉണ്ടാകില്ലല്ലോ.
ഇത്യ് ഏതദ് അഭവിഷ്യച് ചേത് തച് ഛരീരകസങ്ക്ഷയേ । നാഭവിഷ്യദ് അയം സര്ഗസ് സ ചാസ്ത്യ് ഏവ ഹി സര്വദാ
ഇങ്ങനെ ആയിരുന്നുവെങ്കിൽ, ശരീരം നശിച്ചാൽ ഈ സൃഷ്ടിയും ഇല്ലാതാകേണ്ടതായിരുന്നു. എന്നാൽ സൃഷ്ടി എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
അവയവവിഭാഗാത്മന്യ് അവശ്യംഭാവിനി ക്ഷയേ । ന കദാചിദ് അനിത്ഥം തജ് ജഗദ് ഇത്യ് അപ്യ് അസംസ്ഥിതമ്
അംഗങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഈ ശരീരത്തിന് ഒരിക്കലും ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത നാശം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഈ ലോകവും ഒരിക്കലും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല, അതിന് എതിരായതുമല്ല.
ന കദാചിജ് ജഗന്നാശേ ദേഹാദ് ഭൂതഗണാദ് ഇയമ് । മദശക്തിര് ഇവ ജ്ഞപ്തിര് ഉദേതീത്യ് അസി വക്ഷി ചേത്
ലോകം നശിച്ചാലും, ഈ ജ്ഞാനം ശരീരത്തിൽ നിന്നോ ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്നോ മദത്തിന്റെ ശക്തിപോലെ ഉദയിക്കുന്നു എന്ന് നീ പറയുന്നുവെങ്കിൽ—
തത് പുരാണേതിഹാസാനാം സര്വസങ്ക്ഷയവാദിനാമ് । സ്മൃത്യാദീനാം ച വേദാനാം വൈയര്ഥ്യമ് ഉപജായതേ
അങ്ങനെയെങ്കിൽ, സർവ്വനാശത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും, വേദങ്ങളും മറ്റും, ഓർമ്മയിൽ ആശ്രയിച്ചുള്ള ഗ്രന്ഥങ്ങളും എല്ലാം അർത്ഥശൂന്യമായിത്തീരുന്നു.
അപ്രമാണതയൈതസ്മിന്ന് അര്ഥേ തേഷാം മഹാമതേ । അന്യത്രാപി പ്രമാണത്വം വിദ്യാദാവ് അപി കിം ഭവേത്
ഈ കാര്യത്തിൽ അവയെല്ലാം പ്രമാണമല്ലെങ്കിൽ, മഹാമനസാ, അറിവിനേയും മറ്റു വിഷയങ്ങളെയും കുറിച്ചും അവയുടെ പ്രാമാണ്യം എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കാനാകും?
ന ചൈതദ് വിദ്യതേ ലോകേ ജഗദുച്ഛേദകാരണാത് । അന്യച് ചാസ്താമ് ഏതദ് അങ്ഗ മമേദമ് അപരം ശൃണു
ലോകത്ത് ഇങ്ങനെ ലോകം നശിക്കേണ്ട കാരണമൊന്നും കാണുന്നില്ല; അതൊക്കെ പോക്കേ, സ്നേഹിതാ, ഇനി എന്റെ മറ്റൊരു കാര്യം കേൾക്കൂ.
മദശക്ത്യാത്മനി ജ്ഞാനേ ദൃഷ്ടാ ദേശാന്തരേഷു യാ । പ്രമൃതാനാം പിശാചാദിദേഹതാ സാ ന സിധ്യതി
മദത്തിന്റെ ശക്തി ദൂരദേശങ്ങളിൽ കാണുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൽ ഉദിക്കുന്ന അറിവ് മരിച്ചവരുടെ പിശാച് മുതലായ രൂപങ്ങളായി മാറുന്നില്ല.
അഥ സാപി മുധാഭ്രാന്തിര് യാവദ്ദേഹം പ്രദൃശ്യതേ । ഇതി ചേത് തന് മുധാനാമ സത്യമ് ഇത്യ് ഏവ വോ ഭവേത്
ശരീരം കാണുന്നവരെ വരെ ഇതൊക്കെ വ്യർത്ഥമായ ഭ്രമം മാത്രമാണെന്ന് നീ പറയുന്നുവെങ്കിൽ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ—അത് ഭ്രമിതരുടെ സത്യമാണ്.
ഏവം ചേത് തത് പരേ ലോകേ സത് സ്വര്ഗനരകാദികമ് । ഇത്യ് ഏഷാപി ന സംവിത് കിം സത്യതാമ് ഉപഗച്ഛതി
അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, പരലോകത്തും സ്വർഗ്ഗം, നരകം തുടങ്ങിയവയിലും അതൊരു ബോധമല്ല; അങ്ങനെ എങ്ങനെ അതിനെ സത്യമെന്ന് പറയാൻ കഴിയും?
പിശാചപ്രതിഭാ സത്യാ മദജ്ഞപ്തിമതോ യദി । പ്രതിഭാസ്യ ന സത്യാ സ്യാത് പരലോകാത്മികാ കഥമ്
ഒരു മദ്യപാനിയായ മനുഷ്യന് ഭൂതത്തെ കാണുന്ന അനുഭവം സത്യമായിരിക്കുമെങ്കിൽ, അതുപോലെ തന്നെ മരണത്തിന് ശേഷം ഉള്ള ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അനുഭവവും സത്യമായിരിക്കില്ലേ?
പിശാചോ ഽസ്തീതി ചേത് സംവിത് സത്യാര്ഥാ തേന സംവിദഃ । മൃതസ്യാസ്തി പരോ ലോക ഇത്യ് അസ്യാẖ കിം ന സത്യതാ
നീ പറയുന്നുവെങ്കിൽ, 'ഭൂതം ഉണ്ട്' എന്ന്, ആ ബോധം ബോധത്തിനായി സത്യമാണ്; അപ്പോൾ മരിച്ചവർക്കു മറ്റൊരു ലോകം ഉണ്ട് എന്ന വിശ്വാസവും സത്യമായിരിക്കില്ലേ?
കാകതാലീയവദ് ദേഹാത് പൈശാചീ ജ്ഞപ്തിര് അസ്തി ചേത് । പരലോകാര്ഥസംവിത്തിẖ കഥം നാസ്തി സകാരണാ
കാക്കയും താളിയും പോലെ യാദൃശ്ചികമായി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതാനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, അതിന് കാരണം ഉള്ള മരണാനന്തരലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധം ഇല്ലെന്ന് പറയാൻ എന്താണ് കാരണം?
യാന്തര് വേത്തി യഥാ സംവിത് സാ തഥാനുഭവത്യ് അലമ് । അസ്തു സത്യമ് അസത്യം വാ സിദ്ധമ് ഇത്യ് അനുഭൂതിതഃ
അന്തരംഗം എങ്ങനെ അറിയുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ അതു അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതു സത്യമോ അസത്യമോ എന്നത് അനുഭവം കൊണ്ടാണ് തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്.
മൃതസ്യാസ്തി പരോ ലോകോ വിദ് ഇത്യ് ഏവമ്മയീ ഭവേത് । സതി ചാസതി ദേഹേ ഽസ്മിംസ് തേന കിം സദ് അസച് ച കിമ്
മരിച്ചവർക്കു മരണമാവശ്യം കഴിഞ്ഞ് മറ്റൊരു ലോകം ഉണ്ടെന്നു കരുതാം—ഇത് മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്. ശരീരം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിൽ എന്താണ് സത്യം, എന്താണ് അസത്യം എന്ന് പറയാൻ കഴിയുമോ?
തസ്മാത് സ്വഭാവḫ പ്രഥമം പ്രസ്ഫുരന് വേത്തി സംവിദമ് । വാസനാകാരണം പശ്ചാദ് ബുദ്ധ്വാ സമ്പശ്യതി ഭ്രമമ്
അതിനാൽ ആദ്യം സ്വഭാവം തെളിഞ്ഞ് ബോധത്തെ അറിയുന്നു. പിന്നെ, അതിന്റെ കാരണം മനസ്സിലുള്ള പതിവ് ആണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവിടെയാണ് ഭ്രമം കാണുന്നത്.
തത്ക്ഷയാച് ഛമമ് ആയാതി ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യദൃഗാമയഃ । തത്സത്തായാമ് ഉദേതീയം സംസൃത്യാഖ്യാ പിശാചികാ
അത് അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ദർശകൻ, ദർശ്യം, ദർശനം എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ ശാന്തി വരുന്നു. അതു നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ഈ ജനനമരണചക്രം എന്ന ഭ്രാന്ത് വീണ്ടും ഉയരുന്നു.
ഉപലമ്ഭ ഉദേത്യ് ആദൌ ബ്രഹ്മണോ വാസനാ തതഃ । തച്ഛാന്തിം വിദ്ധി നിര്വാണം തത്സത്താം സംസൃതിഭ്രമമ്
ആദ്യം അനുഭവം ഉദിക്കുന്നു, പിന്നെ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പതിവ് മനസ്സിൽ വരുന്നു. അതു ശാന്തമാകുന്നത് മോക്ഷമാണെന്ന് അറിഞ്ഞോളൂ; അതു തുടർന്നാൽ ജനനമരണചക്രത്തിലെ ഭ്രമം തന്നെയാണ്.
ഉത്പന്നൈവ ന സാനാദൌ പരേ ബ്രഹ്മണ്യ് അസമ്ഭവാത് । ഉത്പന്നാപി ച വാ യാസൌ ബ്രഹ്മൈവ പരമ് ഏവ സത്
ആദിമില്ലാത്ത പരബ്രഹ്മത്തിൽ ഒന്നും ഉദയിക്കുന്നില്ല, കാരണം അവിടെ ഉദയം എന്നതില്ല. ഉദയിച്ചുവെന്നു തോന്നിയാലും അതു പരബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, ഒരേ സത്യം മാത്രമാണ്.
ഏതാവദ് യത് പരിജ്ഞാനം തന് നിര്വാണം വിദുര് ബുധാഃ । യദ് അത്രൈവാപരിജ്ഞാനം തം ബന്ധം വിദ്ധി രാഘവ
എത്രമാത്രം വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടോ, അതാണ് ജ്ഞാനികൾ മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നത്. ഇവിടെ അറിവില്ലായ്മ എവിടെയുണ്ടോ, രാഘവ, അതാണ് ബന്ധനം എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
വിജ്ഞാനഘന ഏവായം കചനാകചനാത്മകഃ । സ്വയമ് ഏവ കചത്യ് അന്തര് ന കചത്യ് ഏവ വാ സ്വയമ്
ഇത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ നിറയാണു, ചലനവും അചലതയും ആയി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതു സ്വയം ഉള്ളിൽ ചലിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം ചലിക്കാതിരിക്കാം.
സംവിദംശപരാവൃത്തിമാത്രപേലവരൂപിണീ । ബന്ധദൃങ് മോക്ഷദൃക് ചേതി ക്ലേശസ് തത്സാധനേ കിയാന്
ബോധം ഒരു ചെറിയ തിരിവായി മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ അതിനെ ബന്ധനമെന്നോ മോക്ഷമെന്നോ കാണാം. അതിനായി ശ്രമിക്കുന്നതിൽ എത്രയോ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും?
സംവിദുദ്ബോധനം ബന്ധസ് തദനുദ്ബോധനം ശിവമ് । അസത് സദ്വജ് ജഗദ് ഭാതി സംവിദുദ്ബോധനോദരമ്
ബോധം ഉണരുന്നത് ബന്ധനമാണ്; അതു ഉണരാതിരിക്കുന്നതു ശാന്തിയാണ്. ബോധം ഉണരുമ്പോള് ഈ ലോകം സത്യമോ അസത്യമോ ആയി തോന്നുന്നു.
അജഡം ബോധനം സുപ്തം മോക്ഷ ഇത്യ് അഭിധീയതേ । പ്രബുദ്ധം ബന്ധ ഇത്യ് ആഹുര് യദ് ഇച്ഛസി തദ് ആഹര
മന്ദതയില്ലാത്ത ബോധം ഉറക്കത്തില് മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു; ഉണരുമ്പോള് അതിനെ ബന്ധം എന്നു പറയുന്നു. നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതു തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
നിര്വാണവാസനമ് അനന്തമ് അജാഡ്യമ് അച്ഛബോധൈകതാനമ് അപയന്ത്രണമ് അസ്തശങ്കമ് । അദ്വൈതമ് ഐക്യരഹിതം ച നിരസ്തശൂന്യമ് ആകാശകോശവിശദാശയ ശാന്തമ് ആസ്സ്വ
നിര്വാണത്തിന്റെ അനന്തമായ ഭാവത്തില്, മന്ദതയില്ലാതെ, ശുദ്ധവും ഏകമായ ബോധത്തില്, നിയന്ത്രണമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ, ദ്വൈതം ഇല്ലാതെ, ഐക്യബോധം ഇല്ലാതെ, ശൂന്യതയില്ലാതെ, ആകാശം പോലെ തെളിഞ്ഞ മനസ്സോടെ, സമാധാനത്തോടെ നിലകൊള്ക്ക.
ഇതി തേ സര്വ ആയാതാ ബ്രഹ്മലോകനിവാസിനഃ । അദൃശ്യതാമ് ഏവ ഗതാ ദീപാẖ ക്ഷീണദശാ ഇവ
ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മലോകത്തില് താമസിക്കുന്ന എല്ലാവരും നിന്നരികിലേക്ക് വന്നു; പിന്നീട് എണ്ണ തീര്ന്ന വിളക്കുകളെപ്പോലെ അവര് അദൃശ്യമായി.
അഥ തേ ദ്വാദശാദിത്യാ ബ്രഹ്മണി ബ്രഹ്മതാം ഗതേ । ജഗദ്വദ് ബ്രഹ്മലോകം തമ് അദഹന് ഭാസുരാര്ചിഷഃ
അപ്പോൾ ആ പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാർ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിച്ചപ്പോൾ, അവരുടെ പ്രകാശം ബ്രഹ്മലോകത്തെയും, ലോകത്തെ പോലെ തന്നെ, ദഹിപ്പിച്ചു.
വൈരിഞ്ചനഗരം ദഗ്ധ്വാ ധ്യാനം കൃത്വാ വിരിഞ്ചവത് । തേ ഽപി നിര്വാണമ് ആജഗ്മുര് നിസ്സ്നേഹദശദീപവത്
ബ്രഹ്മയുടെ നഗരത്തെ ദഹിപ്പിച്ച്, ബ്രഹ്മയെപ്പോലെ ധ്യാനം ചെയ്ത്, അവർയും എണ്ണമില്ലാത്ത വിളക്കുകൾ എണ്ണയില്ലാതെ അണയുന്നതുപോലെ, മോക്ഷം നേടി.
തത ഏകാര്ണവാപൂരോ വിരിഞ്ചനഗരാന്തരമ് । രാത്രൌ ഭുവമ് ഇവ ധ്വാന്തം പൂരയാമ് ആസ സൂര്മിമാന്
അതിനുശേഷം, ഒരൊറ്റ സമുദ്രം പോലെ വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം ബ്രഹ്മയുടെ നഗരത്തിനിടയിലായി പടർന്നു, രാത്രിയിൽ ഭൂമിയെ ഇരുട്ട് മൂടുന്നതുപോലെ അതിനുള്ളിലൊക്കെ തിരമാലകൾ നിറഞ്ഞു.
ആബ്രഹ്മലോകമ് അഭവജ് ജഗദ് ആപൂര്ണമ് അര്ണസാ । തുല്യം രസൈകപൂര്ണേന പക്വദ്രാക്ഷാഫലേന തത്
ബ്രഹ്മലോകം വരെ ഈ ലോകം ആ വെള്ളത്തിൽ മുഴുകി, ഒറ്റരസം നിറഞ്ഞ പാകംചേർന്ന മുന്തിരിപ്പഴംപോലെ മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു.