വന്ധ്യാപുത്രനഭോവൃക്ഷകല്പനാ താവദ് അസ്തി ഹി । സാ യഥാ നാശജന്മാദ്യാ തഥൈവേദം ന കിം ഭവേത്
പിണറായി പെണ്ണിന്റെ മകന്റെ ആകാശത്തിൽ ഒരു മരമുണ്ടെന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നത് പോലെ മാത്രമേ അതു ഉണ്ടാകൂ; അതിന് neither ജന്മമുണ്ടോ നാശമുണ്ടോ ഇല്ലാത്തതുപോലെ ഈ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഫുല്ലസ്യാതുലഭുസ് സമ്യഗ് ആലകൈഃ കുരു കോലനമ് । നിരന്വയാ യഥൈവോക്തിര് ജഗത്സത്താ തഥൈവ ഹി
പൂവിന്റെ മുടിയാൽ കാറ്റിനെ ചുരുട്ടാൻ നീ ശ്രമിച്ചാൽ അതെങ്ങനെ സാധ്യമല്ലയോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ സത്തയും അർത്ഥശൂന്യമാകുന്നത്.
യഥാ സൌവര്ണകടകേ ദൃശ്യമാനമ് അപി സ്ഫുടമ് । കടകത്വം തു നാസ്ത്യ് ഏവ ജഗത്ത്വം തു തഥാ പരേ
പൊന്നുകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ കങ്കണം നമുക്ക് വ്യക്തമായി കാണാം എങ്കിലും, അതിന് പൊന്നിൽ നിന്ന് വേറിട്ട ഒരു 'കങ്കണത്വം' ഇല്ലാത്തതുപോലെ, പരമാത്മാവിൽ 'ലോകത്വം' എന്നതും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
ആകാശേ ച യഥാ നാസ്തി ശൂന്യത്വം വ്യതിരേകവത് । ജഗത്ത്വം ബ്രഹ്മണി തഥാ നാസ്ത്യ് ഏവാപ്യ് ഉപലബ്ധിമത്
ആകാശത്തിൽ വേറിട്ട ഒരു ശൂന്യത്വം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിൽ പോലും, കാണുന്നവർക്കും, യഥാർത്ഥത്തിൽ 'ലോകത്വം' എന്നത് ഇല്ല.
കജ്ജലാന് ന യഥാ കാര്ഷ്ണ്യം ശൈത്യം ച ന യഥാ ഹിമാത് । പൃഥഗ് ഏവ ഭവേദ് ബുദ്ധം ജഗന് നാസ്തി പരേ പദേ
കജ്ജലത്തിൽ നിന്ന് കറുപ്പ് വേറെയായി ഉണ്ടാകുന്നില്ല, ഹിമത്തിൽ നിന്ന് തണുപ്പ് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയാൽ പരമാവസ്ഥയിൽ ലോകം എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
യഥാ ച ശൈത്യം ശശിനോ ന ഹിമാദ് വ്യതിരിച്യതേ । ബ്രഹ്മണോ ന തഥാ സര്ഗോ വിദ്യതേ വ്യതിരേകവാന്
ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പു ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിൽ സൃഷ്ടിയും വേറിട്ടതായും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
മരുനദ്യാം യഥാ തോയം ദ്വിതീയേന്ദൌ യഥേന്ദുതാ । നാസ്ത്യ് ഏവൈവം ജഗന് നാസ്തി ദൃഷ്ടമ് അപ്യ് അമലാത്മനി
മൃഗതൃഷ്ണിയില് വെള്ളം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, രണ്ടാമത്തെ ചന്ദ്രനില് ചന്ദ്രപ്രകാശം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, ഈ ലോകം ശുദ്ധമായ ആത്മാവില് ദൃശ്യമാകുന്നുവെങ്കിലും യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇല്ല.
സംവിദ്വിലോചനാലോകോ ഭാത്യ് അയം സംവിദമ്ബരേ । ജഗദാഖ്യേ ഽമലേ വ്യോമ്നി ദൃഷ്ടിമുക്താവലീ യഥാ
ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തില് ബോധത്തിന്റെ കണ്ണായുള്ള പ്രകാശം തിളങ്ങുന്നു; 'ലോകം' എന്നു വിളിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ആകാശത്തില് അത് കണ്ണിന് മുന്നില് മുത്തുകളുടെ മാലപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ചിദാകാശേ ചിദാകാശശ് ചിത്ത്വാദ് യഃ കചതി സ്വയമ് । തദ് ഏവ തേന രൂപം സ്വം ജഗദ് ഇത്യ് അവബുധ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തില് സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ബോധം തന്നെയാണ് സ്വരൂപമായി തനിക്കുതന്നെ ലോകമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ആദാവ് ഏവ ഹി യന് നാസ്തി കാരണാസമ്ഭവാത് സ്വയമ് । വര്തമാനേ ഽപി തന് നാസ്തി നാശസ് സ്യാത് തത്ര കീദൃശഃ
ആദിയില് കാരണമില്ലാത്തതിനാല് ഇല്ലാത്തത്, ഇപ്പോഴും ഇല്ല; അങ്ങനെ ഇല്ലാത്തതിനെന്ത് നാശം സംഭവിക്കാനാകും?
ക്വാസമ്ഭവദ്ഭൂതജാഡ്യം പൃഠ്വ്യാദേര് ജഡവസ്തുനഃ । കാരണം ഭവിതും ശക്തം ഛായായാ ആതപോ യഥാ
ഉൽപ്പത്തി ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നുള്ള ജഡത്വം എങ്ങനെ ഭൂമി മുതലായ ജഡവസ്തുക്കളുടെ കാരണം ആകുമെന്നു ചിന്തിക്കാം? അതു ഛായയ്ക്ക് സൂര്യപ്രകാശം കാരണം ആകുന്നതുപോലെയാണ്.
കാരണാഭാവതഃ കാര്യം നേദം തത് കിഞ്ചനോദിതമ് । യത് തത്കാരണമ് ഏവാസ്തി തദ് ഏവേത്ഥമ് അവസ്ഥിതമ്
കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഫലമൊന്നും ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല; കാരണം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുള്ളൂ, അതു തന്നെയാണ് അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
അജാതമ് ഏവ യദ് ഭാതി സംവിദോ ഭാനമ് ഏവ തത് । യജ് ജഗദ് ദൃശ്യതേ സ്വപ്നേ സംവിത്കചനമ് ഏവ തത്
ജനനം ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നതെന്താണോ അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം മാത്രമാണ്.
സംവിത്കചനമ് ഏവാന്തര് യഥാ സ്വപ്നജഗദ്ഭ്രമഃ । സര്ഗാദൌ ബ്രഹ്മണി തഥാ ജഗത്കചനമ് ആതതമ്
അകത്തുള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം സ്വപ്നലോകത്തിന്റെ ഭ്രമംപോലെയാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ തെളിച്ചം അങ്ങനെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിത് തത് സദ് ഏവാത്മനി സ്ഥിതമ് । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ജഗത് കിഞ്ചിത് കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം സത്യമായ് ആത്മാവിനുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ ലോകം ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കുകയോ ഉദയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
യഥാ ദ്രവത്വം സലിലം സ്പന്ദത്വം പവനോ യഥാ । യഥാ പ്രകാശ ആഭാസോ ബ്രഹ്മൈവ ത്രിജഗത് തഥാ
ജലംക്ക് ദ്രവത്വം പോലെയും, കാറ്റിന് ചലനം പോലെയും, വെളിച്ചത്തിന് പ്രകാശം പോലെയും, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് സാരമായിരിക്കുന്നത്.
യഥാ പുരമ് ഇവാസ്തേ ഽന്തര് വിദ് ഏവ സ്വപ്നസംവിദി । തഥാ ജഗദ് ഇവാഭാതി സ്വാത്മൈവ പരമാത്മനി
സ്വപ്നബോധത്തിൽ ഒരു നഗരം ദൈവം പോലെ ഉള്ളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നതും സ്വയം പരമാത്മാവിൽ ഉള്ള ആത്മാവാണ്.
ഏവം ചേത് തത് കഥം ബ്രഹ്മന് സുഘനപ്രത്യയം വദ । ഇദം ദൃശ്യവിഷം ജാതമ് അസത്സ്വപ്നാനുഭൂതിവത്
അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മനേ, ഈ ദൃശ്യലോകം യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയൂ. ഈ ലോകം അസത്യമുള്ള സ്വപ്നാനുഭവം പോലെയാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സതി ദൃശ്യേ കില ദ്രഷ്ടാ സതി ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യതാ । ഏകസത്ത്വേ ദ്വയോര് ബന്ധോ മുക്തിര് ഏകക്ഷയേ ദ്വയോഃ
കാണുന്നതു നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണുന്നവനും ഉണ്ടാകും; കാണുന്നവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നതും ഉണ്ടാകും. ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നു; ഇതിൽ ഒന്നെങ്കിലും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
അത്യന്താസമ്ഭവോ യാവദ് ബുദ്ധോ ദൃശ്യസ്യ നാക്ഷയഃ । താവദ് ദ്രഷ്ടുര് അദ്രഷ്ടൃത്വം ന സമ്ഭവതി മോക്ഷദമ്
കാണപ്പെടുന്നതു പൂർണമായും അസാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, അതിനെ മനസ്സ് വിട്ടുകളയുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനിൽ കാണുന്നവൻ എന്ന അവസ്ഥ ഇല്ലാതാകാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ മോക്ഷവും ലഭിക്കില്ല.
ദൃശ്യം ചേത് സമ്ഭവത്യ് ആദൌ പശ്ചാത് ക്ഷയമ് ഉപാഗതമ് । തദ് ദൃശ്യസ്മരണാനര്ഥരൂപോ ബന്ധോ ന ശാമ്യതി
കാണപ്പെടുന്നത് ആദ്യം ഉണ്ടാകുകയും പിന്നീട് ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഓർമ്മ കാരണം, അപ്രയോജനമായ ഓർമ്മയായ ബന്ധം അവസാനിക്കില്ല.
യത്ര ക്വചന സംസ്ഥസ്യ സ്വാദര്ശസ്യേവ ചിദ്ഗതേഃ । പ്രതിബിമ്ബോ ലഗത്യ് ഏവ സര്ഗസ്മൃതിമയോ ഹ്യ് അയമ്
എവിടെയായാലും മനസ്സ് നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത്, കണ്ണാടിയിലെ സ്വന്തം പ്രതിഫലനംപോലെ, ഒരു പ്രതിബിംബം ഉണ്ടാകും; ഇതാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ഓർമ്മ.
ആദാവ് ഏവ ഹി നോത്പന്നം ദൃശ്യം നാസ്ത്യ് ഏവ ചേത് സ്വയമ് । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യഭ്രമാഭാവാത് തത് സമ്ഭവതി മുക്തതാ
ആദിയിൽ ഈ ലോകം ഉദിച്ചുവന്നതല്ല; അത് സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവനും എന്ന ഭ്രമം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം സംഭവിക്കുന്നു.
തസ്മാദ് അസമ്ഭവന്മുക്തേര് മമ പ്രോത്സാര്യ യുക്തിതഃ । അത്യന്താസമ്ഭവം ദൃശ്യേ കഥയാത്മവിദാം വര
അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, യുക്തിയാൽ മോക്ഷം അസാധ്യമാണ് എന്ന ഭ്രമം എന്നിൽ നിന്ന് നീക്കംചെയ്യണം; ഈ ലോകം അങ്ങേയറ്റം അസാധ്യമാണ് എന്നതും വിശദമായി പറഞ്ഞുതരിക.
അസദ് ഏവ യഥാ ഭാതി ജഗത്സര്ഗാത്മകം തഥാ । ശൃണ്വ് അഹം കഥയാ രാമ ദീര്ഘയാ കഥയാമി തേ
രാമാ, സൃഷ്ടിയെന്നു പറയുന്ന ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും അതു കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഇതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഞാൻ നീണ്ടു വിശദമായി പറയുമ്പോൾ നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കണം.
വ്യവസായകഥാവാക്യൈര് യാവത് തന് നാനുവര്ണിതമ് । ന വിശ്രാമ്യതി തേ താവദ് ധൃദി പാംസുര് യഥാ ഹ്രദേ
നിശ്ചയമായ ഉപദേശവാക്യങ്ങൾകൊണ്ട് ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ, ഒരു തടാകത്തിൽ പൊടി അടിഞ്ഞിരിപ്പില്ലാത്തതുപോലെ, നിന്റെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടില്ല.
അത്യന്താഭാവമ് അസ്യാസ് ത്വം ജഗത്സര്ഗഭ്രമസ്ഥിതേഃ । ബുദ്ധ്വൈകധ്യാനനിഷ്ഠാത്മാ വ്യവഹാരം കരിഷ്യസി
നീ ഈ ലോകസൃഷ്ടിയുടെ മായികതയെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ഏകാഗ്രമായ ധ്യാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന മനസ്സോടെ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കും.
ഭാവാഭാവഗ്രഹോത്സര്ഗസ്ഥൂലസൂക്ഷ്മചലാചലാഃ । ദൃശസ് ത്വാ വേധയിഷ്യന്തി ന മഹാദ്രിമ് ഇവേഷവഃ
ഉണ്ടാകലും ഇല്ലാതാകലും, പിടിച്ചിടലും വിട്ടുവിടലും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും, ചലനവും അചലതയും — ഇവയെല്ലാം നിന്നെ തൊടാൻ ശ്രമിച്ചാലും, വലിയ പർവതത്തെ അമ്പുകൾ തുളയിക്കില്ലാത്തതുപോലെ നിന്നെ തൊടാൻ കഴിയില്ല.
സ ഏഷോ ഽസ്ത്യ് ഏക ഏവാത്മാ ന ദ്വിതീയാസ്തി കല്പനാ । ജഗദ് അത്ര യഥോത്പന്നം തത് തേ വക്ഷ്യാമി രാഘവ
ഇവിടെ ഒരു ആത്മാവു മാത്രമേയുള്ളൂ; രണ്ടാമത്തേതെന്നോ ഭാവനയെന്നോ ഒന്നുമില്ല. ഈ ലോകം എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവെന്നത് ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമാക്കാം, രാഘവ.
തസ്മാദ് ഇമാനി സകലാനി വിജൃമ്ഭിതാനി യോ ഹീദമ് അങ്ഗ സകലേ സകലം മഹാത്മാ । രൂപാവലോകനമനോമനനപ്രകാശകോശാസ്പദം സ്വയമ് ഉദേതി ച ലീയതേ ച
അതിനാൽ, പ്രിയനേ, ഈ മഹാത്മാവാണ് ഈ എല്ലാം പ്രപഞ്ചം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്; രൂപം കാണുന്നതും മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നതും പ്രകാശിക്കുന്നതും എല്ലാം അതിന്റെ ഉള്ളിലാണു; അതാണ് സ്വയം ഉദിച്ച് എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും ലയിക്കുന്നതും.