വേദ്യവേദനവേത്തൃത്വരൂപത്രയമ് ഇദം പുനഃ । യത്രോദേത്യ് അസ്തമ് ആയാതി തത് തത് പരമമ് ഉത്തമമ്
അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിയുന്നത്, അറിയുന്നവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഈ മൂന്നു രൂപങ്ങൾ എവിടെയാണുണ്ടാകുന്നത്, എവിടെയാണവ ശമിക്കുന്നത്, അതാണ് പരമവും ഉത്തമവുമാണ്.
വേദ്യവേദനവേത്തൃത്വം യത്രേദം പ്രതിബിമ്ബതി । അബുദ്ധ്യാദൌ മഹാദര്ശേ തദ് രൂപം പരമം സ്മൃതമ്
അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിയുന്നത്, അറിയുന്നവൻ എന്നിവ എവിടെയാണ് പ്രതിഫലിക്കുന്നത്, മനസ്സും അതുപോലുള്ളവയും ഇല്ലാത്ത മഹാനായ കണ്ണാടിയിൽ, അതാണ് പരമമായ രൂപം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയോന്മുക്തം യദ് രൂപം സ്യാന് മഹാചിതേഃ । ജങ്ഗമേ സ്ഥാവരേ വാപി തത് സര്ഗാന്തേ ഽവശിഷ്യതേ
മനസ്സും ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ പ്രവണതകളും ഇല്ലാത്ത മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം, ചലിക്കുന്നതിലോ അചലമായതിലോ ഉണ്ടായാലും, സൃഷ്ടിയുടെ അവസാനം അതാണ് ശേഷിക്കുന്നത്.
സ്ഥാവരാണാം ഹി യദ് രൂപം തച് ചേദ് ബോധമയം ഭവേത് । മനോബുദ്ധ്യാദിനിര്മുക്തം തത് പരേണ സമം ഭവേത്
അചല ജീവികളുടെ രൂപം ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതും, മനസ്സും ബുദ്ധിയും മുതലായവ ഇല്ലാത്തതുമാണെങ്കിൽ, അതാണ് പരമത്തോടു തുല്യമായത്.
ബ്രഹ്മാര്കവിഷ്ണുഹരശക്രസദാശിവാദിശാന്തൌ ശിവം പരമമ് ഏതദ് ഇഹൈകമ് ആസ്തേ । ശിഷ്ടം പ്രദിഷ്ടമ് അവിനഷ്ടമ് അകഷ്ടമ് ഇഷ്ടം മിശ്രം ന മിശ്രമ് അണുനാശ്രിതമ് ആശ്രിതേന
ബ്രഹ്മാവും സൂര്യനും വിഷ്ണുവും ഹരനും ഇന്ദ്രനും സദാശിവനും മറ്റും ഉള്ള ആ സമാധാനത്തിൽ, ഈ ഒരേ പരമശിവൻ മാത്രമാണ് ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നത്. ബാക്കി എല്ലാം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടതും നശിക്കാത്തതും വേദനയില്ലാത്തതും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നതും കലർന്നതോ കലരാത്തതോ സൂക്ഷ്മമായതോ ആശ്രയിക്കുന്നവയ്ക്ക് ആശ്രയമായതോ ആണു.
ഇത്ഥംരൂപമ് ഇദം ദൃശ്യം ജഗന് നാമാസ്തി ഭാസുരമ് । മഹാപ്രലയസമ്പത്തൌ ഭോ ബ്രഹ്മന് ക്വ നു ഗച്ഛതി
ഇങ്ങനെ രൂപവും പേരും ഉള്ള ഈ പ്രകാശമുള്ള ലോകം, മഹാപ്രളയം വരുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മൻ, ഇത് എവിടേക്ക് പോകുന്നു?
കുത ആയാതി കീദൃഗ് വാ വന്ധ്യാപുത്രഃ ക്വ ഗച്ഛതി । ക്വ യാതി കുത ആയാതി വദ വാ വ്യോമകാനനമ്
ഇത് എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്, അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്? വന്ധ്യയുടെ മകൻ എവിടേക്ക് പോകുന്നു? ആകാശവനം എവിടെ പോകുന്നു, എവിടെ നിന്നാണ് വരുന്നത്? എന്നോട് പറയൂ.
വന്ധ്യാപുത്രോ വ്യോമവനം നൈവാസ്തി ന ഭവിഷ്യതി । കീദൃശീ ദൃശ്യതാ തസ്യ കീദൃശീ തസ്യ നാസ്തിതാ
വന്ധ്യയുടെ മകനും ആകാശവനവും ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. അതിന് എങ്ങനെയൊരു ദൃശ്യതയുണ്ട്, അതിന്റെ ഇല്ലായ്മ എങ്ങനെയാണ്?
വന്ധ്യാപുത്രവ്യോമവനേ യഥാ ന സ്തഃ കദാചന । ജഗദാദ്യ് അഖിലം ദൃശ്യം തഥാ നാസ്തി കദാചന
പിണറായി പെണ്ണിന്റെ മകന്റെ ആകാശത്ത് ഒരിക്കലും കാടുകളൊന്നും ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ കാണുന്നതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒരിക്കലും ഇല്ല.
ന ചോത്പന്നം ന ച ധ്വംസി യത് കിലാദൌ ന വിദ്യതേ । ഉത്പത്തിഃ കീദൃശീ തസ്യ നാശശബ്ദസ്യ കാ കഥാ
ആദിയിൽ ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ലാത്തത് neither ഉണ്ടാകുന്നതുമില്ല, നശിക്കുന്നതുമില്ല; അത്തരം ഒന്നിന് ജന്മം എങ്ങനെയോ നാശം എങ്ങനെയോ പറയാൻ എന്താണ് അർത്ഥം?
വന്ധ്യാപുത്രനഭോവൃക്ഷകല്പനാ താവദ് അസ്തി ഹി । സാ യഥാ നാശജന്മാദ്യാ തഥൈവേദം ന കിം ഭവേത്
പിണറായി പെണ്ണിന്റെ മകന്റെ ആകാശത്തിൽ ഒരു മരമുണ്ടെന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നത് പോലെ മാത്രമേ അതു ഉണ്ടാകൂ; അതിന് neither ജന്മമുണ്ടോ നാശമുണ്ടോ ഇല്ലാത്തതുപോലെ ഈ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഫുല്ലസ്യാതുലഭുസ് സമ്യഗ് ആലകൈഃ കുരു കോലനമ് । നിരന്വയാ യഥൈവോക്തിര് ജഗത്സത്താ തഥൈവ ഹി
പൂവിന്റെ മുടിയാൽ കാറ്റിനെ ചുരുട്ടാൻ നീ ശ്രമിച്ചാൽ അതെങ്ങനെ സാധ്യമല്ലയോ, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ സത്തയും അർത്ഥശൂന്യമാകുന്നത്.
യഥാ സൌവര്ണകടകേ ദൃശ്യമാനമ് അപി സ്ഫുടമ് । കടകത്വം തു നാസ്ത്യ് ഏവ ജഗത്ത്വം തു തഥാ പരേ
പൊന്നുകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ കങ്കണം നമുക്ക് വ്യക്തമായി കാണാം എങ്കിലും, അതിന് പൊന്നിൽ നിന്ന് വേറിട്ട ഒരു 'കങ്കണത്വം' ഇല്ലാത്തതുപോലെ, പരമാത്മാവിൽ 'ലോകത്വം' എന്നതും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
ആകാശേ ച യഥാ നാസ്തി ശൂന്യത്വം വ്യതിരേകവത് । ജഗത്ത്വം ബ്രഹ്മണി തഥാ നാസ്ത്യ് ഏവാപ്യ് ഉപലബ്ധിമത്
ആകാശത്തിൽ വേറിട്ട ഒരു ശൂന്യത്വം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിൽ പോലും, കാണുന്നവർക്കും, യഥാർത്ഥത്തിൽ 'ലോകത്വം' എന്നത് ഇല്ല.
കജ്ജലാന് ന യഥാ കാര്ഷ്ണ്യം ശൈത്യം ച ന യഥാ ഹിമാത് । പൃഥഗ് ഏവ ഭവേദ് ബുദ്ധം ജഗന് നാസ്തി പരേ പദേ
കജ്ജലത്തിൽ നിന്ന് കറുപ്പ് വേറെയായി ഉണ്ടാകുന്നില്ല, ഹിമത്തിൽ നിന്ന് തണുപ്പ് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ശരിയായി മനസ്സിലാക്കിയാൽ പരമാവസ്ഥയിൽ ലോകം എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
യഥാ ച ശൈത്യം ശശിനോ ന ഹിമാദ് വ്യതിരിച്യതേ । ബ്രഹ്മണോ ന തഥാ സര്ഗോ വിദ്യതേ വ്യതിരേകവാന്
ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പു ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മത്തിൽ സൃഷ്ടിയും വേറിട്ടതായും നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
മരുനദ്യാം യഥാ തോയം ദ്വിതീയേന്ദൌ യഥേന്ദുതാ । നാസ്ത്യ് ഏവൈവം ജഗന് നാസ്തി ദൃഷ്ടമ് അപ്യ് അമലാത്മനി
മൃഗതൃഷ്ണിയില് വെള്ളം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, രണ്ടാമത്തെ ചന്ദ്രനില് ചന്ദ്രപ്രകാശം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, ഈ ലോകം ശുദ്ധമായ ആത്മാവില് ദൃശ്യമാകുന്നുവെങ്കിലും യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇല്ല.
സംവിദ്വിലോചനാലോകോ ഭാത്യ് അയം സംവിദമ്ബരേ । ജഗദാഖ്യേ ഽമലേ വ്യോമ്നി ദൃഷ്ടിമുക്താവലീ യഥാ
ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തില് ബോധത്തിന്റെ കണ്ണായുള്ള പ്രകാശം തിളങ്ങുന്നു; 'ലോകം' എന്നു വിളിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ആകാശത്തില് അത് കണ്ണിന് മുന്നില് മുത്തുകളുടെ മാലപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ചിദാകാശേ ചിദാകാശശ് ചിത്ത്വാദ് യഃ കചതി സ്വയമ് । തദ് ഏവ തേന രൂപം സ്വം ജഗദ് ഇത്യ് അവബുധ്യതേ
ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തില് സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ബോധം തന്നെയാണ് സ്വരൂപമായി തനിക്കുതന്നെ ലോകമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
ആദാവ് ഏവ ഹി യന് നാസ്തി കാരണാസമ്ഭവാത് സ്വയമ് । വര്തമാനേ ഽപി തന് നാസ്തി നാശസ് സ്യാത് തത്ര കീദൃശഃ
ആദിയില് കാരണമില്ലാത്തതിനാല് ഇല്ലാത്തത്, ഇപ്പോഴും ഇല്ല; അങ്ങനെ ഇല്ലാത്തതിനെന്ത് നാശം സംഭവിക്കാനാകും?
ക്വാസമ്ഭവദ്ഭൂതജാഡ്യം പൃഠ്വ്യാദേര് ജഡവസ്തുനഃ । കാരണം ഭവിതും ശക്തം ഛായായാ ആതപോ യഥാ
ഉൽപ്പത്തി ഇല്ലാത്തതിൽ നിന്നുള്ള ജഡത്വം എങ്ങനെ ഭൂമി മുതലായ ജഡവസ്തുക്കളുടെ കാരണം ആകുമെന്നു ചിന്തിക്കാം? അതു ഛായയ്ക്ക് സൂര്യപ്രകാശം കാരണം ആകുന്നതുപോലെയാണ്.
കാരണാഭാവതഃ കാര്യം നേദം തത് കിഞ്ചനോദിതമ് । യത് തത്കാരണമ് ഏവാസ്തി തദ് ഏവേത്ഥമ് അവസ്ഥിതമ്
കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഫലമൊന്നും ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല; കാരണം മാത്രമേ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുള്ളൂ, അതു തന്നെയാണ് അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
അജാതമ് ഏവ യദ് ഭാതി സംവിദോ ഭാനമ് ഏവ തത് । യജ് ജഗദ് ദൃശ്യതേ സ്വപ്നേ സംവിത്കചനമ് ഏവ തത്
ജനനം ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നതെന്താണോ അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്; സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം മാത്രമാണ്.
സംവിത്കചനമ് ഏവാന്തര് യഥാ സ്വപ്നജഗദ്ഭ്രമഃ । സര്ഗാദൌ ബ്രഹ്മണി തഥാ ജഗത്കചനമ് ആതതമ്
അകത്തുള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ തെളിച്ചം സ്വപ്നലോകത്തിന്റെ ഭ്രമംപോലെയാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ തെളിച്ചം അങ്ങനെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിത് തത് സദ് ഏവാത്മനി സ്ഥിതമ് । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ജഗത് കിഞ്ചിത് കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം സത്യമായ് ആത്മാവിനുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ ലോകം ഒരിക്കലും അസ്തമിക്കുകയോ ഉദയിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
യഥാ ദ്രവത്വം സലിലം സ്പന്ദത്വം പവനോ യഥാ । യഥാ പ്രകാശ ആഭാസോ ബ്രഹ്മൈവ ത്രിജഗത് തഥാ
ജലംക്ക് ദ്രവത്വം പോലെയും, കാറ്റിന് ചലനം പോലെയും, വെളിച്ചത്തിന് പ്രകാശം പോലെയും, മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് സാരമായിരിക്കുന്നത്.
യഥാ പുരമ് ഇവാസ്തേ ഽന്തര് വിദ് ഏവ സ്വപ്നസംവിദി । തഥാ ജഗദ് ഇവാഭാതി സ്വാത്മൈവ പരമാത്മനി
സ്വപ്നബോധത്തിൽ ഒരു നഗരം ദൈവം പോലെ ഉള്ളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നതും സ്വയം പരമാത്മാവിൽ ഉള്ള ആത്മാവാണ്.
ഏവം ചേത് തത് കഥം ബ്രഹ്മന് സുഘനപ്രത്യയം വദ । ഇദം ദൃശ്യവിഷം ജാതമ് അസത്സ്വപ്നാനുഭൂതിവത്
അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മനേ, ഈ ദൃശ്യലോകം യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് പറയൂ. ഈ ലോകം അസത്യമുള്ള സ്വപ്നാനുഭവം പോലെയാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സതി ദൃശ്യേ കില ദ്രഷ്ടാ സതി ദ്രഷ്ടരി ദൃശ്യതാ । ഏകസത്ത്വേ ദ്വയോര് ബന്ധോ മുക്തിര് ഏകക്ഷയേ ദ്വയോഃ
കാണുന്നതു നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണുന്നവനും ഉണ്ടാകും; കാണുന്നവൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നതും ഉണ്ടാകും. ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ബന്ധം ഉണ്ടാകുന്നു; ഇതിൽ ഒന്നെങ്കിലും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
അത്യന്താസമ്ഭവോ യാവദ് ബുദ്ധോ ദൃശ്യസ്യ നാക്ഷയഃ । താവദ് ദ്രഷ്ടുര് അദ്രഷ്ടൃത്വം ന സമ്ഭവതി മോക്ഷദമ്
കാണപ്പെടുന്നതു പൂർണമായും അസാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, അതിനെ മനസ്സ് വിട്ടുകളയുന്നില്ലെങ്കിൽ, കാണുന്നവനിൽ കാണുന്നവൻ എന്ന അവസ്ഥ ഇല്ലാതാകാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ മോക്ഷവും ലഭിക്കില്ല.