യാവത് സങ്കല്പനം തസ്യ വിരസീഭവതി ക്ഷണാത് । യഥൈവാശു തഥൈവോര്വ്യാസ് സാദ്രിദ്വീപപയോനിധേഃ
അവന്റെ മനസ്സിലെ കற்பനകൾ ഒരു നിമിഷം മങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ, ഭൂമി മലകളും ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എങ്ങനെ പെട്ടെന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവുന്നതുപോലെ, എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തൃണഗുല്മലതാശാലിസമുദ്ഭവനശക്തതാ । സമസ്തൈവാസ്തമ് ആഗന്തുമ് ആരബ്ധാ സാ ശനൈശ് ശനൈഃ
പുല്ല്, കാടുകൾ, വളർചെടികൾ, നെല്ല് എന്നിവയെ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശക്തി, ഒന്നു ഒന്നു മങ്ങിത്തുടങ്ങി, ഒടുവിൽ മുഴുവനും അസ്തമിച്ചു.
കില തസ്യ വിരാഡാത്മരൂപസ്യാങ്ഗൈകദേശതാമ് । സാ ബിഭര്തി മഹീ തേന തദസംവേദനോദയാത്
ആ മഹത്തായ ആത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ഈ ഭൂമി; അവന്റെ ബോധം അസ്തമിച്ചതിനാൽ ഭൂമിക്ക് ജീവശക്തി നഷ്ടമായി.
വിചേതനാ സാ വിരസാ ബഭൂവ പരിജര്ജരാ । മാര്ഗശീര്ഷാന്തവല്ലീവ ജരാവിധുരതാം ഗതാ
ഭൂമി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് മങ്ങിപ്പോയി, പൂർണ്ണമായും ക്ഷയിച്ചു; മാർഗശീർഷം മാസത്തിന്റെ അവസാനം വയസ്സിന്റെ ബാധയാൽ വാടിയ ഒരു വളര്ച്ചെടിപോലെയായി.
യഥാസ്മാകമ് അസംവിത്തേര് അങ്ഗാലീ വിരസാ ഭവേത് । തഥാ വിരിഞ്ചാസംവിത്തേര് ധരാ വൈധുര്യമ് ആഗതാ
നമുക്ക് മനസ്സിലില്ലാത്തപ്പോള് കൈകാലുകള് തളരുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ബോധം ഇല്ലാത്തതിനാല് ഭൂമിയും ജീവശക്തി ഇല്ലാതെ മന്ദമായിരിക്കുന്നു.
സമ്പന്നസംഹതാനേകമഹോത്പാതഭരാവൃതാ । ദുഷ്കൃതാങ്ഗാരനിര്ദഗ്ധനരകോന്മുക്തമാനവാ
ഇവിടെ അനേകം ദുരന്തങ്ങളും വലിയ അപകടങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പാപഫലമായി ദഹിച്ച ശരീരങ്ങളോടെ നരകത്തില് നിന്ന് മോചിതരായ മനുഷ്യര് ഇവിടെ കൂട്ടംകൂടുന്നു.
ദുര്ഭിക്ഷാകാണ്ഡദൌസ്സ്ഥിത്യദൈന്യദാരിദ്ര്യദുര്ഭഗാ । ദുശ്ശീലാശേഷവനിതാനിര്മര്യാദനരാവൃതാ
ഭൂമി ക്ഷാമം, അസ്ഥിരത, ദാരിദ്ര്യം, ദുർഭാഗ്യം, ദു:ഖം എന്നിവ കൊണ്ട് പീഡിതമാണ്; നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്ത പുരുഷന്മാരും, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത സ്ത്രീകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
പാംസുപ്രതര്ദനീഹാരധൂലിധൂസരസൂര്യഭാക് । ദ്വന്ദ്വിമൂര്ഖമഹാദുẖഖവ്യസനിവ്യാധിതാകുലാ
ഇവിടെ പൊടി, മൂടല്, പുക എന്നിവ കൊണ്ട് സൂര്യപ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു; അനന്തമായ കലഹങ്ങളിലും, അജ്ഞതയിലും, വലിയ ദു:ഖത്തിലും, രോഗങ്ങളിലും ആള്ക്കൂട്ടം മുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
അഗ്നിദാഹജലാപൂരയുദ്ധപ്രോച്ഛിന്നമണ്ഡലാ । അവൃഷ്ട്യവഗ്രഹോന്നഷ്ടകഷ്ടചേഷ്ടിതപാമരാ
അവിടത്തെ പ്രദേശങ്ങൾ തീപിടിത്തം, വെള്ളപ്പൊക്കം, യുദ്ധം എന്നിവകൊണ്ട് നശിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടത്തെ ജനങ്ങൾ വരൾച്ച, ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ, തങ്ങളുടെ ദുഷ്കർമ്മഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ദുരിതത്തിലായിരിക്കുന്നു.
അശങ്കിതമഹോത്പാതപതത്പര്വതപത്തനാ । ശിശുശ്രോത്രിയപുണ്യാര്യഗുണിനാശരുദജ്ജനാ
അപ്രതീക്ഷിതമായ വലിയ ദുരന്തങ്ങളിൽ പർവതങ്ങളും നഗരങ്ങളും തകർന്നുപോകുന്നു. കുട്ടികളും, ബ്രാഹ്മണരും, നല്ലവരും, മഹാത്മാക്കളും നശിച്ചുപോകുന്നു; ദുഃഖം മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു.
അശങ്കിതസ്ഥലീമധ്യസഞ്ജാതാഗാധകൂപകാ । വര്ണസങ്കരനാരീണാമ് ആസക്തജനഭൂമിപാ
അപ്രതീക്ഷിതമായി തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ ആഴമുള്ള കിണറുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വർണങ്ങളിലുള്ള സ്ത്രീകളോടും, ആകർഷണങ്ങളോടും ചേർന്നിരിക്കുന്നവരാണ് ദേശത്തെ ഭരിക്കുന്നത്.
അട്ടശീലാഖിലജനാ ശവശീലചതുഷ്പഥാ । കേശൈകശീലവനിതാ പാനശീലജനേശ്വരാ
എല്ലാവരും ചൂതാട്ടത്തിൽ ആസ്വാദനമിടുന്നു; വഴിത്തരങ്ങൾ ശവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ മുടിയിലാണ് മുഴുവൻ മനസ്സും വെച്ചിരിക്കുന്നത്; രാജാക്കന്മാർ മദ്യം കുടിക്കുന്നതിലാണ് മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും.
ദുẖഖശീലസമാചാരാ ദ്വന്ദ്വശീലാഖിലപ്രജാ । അധര്മശീലവനിതാ കുശാസ്ത്രശതശീലിനീ
എല്ലാ ജീവികളും ദു:ഖവും കലഹവും നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തികളിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകൾ ധർമ്മമില്ലാത്ത വഴികളിലേക്കാണ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്, പലരും തെറ്റായ ഉപദേശങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു.
ദുര്ജനാഖിലവിത്താഢ്യാ വിപദ്വിഹതസജ്ജനാ । അനാര്യവസുധാപാലാ തദനാദൃതപണ്ഡിതാ
ദുഷ്ടർക്ക് എല്ലാ സമ്പത്തും സ്വന്തമാണ്, നല്ലവർക്കോ നിരന്തരം ദുർഭാഗ്യമാണ്. ഈ ഭൂമിയിൽ അയോഗ്യരായ ഭരണാധികാരികൾ ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നു, പണ്ഡിതരുടെ ഉപദേശം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
ലോഭമോഹഭയദ്വേഷരാഗരോഗരജോരതാ । അഗമ്യഗാമിപുരുഷാ രുഷാഭിഹതസദ്ദ്വിജാ
മനുഷ്യർ ലാഭം, മോഹം, ഭയം, വൈരം, ആസക്തി, രോഗം, അശുദ്ധി എന്നിവയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. അനർഹമായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പുരുഷന്മാർ പോകുന്നു, നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാർ ക്രോധത്തിൽ പെടുന്നു.
അനാരതഘനാക്രന്ദപരാപര്യന്തപാമരാ । ദസ്യൂത്സന്നപുരഗ്രാമദേവദ്വിജസമാശ്രയാ
ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തുനിന്ന് അറ്റത്തേക്കും താഴ്ന്നവർ നിരന്തരം കരയുന്നു. നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ദേവാലയങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകൾ — എല്ലാം കള്ളന്മാർ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആപാതമധുരാരമ്ഭദുẖഖദോദര്കഭങ്ഗുരാ । ആലസ്യോല്ലാസവിലസത്കാര്യവൈധുര്യധര്മിണീ
ആരംഭത്തിൽ എല്ലാം മധുരമായി തോന്നും, പക്ഷേ അവസാനം ദു:ഖവും അസ്ഥിരതയും മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. ആലസ്യവും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞ സന്തോഷവും എല്ലായിടത്തും പരാജയവും ധർമ്മഭംഗവും വരുത്തുന്നു.
സര്വാപദുപതാപാര്താ ക്രമേണോത്സന്നദിഗ്ഗണാ । ഭസ്മശേഷപുരഗ്രാമാ നിര്ജനാഖിലമണ്ഡലാ
എല്ലാ ദിക്കുകളും ദുരന്തങ്ങളിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു; ക്രമേണ പ്രദേശങ്ങൾ നശിച്ച് നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ചാരമായ് ശേഷിക്കുന്നു, ഒടുവിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ ശൂന്യമായ് മാറുന്നു.
രോരൂയമാണഭസ്മാഭ്രകുണ്ഡലോഡ്ഡാമരാമ്ബരാ । ദുര്ഭഗാഡമ്ബരാരമ്ഭരോദനോരുരവോദരീ
ചാരും പൊടിയും പൂശി, കീറിപ്പോയ വസ്ത്രം ധരിച്ചവരുടെ കരയലും വിലാപവും ഈ ദേശത്ത് മുഴങ്ങുന്നു; ദുർഭാഗ്യവും വ്യർത്ഥമായ ആഡംബരവും എല്ലാം ദു:ഖത്തിലും നിലവിളിയിലുമാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.
മുഷ്ടിപ്രമാണജനതാ ജനതാപാനുഷങ്ഗിണീ । നീരസാശേഷദേശാന്താ സര്വര്തുഗുണവര്ജിതാ
ജനസംഖ്യ ഒരു കയ്യിലൊതുങ്ങും വിധം കുറയുന്നു, ദു:ഖം ജനങ്ങളോട് ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും ജീവശൂന്യമായി, എല്ലാ കാലാവസ്ഥകളും ഗുണരഹിതമായി മാറുന്നു.
ഇത്യ് അസ്യ പാര്ഥിവേ ധാതൌ ബ്രഹ്മണോ ഗതവേദനേ । പൃഥിവീ പൃഥുവൈധുര്യാ സമ്പന്നാസന്നനാശതഃ
ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിലെ ഘടകം ബ്രഹ്മത്തെ മറന്നപ്പോൾ, അതിന്റെ വലിയ വൈവിധ്യങ്ങളോടെ ഭൂമി നശിപ്പാൻ തൊട്ടടുത്തെത്തി.
അഥ തത്സംവിദുന്മുക്തോ ജലധാതുẖ ക്ഷയോന്മുഖഃ । യദാ വിക്ഷുഭിതാത്മാസീത് തദാ നിയതിലങ്ഘിനഃ
അപ്പോൾ ആ ബോധം പിന്മാറിയതോടെ ജലഘടകം നശിപ്പാൻ തുടങ്ങി; അതിന്റെ സ്വഭാവം കലങ്ങിയപ്പോൾ അതിന്റെ അതിരുകൾ കടക്കാൻ തുടങ്ങി.
സമുത്സാര്യാര്യമര്യാദാമ് അര്ണവാ വിവൃതാര്ണസഃ । പ്രവൃത്താ വികൃതിം ഗന്തുമ് ഉന്മത്താ ഇവ രാവിണഃ
ആര്യന്മാരുടെ എല്ലാ പരിധികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, തുറന്ന വായുകളോടെ സമുദ്രങ്ങൾ പിതാവിനെപ്പോലെ പകച്ചുകൊണ്ട് മാറ്റത്തിനായി ഉന്മാദികളായി പെരുമാറാൻ തുടങ്ങി.
വീചിവിക്ഷോഭവിന്യാസൈര് വേലാവിപിനലാവകാഃ । കല്ലോലവലനാവര്തവിവര്തോദ്വര്തിതാദ്രയഃ
അലയുകളുടെ കലക്കത്തിൽ തീരങ്ങളിൽ കാടുകൾ ചിതറിപ്പോയി; വലിയ തിരകളും ചുഴലികളും കൊണ്ടു പർവതങ്ങൾ മറിഞ്ഞു.
ശീകരൌഘമഹാരമ്ഭഘനസംവലിതാചലാഃ । ചലാചലവലദ്വീരമകരാഘൂര്ണിതാന്തരാഃ
വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ പർവതങ്ങളെ മുഴുവൻ മൂടി; ചലിക്കുകയും അചലമായതും തമ്മിലുള്ള ഇടം ശക്തമായ കടൽമൃഗങ്ങളുടെ ചുഴലിയിൽ കലങ്ങിയിരുന്നു.
ഉല്ലലന്മകരാക്രാന്തദ്രുമകാനനിതോദരാഃ । ദരീവിദാരണഭ്രഷ്ടസിംഹാഹതജലേചരാഃ
കുതിച്ചുയരുന്ന മകരങ്ങൾ കടലിന്റെ ഉള്ളിൽ വനംമരങ്ങളും കാടുകളും പിഴുതെറിഞ്ഞു; പിളർന്ന ഗുഹകളിൽ നിന്ന് വീണ സിംഹങ്ങൾ അടിച്ചെടുത്ത ജലജീവികൾ വെള്ളത്തിൽ അലഞ്ഞു.
ഉത്ഫാലമകരച്ഛിന്നനഭശ്ചരബൃഹദ്ഘനാഃ । പരസ്പരോര്മിസങ്ഘട്ടഡാക്കാരകടുടാങ്കൃതാഃ
ഉയരുന്ന മകരങ്ങൾ കീറിവിട്ട ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന വലിയ മേഘങ്ങൾ, തമ്മിൽ ഇടിച്ചുനിൽക്കുന്ന തിരകളുടെ ശബ്ദത്തിൽ കഠിനമായ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ തകർന്നു.
തരത്തരങ്ഗമാതങ്ഗഫൂത്കാരാധൌതഭാസ്കരാഃ । അന്യോഽന്യവേല്ലനവ്യഗ്രപ്രവിദീര്ണാദ്രിഭിത്തയഃ
തരംഗങ്ങളെന്ന ആനകളുടെ കൂക്കിൽ സൂര്യൻ കഴുകി തെളിഞ്ഞു; തമ്മിൽ ഇടിച്ചുനിൽക്കുന്ന പുതിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ പർവതഭിത്തികൾ വീണ്ടും പിളർന്നു.
തടപര്വതലുണ്ഠാകതരങ്ഗകരമണ്ഡലാഃ । ഗര്ജദ്ഗിരിദരീഗേഹവിശദുന്മത്തവാരയഃ
കടവുകളും പർവ്വതങ്ങളും തട്ടി പാറുന്ന തിരകളോടെ, മലകളുടെ ഗുഹകളിലേക്ക് ഉന്മത്തമായി കയറി ചൊരിയുന്ന, വെടിപ്പുള്ള വെള്ളങ്ങൾ കർജ്ജിച്ച് ഒഴുകുന്നു.
ഭൂപാḫ പരപുരാക്രാന്തൌ ലഗ്നാ ഇവ ഹതാരയഃ । താരാരവരണദ്രീഢാവിദ്രാവിതനഭശ്ചരാഃ
പോരിൽ വീണു, ശത്രു നഗരങ്ങൾ പിടിച്ചിരിക്കാൻ പിടഞ്ഞ രാജാക്കന്മാരെപ്പോലെ, ശത്രുക്കൾ തകർത്തു വീണിരിക്കുന്നു; കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങൾ ചിതറിപ്പറന്നു പോവുന്നു.