ചിച്ഛിലേയമ് അനാദ്യന്താ സാദ്യന്താസ്മീതി ബോധതഃ । സാകാരാപി നിരാകാരാ ജഗദങ്ഗേതി സംസ്ഥിതാ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ഈ ചൈതന്യം ഇരുവരും ഉള്ളതുപോലെയാണ് ബോധത്തിൽ തോന്നുന്നത്; രൂപമുള്ളതുപോലും, അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ രൂപമില്ല, ലോകത്തിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
യദ്വത് സ്വപ്നേ ചിദ് ഏവ സ്വം രൂപം വ്യോമൈവ പത്തനമ് । വേത്തി തദ്വദ് ഇയം വേത്തി പാഷാണം ജഗദങ്ഗകമ്
സ്വപ്നത്തിൽ ചൈതന്യം തന്നെ അതിന്റെ രൂപവും ആകാശം പട്ടണമായിട്ടും അറിയുന്നതുപോലെ, ഇതും ഈ കല്ലിനെ ലോകത്തിന്റെ ഭാഗമായി അറിയുന്നു.
ന സരന്തീഹ സരിതോ ന ചക്രം പരിവര്തതേ । നാര്ഥാḫ പരിണമന്ത്യ് അന്തẖ കചത്യ് ഏതച് ചിദമ്ബരമ്
ഇവിടെ നദികൾ ഒഴുകുന്നില്ല, ചക്രങ്ങൾ തിരിയുന്നില്ല, വസ്തുക്കൾക്ക് മാറ്റമില്ല; ഇതെല്ലാം അചഞ്ചലമായ മനസ്സിന്റെ വിശാലമായ ശാന്തമായ ആകാശം മാത്രമാണ്.
ന മഹാകല്പകല്പാന്തസംവിദസ് സംവിദമ്ബരേ । സമ്ഭവന്തി പൃഥഗ്രൂപാḫ പയസീവ പയോഽന്തരമ്
വലിയ കാലചക്രങ്ങൾ അവസാനിച്ചാലും, ഈ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നില്ല; വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ വേർതിരിവില്ലാത്തതുപോലെയാണ് അതു.
ജഗന്തി സന്ത്യ് ഏവ ന സന്തി ശാന്തേ ചിദമ്ബരേ സര്വഗതൈകമൂര്തൌ । നഭോഽന്തരാണീവ മഹാനഭോഽന്തശ് ചേത് സന്തി തത് താനി പരാമ്ബരാണി
ശാന്തമായ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്നു, എന്നാൽ അതില്ലാത്തതുപോലെയാണ്; എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളതിൽ, ആകാശത്തിനകത്തുള്ള ഇടങ്ങൾപോലെ, അവ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും അതെല്ലാം പരമമായ ആകാശം തന്നെയാണ്.
വസിഷ്ഠ തദ് ഗച്ഛ മുനേ ജഗത് സ്വം ത്വം വാസനേ സമ്പ്രതി ശാന്തിമ് ഏഹി । ബുദ്ധ്യാദിരൂപാണി പരം വ്രജന്തു വയം ബൃഹദ്ബ്രഹ്മപദം വ്രജാമഃ
വസിഷ്ഠാ, മഹർഷേ, നീ ഇപ്പോൾ നിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോവുക; നിന്റെ വാസനകളിലൂടെ നീ ശാന്തി നേടുക. ബുദ്ധിയും മറ്റും വിട്ട് പോകട്ടെ; നാം വലിയ ബ്രഹ്മപദത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മലോകജനൈസ് സഹ । ബദ്ധപദ്മാസനോ ഽനന്തസമാധാനഗതോ ഽഭവത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാഭാഗവതനായ ബ്രഹ്മാവും ബ്രഹ്മലോകത്തിലെ ജനങ്ങളും കൂടെ, പാദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നു അനന്തമായ സമാധിയിൽ ലയിച്ചു.
ഓങ്കാരോര്ധ്വാര്ധമാത്രാന്തശ് ശാന്തനിശ്ശേഷമാനസഃ । ലിപികര്മാര്പിതാകാര ആസീദ് ആശാന്തവേദനഃ
ഓംകാരത്തിന്റെ മുകളിൽ അർദ്ധമാത്രയിൽ അവസാനിച്ച മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശാന്തവും നിർവികാരവുമായിരുന്നു; വിധിയുടെ രേഖയനുസരിച്ച് രൂപം സ്വീകരിച്ച്, എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും അകറ്റി, ആൾ ശാന്തനായി.
തമ് ഏവാനുസരന്തീ സാ തഥൈവ ധ്യാനഗാ സതീ । വാസനാസീദ് അശേഷാശാശാന്താ വാകാശരൂപിണീ
അവളും അങ്ങനെ തന്നെ ധ്യാനത്തിൽ ലയിച്ച്, ആ മഹാനെ പിന്തുടർന്ന്, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും അകറ്റി, എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും ശമിപ്പിച്ച്, വാക്ക് ആകാശംപോലെയുള്ള രൂപം എടുത്തു.
പരമേഷ്ഠിന്യ് അസങ്കല്പേ തസ്മിംസ് താനവമ് ഈയുഷി । സര്വഗാനന്തചിദ്വ്യോമരൂപോ ഽപശ്യമ് അഹം തദാ
പരമേശ്വരൻ ആ സങ്കൽപ്പരഹിതമായ സൂക്ഷ്മാവസ്ഥയിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അന്നേ സമയം ഞാൻ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, ആകാശംപോലെയുള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം കണ്ടു.
യാവത് സങ്കല്പനം തസ്യ വിരസീഭവതി ക്ഷണാത് । യഥൈവാശു തഥൈവോര്വ്യാസ് സാദ്രിദ്വീപപയോനിധേഃ
അവന്റെ മനസ്സിലെ കற்பനകൾ ഒരു നിമിഷം മങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ, ഭൂമി മലകളും ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എങ്ങനെ പെട്ടെന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവുന്നതുപോലെ, എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തൃണഗുല്മലതാശാലിസമുദ്ഭവനശക്തതാ । സമസ്തൈവാസ്തമ് ആഗന്തുമ് ആരബ്ധാ സാ ശനൈശ് ശനൈഃ
പുല്ല്, കാടുകൾ, വളർചെടികൾ, നെല്ല് എന്നിവയെ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശക്തി, ഒന്നു ഒന്നു മങ്ങിത്തുടങ്ങി, ഒടുവിൽ മുഴുവനും അസ്തമിച്ചു.
കില തസ്യ വിരാഡാത്മരൂപസ്യാങ്ഗൈകദേശതാമ് । സാ ബിഭര്തി മഹീ തേന തദസംവേദനോദയാത്
ആ മഹത്തായ ആത്മാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ് ഈ ഭൂമി; അവന്റെ ബോധം അസ്തമിച്ചതിനാൽ ഭൂമിക്ക് ജീവശക്തി നഷ്ടമായി.
വിചേതനാ സാ വിരസാ ബഭൂവ പരിജര്ജരാ । മാര്ഗശീര്ഷാന്തവല്ലീവ ജരാവിധുരതാം ഗതാ
ഭൂമി ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് മങ്ങിപ്പോയി, പൂർണ്ണമായും ക്ഷയിച്ചു; മാർഗശീർഷം മാസത്തിന്റെ അവസാനം വയസ്സിന്റെ ബാധയാൽ വാടിയ ഒരു വളര്ച്ചെടിപോലെയായി.
യഥാസ്മാകമ് അസംവിത്തേര് അങ്ഗാലീ വിരസാ ഭവേത് । തഥാ വിരിഞ്ചാസംവിത്തേര് ധരാ വൈധുര്യമ് ആഗതാ
നമുക്ക് മനസ്സിലില്ലാത്തപ്പോള് കൈകാലുകള് തളരുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ബോധം ഇല്ലാത്തതിനാല് ഭൂമിയും ജീവശക്തി ഇല്ലാതെ മന്ദമായിരിക്കുന്നു.
സമ്പന്നസംഹതാനേകമഹോത്പാതഭരാവൃതാ । ദുഷ്കൃതാങ്ഗാരനിര്ദഗ്ധനരകോന്മുക്തമാനവാ
ഇവിടെ അനേകം ദുരന്തങ്ങളും വലിയ അപകടങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പാപഫലമായി ദഹിച്ച ശരീരങ്ങളോടെ നരകത്തില് നിന്ന് മോചിതരായ മനുഷ്യര് ഇവിടെ കൂട്ടംകൂടുന്നു.
ദുര്ഭിക്ഷാകാണ്ഡദൌസ്സ്ഥിത്യദൈന്യദാരിദ്ര്യദുര്ഭഗാ । ദുശ്ശീലാശേഷവനിതാനിര്മര്യാദനരാവൃതാ
ഭൂമി ക്ഷാമം, അസ്ഥിരത, ദാരിദ്ര്യം, ദുർഭാഗ്യം, ദു:ഖം എന്നിവ കൊണ്ട് പീഡിതമാണ്; നല്ല സ്വഭാവമില്ലാത്ത പുരുഷന്മാരും, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത സ്ത്രീകളും ഇവിടെയുണ്ട്.
പാംസുപ്രതര്ദനീഹാരധൂലിധൂസരസൂര്യഭാക് । ദ്വന്ദ്വിമൂര്ഖമഹാദുẖഖവ്യസനിവ്യാധിതാകുലാ
ഇവിടെ പൊടി, മൂടല്, പുക എന്നിവ കൊണ്ട് സൂര്യപ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു; അനന്തമായ കലഹങ്ങളിലും, അജ്ഞതയിലും, വലിയ ദു:ഖത്തിലും, രോഗങ്ങളിലും ആള്ക്കൂട്ടം മുങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
അഗ്നിദാഹജലാപൂരയുദ്ധപ്രോച്ഛിന്നമണ്ഡലാ । അവൃഷ്ട്യവഗ്രഹോന്നഷ്ടകഷ്ടചേഷ്ടിതപാമരാ
അവിടത്തെ പ്രദേശങ്ങൾ തീപിടിത്തം, വെള്ളപ്പൊക്കം, യുദ്ധം എന്നിവകൊണ്ട് നശിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടത്തെ ജനങ്ങൾ വരൾച്ച, ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ, തങ്ങളുടെ ദുഷ്കർമ്മഫലങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ദുരിതത്തിലായിരിക്കുന്നു.
അശങ്കിതമഹോത്പാതപതത്പര്വതപത്തനാ । ശിശുശ്രോത്രിയപുണ്യാര്യഗുണിനാശരുദജ്ജനാ
അപ്രതീക്ഷിതമായ വലിയ ദുരന്തങ്ങളിൽ പർവതങ്ങളും നഗരങ്ങളും തകർന്നുപോകുന്നു. കുട്ടികളും, ബ്രാഹ്മണരും, നല്ലവരും, മഹാത്മാക്കളും നശിച്ചുപോകുന്നു; ദുഃഖം മാത്രം ബാക്കിയാവുന്നു.
അശങ്കിതസ്ഥലീമധ്യസഞ്ജാതാഗാധകൂപകാ । വര്ണസങ്കരനാരീണാമ് ആസക്തജനഭൂമിപാ
അപ്രതീക്ഷിതമായി തുറന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ ആഴമുള്ള കിണറുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു. വ്യത്യസ്ത വർണങ്ങളിലുള്ള സ്ത്രീകളോടും, ആകർഷണങ്ങളോടും ചേർന്നിരിക്കുന്നവരാണ് ദേശത്തെ ഭരിക്കുന്നത്.
അട്ടശീലാഖിലജനാ ശവശീലചതുഷ്പഥാ । കേശൈകശീലവനിതാ പാനശീലജനേശ്വരാ
എല്ലാവരും ചൂതാട്ടത്തിൽ ആസ്വാദനമിടുന്നു; വഴിത്തരങ്ങൾ ശവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ മുടിയിലാണ് മുഴുവൻ മനസ്സും വെച്ചിരിക്കുന്നത്; രാജാക്കന്മാർ മദ്യം കുടിക്കുന്നതിലാണ് മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും.
ദുẖഖശീലസമാചാരാ ദ്വന്ദ്വശീലാഖിലപ്രജാ । അധര്മശീലവനിതാ കുശാസ്ത്രശതശീലിനീ
എല്ലാ ജീവികളും ദു:ഖവും കലഹവും നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തികളിലാണ് ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകൾ ധർമ്മമില്ലാത്ത വഴികളിലേക്കാണ് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത്, പലരും തെറ്റായ ഉപദേശങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നു.
ദുര്ജനാഖിലവിത്താഢ്യാ വിപദ്വിഹതസജ്ജനാ । അനാര്യവസുധാപാലാ തദനാദൃതപണ്ഡിതാ
ദുഷ്ടർക്ക് എല്ലാ സമ്പത്തും സ്വന്തമാണ്, നല്ലവർക്കോ നിരന്തരം ദുർഭാഗ്യമാണ്. ഈ ഭൂമിയിൽ അയോഗ്യരായ ഭരണാധികാരികൾ ആധിപത്യം വഹിക്കുന്നു, പണ്ഡിതരുടെ ഉപദേശം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
ലോഭമോഹഭയദ്വേഷരാഗരോഗരജോരതാ । അഗമ്യഗാമിപുരുഷാ രുഷാഭിഹതസദ്ദ്വിജാ
മനുഷ്യർ ലാഭം, മോഹം, ഭയം, വൈരം, ആസക്തി, രോഗം, അശുദ്ധി എന്നിവയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു. അനർഹമായ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പുരുഷന്മാർ പോകുന്നു, നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാർ ക്രോധത്തിൽ പെടുന്നു.
അനാരതഘനാക്രന്ദപരാപര്യന്തപാമരാ । ദസ്യൂത്സന്നപുരഗ്രാമദേവദ്വിജസമാശ്രയാ
ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തുനിന്ന് അറ്റത്തേക്കും താഴ്ന്നവർ നിരന്തരം കരയുന്നു. നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ദേവാലയങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ വീടുകൾ — എല്ലാം കള്ളന്മാർ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആപാതമധുരാരമ്ഭദുẖഖദോദര്കഭങ്ഗുരാ । ആലസ്യോല്ലാസവിലസത്കാര്യവൈധുര്യധര്മിണീ
ആരംഭത്തിൽ എല്ലാം മധുരമായി തോന്നും, പക്ഷേ അവസാനം ദു:ഖവും അസ്ഥിരതയും മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. ആലസ്യവും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞ സന്തോഷവും എല്ലായിടത്തും പരാജയവും ധർമ്മഭംഗവും വരുത്തുന്നു.
സര്വാപദുപതാപാര്താ ക്രമേണോത്സന്നദിഗ്ഗണാ । ഭസ്മശേഷപുരഗ്രാമാ നിര്ജനാഖിലമണ്ഡലാ
എല്ലാ ദിക്കുകളും ദുരന്തങ്ങളിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു; ക്രമേണ പ്രദേശങ്ങൾ നശിച്ച് നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ചാരമായ് ശേഷിക്കുന്നു, ഒടുവിൽ ഭൂമി മുഴുവൻ ശൂന്യമായ് മാറുന്നു.
രോരൂയമാണഭസ്മാഭ്രകുണ്ഡലോഡ്ഡാമരാമ്ബരാ । ദുര്ഭഗാഡമ്ബരാരമ്ഭരോദനോരുരവോദരീ
ചാരും പൊടിയും പൂശി, കീറിപ്പോയ വസ്ത്രം ധരിച്ചവരുടെ കരയലും വിലാപവും ഈ ദേശത്ത് മുഴങ്ങുന്നു; ദുർഭാഗ്യവും വ്യർത്ഥമായ ആഡംബരവും എല്ലാം ദു:ഖത്തിലും നിലവിളിയിലുമാണ് അവസാനിക്കുന്നത്.
മുഷ്ടിപ്രമാണജനതാ ജനതാപാനുഷങ്ഗിണീ । നീരസാശേഷദേശാന്താ സര്വര്തുഗുണവര്ജിതാ
ജനസംഖ്യ ഒരു കയ്യിലൊതുങ്ങും വിധം കുറയുന്നു, ദു:ഖം ജനങ്ങളോട് ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളും ജീവശൂന്യമായി, എല്ലാ കാലാവസ്ഥകളും ഗുണരഹിതമായി മാറുന്നു.