കോരകോച്ചസ്തനഭരാ സമഗ്രരസശാലിനീ । ലതാ വരവനേ നേവ കരപല്ലവലാസിനീ
കുടിയുന്ന പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള ഉയർന്ന മുലകളും, സമ്പൂർണ്ണമായ ആകർഷണവും കൊണ്ട്, മനോഹരമായ കാട്ടിൽ വിരിയുന്ന ഒരു വള്ളിപോലെ, ഇലപോലെയുള്ള കൈകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായി ഞാൻ നിലകൊണ്ടു.
സര്വസ്യ ജന്തുജാതസ്യ നിത്യം ഹൃദയഹാരിണീ । ഹരിണീഹാരിനയനാ മദനോന്മാദദായിനീ
എല്ലാ ജീവജാതികളുടെ ഹൃദയം എപ്പോഴും ആകർഷിച്ച്, മാൻകണ്ണുകളെപ്പോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകളോടെ, പ്രേമത്തിന്റെ ഉന്മാദം ഉണർത്തുന്നവളായി ഞാൻ ആയിരുന്നു.
ലീലാവിലാസൈകരതാ ഹേലാവലിതലോചനാ । ഗേയവാദ്യപ്രിയാ നിത്യം നവനൃത്താനുരാഗിണീ
കളികളിലും വിനോദങ്ങളിലും മുഴുകി, അവളുടെ കണ്ണുകൾ അനാസക്തമായി ഇളകുന്നു; പാട്ടിനും വാദ്യങ്ങൾക്കും എന്നും പ്രിയം, പുതിയ നൃത്തങ്ങളിൽ എന്നും ആസ്വാദനത്തോടെ ഏർപ്പെടുന്നു.
സൌഭാഗ്യഭോഗപരമാ ലക്ഷ്മ്യലക്ഷ്മ്യോḫ പ്രിയാ സഖീ । അനന്യാ മോഹജാലാനാമ് അഖിന്നാ സമ്പദാപദോഃ
സൗഭാഗ്യത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ഏറ്റവും മുന്നിൽ, ലക്ഷ്മിയും അലക്ഷ്മിയും അവളുടെ പ്രിയയും സഖിയും ആണ്; മോഹത്തിന്റെ വലയങ്ങൾ അവളെ തൊടാറില്ല, സമ്പത്തിന്റെ പാദത്തിങ്കൽ അവൾക്ക് ഒരിക്കലും ക്ഷീണം വരാറില്ല.
ന കേവലമ് അഹം ഗേഹം ധാരയാമി ദ്വിജന്മനഃ । യാവത് ത്രൈലോക്യസദനമ് ഇദമ് അങ്ഗ ബിഭര്മ്യ് അഹമ്
ഞാൻ ഈ വീട്ടിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതല്ല, ദ്വിജന്മാ, എന്റെ പ്രിയേ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ആകെയുള്ള വാസസ്ഥലവും ഞാൻ തന്നെയാണ് നിലനിറുത്തുന്നത്.
അഹം കുലകരീ ഭാര്യാ കലത്രഭരണക്ഷമാ । ത്രൈലോക്യഗൃഹസമ്ഭാരധാരണൈകഭരോദ്വഹാ
ഞാൻ കുടുംബത്തിന്റെ മുഖ്യസ്ത്രീയും, ഭാര്യയായുള്ള ബാധ്യതകൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്നവളും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ എല്ലാ ഭാരവും തനിച്ചേന്തുന്നവളുമാണ്.
അഥാഹം തരുണീ ജാതാ സമുദ്ഭിന്നോന്നതസ്തനീ । ലതോല്ലസദ്ഗുലുച്ഛേവ വിലാസരസശാലിനീ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ഒരു യൗവനത്തിയായി, ഉയർന്നും നിറഞ്ഞുമുള്ള വക്ഷസ്സോടെ, പുഷ്പിക്കുന്ന വള്ളിപോലെ പ്രകാശത്തോടെ, കാമനയും ചിരിയുടെയും സുഖവും നിറഞ്ഞവളായി മാറി.
പതിര് മാം ദീര്ഘസൂത്രത്വാച് ഛ്രോത്രിയത്വാത് തപോരതഃ । കയാപ്യ് അപേക്ഷയാദ്യാപി ന വിവാഹിതവാന് ഇമാമ്
എന്റെ ഭർത്താവ് ദീർഘകാലം കാത്തിരിപ്പും, വേദപഠനത്തിലും തപസ്സിലും ലീനനുമാണ്. എന്തോ ഒരു കാരണത്താൽ ഇന്നുവരെ എന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല.
തേന യൌവനസമ്പന്നാ വിലാസരസശാലിനീ । തം വിനാ വ്യസനേനാഹം ദഹ്യേ ഽഗ്നാവ് ഇവ പദ്മിനീ
ഇങ്ങനെ, യൗവനസൗന്ദര്യവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ ഞാൻ, ഭർത്താവിന്റെ അഭാവത്തിൽ, തീയിൽ ചുട്ടുപോകുന്ന താമരപൂവുപോലെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്നു.
ശീതലാനിലലോലാസു നലിനീഷു നിരന്തരമ് । അങ്ഗദാഹമ് അവാപ്നോമി പൂതാങ്ഗാരസ്ഥലീഷ്വ് ഇവ
തണുത്ത കാറ്റിൽ ആടുന്ന താമരകളുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ എന്നും വേർപാടിന്റെ കനലിൽ കത്തുന്നു, ശുദ്ധമായ ചാരക്കട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ.
ഉദ്യാനാവലയസ് സര്വാḫ പൂര്ണാẖ കുസുമവര്ഷണൈഃ । സമ്പന്നാസ് തപ്തസികതാശ് ശൂന്യാ മേ മരുഭൂമയഃ
എന്നെ ചുറ്റിയുള്ള എല്ലാ തോട്ടങ്ങളിലും പൂക്കളുടെ മഴ പെയ്യുന്നു; പക്ഷേ എന്റെ മരുഭൂമികൾ കനൽ മണലിൽ സമൃദ്ധമായിട്ടും ശൂന്യമാണ്.
ജലലോലോരുകല്ഹാരകമലോത്കരകോമലാഃ । സരസ്യസ് സാരസാരാവസരസാ മമ നീരസാഃ
തളിർ കമലങ്ങളും നീലവള്ളികളും മൃദുലമായ കല്ലാർപൂക്കളും നിറഞ്ഞിരുന്ന തടാകങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ സാരസങ്ങളും ഹംസകളും ഉണ്ടെങ്കിലും, എനിക്ക് രുചികരമല്ല.
അഹം പുഷ്കരമന്ദാരകുമുദോത്കരമാലിതാ । ഭൃശം ദാഹമ് അവാപ്നോമി കണ്ടകേഷ്വ് ഇവ ദോലിതാ
പുഷ്പങ്ങൾ, മന്ദാരങ്ങൾ, കുമുദങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഞാൻ, കഠിനമായ ദാഹത്തിൽ കത്തുന്നു, മുള്ളിനിടയിൽ ഇളകുന്നപോലെ.
കുമുദോത്പലകല്ഹാരകദലീതല്പപാലയഃ । മദങ്ഗസങ്ഗമാദ് ഗ്രീഷ്മമര്മരാ യാന്തി ഭസ്മതാമ്
കുമുദം, ഉത്പലം, കല്ലാർപൂ, വാഴയില കിടക്കകൾ — ഇവയെല്ലാം എന്റെ ശരീരസ്പർശത്തിന്റെ ചൂടിൽ ചിതലായി തീരുന്നു.
യത് കാന്തമ് ഉദിതം സ്വാദു വിചിത്രം ചിത്തഹാരി വാ । തദ് ആലോക്യ ഭവാമ്യ് അന്തര്ബാഷ്പപൂര്ണായതേക്ഷണാ
എപ്പോഴെങ്കിലും മനോഹരവും രസകരവും മനസിനെ ആകർഷിക്കുന്നതുമായ എന്തെങ്കിലും ഞാൻ കാണുമ്പോൾ, എന്റെ കണ്ണുകൾ അകത്തേക്ക് കണ്ണുനീർ നിറയുന്നു.
വ്യസനാനലസന്തപ്താḫ പതന്തോ ബാഷ്പബിന്ദവഃ । ഛമച്ഛമിതി മജ്ജന്തി കമലോത്പലപങ്ക്തിഷു
ദുഃഖത്തിന്റെ തീയിൽ ചൂടുപിടിച്ച കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ, ശാന്തമായ ശബ്ദത്തോടെ താമരകളും നീലവളരികളും നിറഞ്ഞ നിരകളിൽ വീണു ലയിക്കുന്നു.
കദലീകന്ദലീസ്കന്ധദോലാന്ദോലനലീലയാ । ലലിതോദ്യാനഷണ്ഡേഷു മുഖമ് ആച്ഛാദ്യ രോദിമി
സുന്ദരമായ തോട്ടങ്ങളിൽ, വാഴക്കൊമ്പുകളും തണ്ടുകളും നേരെ നീട്ടി ആടുമ്പോൾ, ഞാൻ മുഖം മറച്ച് നിലവിളിക്കുന്നു.
തുഷാരനികരാകീര്ണം കദലീദലമണ്ഡപമ് । പശ്യാമ്യ് ഊഷ്മാണമ് ഉജ്ഝന്തം ഖദിരാങ്ഗാരഭീഷണമ്
തണുത്ത മഞ്ഞ് കിടക്കുന്ന വാഴയിലമണ്ഡപം ഞാൻ കാണുന്നു; അതിൽ നിന്ന് കടുക് കത്തുന്ന കടിരിന്റെ ചാരുപോലെയുള്ള ഉഷ്ണം പുറത്ത് വരുന്നു.
നലിനീനാലദോലാസു സാരസീം സാരസാശ്രിതാമ് । ദീനാനനാ വിലോക്യാന്തര് നിന്ദാമി നിജയൌവനമ്
തളിര്ത്തു കുലുങ്ങുന്ന താമരക്കൊമ്പിലിരിയുന്ന സാരസങ്ങളുടെയും അവയുടെ ദു:ഖഭരിതമായ മുഖങ്ങളെയും ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ യൗവനത്തെ ഞാൻ മനസ്സിൽ കുറ്റം പറയുന്നു.
രമ്യേ രോദിമി മധ്യസ്ഥേ പദാര്ഥേ യാമി സോമ്യതാമ് । ഹൃഷ്യാമ്യ് അശോഭനേ ദീനാ ന ജാനേ കിമ് അഹം സ്ഥിതാ
സുന്ദരമായ ഇടങ്ങളിൽ ഞാൻ കരയുന്നു; സാധാരണ കാര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഞാൻ ശാന്തനാകുന്നു; ആകർഷണമില്ലാത്തതിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, വീണ്ടും ദു:ഖിതനാകുന്നു — ഞാൻ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്ക് തന്നെ അറിയില്ല.
ദൃഷ്ടാനി കുന്ദമന്ദാരകുമുദാനി ഹിമാനി ച । മയാ കാമാഗ്നിദഗ്ധാനാം ഭസ്മാനീവ ദിശḫ പ്രതി
കുണ്ടം, മന്ദാരം, കുമുദം, ഹിമം ഇവയെല്ലാം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ തീയിൽ കത്തുന്ന എനിക്ക് അവ എല്ലാം ദിശകളിൽ ചിതഭസ്മം പോലെ തോന്നുന്നു.
ആനീലപല്ലവമൃണാലലതോത്പലാനാം കല്ഹാരകുന്ദകദലീദലമാലതീനാമ് । ശയ്യാ മമാങ്ഗവലനേന വിശോഷയന്ത്യാ വ്യര്ഥം ഗതാനി നവയൌവനവാസരാണി
നീലനീർതാമര, ഇളയപുല്ല്, ചുവന്ന താമര, വെള്ള താമര, കുണ്ടം, വാഴയില, മാലതിപ്പൂ എന്നിവയുടെ കിടക്കകൾ എന്റെ ശരീരം ചേർത്ത് ഉണങ്ങിയതുകൊണ്ട്, എന്റെ യൗവനദിനങ്ങൾ എല്ലാം വെറുതെ പോയി.
അഥ കാലേന മഹതാ സോ ഽനുരാഗോ വിരാഗതാമ് । പ്രാപ്തോ മമ ശരച്ഛാന്തൌ വിരസḫ പല്ലവോ യഥാ
പിന്നീട്, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹം എനിക്ക് വിരക്തിയായി മാറി; ശരത്കാലം കഴിഞ്ഞ് ഉണങ്ങിയ ഇലപുതിയ പോലെ.
വൃദ്ധ ഏകാന്തരസികോ നീരസസ് സ്നേഹവര്ജിതഃ । ഭര്താജിഹ്മമതിര് മൌനീ കിമ് അന്യജ് ജീവിതേന മേ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ വൃദ്ധയും, ഒറ്റക്കുള്ളവളും, രുചിയില്ലാത്തവളും, സ്നേഹമില്ലാത്തവളും, ഭർത്താവിന്റെ മനസ്സ് വളഞ്ഞതും മിണ്ടാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ജീവിതത്തിൽ എന്തിനാണ് അർത്ഥം?
വരം വൈധവ്യമ് ആ ബാല്യാദ് വരം മരണമ് ഏവ വാ । വരം വ്യാധിര് അഥാപദ് വാ നാഹൃദ്യപ്രകൃതിḫ പതിഃ
ചെറുപ്പം മുതൽ വിധവയായിരുന്നത് നല്ലത്, അല്ലെങ്കിൽ മരണം തന്നെ നല്ലത്; രോഗം വന്നാലും ദുർഭാഗ്യം വന്നാലും സഹിക്കാം, എന്നാൽ മനസ്സിൽ സ്നേഹമില്ലാത്ത ഭർത്താവിനെക്കാൾ അതെല്ലാം മെച്ചം.
ഏതാവജ് ജന്മസാഫല്യം സൌഭാഗ്യമ് അവിഖണ്ഡിതമ് । രസികḫ പേശലാചാരോ യന് നാര്യാസ് തരുണḫ പതിഃ
ജന്മം സഫലമാകുന്നതും, ഭാഗ്യം തകർന്നുപോകാതിരിക്കുന്നതും സ്ത്രീക്ക് ഇതിലുമൊന്നുമില്ല: സ്നേഹവും സൌമ്യമായ പെരുമയുമുള്ള taruṇa ഭർത്താവുണ്ടെങ്കിൽ.
ഹതാ നീരസനാഥാ സ്ത്രീ ഹതാസംസ്കാരിണീ ച ധീഃ । ഹതാ ദുര്ജനഭുക്താ ശ്രീര് ഹതാ വേശ്യാ ഹൃതാ ഹ്രിയാ
ഭര്ത്താവിനാല് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീയുടെ ജീവിതം നശിക്കുന്നു; വിവേകം ഇല്ലാത്ത മനസ്സും നശിക്കുന്നു; ദുഷ്ടരുടെ കൈവശം പോയ സമ്പത്തും നശിക്കുന്നു; ലജ്ജ വേശ്യയുടെ കൈവശം പോയാല് അവളും നശിക്കുന്നു.
സാ സ്ത്രീ യാനുഗതാ ഭര്ത്രാ സാ ശ്രീര് യാനുഗതാ സതാ । സാ തുര്യാ മദനോദാരാ സാ ധീര് യാ സമദൃഷ്ടിതാ
ഭര്ത്താവിനെ അനുഗമിക്കുന്നവളാണ് സത്യമായ ഭാര്യ; സന്മാര്ഗ്ഗത്തിലുള്ളവരോടൊപ്പം നിലകൊള്ളുന്ന സമ്പത്താണ് യഥാര്ത്ഥ സമ്പത്ത്; പ്രണയത്തില് നിന്നു ഉയരുന്ന ആനന്ദം തന്നെയാണ് പരമാനന്ദം; എല്ലാം ഒരുപോലെ കാണുന്ന മനസ്സാണ് യഥാര്ത്ഥ ജ്ഞാനം.
നാധയോ വ്യാധയോ നൈവ നാപദോ ന ദുരീതയഃ । കുര്വന്തി മനസോ ബാധാം ദമ്പത്യോര് അനുരക്തയോഃ
ആത്മാര്ത്ഥ്യത്തോടെ പരസ്പരം സ്നേഹിക്കുന്ന dampatികള്ക്ക് ദാരിദ്ര്യവും രോഗവും ദുരന്തവും മറ്റേതെങ്കിലും ദുർഘടതകളും മനസ്സില് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാന് കഴിയില്ല.
ഉത്ഫുല്ലാẖ കുസുമസ്ഥല്യോ നന്ദനോദ്യാനഭൂമയഃ । ധന്വായന്തേ കുനാഥാനാം വിനാഥാനാം ച യോഷിതാമ്
നന്ദനവനം പൂക്കളാല് നിറഞ്ഞു വിരിയുമ്പോഴും, നല്ല ഭര്ത്താവില്ലാത്തവരും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരുമായ സ്ത്രീകള്ക്ക് ആ തോട്ടങ്ങള് മരുഭൂമിപോലെയാണ്.