പാഷാണസങ്കടേ തസ്മിന് ബദ്ധാവ് ആവാം ന കേവലമ് । ബദ്ധോ യാവദ് അശേഷേണ പരിവാരോ ഽപി തത്ര നഃ
അവിടെ കല്ലുകൊണ്ടുള്ള തടവിൽ ഞങ്ങൾ രണ്ടുപേരും മാത്രമല്ല, ഞങ്ങളുടെ മുഴുവൻ കുടുംബവും പൂർണ്ണമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പുരാണḫ പുരുഷോ വൃദ്ധോ ദ്വിജസ് തത്രാസ്തി മേ പതിഃ । ഏകസ്ഥാനാന് ന ചലതി ജീവത്യ് അബ്ദശതാന്യ് അസൌ
അവിടെ എന്റെ ഭർത്താവ് ഒരു പുരാതനനും വയസ്സായ ദ്വിജനും ആണു; അവൻ ഒരിടത്ത് നിന്ന് പോലും നീങ്ങാറില്ല, നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആ ബാല്യാദ് ബ്രഹ്മചാരീ ച ശ്രോത്രിയḫ പാഠകോ ഽലസഃ । ഏകാന്ത ഏക ഏവാസ്തേ ഽജിഹ്മവൃത്തിര് അചാപലഃ
ചെറുപ്പം മുതൽ തന്നെ അവൻ ബ്രഹ്മചാരിയും വേദപഠനത്തിൽ നിപുണനും അലസനും ആണു; ഒരിടത്ത് മാത്രം ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നു, നേരായ പെരുമാറ്റവും അശാന്തതയില്ലാത്ത മനസ്സുമാണ് അവനുള്ളത്.
അഹം വ്യസനിനീ ഭാര്യാ തസ്യ വേദ്യവിദാം വര । ന നിമേഷം സമര്ഥാസ്മി തം വിനാ ദേഹധാരണേ
വേദി അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനു ഞാൻ ദു:ഖത്തിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്ന ഭാര്യയാണ്; അവനെ കൂടാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും ശരീരം നിലനിർത്താൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
ശൃണു തേന കഥം ബ്രഹ്മന് ഭാര്യാഹം സമുപാര്ജിതാ । കഥം വൃദ്ധിമ് അയം യാതസ് സ്നേഹോ ഽസ്മാകമ് അകൃത്രിമഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാന് എങ്ങനെ അവന്റെ ഭാര്യയായി, ഞങ്ങളുടെ ഈ സത്യമായ സ്നേഹം എങ്ങനെ വളര്ന്നു എന്നു ഞാന് പറയാം, കേള്ക്കൂ.
തേന ജാതേന മദ്ഭര്ത്രാ ബാലേനൈവ സതാ പുരാ । കിഞ്ചിജ്ജ്ഞേന സതൈകേന തിഷ്ഠതാത്മാലയേ ഽമലേ
അവന്, എന്റെ ഭര്ത്താവ്, അന്ന് പിറന്ന ഒരു ബാലന് ആയിരുന്നു. കുറച്ച് മാത്രം അറിവുള്ളവനും, ഏകാന്തമായി തന്റെ ശുദ്ധമായ വീട്ടില് താമസിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
ശ്രോത്രിയത്വാനുരൂപേഹ ജായാ മേ ജന്മശാലിനീ । കുതസ് സമ്ഭവതീത്യ് ഏവ നിര്ണീയ ചിരചിന്തയാ
വേദപഠനം ചെയ്തവന് അനുയോജ്യമായ, ഉത്ഭവം നല്ല ഭാര്യ എങ്ങനെയാകും ലഭിക്കുക എന്നു അവന് ദീര്ഘകാലം ആലോചിച്ചു.
സ്വയമ് ഏവാനവദ്യാങ്ഗീ തേന താമരസേക്ഷണാ । ഉത്പാദിതാസ്മി നാഥേന ജ്യോത്സ്നേവ ശശിനാമലാ
ശുദ്ധമായ അവയവങ്ങളുള്ള, താമരക്കണ്ണുള്ള ആ നാഥന് തന്റെ ഇച്ഛയാല് തന്നെ, ഞാനെനെ spotlessമായ ചന്ദ്രന് പ്രകാശം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ സൃഷ്ടിച്ചു.
മനസാ മാനസീ ഭാര്യാ മന്ദാരോദരസുന്ദരീ । തതോ വൃദ്ധിം പ്രയാതാസ്മി വസന്ത ഇവ മഞ്ജരീ
അവന്റെ മനസ്സിൽ ഞാൻ അവന്റെ മനസ്സിൽ സുന്ദരിയായ ഭാര്യയായി, മന്ദാരവൃക്ഷത്തിന്റെ സുന്ദരമായ അരക്കൊല്ലംപോലെ, അവിടെ നിന്ന് ഞാൻ വസന്തകാലത്തിലെ പൂക്കളെപ്പോലെ വളർന്നു.
സഹജാമ്ബരസഞ്ഛന്നാ ഭൂതാനാം ചിത്തഹാരിണീ । പൂര്ണേന്ദുബിമ്ബവദനാ ദ്യൌര് ഇവാമലതാരകാ
സ്വഭാവികമായ പ്രകാശം ധരിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളുടെ മനസ്സും ആകർഷിച്ച്, പൂർണ്ണചന്ദ്രൻപോലെയുള്ള മുഖംകൊണ്ട്, നിർമ്മലമായ നക്ഷത്രങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച ആകാശംപോലെ ഞാൻ തിളങ്ങി.
കോരകോച്ചസ്തനഭരാ സമഗ്രരസശാലിനീ । ലതാ വരവനേ നേവ കരപല്ലവലാസിനീ
കുടിയുന്ന പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള ഉയർന്ന മുലകളും, സമ്പൂർണ്ണമായ ആകർഷണവും കൊണ്ട്, മനോഹരമായ കാട്ടിൽ വിരിയുന്ന ഒരു വള്ളിപോലെ, ഇലപോലെയുള്ള കൈകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായി ഞാൻ നിലകൊണ്ടു.
സര്വസ്യ ജന്തുജാതസ്യ നിത്യം ഹൃദയഹാരിണീ । ഹരിണീഹാരിനയനാ മദനോന്മാദദായിനീ
എല്ലാ ജീവജാതികളുടെ ഹൃദയം എപ്പോഴും ആകർഷിച്ച്, മാൻകണ്ണുകളെപ്പോലെയുള്ള മനോഹരമായ കണ്ണുകളോടെ, പ്രേമത്തിന്റെ ഉന്മാദം ഉണർത്തുന്നവളായി ഞാൻ ആയിരുന്നു.
ലീലാവിലാസൈകരതാ ഹേലാവലിതലോചനാ । ഗേയവാദ്യപ്രിയാ നിത്യം നവനൃത്താനുരാഗിണീ
കളികളിലും വിനോദങ്ങളിലും മുഴുകി, അവളുടെ കണ്ണുകൾ അനാസക്തമായി ഇളകുന്നു; പാട്ടിനും വാദ്യങ്ങൾക്കും എന്നും പ്രിയം, പുതിയ നൃത്തങ്ങളിൽ എന്നും ആസ്വാദനത്തോടെ ഏർപ്പെടുന്നു.
സൌഭാഗ്യഭോഗപരമാ ലക്ഷ്മ്യലക്ഷ്മ്യോḫ പ്രിയാ സഖീ । അനന്യാ മോഹജാലാനാമ് അഖിന്നാ സമ്പദാപദോഃ
സൗഭാഗ്യത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ഏറ്റവും മുന്നിൽ, ലക്ഷ്മിയും അലക്ഷ്മിയും അവളുടെ പ്രിയയും സഖിയും ആണ്; മോഹത്തിന്റെ വലയങ്ങൾ അവളെ തൊടാറില്ല, സമ്പത്തിന്റെ പാദത്തിങ്കൽ അവൾക്ക് ഒരിക്കലും ക്ഷീണം വരാറില്ല.
ന കേവലമ് അഹം ഗേഹം ധാരയാമി ദ്വിജന്മനഃ । യാവത് ത്രൈലോക്യസദനമ് ഇദമ് അങ്ഗ ബിഭര്മ്യ് അഹമ്
ഞാൻ ഈ വീട്ടിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നതല്ല, ദ്വിജന്മാ, എന്റെ പ്രിയേ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ആകെയുള്ള വാസസ്ഥലവും ഞാൻ തന്നെയാണ് നിലനിറുത്തുന്നത്.
അഹം കുലകരീ ഭാര്യാ കലത്രഭരണക്ഷമാ । ത്രൈലോക്യഗൃഹസമ്ഭാരധാരണൈകഭരോദ്വഹാ
ഞാൻ കുടുംബത്തിന്റെ മുഖ്യസ്ത്രീയും, ഭാര്യയായുള്ള ബാധ്യതകൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയുന്നവളും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ വീട്ടിലെ എല്ലാ ഭാരവും തനിച്ചേന്തുന്നവളുമാണ്.
അഥാഹം തരുണീ ജാതാ സമുദ്ഭിന്നോന്നതസ്തനീ । ലതോല്ലസദ്ഗുലുച്ഛേവ വിലാസരസശാലിനീ
അതിനുശേഷം ഞാൻ ഒരു യൗവനത്തിയായി, ഉയർന്നും നിറഞ്ഞുമുള്ള വക്ഷസ്സോടെ, പുഷ്പിക്കുന്ന വള്ളിപോലെ പ്രകാശത്തോടെ, കാമനയും ചിരിയുടെയും സുഖവും നിറഞ്ഞവളായി മാറി.
പതിര് മാം ദീര്ഘസൂത്രത്വാച് ഛ്രോത്രിയത്വാത് തപോരതഃ । കയാപ്യ് അപേക്ഷയാദ്യാപി ന വിവാഹിതവാന് ഇമാമ്
എന്റെ ഭർത്താവ് ദീർഘകാലം കാത്തിരിപ്പും, വേദപഠനത്തിലും തപസ്സിലും ലീനനുമാണ്. എന്തോ ഒരു കാരണത്താൽ ഇന്നുവരെ എന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല.
തേന യൌവനസമ്പന്നാ വിലാസരസശാലിനീ । തം വിനാ വ്യസനേനാഹം ദഹ്യേ ഽഗ്നാവ് ഇവ പദ്മിനീ
ഇങ്ങനെ, യൗവനസൗന്ദര്യവും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ ഞാൻ, ഭർത്താവിന്റെ അഭാവത്തിൽ, തീയിൽ ചുട്ടുപോകുന്ന താമരപൂവുപോലെ ദു:ഖത്തിൽ കത്തുന്നു.
ശീതലാനിലലോലാസു നലിനീഷു നിരന്തരമ് । അങ്ഗദാഹമ് അവാപ്നോമി പൂതാങ്ഗാരസ്ഥലീഷ്വ് ഇവ
തണുത്ത കാറ്റിൽ ആടുന്ന താമരകളുടെ ഇടയിൽ ഞാൻ എന്നും വേർപാടിന്റെ കനലിൽ കത്തുന്നു, ശുദ്ധമായ ചാരക്കട്ടിലിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ.
ഉദ്യാനാവലയസ് സര്വാḫ പൂര്ണാẖ കുസുമവര്ഷണൈഃ । സമ്പന്നാസ് തപ്തസികതാശ് ശൂന്യാ മേ മരുഭൂമയഃ
എന്നെ ചുറ്റിയുള്ള എല്ലാ തോട്ടങ്ങളിലും പൂക്കളുടെ മഴ പെയ്യുന്നു; പക്ഷേ എന്റെ മരുഭൂമികൾ കനൽ മണലിൽ സമൃദ്ധമായിട്ടും ശൂന്യമാണ്.
ജലലോലോരുകല്ഹാരകമലോത്കരകോമലാഃ । സരസ്യസ് സാരസാരാവസരസാ മമ നീരസാഃ
തളിർ കമലങ്ങളും നീലവള്ളികളും മൃദുലമായ കല്ലാർപൂക്കളും നിറഞ്ഞിരുന്ന തടാകങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ സാരസങ്ങളും ഹംസകളും ഉണ്ടെങ്കിലും, എനിക്ക് രുചികരമല്ല.
അഹം പുഷ്കരമന്ദാരകുമുദോത്കരമാലിതാ । ഭൃശം ദാഹമ് അവാപ്നോമി കണ്ടകേഷ്വ് ഇവ ദോലിതാ
പുഷ്പങ്ങൾ, മന്ദാരങ്ങൾ, കുമുദങ്ങൾ എന്നിവ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഞാൻ, കഠിനമായ ദാഹത്തിൽ കത്തുന്നു, മുള്ളിനിടയിൽ ഇളകുന്നപോലെ.
കുമുദോത്പലകല്ഹാരകദലീതല്പപാലയഃ । മദങ്ഗസങ്ഗമാദ് ഗ്രീഷ്മമര്മരാ യാന്തി ഭസ്മതാമ്
കുമുദം, ഉത്പലം, കല്ലാർപൂ, വാഴയില കിടക്കകൾ — ഇവയെല്ലാം എന്റെ ശരീരസ്പർശത്തിന്റെ ചൂടിൽ ചിതലായി തീരുന്നു.
യത് കാന്തമ് ഉദിതം സ്വാദു വിചിത്രം ചിത്തഹാരി വാ । തദ് ആലോക്യ ഭവാമ്യ് അന്തര്ബാഷ്പപൂര്ണായതേക്ഷണാ
എപ്പോഴെങ്കിലും മനോഹരവും രസകരവും മനസിനെ ആകർഷിക്കുന്നതുമായ എന്തെങ്കിലും ഞാൻ കാണുമ്പോൾ, എന്റെ കണ്ണുകൾ അകത്തേക്ക് കണ്ണുനീർ നിറയുന്നു.
വ്യസനാനലസന്തപ്താḫ പതന്തോ ബാഷ്പബിന്ദവഃ । ഛമച്ഛമിതി മജ്ജന്തി കമലോത്പലപങ്ക്തിഷു
ദുഃഖത്തിന്റെ തീയിൽ ചൂടുപിടിച്ച കണ്ണുനീർ തുള്ളികൾ, ശാന്തമായ ശബ്ദത്തോടെ താമരകളും നീലവളരികളും നിറഞ്ഞ നിരകളിൽ വീണു ലയിക്കുന്നു.
കദലീകന്ദലീസ്കന്ധദോലാന്ദോലനലീലയാ । ലലിതോദ്യാനഷണ്ഡേഷു മുഖമ് ആച്ഛാദ്യ രോദിമി
സുന്ദരമായ തോട്ടങ്ങളിൽ, വാഴക്കൊമ്പുകളും തണ്ടുകളും നേരെ നീട്ടി ആടുമ്പോൾ, ഞാൻ മുഖം മറച്ച് നിലവിളിക്കുന്നു.
തുഷാരനികരാകീര്ണം കദലീദലമണ്ഡപമ് । പശ്യാമ്യ് ഊഷ്മാണമ് ഉജ്ഝന്തം ഖദിരാങ്ഗാരഭീഷണമ്
തണുത്ത മഞ്ഞ് കിടക്കുന്ന വാഴയിലമണ്ഡപം ഞാൻ കാണുന്നു; അതിൽ നിന്ന് കടുക് കത്തുന്ന കടിരിന്റെ ചാരുപോലെയുള്ള ഉഷ്ണം പുറത്ത് വരുന്നു.
നലിനീനാലദോലാസു സാരസീം സാരസാശ്രിതാമ് । ദീനാനനാ വിലോക്യാന്തര് നിന്ദാമി നിജയൌവനമ്
തളിര്ത്തു കുലുങ്ങുന്ന താമരക്കൊമ്പിലിരിയുന്ന സാരസങ്ങളുടെയും അവയുടെ ദു:ഖഭരിതമായ മുഖങ്ങളെയും ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ യൗവനത്തെ ഞാൻ മനസ്സിൽ കുറ്റം പറയുന്നു.
രമ്യേ രോദിമി മധ്യസ്ഥേ പദാര്ഥേ യാമി സോമ്യതാമ് । ഹൃഷ്യാമ്യ് അശോഭനേ ദീനാ ന ജാനേ കിമ് അഹം സ്ഥിതാ
സുന്ദരമായ ഇടങ്ങളിൽ ഞാൻ കരയുന്നു; സാധാരണ കാര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഞാൻ ശാന്തനാകുന്നു; ആകർഷണമില്ലാത്തതിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, വീണ്ടും ദു:ഖിതനാകുന്നു — ഞാൻ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്ക് തന്നെ അറിയില്ല.