അജമ് അജരമ് അജാഡ്യം ശാശ്വതം ബ്രഹ്മ നിത്യം ശിവമ് അമലമ് അനാദ്യം വന്ധ്യവേദ്യൈര് അനിന്ദ്യമ് । സകലകലനശൂന്യം കാരണം കാരണാനാമ് അനുഭവനമ് അവേദ്യം വേദനം വിത്ത്വമ് അന്തഃ
ജനനം ഇല്ലാത്തത്, നശിക്കാത്തത്, മൂടൽ ഇല്ലാത്തത്, ശാശ്വതം, ബ്രഹ്മം, എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത്, ശിവം, മലിനതയില്ലാത്തത്, ആദി ഇല്ലാത്തത്, വൃഥാ അറിവിനാൽ പിടികൂടാനാവാത്തത്, കുറ്റം പറയാനാവാത്തത്, സകല നിർമ്മിതികളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞത്, എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണമാകുന്നത്, അറിയാനാവാത്ത അനുഭവം, അറിവ്, ഉള്ളിൽ അറിയുന്നവൻ — ഇതെല്ലാം അതാണ്.
മഹാപ്രലയസമ്പത്തൌ യദ് ഏതദ് അവശിഷ്യതേ । ഭവത്വ് ഏതദ് അനാകാരം നാമ നാസ്ത്യ് അത്ര സംശയഃ
മഹാപ്രളയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നതെന്താണോ, അതിന് രൂപമൊന്നും ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ; ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.
ന ശൂന്യം കഥമ് ഏതത് സ്യാന് ന പ്രകാശഃ കഥം ഭവേത് । കഥം വാ ന തമോരൂപം കഥം വാ നൈവ ഖാത്മകമ്
ഇത് ശൂന്യമല്ലെന്ന് എങ്ങനെയാകും? പ്രകാശമില്ലെന്നു പറയാൻ എങ്ങനെയാകും? ഇരുണ്ടതല്ലെന്നു എങ്ങനെ പറയാം? ആകാശസ്വഭാവമല്ലെന്നു എങ്ങനെയാകും?
കഥം വാ നൈവ ചിദ്രൂപം ജീവോ വാ ന കഥം ഭവേത് । കഥം ന ബുദ്ധിതത്ത്വം സ്യാത് കഥം വാ ന മനോ ഭവേത്
ചൈതന്യസ്വഭാവമല്ലെന്നു എങ്ങനെ പറയാം? ജീവൻ ഇല്ലെന്നു എങ്ങനെയാകും? ബുദ്ധിയില്ലെന്നു എങ്ങനെ പറയാം? മനസ്സില്ലെന്നു എങ്ങനെയാകും?
കഥം വാ ന നകിഞ്ചിത് സ്യാത് കഥം വാ സര്വമ് ഇത്യ് അപി । അനയാ ച വചോഭങ്ഗ്യാ മമ മോഹ ഇവോദിതഃ
ഒന്നുമില്ലെന്നു എങ്ങനെയാകും? എല്ലാം ഉണ്ട് എന്നതും എങ്ങനെ സാദ്ധ്യമാകും? ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചാൽ എന്റെ തന്നെ മോഹം പ്രകടമാകുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്നു.
വിഷമോ ഽയമ് അതി പ്രശ്നോ ഭവതാ സമുദാഹൃതഃ । ഭിനദ്മ്യ് ഏനം ത്വ് അയത്നേന നൈശം തമ ഇവാംശുമാന്
നിങ്ങൾ വളരെ കഠിനമായ ഒരു ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, രാത്രിയിലെ ഇരുണ്ടതിനെ സൂര്യൻ പോലെ എളുപ്പത്തിൽ ഞാൻ അതിനെ തകർക്കും.
മഹാകല്പാന്തസമ്പത്തൌ യത് തത് സദ് അവശിഷ്യതേ । തന് നാമ ന യഥാ ശൂന്യം തദ് ഇദം കഥ്യതേ ശൃണു
ഒരു മഹാകല്പം അവസാനിക്കുമ്പോള് ശേഷിക്കുന്നതെന്താണോ അതു ശൂന്യമായതല്ല; അതിന് എന്ത് പേരാണെന്ന് ഞാന് വിശദീകരിക്കാം, കേള്ക്കൂ.
അനുത്കീര്ണാ യഥാ സ്തമ്ഭേ സംസ്ഥിതാ സാലഭഞ്ജികാ । തഥാ വിശ്വം സ്ഥിതം തത്ര തേന ശൂന്യം ന തത് പദമ്
ഒരു തൂണില് കൊത്തിയ രൂപം അവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്നു പോലെ, അതുപോലെ ഈ ലോകവും അവിടെയുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് ആ അവസ്ഥ ശൂന്യമല്ല.
അയമ് ഇത്ഥം മഹാഭോഗോ ജഗദാഖ്യോ ഽവഭാസതേ । സത്യോ ഭവത്വ് അസത്യോ വാ യത്ര തത്ര ക്വ ശൂന്യതാ
ഇങ്ങനെ ഈ വിശാലമായ അനുഭവം ലോകം എന്ന പേരില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതു സത്യമാണോ അസത്യമാണോ എന്നതെന്തായാലും, അവിടെ ശൂന്യത എവിടെയാണ്?
യഥാ ന പുത്രികാശൂന്യസ് സ്തമ്ഭോ ഽനുത്കീര്ണസാലികഃ । തഥാ താത ജഗദ് ബ്രഹ്മ തേന ശൂന്യം ന തത് പദമ്
ഒരു തൂണില് കൊത്തിയ രൂപം ഇല്ലാതിരുന്നാല് മാത്രമേ അതു ശൂന്യമായിരിക്കൂ; അതുപോലെ, പ്രിയനേ, ഈ ലോകം ബ്രഹ്മമാണ്, അതുകൊണ്ട് ആ അവസ്ഥ ശൂന്യമല്ല.
സൌമ്യാമ്ഭസി യഥാ വീചിര് ന ചാസ്തി ന ച നാസ്തി ച । തഥാ ജഗദ് ബ്രഹ്മണീദം ശൂന്യാശൂന്യപദം ഗതമ്
സൗമ്യമായ വെള്ളത്തിൽ ഒരു തിരമാലയുണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അതു സത്യത്തിൽ ഉണ്ടെന്നോ ഇല്ലെന്നോ പറയാൻ കഴിയില്ല. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ ശൂന്യവും അശൂന്യവും ആയ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദേശകാലാദിശാന്തത്വാത് പുത്രികാരചനം ദ്രുമേ । സമ്ഭവത്യ് അജധാതൌ തു കേന നാന്തര് വിമുഹ്യതേ
സ്ഥലം, കാലം, ദിശ എന്നിവയുടെ പരിധികൾ കാരണം, ഒരു മരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ബോംബ് ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിക്കും. എന്നാൽ ജഡമായ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ആരാണ് അകത്തുള്ള ഭ്രമം ഉണ്ടാക്കുന്നത്, എങ്ങനെ അതു സംഭവിക്കും?
തത് സ്തമ്ഭപുത്രികാദ്യ് ഏതത് പരമാര്ഥജഗത്സ്ഥിതേഃ । ഏകദേശേന സദൃശമ് ഉപമാനം ന സര്വതഃ
അതുകൊണ്ട്, മരവും ബോംബും പോലുള്ള ഉദാഹരണങ്ങൾ പരമാർത്ഥലോകത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ നിലയുമായി ഭാഗികമായും മാത്രം സാമ്യം കാണിക്കുന്നു; ഒരു ഉപമയും പൂർണ്ണമായും ഒത്തുപോകുന്നില്ല.
ന കദാചിദ് ഉദേതീദം പരസ്മാന് ന ച ശാമ്യതി । ഇത്ഥംരൂപം കേവലം സദ് ബ്രഹ്മ സ്വാത്മനി സംസ്ഥിതമ്
ഈ ലോകം ഒരിക്കലും മറ്റൊന്നിൽ നിന്ന് ഉദയിക്കുകയോ അപ്രത്യക്ഷമാകുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; ഇങ്ങനെ, ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മം സ്വയം സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
അശൂന്യാപേക്ഷയാ ശൂന്യശബ്ദാര്ഥപരികല്പനാ । അശൂന്യത്വാസമ്ഭവതശ് ശൂന്യതാശൂന്യതേ കുതഃ
ശൂന്യതയും അശൂന്യതയും തമ്മിൽ താരതമ്യത്തിലൂടെ മാത്രം മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു. യഥാർത്ഥ അശൂന്യതയ്ക്ക് സാദ്ധ്യതയില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെയാണ് ശൂന്യതയോ അശൂന്യതയോ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക?
ബ്രഹ്മണ്യ് അയം പ്രകാശോ ഹി ന സമ്ഭവതി ഭൂതജഃ । സൂര്യാനലേന്ദുതാരാദി കുതസ് തത്ര കിലാവ്യയേ
ബ്രഹ്മത്തിൽ കാണുന്ന ഈ പ്രകാശം ഭൗതിക ഘടകങ്ങളിൽ നിന്നല്ല ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ അനശ്വരമായതിൽ സൂര്യൻ, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് എങ്ങനെയാണ് സ്ഥാനം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക?
മഹാഭൂതപ്രകാശാനാമ് അഭാവസ് തമ ഉച്യതേ । മഹാഭൂതാഭാവജം തു തേനാത്ര ന തമഃ ക്വചിത്
പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ പ്രകാശം ഇല്ലാത്തതിനെ ഇരുണ്ടതെന്ന് വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇവിടെ പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ അഭാവം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഒരിക്കലും ഇരുണ്ടതുണ്ടാകുന്നില്ല.
സ്വാനുഭൂതിപ്രകാശോ ഽസ്യ കേവലം വ്യോമരൂപിണഃ । യോ ഽന്തര് അസ്തി സ തേനൈവ ന ത്വ് അന്യേനാനുഭൂയതേ
ആകാശസദൃശമായതിന്റെ പ്രകാശം അതിന്റെ സ്വാനുഭവം മാത്രമാണ്. ഉള്ളിൽ ഉള്ളത് അതിനാൽ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നു, മറ്റൊന്നിനാൽ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
മുക്തം തമഃപ്രകാശാഭ്യാമ് ഇത്യ് ഏതദ് അജരം പദമ് । ആകാശകോശമ് ഏവൈനം വിദ്ധി കോശം ജഗത്സ്ഥിതേഃ
അന്ധകാരവും പ്രകാശവും ഇല്ലാത്ത, അതിജീവനമായ ആ അവസ്ഥയാണ് മരണമില്ലാത്ത സാന്ദ്രത. അതിനെ ഒരു പാത്രത്തിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെയാണ് കരുതേണ്ടത്; ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനുള്ള അടുക്കളയാണത്.
ബില്വസ്യ ബില്വസഞ്ജ്ഞസ്യ യഥാ ഭേദോ ന കശ്ചന । തഥേഹ ബ്രഹ്മജഗതോര് ന മനാഗ് അപി ഭിന്നതാ
ബില്വഫലത്തിന് ബില്വം എന്ന പേരുണ്ടെങ്കിലും അതിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ലാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മവും ലോകവും തമ്മിൽ ചെറിയൊരു വേർപാടുപോലും ഇല്ല.
സലിലേ ഽന്തര് യഥാ വീചിര് മൃദോ ഽന്തര് ഘടകോ യഥാ । തഥാ യത്ര ജഗത്സത്താ തത് കഥം ഖാത്മകം ഭവേത്
ജലത്തിനുള്ളിൽ തിരമാലയുണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, മണ്ണിനുള്ളിൽ കുപ്പിയുണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പ് എവിടെയുണ്ടോ, അതെങ്ങനെ ശൂന്യതയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതാകാം?
മൃജ്ജലാദ്യുപമാനശ്രീസ് സാകാരാത്രാ സമാ ന സാ । ബ്രഹ്മ ത്വ് ആകാശവിശദം തസ്യാന്തസ്സ്ഥം തഥൈവ തത്
മണ്ണും വെള്ളവും ഉദാഹരണങ്ങൾ രൂപമുള്ളവയാണെങ്കിലും, അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ തുല്യമല്ല. ബ്രഹ്മം ആകാശംപോലെ ശുദ്ധമാണ്; അതിനുള്ളിൽ ലോകം അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്മാദ് യാദൃക് ചിദാകാശമ് ആകാശാദ് അപി നിര്മലമ് । തദന്തസ്സ്ഥം താദൃഗ് ഏവ ജഗച്ഛബ്ദാര്ഥഭാഗ് അപി
അതിനാൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം സാധാരണ ആകാശത്തേക്കാൾ വെടിപ്പാണ്. അതിനുള്ളിൽ ഉള്ള ലോകവും, വാക്കുകളും, അവയുടെ അർത്ഥങ്ങളും അതേ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്.
മരിചേ ഽന്തര് യഥാ തൈക്ഷ്ണ്യമ് ഋതേ ഭോക്തുര് ന ലക്ഷ്യതേ । ചിന്മാത്രത്വം പരാകാശേ തഥാ ചേത്യകലാം വിനാ
ഒരു കിരണത്തിനുള്ളിലെ തീവ്രത അനുഭവിക്കുന്നവനല്ലാതെ ആരും കാണാറില്ലല്ലോ, അതുപോലെ പരമചൈതന്യത്തിലെ ശുദ്ധചൈതന്യവും, അതിൽ ഉള്ള വസ്തുക്കളില്ലാതെ, ആരും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
തസ്മാച് ചിദ് അപ്യ് അചിദ്രൂപാ ചേത്യരിക്തതയാത്മനി । ജഗത്താ താദൃശ്യ് ഏവേയം താദൃങ്മാത്രാത്മതാവശാ
അതുകൊണ്ട്, ചൈതന്യവും, അതിൽ വസ്തുക്കൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ജഡംപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. ലോകത്തിന്റെ നിലയും അതുപോലെയാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നത്.
രൂപാലോകമനസ്കാരാസ് തന്മയാ ഏവ നേതരത് । യഥാസ്ഥിതമ് അതോ വിശ്വം സുഷുപ്തം തുര്യമ് ഏവ വാ
രൂപങ്ങൾ, പ്രകാശം, മനസ്സിന്റെ ആലോചനകൾ—ഇവയൊക്കെയും അതിൽ നിന്നുമാത്രമാണ്; വേറൊന്നുമില്ല. അതിനാൽ, ഈ ലോകം അതിന്റെ യഥാസ്ഥിതിയിലോ, ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ അതിനപ്പുറമുള്ള നാലാം നിലയിലോ മാത്രമാണ്.
തേന യോഗീ സുഷുപ്താത്മാ വ്യവഹാര്യ് അപി ശാന്തധീഃ । ആസ്തേ ബ്രഹ്മ നിരാഭാസം സര്വഭാസാം സമുദ്ഗകമ്
അതിനാൽ, മനസ്സ് സമാധാനമായും, ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിലെ പോലെ ഉള്ള അവസ്ഥയിൽ പോലും ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന യോഗി, എല്ലാ രൂപങ്ങൾക്കും ആധാരമായ, രൂപമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ആകാരിണി യഥാ സൌമ്യേ സ്ഥിതസ് തോയേ ദ്രവക്രമഃ । അനാകൃതൌ തഥാ വിശ്വം സ്ഥിതം തത്സദൃശം പരേ
സൗമ്യനേ, ജലം രൂപം കൊണ്ടാലും ഇല്ലാതിരുന്നാലും അതിലെ ദ്രവത്വം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം പരമസത്തയിൽ, പ്രകടമായാലും അപ്രകടമായാലും, അതുപോലെ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പൂര്ണാത് പൂര്ണം പ്രസരതി നിരാകാരാന് നിരാകൃതി । ബ്രഹ്മണോ വിശ്വമ് ആഭാതം തദ് വിശ്വാര്ഥവിവര്ജിതമ്
പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം ഉദിക്കുന്നു; രൂപമില്ലാത്തതിൽ നിന്ന് രൂപമില്ലാത്തതുതന്നെ വ്യാപിക്കുന്നു; ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എങ്കിലും അതിന് യാതൊരു സ്വതന്ത്ര സത്തയും ഇല്ല.
പൂര്ണാത് പൂര്ണം പ്രസരതി സംസ്ഥിതം പൂര്ണമ് ഏവ തത് । അതോ വിശ്വമ് അനുത്പന്നം യച് ചോത്പന്നം തദ് ഏവ തത്
പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം ഉദിക്കുന്നു, നിലനിൽക്കുന്നതും പൂർണ്ണമായതുതന്നെ; അതിനാൽ ഈ ലോകം ജനിച്ചിട്ടില്ല, ജനിച്ചുവെന്നു തോന്നുന്നതും ആ പൂർണ്ണത തന്നെയാണ്.