അവയവാന് അവയവീ യഥാ വേത്തി നിജാത്മനി । അനന്യാന് ആത്മനസ് സര്ഗാംസ് തഥൈതാന് ബുദ്ധവാന് അഹമ്
ഒരു ശരീരധാരി തന്റെ അവയവങ്ങളെ സ്വയം അറിയുന്നതുപോലെ, ഞാനും ഈ സൃഷ്ടികളെ എന്നിൽ നിന്ന് വേറെയല്ലെന്നറിഞ്ഞു.
അദ്യാപി താന് അഹം ദേഹേ വ്യോമ്നി ശൈലേ ജലേ സ്ഥലേ । തഥൈവ സര്ഗാന് പശ്യാമി രാമ ബോധൈകതാം ഗതഃ
ഇന്നും ഞാൻ, ശരീരത്തിലും ആകാശത്തിലും പർവതത്തിലും വെള്ളത്തിലും നിലത്തിലും, രാമാ, ഈ സൃഷ്ടികളെ അതേപോലെ കാണുന്നു; ഞാൻ ജ്ഞാനത്തിൽ ഏകതയിലായിരിക്കുന്നു.
പുരോ ഽസ്മാകമ് ഇദമ് യത് ഖം ഗൃഹസ്യാന്തര് ബഹിസ് തഥാ । പൂര്ണമ് ഏതജ് ജഗദ്വൃന്ദൈര് വേത്തി ബോധൈകതാം ഗതഃ
നമ്മുടെ മുന്നിലുള്ള ഈ ആകാശം, വീടിനകത്തും പുറത്തും, അനേകം ലോകങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ ഏകതയെത്തിയവൻ ഇതെല്ലാം അറിയുന്നു.
യഥാമ്ഭോ രസതാം വേത്തി ശൈത്യം വേത്തി യഥാ ഹിമമ് । സ്പന്ദം വേത്തി യഥാ വായുസ് തഥൈതദ് വേത്തി ശുദ്ധധീഃ
ജലം അതിന്റെ രുചി അറിയുന്നതുപോലെയും, ഹിമം അതിന്റെ തണുപ്പ് അറിയുന്നതുപോലെയും, കാറ്റ് അതിന്റെ ചലനം അറിയുന്നതുപോലെയും, ശുദ്ധമായ മനസ്സ് ഇതെല്ലാം അറിയുന്നു.
യോ യോ രാമ വിവേകാത്മാ ശുദ്ധബോധൈകതാം ഗതഃ । സ സ ഏവമ്മയൈകാത്മാ വേത്തി സ്വാത്മാനമ് ഈദൃശമ്
രാമാ, വിവേകത്തിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും ശുദ്ധബോധത്തിൽ ഏകതയെത്തിയവനും, ഇങ്ങനെ തന്നെ തന്റെ ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവനാണ്.
അസ്യാം ദൃഷ്ടൌ പരിണതേ വേത്തൃവേദനവേദ്യധീഃ । ന കാചിദ് അസ്ത്യ് അഭ്യുദിതാ വിജ്ഞാനൈകാത്മതാ യതഃ
ഈ ദർശനം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, അറിയുന്നവന്റെ മനസ്സും അറിവും അറിയപ്പെടുന്നതും ഒന്നുമില്ല; കാരണം അവിടെ ബോധത്തിന്റെ ഏകത മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
ദിവ്യാ ദൃഗ് അദ്രിസംസ്ഥസ്യ യഥാ യോജനകോടിഗാന് । ഭാവാന് വേത്തി ബഹിശ് ചാന്തര് ഏവം തദ് ബുദ്ധവാന് അഹമ്
പർവ്വതത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവന്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടി എത്രയോ യോജനങ്ങൾ അകലെ ഉള്ളതും അകത്തുള്ളതും കാണുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ഉണർന്നവനായി അങ്ങനെ തന്നെ എല്ലാം കാണുന്നു.
യഥാ ഭൂമണ്ഡലം ഭാവാന് നിധിധാതുരസാദികാന് । വേത്ത്യ് ഏവം തന് മയാ ബുദ്ധമ് അനന്യദ് ദൃശ്യമ് ആത്മനഃ
ഭൂമിയിൽ നിക്ഷേപങ്ങളും ധാതുക്കളും എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നുവോ, അങ്ങനെ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി — ആത്മാവിനുപുറമെ വേറൊന്നും കാണുന്നില്ല.
ബ്രഹ്മന്ന് അനുഭവത്യ് ഏവം ത്വയി താമരസേക്ഷണാ । സാ കിം കൃതവതീ ബ്രൂഹി കാന്താര്യാപാഠപാഠിനീ
ബ്രഹ്മനേ, താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ളവൾ അങ്ങനെ നിന്നിൽ അനുഭവിക്കുന്നു; പ്രിയയായ ആ മഹത്വമുള്ള ശ്ലോകങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൾ എന്താണ് നേടിയതെന്ന് പറയൂ.
താമ് ഏവാര്യാം പഠന്തീ സാ തഥൈവാനുനയാന്വിതാ । മത്സമീപേ നഭോദേഹാ വ്യോമ്നി ദേവീവ സംസ്ഥിതാ
അവൾ ആ മഹത്വമുള്ള ശ്ലോകങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുമ്പോൾ, അതേ ഭാവത്തോടെ, ആകാശംപോലുള്ള ശരീരത്തോടെ, എന്റെ അടുത്ത് ഒരു ദേവതപോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
യഥാഹമ് ആകാശവപുസ് തഥൈവാസൌ ഖരൂപിണീ । തേന ദൃഷ്ടാ ന സാ പൂര്വദേഹേന ലലനാ മയാ
എനിക്ക് ആകാശംപോലെയുള്ള രൂപം ഉണ്ടെന്നപോലെ, അവള്ക്കും ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ശരീരമാണ്. അതുകൊണ്ട്, അവളുടെ മുന്പത്തെ ശരീരത്തില് അവളെ ഞാന് കണ്ടില്ല.
അഹമ് ആകാശരൂപാത്മാ സാ ഖമാത്രശരീരിണീ । ജഗജ്ജാലം ഖമാത്രം തദ് ഇതി തത്ര തദാ സ്ഥിതമ്
ഞാന് ആകാശസ്വരൂപിയാണ്, അവള് ഇവിടെ ആകാശം മാത്രമുള്ള ശരീരത്തിലാണ്. ഈ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവന് വലയും ഇവിടെ ആകാശം മാത്രമാണ് — അന്നേരം അവിടെ അങ്ങനെ തന്നെ നിലനിന്നിരുന്നു.
ശരീരസ്ഥാനകരണപ്രയത്നപ്രാണസമ്ഭവൈഃ । യദ് ഉദേതി വചോ വര്ണൈസ് തത് കുതസ് താദൃശാകൃതേഃ
ശരീരം, സ്ഥലം, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, ശ്രമം, ശ്വാസം എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തില് നിന്നാണ് വാക്കുകള് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. അത്തരമൊരു രൂപത്തിനോള് അങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകള് എങ്ങനെയാകും ഉണ്ടാകുക?
രൂപാലോകമനസ്കാരാẖ കുതോ വ്യോമാത്മനാമ് ഇതി । ബ്രൂഹി മേ ഭഗവംസ് തത്ര തഥാവൃത്തസ്യ നിശ്ചയമ്
രൂപങ്ങള്, ദൃശ്യങ്ങള്, മനസ്സിലെ ആശയങ്ങള് — ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവര്ക്കു ഇവ എങ്ങനെയാകും ഉണ്ടാകുക? മഹാനേ, അങ്ങനെ സംഭവിച്ച ഈ കാര്യത്തില് ദയവായി എനിക്ക് ഉറപ്പായുള്ളത് പറയൂ.
രൂപാലോകമനസ്കാരാശ് ശബ്ദപാഠവചാംസി ച । യഥാ സ്വപ്നേ നഭസ്യ് ഏവ സന്തി തത്ര തഥാമ്ബരേ
സ്വപ്നത്തിൽ ആകാശത്ത് രൂപങ്ങൾ, കാണുന്ന അനുഭവങ്ങൾ, മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചിന്തകൾ, വാക്കുകൾ വായിക്കുക, സംസാരിക്കുക ഇവ എങ്ങനെ ഉണ്ടോ, അതുപോലെ അവിടെയുള്ള ആകാശത്തിലും അതെല്ലാം ഉണ്ടാകുന്നു.
രൂപാലോകമനസ്കാരൈസ് സ്വപ്നേ ചിന്നഭ ഏവ തേ । യഥോദേതി തഥാ തത്ര തദ് ദൃശ്യം ഖാത്മകം സ്ഥിതമ്
സ്വപ്നത്തിൽ രൂപങ്ങളും കാണുന്ന അനുഭവങ്ങളും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചിന്തകളും എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്താണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. അവ എങ്ങനെ അവിടെ ഉദിക്കുന്നു, അതുപോലെ അവിടെ കാണുന്നവയും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
ന കേവലം തു തദ് ദൃശ്യം യാവത് ത്വദ്വിഷയേ വയമ് । ജഗച് ചേദം ഖമ് ഏവാച്ഛം യഥാ തന് നസ് തഥാഖിലമ്
അവിടെ കാണുന്നവ മാത്രം അല്ല, നിനക്കുമായി ഞങ്ങൾ കാണുന്ന ഈ ലോകം മുഴുവൻ ശുദ്ധമായ ആകാശം തന്നെയാണ്. അവിടത്തെത് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ ഇതെല്ലാം തന്നെ.
പരമാര്ഥമഹാധാതുര് വേദ്യനിര്മുക്തചിദ്വപുഃ । ഏവം നാമ സ്വയം ഭാതി സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
അറിയപ്പെടുന്നവയിൽ നിന്ന് മുക്തമായ ചൈതന്യരൂപം ഉള്ള പരമമായ മഹാസ്വഭാവം സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെയാണെന്നുറപ്പാണ് ഇത്.
ശരീരസ്ഥാനകരണസത്തായാം കാ തവ പ്രമാ । യഥൈവ തേഷാം ദേഹാദി തഥാസ്മാകമ് ഇദം സ്ഥിതമ്
ശരീരം, സ്ഥലം, ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സത്തയെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് എന്ത് ഉറപ്പുണ്ട്? നിനക്ക് ശരീരം മുതലായവ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ഇതും ഞങ്ങൾക്കും നിലനിൽക്കുന്നു.
യഥൈവ തത് തഥൈവേദം യഥൈവേദം തഥൈവ തത് । അസത് സത്താമ് ഇവ ഗതം സച് ചാസദ് ഇവ ച സ്ഥിതമ്
അത് എങ്ങനെയോ, ഇതും അതുപോലെയാണ്; ഇതെങ്ങനെയോ, അതും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തത് യാഥാർത്ഥ്യമുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു, യാഥാർത്ഥ്യമുള്ളത് യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതുപോലെയും തോന്നുന്നു.
യഥാ സ്വപ്നേ ധരാബ്ധ്യദ്രിപ്രജാവ്യവഹൃതിര് നഭഃ । തദാദ്യ ചാഹം ത്വം സാ ച തദ് ഇദം ച തഥാ നഭഃ
സ്വപ്നത്തിൽ ഭൂമി, സമുദ്രം, പർവതങ്ങൾ, ജീവികൾ എന്നിവയുടെ ഇടപാടുകൾ ആകാശത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഞാനും നീയും അവളും ഇതും എല്ലാം ആകാശംപോലെയാണ്.
യഥാ സ്വപ്നേ നൃഭിര് യുദ്ധകോലാഹലഗമാഗമാഃ । അസന്തോ ഽപ്യ് അനുഭൂയന്തേ സംസാരനികരാസ് തഥാ
സ്വപ്നത്തിൽ മനുഷ്യരുടെ വരവും പോകലും യുദ്ധത്തിന്റെ കലഹവും യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ, ലോകജീവിതത്തിലെ അനേകം അനുഭവങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
വക്ഷി ചേത് സ്വപ്നദൃശ്യാ ശ്രീẖ കസ്മാത് തദ് അസമഞ്ജസമ് । അവാച്യമ് ഏതദ് ധേതുര് ഹി നാന്യോ ഽസ്ത്യ് അനുഭവസ്ഥിതേഃ
നീ ചോദിച്ചാൽ, 'സ്വപ്നം കാണുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?' എന്ന്, അതിന് യുക്തമായ ഉത്തരം ഇല്ല. ഈ അനുഭവത്തിന് കാരണമെന്താണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല; അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നതിന് വേറൊരു കാരണം ഇല്ല.
കഥമ് ആലക്ഷ്യതേ സ്വപ്ന ഇതി പ്രഷ്ടുḫ പ്രകഥ്യതേ । യഥൈനം പശ്യസീത്യ് ഏവ ഹേതുര് അത്രാസ്തി നേതരഃ
'സ്വപ്നം എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു?' എന്ന് നീ ചോദിച്ചാൽ, അതിന് ഉത്തരം ഇതാണ്: നീ അങ്ങനെ കാണുന്നുവെന്നതാണു കാരണം; ഇതിന് വേറൊരു കാരണം ഇല്ല.
സ്വപ്നജന്തുര് ഇവ വ്യോമ്നി ഭാതി പ്രഥമസര്ഗതഃ । പ്രഭൃത്യ് ഏവ വിരാഡാത്മാ ഖേ ഖമ് ഏവ പരാപരേ
ആകാശത്ത് സ്വപ്നജീവി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ വിശ്വപുരുഷൻ ആകാശത്തിൽ തെളിയുന്നു; ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതും എല്ലാം ആകാശം മാത്രമാണ്.
സ്വപ്നശബ്ദേന ബോധാര്ഥം തവ വ്യവഹരാമ്യ് അഹമ് । ദൃശ്യം ത്വ് ഇദം ന സന് നാസന് ന സ്വപ്നോ ബ്രഹ്മ കേവലമ്
നിന്റെ മനസ്സിലാക്കലിനായി ഞാൻ 'സ്വപ്നം' എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ദൃശ്യമായ ലോകം സത്യമോ അസത്യമോ അല്ല, സ്വപ്നവുമല്ല, ബ്രഹ്മം മാത്രം.
അഥ രാഘവ സാ കാന്താ മയാ കാന്താനുഷങ്ഗിണീ । സംവിദം തന്മയീം കൃത്വാ പൃഷ്ടേദം ദൃഷ്ടരൂപിണീ
രാഘവാ, ആ പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീ എന്നിൽ അണിഞ്ഞു ചേർന്നവളായി, തന്റെ മനസ്സിനെ എന്റെ മനസ്സുമായി ഒന്നാക്കി, എന്റെ മുന്നിൽ ദൃശ്യരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
വ്യവഹാരോ യഥോദേതി സ്വപ്നേ സ്വപ്നജനൈസ് സഹ । തഥാ തദാ തയാ സാര്ധം വ്യവഹാരോ മമോദിതഃ
സ്വപ്നത്തിൽ സ്വപ്നജീവികളുമായി ഉണ്ടാകുന്ന ഇടപാടുകൾപോലെ, അപ്പോൾ അവളോടൊപ്പം എനിക്ക് അത്തരമൊരു ഇടപാട് ഉണ്ടായി.
യഥൈവ സ്വപ്നസങ്കാശോ വ്യവഹാരẖ ഖമ് ഏവ സഃ । തഥൈവ ത്വമ് ഇമം വിദ്ധി മമാത്മാനം ജഗച് ച ഖമ്
സ്വപ്നത്തിലെ ഇടപാടുകൾ ശൂന്യമായ ആകാശംപോലെയാണല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ, എന്റെ ആത്മാവും ഈ ലോകവും ശൂന്യമായ ആകാശംപോലെയാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
യഥാ സ്വപ്നേ ജഗദ്രൂപം ഖമ് ഏവൈവമ് ഇദം ജഗത് । ജാഗ്രദാഖ്യോ മഹാസ്വപ്നസ് സര്ഗാദൌ വിയദുദ്ഭവഃ
സ്വപ്നത്തിൽ ലോകം ആകാശംപോലെയാണത് പോലെ, ഈ ജാഗ്രതാവസ്ഥയിലുള്ള ലോകവും മഹാസ്വപ്നംപോലെയാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഇത് ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചുയരുന്നത്.