തദ് ആകര്ണ്യാശു തത്രേദമ് അഹം ചിന്തിതവാന് അഥ । ശബ്ദകര്ത്രീക്ഷണാത് പശ്യന് ദിശോ ദശ സവിസ്മയഃ
അത് കേട്ട ഉടനെ, അവിടെയിരുന്ന് ഞാന് അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു. ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്ന സമയത്ത്, ഞാന് അത്ഭുതത്തോടെ പത്ത് ദിശകളിലും നോക്കി.
വ്യോമ്നോ ഽയം സിദ്ധസഞ്ചാരമാര്ഗശൂന്യമ് അനന്തരമ് । ഭാഗോ യോജനലക്ഷാണി സമതിക്രമ്യ സംസ്ഥിതഃ
ഈ ആകാശഭാഗം ശൂന്യവും അനന്തവുമാണ്; സിദ്ധന്മാരുടെ സഞ്ചാരത്തിന് തടസ്സമില്ലാത്ത വഴിയാണ് ഇത്. ലക്ഷക്കണക്കിന് യോജനകള് കടന്ന് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
തദ് ഇഹേദൃഗ്വിധസ്യാസ്യ കുതശ് ശബ്ദസ്യ സമ്ഭവഃ । ശാബ്ദികം ന ച പശ്യാമി യത്നേനാപി വിലോകയന്
ഇവിടെ ഇങ്ങനെ ഒരു ശബ്ദം എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്? ഞാന് ശ്രദ്ധയോടെ തിരഞ്ഞിട്ടും, ആ ശബ്ദത്തിന് ഒരു ഉറവിടവും കാണുന്നില്ല.
അനന്തമ് ഇദമ് ആശൂന്യം പുരോ മേ നിര്മലം നഭഃ । ഇഹ ഭൂതം പ്രയത്നേന പ്രേക്ഷ്യമാണം ന ദൃശ്യതേ
എന്റെ മുന്നിലുള്ള ഈ അനന്തവും കറുത്തുമില്ലാത്ത ആകാശം പൂര്ണമായും ശൂന്യമാണ്. എത്ര ശ്രമിച്ചുനോക്കിയാലും, ഇവിടെ ഒരു ജീവിയും കാണുന്നില്ല.
യദേതി ചിന്തയിത്വാഹം ഭൂയോ ഭൂയോ വിലോകയന് । ശബ്ദേശ്വരം ന പശ്യാമി തദാ ചിന്തിതവാന് ഇദമ്
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി നോക്കി ഞാൻ, ശബ്ദത്തിന്റെ അധിപതിയെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അപ്പോൾ ഞാൻ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചു.
ആകാശ ഏവ ഭൂത്വാഹമ് ആകാശേനൈകതാം ഗതഃ । ആകാശഗുണശബ്ദാര്ഥാന് കരോമ്യ് ആകാശകോശകേ
ഞാൻ ആകാശം തന്നെയായി, ആകാശത്തിൽ ലയിച്ചു. ആകാശത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളും ശബ്ദവും അർത്ഥങ്ങളും ആകാശത്തിന്റെ അന്തസ്സിൽ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ദേഹാകാശമ് ഇദം സ്ഥാപ്യ ധ്യാനേനേഹ യഥാസ്ഥിതമ് । ചിദാകാശവപുര് വ്യോമ്നാ യാമ്യ് ഐക്യം വാര് ഇവാമ്ബുനാ
ഈ ദേഹത്തിലെ ആകാശം ധ്യാനത്തിലൂടെ അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. ഞാൻ ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശരൂപിയായതുകൊണ്ട്, ജലം ജലത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ ആകാശത്തിൽ ഒന്നാകുന്നു.
ചിന്തയിത്വേത്യ് അഹം ത്യക്തും ദേഹം പദ്മാസനേ സ്ഥിതഃ । ആസം സമാധിമ് ആധാതും പുനര് ആമീലിതേക്ഷണഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. വീണ്ടും കണ്ണ് അടച്ച് സമാധിയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ തയ്യാറായി.
ത്യക്ത്വാ ബാഹ്യാന് അപി സ്പര്ശാന് ഐന്ദ്രിയാന് ആന്തരാന് അപി । ചിത്താകാശേ ഽഹമ് അഭവം സംവിത്സ്പന്ദമയാത്മകഃ
പുറത്തുള്ള ഇന്ദ്രിയസ്പർശങ്ങളും, അകത്തുള്ളവയും എല്ലാം വിട്ടുവിട്ട്, എന്റെ മനസ്സിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഞാൻ 'ഞാൻ ഉണ്ടെന്നു' മാത്രം ബോധ്യമായിത്തീർന്നു, അതായത് ബോധത്തിന്റെ സ്പന്ദനമായ സ്വഭാവം മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ക്രമാത് തദ് അപി സന്ത്യജ്യ ബുദ്ധിതത്ത്വപദം ഗതഃ । സമ്പന്നോ ഽഹം ചിദാകാശോ ജഗജ്ജാലൈകദര്പണഃ
പിന്നീട് അതും ക്രമത്തിൽ വിട്ടുവിട്ട്, ഞാൻ ബുദ്ധിയുടെ തത്വസ്ഥിതിയിൽ എത്തി; അപ്പോൾ ഞാൻ ബോധത്തിന്റെ ആകാശമായി, ലോകങ്ങളുടെ മുഴുവൻ കൂട്ടവും പ്രതിഫലിക്കുന്ന ഒരേയൊരു കണ്ണാടിയായി.
തതസ് തേന സ്വഭാവേന ഭൂതവ്യോമൈകതാമ് അഹമ് । സമ്പ്രയാതോ ഽമ്ബുനേവാമ്ബു സൌരഭം സൌരഭേണ വാ
അങ്ങനെ, ആ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ, ഞാൻ ഭൂതവ്യോമം എന്നത് ഒറ്റയാക്കിത്തീർന്നു; വെള്ളം വെള്ളത്തിൽ കലരുന്നതുപോലെയോ, സുഗന്ധം സുഗന്ധത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെയോ.
സമ്പന്നോ ഽഥ മഹാകാശോ വ്യാപ്യ് അനന്തോ ഽഥ സര്വഗഃ । അനാകാരോ ഽപ്യ് അനാധാരസ് സര്വാര്ഥാധാരതാം ഗതഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ മഹത്തായ ആകാശമായി, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചു, അനന്തമായി, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞു; രൂപമില്ലാത്തതും, ആശ്രയമില്ലാത്തതുമെങ്കിലും, എല്ലാറ്റിനും ആശ്രയമായിത്തീർന്നു.
യാവത് ത്രൈലോക്യവൃന്ദാനി സംസാരാണാം ശതാനി ച । തത്ര ബ്രഹ്മാണ്ഡലക്ഷാണി പശ്യാമ്യ് അഗണിതാന്യ് അപി
എത്രയോ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾയും അനേകം ജന്മചക്രങ്ങളും ഉണ്ടോ, അവിടെയൊക്കെയും ഞാൻ എണ്ണമറ്റ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ കാണുന്നു; അവയെ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല.
പരസ്പരമ് അദൃഷ്ടാനി മിഥẖ ഖാന്യ് അമലാനി ച । നാനാചാരവിചാരാണി ശൂന്യാന്യ് ഏവ പരസ്പരമ്
അവയൊന്നും ഒന്നിനെ കാണുന്നില്ല, പരസ്പരം വ്യത്യസ്തവും ശുദ്ധവുമാണ്; ഓരോന്നിന്റെയും വഴികളും ചിന്തകളും മറ്റൊന്നിനോട് ശൂന്യമാണ്, പരസ്പരം ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു.
സ്വപ്നരൂപാണി സുപ്താനാം തുല്യകാലം നൃണാമ് ഇവ । മഹാരമ്ഭാണ്യ് അദൃഷ്ടാനി ശൂന്യാനി ച പരസ്പരമ്
ഉറങ്ങുന്നവർക്കുള്ള സ്വപ്നങ്ങൾ പോലെ, ഓരോരുത്തർക്കും ഒരേ സമയം, ഈ മഹത്തായ സൃഷ്ടികളും പരസ്പരം കാണപ്പെടാത്തതും ശൂന്യവുമാണ്.
ജായമാനാനി നശ്യന്തി വര്ധമാനാനി ഭൂരിശഃ । വര്തമാനാന്യ് അതീതാനി ഭവിഷ്യന്തി ച സര്വശഃ
അവ തുടർച്ചയായി ജനിച്ചു നശിക്കുന്നു; പലതും വളരുന്നു; നിലവിലുള്ളതും കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും എല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
അനേകചിത്തജാതാനി മഹാഭിത്തീനി ഖാനി ച । മനസ്യ് ഏവോഗ്രരാജ്യാനി കൃതാനി വിവിധൈര് ജനൈഃ
നാനാതരം മനസ്സിൽ തന്നെ വലിയ മതിലുകളും ആഴമുള്ള കുഴികളും വിവിധരൂപത്തിൽ ശക്തമായ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്ന ആളുകൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിരാവരണരൂപാണി തഥൈകാവരണാനി ച । പഞ്ചാവരണരൂപാണി ഷഡേകാവരണാനി ച
ചിലത് മറവില്ലാത്തതും ചിലത് ഒറ്റ മറയുള്ളതും ചിലത് അഞ്ചു മറയുള്ളതും ചിലത് ആറു മറയുള്ളതുമാണ്.
ദശാവരണചിത്രാണി ഷോഡശാവരണാനി ച । ചതുര്വിംശത്യാവൃതീനി ഷട്ത്രിംശത്യാവൃതീനി ച
ചിലത് പത്ത് മറകളാൽ വേർതിരിച്ചതും ചിലത് പതിനാറു മറകളുള്ളതും ചിലത് ഇരുപത്തിനാലു ചുറ്റുമതിലുകളുള്ളതും ചിലത് മുപ്പത്താറു ചുറ്റുമതിലുകളുള്ളതുമാണ്.
ശൂന്യാനി ഭൂതപൂര്ണാനി പഞ്ചഭൂതമയാനി ച । ഏകപൃഥ്വ്യാദിഭൂതാനി ചതുഷ്പൃഥ്വ്യാദികാനി ച
ചിലത് ശൂന്യമായതും ചിലത് ഭൂതങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ചിലത് അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ രൂപംകൊണ്ടതും ചിലത് ഒരു ഭൂതം മാത്രം ഉള്ളതും ചിലത് നാല് ഭൂതങ്ങൾ അടങ്ങിയതുമാണ്.
ത്രിപൃഥ്വ്യാദീനി ചാന്യാനി ദ്വിപൃഥ്വ്യാദീന്യ് അഥാപി ച । തഥാ സപ്തമഹാഭൂതാന്യ് ഏകജാതിമയാനി ച
മൂന്ന് ഭൂമി ഘടകങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നവയും, രണ്ട് ഭൂമി ഘടകങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടവയും, അങ്ങനെ ഏഴു പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ ഓരോന്നും തനതായ സ്വഭാവമുള്ളവയും ഉണ്ട്.
ത്വാദൃശാനുഭവാഭോഗവിരുദ്ധാനീദൃശാനി തു । തഥാ നിത്യാന്ധകാരാണി സൂര്യാദിരഹിതാനി ച
നിന്റെ അനുഭവത്തിനും ആസ്വാദനത്തിനും വിപരീതമായ ലോകങ്ങളും, സూర്യനും മറ്റും ഇല്ലാതെ എപ്പോഴും ഇരുണ്ടിരിയ്ക്കുന്ന ലോകങ്ങളും ഉണ്ട്.
തഥാ മീലിതസര്ഗാണി ഏകനാഥാവൃതാനി ച । വിലക്ഷണപ്രജേശാനി വിചിത്രാചാരവന്തി ച
അങ്ങനെ സൃഷ്ടി ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ലോകങ്ങളും, ഒരൊറ്റ അധിപൻ ഉള്ളവയും, വ്യത്യസ്ത ഭരണാധികാരികൾ ഉള്ളവയും, വിചിത്രമായ ആചാരങ്ങൾ ഉള്ളവയും ഉണ്ട്.
ജാത്യന്ധപാരമ്പര്യേണ സങ്കേതാചാരവന്തി ച । തഥാ നിത്യപ്രകാശാനി ജ്വലിതാഗ്നിമയാനി ച
കുടുംബപരമ്പരയായി കാഴ്ചക്കുരുടതയുള്ളവയും, നിശ്ചിത ആചാരങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നവയും, അങ്ങനെ എപ്പോഴും പ്രകാശമുള്ളവയും ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന അഗ്നിയാൽ നിറഞ്ഞവയും ഉണ്ട്.
തഥാ ജലൈകപൂര്ണാനി പവനൈകാത്മകാനി ച । സ്തബ്ധാനി പരമാകാശേ വഹന്തി ച തഥാനിശമ്
പാത്രങ്ങൾ വെള്ളം മാത്രം നിറഞ്ഞതും, വായു മാത്രം ഉള്ളതും, അതിവിശാലമായ ആകാശത്തിൽ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകങ്ങൾ രാത്രിയും പകലും അപ്രയാസം നിലനിൽക്കുന്നു.
ജായമാനാനി പുഷ്യന്തി പരിപുഷ്ടാനി ചാഭിതഃ । തിര്യഗ് ഗച്ഛന്തി ചാന്യാനി മൂകസര്ഗമയാന്യ് അപി
ചില ലോകങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ജനിച്ചു വളരുന്നു, ചിലത് എല്ലാ ഭാഗത്തും പൂർണ്ണമായി വികസിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊന്നുകൾ വലതോട്ടോ ഇടതോട്ടോ നീങ്ങുന്നു, ചിലത് മിണ്ടാതിരിക്കുന്ന സൃഷ്ടികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ദേവമാത്രൈകസര്ഗാണി നരമാത്രമയാനി ച । ദൈത്യവൃന്ദമയാന്യ് ഏവ ക്രിമിനിര്വിവരാണി ച
ചില ലോകങ്ങൾ ദേവന്മാർ മാത്രം ഉള്ളതും, ചിലത് മനുഷ്യർ മാത്രം ഉള്ളതും, മറ്റൊന്നുകൾ അസുരരുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞതും, ചിലത് പുഴുവുകളുടെ കൂടുപോലെയും ഉണ്ട്.
അന്തര് അന്തസ് തദന്തശ് ച സ്വകോശേഷ്വ് അണുകം പ്രതി । ജാതാനി ജായമാനാനി കദലീദലപീഠവത്
ഓരോ സൂക്ഷ്മ കോശത്തിനുള്ളിലും അതിന്റെ ഉള്ളിലുമാണ്, വാഴക്കൊമ്പിന്റെ തണ്ടിനുള്ളിലെ പാളികൾപോലെ, ലോകങ്ങൾ ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ജനനം തുടരുന്നു.
പരസ്പരമ് അദൃഷ്ടാനി നാനുഭൂതാനി വൈ മിഥഃ । സൈനികസ്വപ്നജാലാനി ജാതാനീവ മഹാന്ത്യ് അപി
ഇവ പരസ്പരം കാണാത്തതും ഒരുമിച്ച് അനുഭവിക്കാത്തതുമായിരിക്കുന്നു. വലിയ സൈന്യങ്ങൾ സ്വപ്നത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നുവെങ്കിലും പരസ്പരം കാണാത്തതുപോലെയാണ് ഇവയും.
വിവിധാന്യ് അപ്യ് അനന്താനി സ്വച്ഛാകാശാത്മകാന്യ് അലമ് । അന്യോഽന്യമ് അന്യവൃത്തീനി ന മിഥോ ഽന്യസ്ഥിതീനി ച
ഇവ അനന്തമായും വിവിധമായും, മുഴുവനും വെളിച്ചംപോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. ഓരോന്നും തനതായ വഴിയിലാണ് നടക്കുന്നത്, മറ്റൊന്നിന്റെ നിലയോ അവസ്ഥയോ ഇവക്ക് ഒന്നുമില്ല.