ക്വചിദ് ഭ്രമത്സിദ്ധഗണം ക്വചിദ് ഉദ്ഗര്ജദമ്ബുദമ് । ക്വചിദ് വിദ്യാധരധരം യക്ഷോത്ക്ഷിപ്തക്ഷയം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ സിദ്ധന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അങ്ങിങ്ങ് സഞ്ചരിച്ചു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ മേഘങ്ങൾ മുഴങ്ങി; ചിലവിടങ്ങളിൽ വിദ്യാധരപർവതങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; വേറിടങ്ങളിൽ യക്ഷന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ അകറ്റിയുകളയപ്പെട്ടു.
ക്വചിത് ഭ്രമത്പുരവരം പ്രാരബ്ധസമരം ക്വചിത് । ക്വചിദ് ദ്രവജ്ജലധരം ക്വചിദ് ഉന്നൃത്തയോഗിനി
ചിലിടങ്ങളിൽ മനോഹരമായ നഗരങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചു; മറ്റിടങ്ങളിൽ യുദ്ധങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു; ചിലവിടങ്ങളിൽ മേഘങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഒഴുകി പോയി; വേറിടങ്ങളിൽ യോഗിനിമാർ ആവേശത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു.
ക്വചിദ് ദൈത്യപുരോഡ്ഡീനം സഗന്ധര്വപുരം ക്വചിത് । ക്വചിദ് ഭ്രമദ്ഗ്രഹഗണം താരകാകുലിതം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ അസുരനഗരങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഗന്ധർവനഗരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ചിലവിടങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ചു; വേറിടങ്ങളിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ കൂട്ടമായി തിളങ്ങി.
ക്വചിത് ഖഖഗസങ്ഘുഷ്ടം ക്വചിത് ക്ഷുബ്ധമഹാനിലമ് । ക്വചിദ് ഉത്പാതവലിതം ക്വചിന് മങ്ഗലമണ്ഡിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ആകാശം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടംകൊണ്ട് മുഴങ്ങി; മറ്റിടങ്ങളിൽ വലിയ കാറ്റ് കലങ്ങിയിരുന്നു; ചിലവിടങ്ങളിൽ ദുരന്തസൂചനകൾ കാണപ്പെട്ടു; വേറിടങ്ങളിൽ എല്ലാം മംഗളകരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ക്വചിച് ചാപൂര്വഭൂതൌഘം നാഗൈശ് ചാഗോപിതം ക്വചിത് । ക്വചിദ് അര്കരഥാക്രാന്തം ക്വചിദ് അര്കരഥോദ്ധുരമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കാണാത്ത വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ പാമ്പുകൾ ഒളിപ്പിച്ചിരുന്നതുപോലും. ചിലിടങ്ങളിൽ സൂര്യന്റെ രഥം കയറി കടന്നുപോയതുപോലും, മറ്റിടങ്ങളിൽ അതേ രഥം എല്ലാം ഉലക്കി കളഞ്ഞതുപോലും.
ക്വചിദ് ആദിത്യദാഹാര്തം ശശിശൈത്യാന്വിതം ക്വചിത് । ക്വചിത് ക്ഷുദ്രജനാസഹ്യം ക്വചിദ് അഗ്ന്യൌഷ്ണ്യദുര്ഗമമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ സൂര്യന്റെ ചൂട് കനത്തുപൊള്ളിച്ചിരുന്നതു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പ് നിറഞ്ഞിരുന്നതു. ചിലിടങ്ങളിൽ സാധാരണ മനുഷ്യർക്കു സഹിക്കാനാകാത്തവിധം; മറ്റിടങ്ങളിൽ അഗ്നിയുടെ ചൂട് കാരണം കടക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം.
ക്വചിദ് ഉത്താലവേതാലം ഗരുഡോഡ്ഡാമരം ക്വചിത് । ക്വചിത് സപ്രലയാമ്ഭോദം ക്വചിത് സപ്രലയാനിലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ഉച്ചത്തിൽ കുരയ്ക്കുന്ന പ്രേതങ്ങൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവയായിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഗരുഡന്മാർ ഉയർന്ന് പറക്കുന്നവയായിരുന്നു. ചിലിടങ്ങളിൽ പ്രളയമേഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നതു; മറ്റിടങ്ങളിൽ പ്രളയക്കാറ്റ് വീശിയിരുന്നതു.
തതോ ഭൂതഗണാംസ് ത്യക്ത്വാ ദൂരാദ് ദൂരതരം ഗതഃ । പ്രാപ്തവാന് അഹമ് ഏകാന്തം ശൂന്യമ് അത്യന്തവിസ്തൃതമ്
അങ്ങനെ ആ ഭൂതഗണങ്ങളെ എല്ലാം വിട്ട്, ഞാൻ ദൂരത്തേക്കും അതിലും അകത്തേക്കും പോയി, ഒടുവിൽ ഒരിക്കലും അവസാനമില്ലാത്ത ശൂന്യവും വിശാലവുമായ ഏകാന്തതയിലേക്കെത്തി.
അത്യന്തമന്ദപവനം സ്വപ്നേ ഽപ്യ് അപ്രാപ്തഭൂതകമ് । മങ്ഗലോത്പാതരഹിതമ് അഗമ്യം സിദ്ധസന്തതേഃ
അവിടെ പൂർണ്ണമായും ശാന്തമായ ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ടായിരുന്നു; സ്വപ്നത്തിൽ പോലും ആരും അതിൽ എത്തിച്ചേർന്നിട്ടില്ല. അതിൽ നല്ലതോ മോശമോ ഒന്നും സംഭവിക്കാറില്ല, അതുവരെ മഹാന്മാരും അതിൽ കടക്കാൻ കഴിയില്ല.
കല്പിതാഥ മയാ തത്ര കുടീ പ്രകടകോടരാ । നീരന്ധ്രകുഡ്യനിബിഡാ പദ്മകുട്മലസുന്ദരീ
അവിടെ ഞാൻ മനസ്സിൽ ഒരു കുടിൽ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിന് തുറന്ന ഒരു ഗുഹയുണ്ടായിരുന്നു, മതിലുകൾ പൂർണ്ണമായും അടച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരു തുളയുമില്ല, അടഞ്ഞ താമരപ്പൂവിനെപ്പോലെ മനോഹരമായിരുന്നു.
ഘുണക്ഷുണ്ണാങ്ഗപൂര്ണേന്ദുബിമ്ബോദരമനോഹരാ । കല്ഹാരകുന്ദമന്ദാരപുഷ്പശ്രീകോശശോഭിതാ
അത് പൂർണ്ണചന്ദ്രന്റെ വട്ടംപോലെ ആകർഷകമായ രൂപം ധരിച്ചിരുന്നു, ചില ഭാഗങ്ങൾ പുഴുക്കൾ തിന്നു നശിച്ചിരുന്നതുപോലും. കലഹാര, കുണ്ടം, മന്ദാരപൂക്കളുടെ ഭംഗിയാൽ അതു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സമഗ്രഭൂതാഗമ്യത്വം തത്ര സങ്കല്പ്യ ചേതസാ । അഗമ്യേ സര്വഭൂതാനാമ് അഹമ് ആസം തദാ തതഃ
എന്റെ മനസ്സിൽ ഞാൻ ആ സ്ഥലം എല്ലാ ജീവികൾക്കും അപ്രാപ്യമായതാണെന്ന് ഉറപ്പാക്കി. അങ്ങനെ ആ അപ്രാപ്യമായ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ തന്നെ പാർപ്പിച്ചു.
ബദ്ധപദ്മാസനശ് ശാന്തമനാḫ പരമമൌനവാന് । സംവത്സരശതാന്തേന നിര്ണീയോത്ഥാനമ് ആത്മനഃ
ബദ്ധപദ്മാസനത്തില് ഇരുന്നു, മനസ്സ് പൂര്ണമായും ശാന്തമായ്, അത്യന്തമായ മൗനം പാലിച്ച്, നൂറു വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം എഴുന്നേല്ക്കണമെന്ന് ഞാന് തീരുമാനിച്ചു.
നിര്വികല്പസമാധിസ്ഥോ നിദ്രാമുദ്രാമ് ഇവാഗതഃ । സമസ് സോമ്യോ നഭസ്സ്വച്ഛസ് സമുത്കീര്ണ ഇവാമ്ബരാത്
നിര്വികല്പ സമാധിയില് ഉറപ്പായി, ഉറക്കത്തിന്റെ മുദ്രപോലെയുള്ള അവസ്ഥയിലേക്കു കടന്നുപോയി, ആകാശം പോലെ ശാന്തവും സുഖകരവുമായ്, ആകാശത്തില് നിന്നു പിറന്നതുപോലെ.
ശുദ്ധം യദ് അനുസന്ധത്തേ ചേതḫ പശ്യതി തത് ക്ഷണാത് । ചിരേണ വാ ശാപവരവ്യക്തിവദ് വിതതം യദാ
ശുദ്ധമായ മനസ്സ് എന്തിനെ ആലോചിച്ചാലും, അതു ക്ഷണത്തില് കാണാം; അല്ലെങ്കില് ദീര്ഘകാലത്തിനു ശേഷം, ശാപമോ വരമോ പ്രകടമാകുന്നതുപോലെ, അതു സാക്ഷാല്പ്പെടും.
തദാ വര്ഷശതേനാത്ര ബോധബീജം ധൃതാങ്കുരമ് । ആസീന് മേ ഹൃദയക്ഷേത്രേ കാലസേകവികാസതഃ
അപ്പോള് നൂറു വര്ഷങ്ങള്ക്കു ശേഷം, ബോധത്തിന്റെ വിത്ത് എന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ വയലില് മുളച്ചു, സമയത്തിന്റെ ഒഴുക്കില് അത് പുഷ്പിച്ചു.
സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽഭവന് മേ ഽഥ ജീവോ സമ്ബുദ്ധവേദനഃ । ശിശിരക്ഷീണഗാത്രസ്യ മധാവ് ഇവ രസസ് തരോഃ
അപ്പോൾ ഞാൻ ഉണർന്നു, എന്റെ വ്യക്തിത്വബോധം ഉണർന്നുവന്നു. ശീതകാലം കഴിഞ്ഞു വസന്തത്തിൽ വൃക്ഷത്തിൽ രസം ഉയരുന്നതുപോലെ, എന്റെ ശരീരത്തിലെ ജഡത്വം മാറിയപ്പോൾ ബോധം മുഴുവൻ ഉണർന്നു.
തച് ഛതം തത്ര വര്ഷാണാം നിമേഷ ഇവ മേ ഗതമ് । ബഹ്വ്യോ ഽപി കാലഗതയോ ഭവന്ത്യ് ഏകധിയാം മനാക്
അവിടെ എനിക്ക് നൂറുവർഷം ഒരു നിമിഷം പോലെ കടന്നു പോയി. ഒരേ മനസ്സുള്ളവർക്ക് എത്രയോ കാലം കടന്നുപോയാലും അതൊന്നും പോലെ തോന്നാറില്ല.
വികാസമ് ആഗതോ ബാഹ്യം തതോ ബുദ്ധീന്ദ്രിയക്രമഃ । വാസന്തḫ പുഷ്പരൂപേണ ദ്രുമസ്യേവ രസോ മമ
അതിനുശേഷം ബാഹ്യമായ ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അങ്ങിനെ തുറന്നു. വസന്തത്തിൽ വൃക്ഷത്തിലെ രസം പൂക്കളായി പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ, എന്റെ ബോധവും പുറത്തേക്കു വിരിഞ്ഞു.
മാം പ്രാണപൂരിതമ് ഉപാഗതസംവിദംശമ് അഭ്യാഗതസ് ത്വ് അഹമ് ഇതി പ്രസൃതḫ പിശാചഃ । ഇച്ഛാങ്ഗനാവിവലിതോ ഽഥ കുതോ ഽപി സദ്മ പ്രോന്നാമസന്നമനവായുര് ഇവാഗ്രവൃക്ഷമ്
ജീവൻ നിറഞ്ഞു, ബോധത്തിന്റെ ഒരു അംശം എന്നിൽ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എന്നെ പിടിച്ചു. ആഗ്രഹങ്ങളുടെ കന്യകയാൽ ആടിപ്പൊങ്ങി, എവിടെയോ നിന്ന് പെട്ടെന്ന് ഉയർന്ന് വലിയ വൃക്ഷത്തെ കുലുക്കുന്ന കാറ്റുപോലായിരുന്നു അതു.
ത്വാമ് അപ്യ് ഉദിതനിര്വാണമ് അഹങ്കാരപിശാചകഃ । ബാധതേ കിമ് ഇതി ബ്രൂഹി മുനേ മന്മോഹശാന്തയേ
മഹർഷേ, നീ നിർവാണം കൈവരിച്ചിട്ടും, അഹങ്കാരത്തിന്റെ പിശാച് നിന്നെ ഇപ്പോഴും എങ്ങനെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നു എന്ന് ദയവായി പറയൂ. എന്റെ മനസ്സിലെ ഭ്രമം ശാന്തമാക്കാനാണ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നത്.
അഹമ്ഭാവം വിനാ ദേഹസ്ഥിതിസ് തജ്ജ്ഞാജ്ഞയോര് ഇഹ । ആധേയസ്യ നിരാധാരാ ന സംസ്ഥേവോപപദ്യതേ
‘ഞാൻ’ എന്നുള്ള ഭാവം ഇല്ലാതെ, ജ്ഞാനിയിലോ അജ്ഞാനിയിലോ, ശരീരം നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. ആശ്രയിക്കുന്നതിന് ഒരു ആശ്രയം ഇല്ലെങ്കിൽ അതു നിലനിൽക്കില്ല.
അയം ത്വ് അത്ര വിശേഷസ് തം ശൃണു വിശ്രാന്തചേതസഃ । ശ്രുതേന യേനാഹമ്ഭാവപിശാചശ് ശാന്തിമ് ഏതി തേ
ഇവിടെ ഒരു വ്യത്യാസം ഉണ്ട്—ശാന്തമായ മനസ്സോടെ കേൾക്കൂ: ഇതു കേട്ടാൽ അഹങ്കാരപിശാച് നിന്റെ ഉള്ളിൽ ശാന്തമാകും.
അഹമ്ഭാവപിശാചോ ഽയമ് അജ്ഞാനശിശുനാമുനാ । അവിദ്യമാന ഏവാന്തẖ കല്പിതസ് തേന സൂത്ഥിതഃ
അഹങ്കാരപിശാച് എന്നത് അജ്ഞാനത്തിന്റെ കുഞ്ഞ് മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരു ഭ്രമമാണ്. അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലെങ്കിലും, മനസ്സിൽ കല്പിച്ചുകൊണ്ട് അതു ഉയിർത്തെഴുന്നേല്ക്കുന്നു.
അജ്ഞാനമ് അപി നാസ്ത്യ് ഏവ പ്രേക്ഷിതം യന് ന ലഭ്യതേ । വിചാരിണാ ദീപവതാ സ്വരൂപം തമസോ യഥാ
എന്തും നേടാനാവാത്തതായി കാണുന്നിടത്ത് അജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. തിരച്ചറിയിലൂടെ അതിന്റെ സ്വഭാവം വെളിപ്പെടുന്നു, ഇരുട്ട് വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ വെളിപ്പെടുന്നതുപോലെ.
യഥാ യഥാ വിലോക്യതേ തഥാ തഥാ വിലീയതേ । ഇഹാജ്ഞതാപിശാചികാ തഥാവിചാരിതാ സതീ
ഏതാണ്ട് എത്രയോ പരിശോധിച്ചാൽ അത്രയേറെ അജ്ഞാനം അകറ്റപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെയാണു ഈ അജ്ഞതയുടെ പിശാച് ശരിയായി അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്.
വിലസന്ത്യാമ് അവിദ്യായാമ് അജ്ഞതോദേതി ശാശ്വതീ । ബുദ്ധിമോഹാത്മികാ യക്ഷീ നിര്ദേഹൈവ യഥാ നിശി
അവിദ്യ സജീവമായിരിക്കുമ്പോൾ, സ്ഥിരമായ അജ്ഞത ഉയരുന്നു; ബുദ്ധി മയക്കമുള്ള ഒരു യക്ഷി, ശരീരമില്ലാതെ, രാത്രിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ.
സതി സര്ഗേ ത്വ് അവിദ്യായാസ് സമ്ഭവോ നാസതി ക്വചിത് । സതി ദ്വിതീയേ ശശിനി ദ്വിതീയോ വിദ്യതേ ശശഃ
സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് അവിദ്യയ്ക്ക് ഉത്ഭവം; ഇല്ലാത്തിടത്ത് അതില്ല. രണ്ടാമത്തെ ചന്ദ്രൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ രണ്ടാമത്തെ മുയൽ ഉണ്ടാകൂ.
സര്ഗസ് ത്വ് അയമ് അജാതത്വാദ് അജ്ഞജ്ഞാതോ ന വിദ്യതേ । ന ജാതẖ കാരണാഭാവാത് പൂര്വമ് ഏവ ഖവൃക്ഷവത്
ഈ സൃഷ്ടി ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതുകൊണ്ട് അജ്ഞന്മാർക്ക് അതറിയാൻ കഴിയില്ല; കാരണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഇത് ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തിട്ടില്ല, ആകാശത്തിൽ വൃക്ഷം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
പരമാകാശകോശാന്തര് ആദിസര്ഗേ നിരാമയേ । പൃഥ്വ്യാദേര് ഉപലമ്ഭസ്യ ഭവേത് കിമ് ഇവ കാരണമ്
പരമാകാശത്തിന്റെ അകത്തുള്ള നിർമ്മലമായ ആദിസൃഷ്ടിയിൽ ഭൂമി മുതലായവയെ കാണുന്നതിന് എന്ത് കാരണമാകാം?