യഥാ ശൂന്യത്വമ് ആകാശേ ദ്രവത്വം ച യഥാ ജലേ । അനന്യാത്മമയേ ശുദ്ധാ സര്ഗതേയം തഥാത്മനി
ആകാശത്തിൽ ശൂന്യതയും, വെള്ളത്തിൽ ദ്രവത്വവും നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ടല്ലാത്ത ഈ ശുദ്ധമായ സൃഷ്ടിയും ആത്മാവിനുള്ളിലാണ്.
ഭാരൂപമ് ഇദമ് ആശാന്തം ജഗദ് ബ്രഹ്മൈവ നസ് തതമ് । അനാദിനിധനം സത്യം നോദേതി ന ച നശ്യതി
അവസാനമില്ലാത്ത ഈ ഭാരമുള്ള ലോകം ബ്രഹ്മംകൊണ്ടു മാത്രം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിന് ആരംഭമോ അവസാനംമോ ഇല്ല; അത് സത്യമാണ്—ഉദയം വരികയോ നശിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ദേശാദ് ദേശാന്തരപ്രാപ്തൌ ക്ഷണാന് മധ്യേ വിദോ വപുഃ । യത് തജ് ജഗദ് ഇതീവേദം വ്യോമാത്മാത്മന്യ് അവസ്ഥിതമ്
ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകുമ്പോൾ, ഇടയ്ക്കുള്ള നിമിഷങ്ങളിൽ ശരീരം കാണാതാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെ, ആകാശസന്നിധിയായ ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
യഥാ സ്പന്ദോ ഽനിലേ തോയേ ദ്രവത്വം വ്യോമ്നി ശൂന്യതാ । തഥാ ജഗദ് ഇദം ഭാതമ് അനന്യത് ത്വ് ഇദമ് ആത്മനി
എങ്ങനെ വായുവിൽ ചലനം, വെള്ളത്തിൽ ദ്രാവകത്വം, ആകാശത്തിൽ ശൂന്യത, അങ്ങനെ തന്നെ ഈ ലോകം പ്രകാശിക്കുന്നു; അതെല്ലാം ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല.
സംവിന്നഭോ നനു ജഗന്നഭ ഇത്യ് അനങ്കമ് ആത്മന്യ് അവസ്ഥിതമ് അനസ്തമയോദയാങ്കമ് । തത്രാങ്ഗഭൂതമ് അഖിലം തദനന്യദ് ഏവ ശൂന്യം നിരസ്തകലനോ ഽമ്ബരശാന്തമ് ആസ്സ്വ
ചൈതന്യമായ ആകാശം തന്നെയാണ് ലോകത്തിന്റെ ആകാശം; അതു ആത്മാവിൽ അടയാളങ്ങളില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു, ഉദയവും അസ്തമയവും ഇല്ലാതെ. എല്ലാം അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്, അതിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല; അതു ശുദ്ധമായ ശൂന്യതയാണ്, വിഭജനങ്ങളില്ലാത്ത ആകാശശാന്തിയിൽ വിശ്രമിക്കണം.
ഭാവാഭാവഗ്രഹോത്സര്ഗസ്ഥൂലസൂക്ഷ്മചരാചരാഃ । ആദാവ് ഏവ ഹി നോത്പന്നാസ് സര്ഗാദൌ കാരണം വിനാ
ഉണ്ടാവലിയും ഇല്ലായ്മയും പിടിച്ചുപിടിക്കലും വിട്ടുവിടലും, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും—ഇവയെല്ലാം സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, കാരണം ഇല്ലാതെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകില്ല.
ന ത്വ് അമൂര്തോ ഹി ചിദ്ധാതുẖ കാരണം ഭവിതും ക്വചിത് । ഖാത്മാശക്തസ് സമൂര്തീനാം ബീജമ് ഉര്വീരുഹാമ് ഇവ
രൂപമില്ലാത്ത അത്മാവായ ചൈതന്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിന് ഒരിക്കലും കാരണമാകാൻ കഴിയില്ല; ആകാശംപോലെയുള്ള ആത്മാവ് രൂപങ്ങൾക്കു വിത്താകാൻ ശക്തിയില്ല, മണ്ണ് ചെടികൾക്കു വിത്താകാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ.
സ്വഭാവമ് ഏവ സതതം ഭാവയന് ഭാവനാത്മകമ് । ആത്മന്യ് ഏവ ഹി ചിദ്ധാതുസ് സര്ഗാനുഭവവത് സ്ഥിതഃ
തനിക്കുള്ള സ്വഭാവം തന്നെ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ചൈതന്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായത് ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ട് സൃഷ്ടിയെ അനുഭവിക്കുന്നു.
ആസ്വാദയന് നിജം ഭാവം ചിദ്ധാതുര് ഗഗനാത്മകഃ । ബദ്ധസ് സര്ഗപ്രലാപേന ക്ഷീവẖ ക്ഷുബ്ധതയാ യഥാ
തന്റെ സ്വഭാവം ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ചൈതന്യാത്മാവ് സൃഷ്ടിയുടെ മായയിൽ കുടുങ്ങി, അതിനാൽ ക്ഷീണിച്ചും അശാന്തനുമായി മാറുന്നു.
യദാ സര്വമ് അനുത്പന്നം നാസ്ത്യ് ഏവാപി ച ദൃശ്യതേ । തദാ ബ്രഹ്മൈവ വിദ്ധീദം സമം ശാന്തമ് അസത്സമമ്
എല്ലാം ഉത്ഭവിക്കാതെയും ഒന്നും കാണപ്പെടാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ബ്രഹ്മം മാത്രം—സമമായും ശാന്തമായും ഇല്ലായ്മപോലെയും നിലകൊള്ളുന്നത് എന്നു അറിയണം.
ചിന്നഭശ് ചിന്നഭസ്യ് ഏവ പയസീവ പയോദ്രവഃ । ചിത്ത്വാത് കചതി യത് തേന തദ് ഏവ ച ജഗത് കൃതമ്
ജലം ജലത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നു പോലെ, ആകാശം ആകാശത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നു പോലെ, അതുപോലെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നതെന്തും ചൈതന്യമായതാണു. അതുകൊണ്ടു ലോകം ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നു സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണു.
സ്വപ്നേ ചിദ് ഏവ ജഗദ് ഇത്യ് ഉദേതി വിമലാ യഥാ । കാചകച്യേന കചതി തഥേത്ഥം സാദിസര്ഗഖേ
സ്വപ്നത്തിൽ ലോകം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായിട്ടാണ് ഉദിക്കുന്നത്; അതു തന്നെ പ്രകാശിച്ച് സ്വയം ചലിക്കുന്നു, കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം കാണുന്നതുപോലെ. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ സൃഷ്ടി സംഭവിക്കുന്നത്.
ചിത്കാചകച്യകചനം യഥാ സ്വപ്നേ ജഗദ് ഭവേത് । തഥൈവ ജാഗ്രദഭിധം തത്ഖമാത്രമ് ഇദം സ്ഥിതമ്
സ്വപ്നത്തിൽ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമായുള്ള കളിയാണെങ്കിൽ, അതുപോലെ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഈ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ വിസ്തൃതിയായിട്ടാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
ആദിസര്ഗേ ഹി ചിത്സ്വപ്നോ ജാഗ്രദ് ഇത്യ് അഭിശബ്ദ്യതേ । അദ്യരാത്രൌ ചിതേസ് സ്വപ്നസ് സ്വപ്ന ഇത്യ് അഭിശബ്ദ്യതേ
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വപ്നം ഉണർന്നിരിക്കലെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ രാത്രിയിൽ ചൈതന്യത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സ്വപ്നം സ്വപ്നം എന്നാണു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
പൂര്വപ്രവൃത്താ സരിതാം രൂഢാദ്യാപി യഥാ സ്ഥിതാ । തരങ്ഗലേഖാ സൃഷ്ടീനാം പദാര്ഥരചനാ തഥാ
പഴയ ഒഴുക്കിന്റെ ശേഷിപ്പായി നദിയിലെ തിരമാലകൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയിലെ വസ്തുക്കളുടെ രൂപങ്ങൾ തിരമാലയുടെ അടയാളങ്ങൾപോലെയാണ്.
യഥാ വാരി തരങ്ഗശ്രീസ് സരിതാം രചനാമ് ഇതാ । തഥാ ചിദ്വ്യോമ്നി ചിദ്ബീജസത്താന്തസ് സൃഷ്ടിതാമ് ഇതാ
ജലം തിരമാലകളായി നദിയുടെ രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യാകാശത്തിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ വിത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് സൃഷ്ടിയായി പ്രകടമാകുന്നത്.
മൃതസ്യാനന്തനാശശ് ചേത് തന് നിദ്രാസുഖമ് ഏവ തത് । ഭൂയശ് ചേദ് ഏതി സംസാരസ് തത് സുഖം നവമ് ഏവ തത്
മരിച്ചവർക്കു അനന്തമായ ലയമാണ് ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതു ഉറക്കത്തിലെ സന്തോഷം പോലെയാണ്; വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ സന്തോഷം പുതുതായി അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്.
കുകര്മഭ്യസ് തു ചേദ് ഭീതിസ് സാ സമേഹ പരത്ര ച । തസ്മാദ് ഏതേ സമസുഖേ സര്വേഷാം മൃതിജന്മനീ
ദുഷ്ക്രിയകളാൽ ഭയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആ ഭയം ഇവിടെയും പരലോകത്തും അനുഭവപ്പെടും; അതിനാൽ എല്ലാവർക്കും ജനനവും മരണമുമൊക്കെ സമമായ സമാധാനമാണ്.
മരനം ജീവിതം വാസ്തു സദൃക്ഷേ വാസനേ തയോഃ । ഇതി വിശ്രാന്തചിത്തോ യസ് സോ ഽന്തശ്ശീതല ഉച്യതേ
മരണം ജീവൻ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടും ഒരുപോലെയാണെന്ന് മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനും, മനസ്സ് സമാധാനമായവനും, അകത്തുനിന്ന് തണുപ്പുള്ളവനാണ് എന്നു പറയുന്നു.
അത്യന്താഭാവസംവിത്ത്യാ സര്വദൃശ്യസ്യ വേദനമ് । ഉദേത്യ് അപാസ്തസംവേദ്യം സതി ചാസതി സര്ഗകേ
എല്ലാം ഒന്നും ഇല്ലെന്ന ബോധം കൊണ്ടാണ് കാണുന്ന എല്ലാം അനുഭവപ്പെടുന്നത്. അനുഭവപ്പെടുന്നതെല്ലാം വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, സൃഷ്ടി ഉണ്ടെന്നോ ഇല്ലെന്നോ പറയാൻ കഴിയില്ല.
യന് ന ചേത്യം ന ചിദ്രൂപം യച് ചിത്തൈര് അപ്യ് അചേതിതമ് । തദ്ഭാവൈക്യം ഗതാസ് തജ്ജ്ഞാശ് ശാന്താ വ്യവഹൃതൌ സ്ഥിതേഃ
അറിയപ്പെടാൻ കഴിയാത്തതും, ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമല്ലാത്തതും, മനസ്സിനാലും അറിയാൻ കഴിയാത്തതുമായ അതിനോട് ഐക്യമായവരും, അതിനെ അറിഞ്ഞവരും, ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവരാണ്.
ചിത്കാചകാചകച്യം യജ് ജഗന് നാമ്നാ തദ് ഉച്യതേ । അത്യച്ഛേ പരമാകാശേ ബന്ധമോക്ഷദൃശẖ കുതഃ
ബോധത്തിന്റെ അലകൾ പോലെ മാറിമറിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നതാണ് ലോകം എന്ന് പറയുന്നു. അത്യന്തം വിശുദ്ധമായ ആ വിശാലതയിൽ ബന്ധമോ മോക്ഷമോ എന്ന ധാരണയ്ക്ക് സ്ഥാനം എവിടെയാണ്?
ചിന്നഭസ്സ്പന്ദമാത്രാത്മ സങ്കല്പാത്മതയാ ജഗത് । സഭൂതമയമ് ഏവേദം ന പൃഥ്വ്യാദിമയം ക്വചിത്
ഈ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു തരംഗം പോലെ, മനസ്സിന്റെ ഭാവന മാത്രമാണ്. ഇതിന് യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ മാത്രം സത്തയുണ്ട്, മണ്ണോ മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളോ ഇതിൽ എപ്പോഴും ഇല്ല.
നേഹ ദേശോ ന കാലോ ഽസ്തി ന ദ്രവ്യം ന ക്രിയാ ന ഖമ് । സദ് ഇവാഖിലമ് ഉച്ഛൂനം ചാപ്യ് അനുച്ഛൂനമ് അപ്യ് അസത്
ഇവിടെ സ്ഥലം ഇല്ല, കാലം ഇല്ല, വസ്തു ഇല്ല, പ്രവർത്തി ഇല്ല, ആകാശം പോലും ഇല്ല. എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു, പക്ഷേ അതിൽ ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലെയും, ഒന്നുമില്ലാത്തതല്ലാത്തതുപോലെയും, യാഥാർത്ഥ്യമായതല്ലാത്തതുപോലെയും ആണ്.
ഭാതി കേവലമ് ഏവേത്ഥം പരമാര്ഥഘനം ഘനമ് । യന് ന ശൂന്യം ന ചാശൂന്യമ് അത്യച്ഛം ഗഗനാദ് അപി
ഇവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നത് പരിപൂർണ്ണമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ്. അതിന് ശൂന്യതയില്ല, ശൂന്യതയില്ലാത്തതുമില്ല, ആകാശത്തേക്കാൾ വെടിപ്പുള്ളതും തെളിഞ്ഞതുമാണ്.
സാകാരമ് അപ്യ് അനാകാരമ് അസദ് ഏവാതിഭാസുരമ് । അതിശുദ്ധൈകചിന്മാത്രം സ്ഫാരം സ്വപ്നപുരം യഥാ
രൂപമുള്ളതായോ രൂപമില്ലാത്തതായോ തോന്നുമ്പോഴും, അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്വമില്ല; അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ളതും, അത്യന്തം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായതും, വലിയ സ്വപ്നനഗരത്തെപ്പോലെയും ആണ്.
നിര്വാണമ് ഏവമ് ഇദമ് ആതതമ് ഇത്ഥമ് അന്തശ് ചിദ്വ്യോമ്ന ആബിലമ് അനാബിലരൂപമ് ഏവ । നാനേവ ന ക്വചിദ് അപി പ്രസൃതം ന നാനാ ശൂന്യത്വമ് അമ്ബര ഇവാമ്ബുനി വാ ദ്രവത്വമ്
മുക്തി എന്നത് ഇങ്ങനെ തന്നെ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക ആകാശത്തിൽ, അത് ചിലപ്പോഴൊന്നു മങ്ങിയതുപോലെയും ചിലപ്പോഴൊന്നു നിർമലമായതുപോലെയും തോന്നുന്നു. അതിന് പലതരമോ, പലഭാഗങ്ങളിലോ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതോ ഇല്ല. അതിന്റെ ശൂന്യത ആകാശം പോലെയോ വെള്ളത്തിൽ ദ്രവത്വം പോലെയോ ആണ്.
സര്വത്ര സര്വദാ സര്വം സര്വഥാ വ്യോമ്നി ചിന്മയേ । സാധു സമ്ഭവതി സ്വച്ഛം ശൂന്യത്വമ് ഖ ഇവാഖിലേ
എല്ലായിടത്തും, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാം, എല്ലാതരത്തിലുമാണ് ശുദ്ധമായ മനസ്സാകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്. ആകാശം എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ശുദ്ധമായ ശൂന്യതയും എവിടെയും തെളിഞ്ഞ് നിലനിൽക്കുന്നു.
യത്ര വിത് തത്ര സര്ഗശ്രീര് അവ്യോമ്നി വ്യോമ്നി ചാസ്തി വിത് । ചിന്മയത്വാത് പദാര്ഥാനാം സര്വേഷാം നാസ്ത്യ് അവിത് ക്വചിത്
എവിടെയാണോ മനസ്സ്, അവിടെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ മഹിമയും. ശൂന്യമായിടത്തിലും മനസ്സാകാശം നിലനിൽക്കുന്നു. എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാപദാർത്ഥങ്ങളും മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിനാൽ എവിടെയും മനസ്സില്ലാത്ത സ്ഥലം ഇല്ല.
പദാര്ഥജാതം ശൈലാദി യഥാ സ്വപ്നേ പുരാദി വാ । ചിദ് ഏവൈകം പരം വ്യോമ തഥാ ജാഗ്രത്പദാര്ഥഭൂഃ
സ്വപ്നത്തിൽ മലകളും നഗരങ്ങളും കാണുന്നവണ്ണം, ജാഗ്രതയിലുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും പരമമായ മനസ്സാകാശം മാത്രമാണ്.