അവാച്യമ് അനഭിവ്യക്തമ് അതീന്ദ്രിയമ് അനാമകമ് । സര്വഭൂതാത്മകം ശൂന്യം സദ് അസച് ച പരം പദമ്
അത് പറയാനാവാത്തത്, പ്രകടമാകാത്തത്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതം, പേരില്ലാത്തത്, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവ്, ശൂന്യവും, സത്തും അസത്തും കൂടിയായ പരമാവസ്ഥയാണു.
തന് ന വായുര് ന ചാകാശം ന ബുദ്ധ്യാദി ന ശൂന്യകമ് । ന കിഞ്ചിദ് അഥ സര്വാത്മ കിമ് അപ്യ് അന്യത് പരം നഭഃ
അത് വായുവല്ല, ആകാശവുമല്ല, ബുദ്ധിയോ മറ്റേതെങ്കിലും അല്ല, ശൂന്യവുമല്ല; അതൊന്നുമല്ലെങ്കിലും എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവാണ്, മറ്റെന്തോ അതീതമായ ആകാശംപോലെയാണ്.
തദ്വിദാ തത്പദസ്ഥേന തന് മുക്തേനാനുഭൂയതേ । അന്യൈẖ കേവലമ് ആമ്നാതൈര് ആഗമൈര് ഏവ വര്ണ്യതേ
അത് അറിയുന്നവരും, ആ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും, മോചിതരായവരും അതിനെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർക്ക് അതിനെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെയും ശാസ്ത്രങ്ങളിലൂടെയും മാത്രം വിവരിക്കാനാവും.
ന കാലോ ന തമോ നാത്മാ ന സന് നാസന് ന ദേശദിക് । ന മധ്യമ് ഏതയോര് നാന്തോ ന ബോധോ നാപ്യ് അബോധിതമ്
അവിടെ സമയം ഇല്ല, ഇരുണ്ടതുമില്ല, ആത്മാവുമില്ല, സത്തോ അസത്തോ ഇല്ല, ദേശദിശകളും ഇല്ല; ഇതിന് മധ്യവും അവസാനവും ഇല്ല, അറിവോ അജ്ഞാനമോ ഇല്ല.
കിമ് അപ്യ് ഏതദ് അത്യച്ഛം ച ബുധ്യതേ ബോധപാരഗൈഃ । ശാന്തസംസാരവിസരൈḫ പരാം ഭൂമിമ് ഉപാഗതൈഃ
ഇത് അത്യന്തം സുതാര്യമായ ഒന്നാണ്, ലോകമയക്കത്തിന്റെ വിഷം അകറ്റി, ഉണര്ച്ചയുടെ അതിരുൾ കടന്നവർക്കു മാത്രമേ ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാകൂ.
പ്രതിഷിദ്ധാ മയൈതേ തു യേ ഽര്ഥാസ് സര്വേ ഽത്ര തേ സ്ഥിതാഃ । അസ്മദ്ബുദ്ധ്യാപരിച്ഛേദ്യാസ് സോമ്യാമ്ബോധേര് ഇവോര്മയഃ
ഞാൻ നിഷേധിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്; എങ്കിലും അവയെ നമ്മുടെ ബുദ്ധിയാൽ പിടികൂടാനാവില്ല, സമാധാനമുള്ള സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ.
യഥാസ്ഥിതം സ്ഥിതാസ് സര്വേ ഭാവാസ് തത്ര തഥാ യഥാ । അനുത്കീര്ണാ മഹാസ്തമ്ഭേ വിവിധാസ് സാലഭഞ്ജികാഃ
എല്ലാ ഭാവങ്ങളും അവവിടങ്ങളിൽ അതേപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, വലിയ ഒരു തൂണിന്മേൽ പലവിധ ശില്പങ്ങൾ അശാന്തിയില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ.
ഏവം തത്ര സ്ഥിതാസ് സര്വേ ഭാവാസ് തത്ര ന ച സ്ഥിതാഃ । അസര്വാത്മൈവ സര്വാത്മ തദ് ഏതദ് അതദ് ഏവ ച
അങ്ങനെ അവിടെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ അവിടെയില്ലയുമാണ്; എല്ലാത്തിലും ഇല്ലാത്തതും, ഇതും അതുമല്ലാത്തതും അതാണ്.
പദം യഥൈതത് സര്വാത്മ സര്വാര്ഥപരിവര്ജിതമ് । യഥാവത് തത് പ്രപശ്യന്തി തത്രൈകപരിണാമിനഃ
എല്ലാവർക്കും ഉള്ളിൽ ഉള്ളതും, എല്ലാത്തിനും അതീതവുമായ ഈ അവസ്ഥയെ, അതിൽ പൂർണ്ണമായും ലയിച്ചവരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
സര്വാര്ഥാസ്തമയേ ജാതേ സര്വാര്ഥരഹിതം പദമ് । സര്വാര്ഥപരിപൂര്ണം ച തദ് ആദ്യം പരിദൃശ്യതേ
എല്ലാ വസ്തുക്കളും അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാത്തിനും അതീതവും, എല്ലാത്തിനാലും നിറഞ്ഞതുമായ ആ ആദി അവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
തവ താവന് മഹാബുദ്ധേ സര്വാര്ഥോപശമാത്മകമ് । ന സമ്യഗ്ജ്ഞാനമ് ഉത്പന്നം സംശയോ ഽത്ര നിദര്ശനമ്
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, എല്ലായ്പ്പോഴും വസ്തുക്കളുടെ ശമനമായ അറിവ് നിനക്കു പൂർണ്ണമായി ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, സംശയം അവിടെ തെളിവായി നിലനിൽക്കും.
യḫ പ്രബുദ്ധോ നിരാഭാസം പരമ് ആഭാസമ് ആഗതഃ । സ്വസ്ഥാന്തẖകരണശ് ശാന്തസ് തം സ്വഭാവം സ പശ്യതി
യാർ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ, രൂപമില്ലാത്ത അതിരൂപാവസ്ഥയിൽ എത്തി, ഉള്ളിൽ സമാധാനവും ശാന്തിയും അനുഭവിക്കുന്നു, അവൻ തന്നെ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കാണുന്നു.
അയം ത്വമ് അഹമ് ഇത്യാദിസ് ത്രികാലഗജഗദ്ഭ്രമഃ । തത്രാസ്തി ഹേമപിണ്ഡേ ഽന്തര് ഇവ രൂപകജാലകമ്
ഞാൻ, നീ, അവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം, മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ലോകത്തിലും ഉണ്ടാകുന്നത്, സ്വർണ്ണത്തുള്ള ഒരു കട്ടയിൽ ഉള്ള രൂപങ്ങളുടെ ജാലംപോലെയാണ്.
ഹേമപിണ്ഡാദ് യഥാ ഭാണ്ഡജാലം നാനുപലഭ്യതേ । തഥാ ന ലഭ്യതേ ഭിന്നം പരമാര്ഥഘനാജ് ജഗത്
സ്വർണ്ണക്കട്ടയിൽ നിന്ന് പാത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടം വേറെയായി കാണാനാവാത്തതുപോലെ, പരമാർത്ഥസത്തയിൽ നിന്ന് ലോകം വേറെയായി കണ്ടെത്താനാവില്ല.
സര്വദൈവാപി ഭിന്നാത്മാ സ്വാങ്ഗഭൂതോപലമ്ഭദൃക് । സജഗച് ചാജഗച് ചൈതദ് ധേമേവാങ്ഗദരൂപകമ്
ലോകം ഭിന്നമായി തോന്നുമ്പോഴും, അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ ലോകമായുള്ള ദൃക്, സാക്ഷാൽക്കൃതമായതും അപ്രത്യക്ഷമായതുമായ ഈ സകലവും, സ്വർണ്ണത്തിനകത്തുള്ള അലങ്കാരങ്ങളുടെ രൂപംപോലെയാണ്.
രിക്തം ദേശാദിശബ്ദാര്ഥൈര് ദേശകാലക്രിയാത്മകമ് । യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം തത്ര സര്വമ് അസ്തി ന ചാസ്തി ച
ദേശം മുതലായ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥങ്ങളിൽ ശൂന്യമായും, ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ടതുമായും, എല്ലാം അതിൽ അതുപോലെയുണ്ട്, അതേസമയം ഇല്ലെന്നും പറയാം.
യഥോര്മ്യാദി സമേ തോയേ ചിത്രം ചിത്രകൃദീഹിതേ । ഭാണ്ഡവൃന്ദമ് അയḫപിണ്ഡേ തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതമ്
ഒരുപോലെ, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളും മറ്റും ഒരു കലാകാരൻ ആ ജലത്തിൽ ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ചെമ്പിന്റെ കട്ടയിൽ പലവിധ പാത്രങ്ങൾ കാണുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകവും ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥൈതദ് അത്ര നോ ഭിന്നം നാഭിന്നം നാസ്തി ചാസ്തി ച । നിത്യം തന്മയമ് ഏവാച്ഛം ശാന്തേ ശാന്തമ് ഇദം തഥാ
ഇവിടെ, ഇത് വേറിട്ടതുമല്ല, ഒന്നായതുമല്ല, ഇല്ലാത്തതുമല്ല, ഉള്ളതുമല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ശുദ്ധവും, സമാധാനത്തിൽ സമാധാനവും ആയിരിക്കുന്നു.
അനിഖാതൈവ ഭാതീയം ത്രിജഗത്സാലഭഞ്ജികാ । സുരസസ്യൈവ ദൃശ്യത്വമ് ഇതാ ബ്രഹ്മണി ദാരുണി
മൂന്നു ലോകവും, മരത്തിൽ കൊത്തിയെടുത്ത രൂപം പോലെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ കൊത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഭയങ്കരമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ മനോഹരമായത് കാണപ്പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
നിഖാതാ ദൃശ്യതാം യാന്തി സ്തമ്ഭസ്ഥാസ് സാലഭഞ്ജികാഃ । അഖാതാ ഏവ ഭാന്ത്യ് അത്ര ത്രിജഗത്സാലഭഞ്ജികാഃ
മരത്തിൽ കൊത്തിയെടുത്താൽ ആ രൂപങ്ങൾ കാണാം; എന്നാൽ ഇവിടെ, മൂന്നു ലോകത്തിന്റെ ആ രൂപങ്ങൾ കൊത്തിയെടുക്കാതിരുന്നിട്ടും കാണപ്പെടുന്നു.
അസ്മിന്ന് അക്ഷോഭ്യ ഏവാന്തസ് തരങ്ഗാസ് സൃഷ്ടിദൃഷ്ടയഃ । സരസ്യ് അതിരസേ ഭാന്തി ചിദ്ഘനാമൃതവൃഷ്ടയഃ
ഇതിന്റെ ഉള്ളിൽ ഒരിക്കലും അശാന്തിയില്ലാത്തതുപോലെ, സൃഷ്ടിയുടെ തരംഗങ്ങൾ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; പരമസാരത്തിന്റെ തടാകത്തിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ അമൃതമഴ പെയ്യുന്ന പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അവിഭാഗേ വിഭാഗസ്ഥാ അക്ഷോഭേ ക്ഷുഭിതാ ഇവ । അവിഭാതാ വിഭാന്തീവ ചിദ്ഘനേ സൃഷ്ടിവൃഷ്ടയഃ
അഖണ്ഡതയിൽ വിഭജനം ഉണ്ടെന്നതുപോലും, അശാന്തിയില്ലാത്തതിൽ ചലനം കാണുന്നതുപോലും, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകൃതിയിൽ സൃഷ്ടിയുടെ മഴ തെളിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥത്തിൽ അതൊന്നും ഇല്ല.
പരമാണൌ പരമാണാവ് അത്ര സംസാരമണ്ഡലമ് । വിഭാതി ഭാസുരാരമ്ഭൈര് അപി ഭാതി ന കിഞ്ചന
പറമാനുവിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ സംസാരചക്രം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; പ്രകാശമുള്ള ആരംഭങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ല.
ആകാശകാലപവനാദിപദാര്ഥജാതമ് അപ്യ് അങ്ഗമ് അങ്ഗരഹിതസ്യ തദ് അപ്യ് അനങ്ഗമ് । സര്വാത്മകം സകലഭാവവികാരശൂന്യമ് അപ്യ് ഏതദ് ആഹുര് അജരം പരമാത്മതത്ത്വമ്
ആകാശം, കാലം, വായു തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പോലും അവയവങ്ങളില്ലാത്തതിന്റെ അവയവങ്ങളാണ്; എന്നാൽ അവയും യഥാർത്ഥത്തിൽ അവയവങ്ങളല്ല. എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായ, എല്ലാ മാറ്റങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, ജരയില്ലാത്ത പരമാത്മതത്ത്വം എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്.
യഥാചേത്യേ ചേതനതാ യഥാകാലേ ച കാലതാ । യഥാ ച വ്യോമതാവ്യോമ്ന്യ് അജഡേ ച ജഡതാ യഥാ
എങ്ങിനെ ബോധമുള്ളതിൽ ബോധം ഉണ്ടോ, സമയമുള്ളതിൽ സമയം ഉണ്ടോ, ആകാശമുള്ളതിൽ ആകാശം ഉണ്ടോ, ചലനമില്ലാത്തതിൽ ജഡത്വം ഉണ്ടോ, അതുപോലെയാണ്.
യഥാവായൌ ച വായുത്വമ് അഭൂതാദൌ ച ഭൂതതാ । യഥാസ്പന്ദാത്മനി സ്പന്ദോ യഥാമൂര്തേ ച മൂര്തതാ
എങ്ങിനെ കാറ്റിൽ വായു ഉണ്ടോ, ഘടകങ്ങളിലൊക്കെയും അവയുടെ ഘടകസ്വഭാവം ഉണ്ടോ, ചലനമുള്ളതിൽ ചലനം ഉണ്ടോ, രൂപമില്ലാത്തതിൽ പോലും രൂപം കാണപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ്.
യഥാഭിന്നേ ച ഭിന്നത്വം യഥാനന്തേ ച സാന്തതാ । യഥാദൃശ്യേ ച ദൃശ്യത്വം യഥാസര്ഗേഷു സര്ഗതാ
എങ്ങിനെ വിഭജിക്കാത്തതിൽ വിഭജനം കാണപ്പെടുന്നുവോ, അനന്തത്തിൽ പരിധി കാണപ്പെടുന്നുവോ, കാണാനാവാത്തതിൽ കാണാവുന്ന സ്വഭാവം ഉണ്ടോ, സൃഷ്ടിയില്ലാത്തതിൽ സൃഷ്ടി കാണപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെയാണ്.
ഏതത് ക്രമേണ ഹേ ബ്രഹ്മന് വദ മേ വദതാം വര । ആദിതḫ പരിപാട്യൈവ ബോധ്യന്തേ ഹ്യ് അല്പബോധിനഃ
ഹേ ബ്രഹ്മൻ, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി ഇതെല്ലാം ക്രമമായി എനിക്ക് വിശദീകരിച്ച് പറയൂ. കാരണം, കുറച്ച് ബുദ്ധിയുള്ളവർക്ക് ഇതൊക്കെ തുടക്കം മുതൽ ഘട്ടം ഘട്ടമായി പറഞ്ഞാൽ മാത്രമേ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ.
തദ് അനന്തം മഹാകാശം മഹാചിദ്ഘനമ് ഉച്യതേ । അവേദ്യവിദ്രസമയം ശാന്തമ് ഏകം സമസ്ഥിതി
അവിടെയുള്ളത് അതിരില്ലാത്ത മഹത്തായ ആകാശം, പരമമായ ബോധത്തിന്റെ സമുച്ചയം, മനസ്സുകൊണ്ട് പിടികൂടാനാവാത്തത്, അറിയാവുന്ന ഒന്നുമില്ലാത്തത്, സമാധാനപരമായത്, ഏകത്വമുള്ളത്, എല്ലായിടത്തും ഒരേപോലെയുള്ളത്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വീശ്വരാദ്യന്തേ മഹാപ്രലയനാമനി । ശബ്ദാര്ഥേ രൂഢിമ് ആപന്നേ യച് ഛുദ്ധമ് അവശിഷ്യതേ
ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ഈശ്വരൻ എന്നിവരുടെ പേരുകൾക്ക് അർത്ഥം ലഭിച്ച് മഹാപ്രളയം സംഭവിക്കുമ്പോൾ ശേഷിക്കുന്നതെന്താണെന്നാൽ അതു നിർമലമായതാണു.