നഷ്ടം ഭൂയസ് തദ് ഉത്പന്നമ് ഇതി തത് പ്രത്യയോ ഽത്ര കഃ । നശ്യത്യ് അവശ്യം തേനേദം പുനര് അന്യത് പ്രവര്തതേ
നഷ്ടമായത് വീണ്ടും ഉദിച്ചുവരുമെങ്കില് അതില് ഉറപ്പെന്താണ്? നഷ്ടമായത് തീര്ച്ചയായും നശിക്കുന്നു, അതിനാലാണ് മറ്റൊന്ന് അതിന്റെ സ്ഥാനം എടുക്കുന്നത്.
മധ്യമധ്യോദ്യദുത്സേധഫലാദ്യവയവൈകികാ । ആദാഹം ബീജസത്താസ്തി കാര്യകാരണതാ കുതഃ
നടുവിലെയും ഉന്നതത്തിലെയും ഉദയത്തിലെയും ഉയര്ച്ചയിലെയും ഫലത്തിലെയും ഭാഗങ്ങളിലെയും വ്യത്യസ്തത മാത്രം നിലനില്ക്കുമ്പോള്, വിത്തിന്റെ സത്ത ഇല്ലാതായാല് ഫല-കാരണ ബന്ധം എങ്ങനെയുണ്ടാവും?
ദേശകാലക്രിയാത്മൈകം യഥാദൃഷ്ടമ് ഇഹ സ്ഥിതമ് । ബീജമ് ഏവൈകകമ് അതോ ന ഘടḫ പടകാര്യകൃത്
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ദേശവും കാലവും പ്രവർത്തിയും ആത്മാവും ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, ഒടുവിൽ ഒരു വിത്ത് മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകൂ. അതിനാൽ, ചട്ടിയോ തുണിയോ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാക്കൾ അല്ല.
സര്വദര്ശനവിശ്രാന്തേ നാമ്നി ഭേദോ ന വസ്തുനി । പരമാര്ഥമയേ തേന വിവാദേന കിമ് അത്ര നഃ
എല്ലാ ദർശനങ്ങളും ശാന്തമായപ്പോൾ, പേരിലും വസ്തുതയിലും വേർതിരിവ് ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് പരമാർത്ഥസ്വഭാവമുള്ളതിൽ വാദം നടത്തുന്നതിൽ നമ്മുക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?
ഇദം ശാന്തമ് അനാദ്യന്തം തദ്രൂപത്വാദ് വിചാരതഃ । വ്യോമാഭം ബോധതാമാത്രമ് അനുഭൂതിപ്രമാണതഃ
ഇത് ശാന്തവും ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതുമാണ്, അന്വേഷിച്ചാൽ അതിന്റെ സ്വഭാവം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ആകാശംപോലെ, ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രം, നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയുന്നതാണ്.
യഥൈതന് നാനുഭൂതം സദ് യഥൈതന് നാനുഭൂയതേ । യഥൈതത് സിദ്ധിമ് ആപ്നോതി തദ് ഇദം കഥ്യതേ ക്രമാത്
ഇത് മുമ്പ് അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല, ഇപ്പോഴും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല, പിന്നെ അതിന്റെ സിദ്ധി നേടുമ്പോൾ, അതിനനുസരിച്ച് ഓരോ ഘട്ടത്തിലും ഇതിനെ വിശദീകരിക്കുന്നു.
മഹാകല്പാന്ത ഉന്നഷ്ടേ സര്വസ്മിന് ദൃശ്യമണ്ഡലേ । ആമഹാദേവപര്യന്തം സമനോബുദ്ധികര്മണി
ഒരു മഹാകാലം അവസാനിക്കുമ്പോള്, കാണാവുന്ന എല്ലാം നശിച്ചുപോകുന്നു. മഹാദേവന് മുതല് മനസ്സും ബുദ്ധിയും കര്മ്മങ്ങളും വരെ എല്ലാം ഒരുപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാവുന്നു.
വ്യോമന്യ് അപി ശമം യാതേ കാലേ ഽപ്യ് അകലിതസ്ഥിതൌ । വായാവ് അപി ക്വാപി ഗതേ തേജസ്യ് അത്യന്തമ് അസ്ഥിതേ
ആകാശം പോലും ശാന്തമാകുമ്പോള്, കാലം പ്രകടമല്ലാതെ നില്ക്കുമ്പോള്, വായു എവിടെയോ അകന്നുപോകുമ്പോള്, അഗ്നി പൂര്ണമായും ശമിച്ചുപോകുമ്പോള്,
തമസ്യ് ഉപഗതേ ധ്വംസം വാര്യാദൌ സുചിരം ക്ഷതേ । അലമ് അന്തമ് അനുപ്രാപ്തേ സര്വശബ്ദാര്ഥസഞ്ചയേ
അന്ധകാരം നശിച്ചുപോയപ്പോള്, ജലം മുതലായവ വളരെക്കാലം മുമ്പ് ഇല്ലാതായപ്പോള്, എല്ലാ പേരുകളും രൂപങ്ങളും പൂര്ണമായും അവസാനിച്ചപ്പോള്,
ശിഷ്യതേ ശാന്തബോധാത്മ സദ് അച്ഛം ബോധ്യവര്ജിതമ് । അനാദിനിധനം ബോധ്യം കിമ് അപ്യ് അമലമ് അവ്യയമ്
അവസാനത്തില് ശേഷിക്കുന്നത് ശാന്തവും തെളിഞ്ഞതുമായ ബോധമാണ്. അതിന് ആരംഭവുമില്ല അവസാനവുമില്ല, അതു നിര്മ്മലവും അക്ഷയവുമായ ബോധം മാത്രമാണ്.
അവാച്യമ് അനഭിവ്യക്തമ് അതീന്ദ്രിയമ് അനാമകമ് । സര്വഭൂതാത്മകം ശൂന്യം സദ് അസച് ച പരം പദമ്
അത് പറയാനാവാത്തത്, പ്രകടമാകാത്തത്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതം, പേരില്ലാത്തത്, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവ്, ശൂന്യവും, സത്തും അസത്തും കൂടിയായ പരമാവസ്ഥയാണു.
തന് ന വായുര് ന ചാകാശം ന ബുദ്ധ്യാദി ന ശൂന്യകമ് । ന കിഞ്ചിദ് അഥ സര്വാത്മ കിമ് അപ്യ് അന്യത് പരം നഭഃ
അത് വായുവല്ല, ആകാശവുമല്ല, ബുദ്ധിയോ മറ്റേതെങ്കിലും അല്ല, ശൂന്യവുമല്ല; അതൊന്നുമല്ലെങ്കിലും എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവാണ്, മറ്റെന്തോ അതീതമായ ആകാശംപോലെയാണ്.
തദ്വിദാ തത്പദസ്ഥേന തന് മുക്തേനാനുഭൂയതേ । അന്യൈẖ കേവലമ് ആമ്നാതൈര് ആഗമൈര് ഏവ വര്ണ്യതേ
അത് അറിയുന്നവരും, ആ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും, മോചിതരായവരും അതിനെ നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവർക്ക് അതിനെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെയും ശാസ്ത്രങ്ങളിലൂടെയും മാത്രം വിവരിക്കാനാവും.
ന കാലോ ന തമോ നാത്മാ ന സന് നാസന് ന ദേശദിക് । ന മധ്യമ് ഏതയോര് നാന്തോ ന ബോധോ നാപ്യ് അബോധിതമ്
അവിടെ സമയം ഇല്ല, ഇരുണ്ടതുമില്ല, ആത്മാവുമില്ല, സത്തോ അസത്തോ ഇല്ല, ദേശദിശകളും ഇല്ല; ഇതിന് മധ്യവും അവസാനവും ഇല്ല, അറിവോ അജ്ഞാനമോ ഇല്ല.
കിമ് അപ്യ് ഏതദ് അത്യച്ഛം ച ബുധ്യതേ ബോധപാരഗൈഃ । ശാന്തസംസാരവിസരൈḫ പരാം ഭൂമിമ് ഉപാഗതൈഃ
ഇത് അത്യന്തം സുതാര്യമായ ഒന്നാണ്, ലോകമയക്കത്തിന്റെ വിഷം അകറ്റി, ഉണര്ച്ചയുടെ അതിരുൾ കടന്നവർക്കു മാത്രമേ ഇതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാകൂ.
പ്രതിഷിദ്ധാ മയൈതേ തു യേ ഽര്ഥാസ് സര്വേ ഽത്ര തേ സ്ഥിതാഃ । അസ്മദ്ബുദ്ധ്യാപരിച്ഛേദ്യാസ് സോമ്യാമ്ബോധേര് ഇവോര്മയഃ
ഞാൻ നിഷേധിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്; എങ്കിലും അവയെ നമ്മുടെ ബുദ്ധിയാൽ പിടികൂടാനാവില്ല, സമാധാനമുള്ള സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ.
യഥാസ്ഥിതം സ്ഥിതാസ് സര്വേ ഭാവാസ് തത്ര തഥാ യഥാ । അനുത്കീര്ണാ മഹാസ്തമ്ഭേ വിവിധാസ് സാലഭഞ്ജികാഃ
എല്ലാ ഭാവങ്ങളും അവവിടങ്ങളിൽ അതേപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, വലിയ ഒരു തൂണിന്മേൽ പലവിധ ശില്പങ്ങൾ അശാന്തിയില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ.
ഏവം തത്ര സ്ഥിതാസ് സര്വേ ഭാവാസ് തത്ര ന ച സ്ഥിതാഃ । അസര്വാത്മൈവ സര്വാത്മ തദ് ഏതദ് അതദ് ഏവ ച
അങ്ങനെ അവിടെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ അവിടെയില്ലയുമാണ്; എല്ലാത്തിലും ഇല്ലാത്തതും, ഇതും അതുമല്ലാത്തതും അതാണ്.
പദം യഥൈതത് സര്വാത്മ സര്വാര്ഥപരിവര്ജിതമ് । യഥാവത് തത് പ്രപശ്യന്തി തത്രൈകപരിണാമിനഃ
എല്ലാവർക്കും ഉള്ളിൽ ഉള്ളതും, എല്ലാത്തിനും അതീതവുമായ ഈ അവസ്ഥയെ, അതിൽ പൂർണ്ണമായും ലയിച്ചവരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നത്.
സര്വാര്ഥാസ്തമയേ ജാതേ സര്വാര്ഥരഹിതം പദമ് । സര്വാര്ഥപരിപൂര്ണം ച തദ് ആദ്യം പരിദൃശ്യതേ
എല്ലാ വസ്തുക്കളും അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാത്തിനും അതീതവും, എല്ലാത്തിനാലും നിറഞ്ഞതുമായ ആ ആദി അവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
തവ താവന് മഹാബുദ്ധേ സര്വാര്ഥോപശമാത്മകമ് । ന സമ്യഗ്ജ്ഞാനമ് ഉത്പന്നം സംശയോ ഽത്ര നിദര്ശനമ്
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, എല്ലായ്പ്പോഴും വസ്തുക്കളുടെ ശമനമായ അറിവ് നിനക്കു പൂർണ്ണമായി ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, സംശയം അവിടെ തെളിവായി നിലനിൽക്കും.
യḫ പ്രബുദ്ധോ നിരാഭാസം പരമ് ആഭാസമ് ആഗതഃ । സ്വസ്ഥാന്തẖകരണശ് ശാന്തസ് തം സ്വഭാവം സ പശ്യതി
യാർ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ, രൂപമില്ലാത്ത അതിരൂപാവസ്ഥയിൽ എത്തി, ഉള്ളിൽ സമാധാനവും ശാന്തിയും അനുഭവിക്കുന്നു, അവൻ തന്നെ തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം കാണുന്നു.
അയം ത്വമ് അഹമ് ഇത്യാദിസ് ത്രികാലഗജഗദ്ഭ്രമഃ । തത്രാസ്തി ഹേമപിണ്ഡേ ഽന്തര് ഇവ രൂപകജാലകമ്
ഞാൻ, നീ, അവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം, മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ലോകത്തിലും ഉണ്ടാകുന്നത്, സ്വർണ്ണത്തുള്ള ഒരു കട്ടയിൽ ഉള്ള രൂപങ്ങളുടെ ജാലംപോലെയാണ്.
ഹേമപിണ്ഡാദ് യഥാ ഭാണ്ഡജാലം നാനുപലഭ്യതേ । തഥാ ന ലഭ്യതേ ഭിന്നം പരമാര്ഥഘനാജ് ജഗത്
സ്വർണ്ണക്കട്ടയിൽ നിന്ന് പാത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടം വേറെയായി കാണാനാവാത്തതുപോലെ, പരമാർത്ഥസത്തയിൽ നിന്ന് ലോകം വേറെയായി കണ്ടെത്താനാവില്ല.
സര്വദൈവാപി ഭിന്നാത്മാ സ്വാങ്ഗഭൂതോപലമ്ഭദൃക് । സജഗച് ചാജഗച് ചൈതദ് ധേമേവാങ്ഗദരൂപകമ്
ലോകം ഭിന്നമായി തോന്നുമ്പോഴും, അതിന്റെ അവയവങ്ങൾ ലോകമായുള്ള ദൃക്, സാക്ഷാൽക്കൃതമായതും അപ്രത്യക്ഷമായതുമായ ഈ സകലവും, സ്വർണ്ണത്തിനകത്തുള്ള അലങ്കാരങ്ങളുടെ രൂപംപോലെയാണ്.
രിക്തം ദേശാദിശബ്ദാര്ഥൈര് ദേശകാലക്രിയാത്മകമ് । യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം തത്ര സര്വമ് അസ്തി ന ചാസ്തി ച
ദേശം മുതലായ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥങ്ങളിൽ ശൂന്യമായും, ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ടതുമായും, എല്ലാം അതിൽ അതുപോലെയുണ്ട്, അതേസമയം ഇല്ലെന്നും പറയാം.
യഥോര്മ്യാദി സമേ തോയേ ചിത്രം ചിത്രകൃദീഹിതേ । ഭാണ്ഡവൃന്ദമ് അയḫപിണ്ഡേ തഥേദം ബ്രഹ്മണി സ്ഥിതമ്
ഒരുപോലെ, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളും മറ്റും ഒരു കലാകാരൻ ആ ജലത്തിൽ ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നതുപോലെ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ചെമ്പിന്റെ കട്ടയിൽ പലവിധ പാത്രങ്ങൾ കാണുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകവും ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഥൈതദ് അത്ര നോ ഭിന്നം നാഭിന്നം നാസ്തി ചാസ്തി ച । നിത്യം തന്മയമ് ഏവാച്ഛം ശാന്തേ ശാന്തമ് ഇദം തഥാ
ഇവിടെ, ഇത് വേറിട്ടതുമല്ല, ഒന്നായതുമല്ല, ഇല്ലാത്തതുമല്ല, ഉള്ളതുമല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ ശുദ്ധവും, സമാധാനത്തിൽ സമാധാനവും ആയിരിക്കുന്നു.
അനിഖാതൈവ ഭാതീയം ത്രിജഗത്സാലഭഞ്ജികാ । സുരസസ്യൈവ ദൃശ്യത്വമ് ഇതാ ബ്രഹ്മണി ദാരുണി
മൂന്നു ലോകവും, മരത്തിൽ കൊത്തിയെടുത്ത രൂപം പോലെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ കൊത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഭയങ്കരമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ മനോഹരമായത് കാണപ്പെടുന്നതുപോലെയാണ്.
നിഖാതാ ദൃശ്യതാം യാന്തി സ്തമ്ഭസ്ഥാസ് സാലഭഞ്ജികാഃ । അഖാതാ ഏവ ഭാന്ത്യ് അത്ര ത്രിജഗത്സാലഭഞ്ജികാഃ
മരത്തിൽ കൊത്തിയെടുത്താൽ ആ രൂപങ്ങൾ കാണാം; എന്നാൽ ഇവിടെ, മൂന്നു ലോകത്തിന്റെ ആ രൂപങ്ങൾ കൊത്തിയെടുക്കാതിരുന്നിട്ടും കാണപ്പെടുന്നു.