വിരാഡോജോ വിരഹിതം കാര്യകാരണതാദിഭിഃ । ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥം ജഗദ് അങ്ഗ ഹ്യ് അസമ്ഭവമ്
വിരാട് എന്ന മഹാപുരുഷന് കാരണഫലാദികളൊന്നുമില്ല; ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്താകാലങ്ങളിലായി നിലനില്ക്കുന്ന ലോകം യാഥാര്ഥ്യത്തില് സത്യമായൊന്നല്ല, അതിന് സാദ്ധ്യതയില്ല.
യേന ബോധാത്മനാ ബുദ്ധം സ ജ്ഞ ഇത്യ് അഭിധീയതേ । അദ്വൈതസ്യോപശാന്തസ്യ തസ്യ വിശ്വം ന വിദ്യതേ
ബോധസ്വരൂപത്തില് ബുദ്ധനെ അറിയുന്നവനെയാണ് ജ്ഞാനി എന്നു പറയുന്നത്; അദ്വൈതത്തിലും സമാധാനത്തിലും നിലകൊള്ളുന്ന അവന് ഈ ലോകം ഒന്നുമില്ല.
പൂര്വോക്താസ് സര്വ ഏവൈതേ ഉപദേശവിശേഷണാഃ । ജ്ഞസ്യാനുഭവമ് ആയാന്തി സതസ് സാധുകഥാ ഇവ
മുന്പ് പറഞ്ഞ ഉപദേശങ്ങള് എല്ലാം പ്രത്യേകമായ മാര്ഗ്ഗനിര്ദ്ദേശങ്ങളാണ്; നല്ല കഥകള് നല്ലവരിലേക്കെത്തുന്നതുപോലെ, അവ ജ്ഞാനിയുടെ അനുഭവത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
പിണ്ഡത്വം നാസ്തി ഭൂതാനാം ശൂന്യത്വം ചാപ്യ് അസമ്ഭവമ് । അത ഏവ മനോ നാസ്തി ശേഷം സത് തത്ര വസ് സ്ഥിതിഃ
ഭൂതങ്ങള്ക്ക് യാഥാര്ഥ്യമെന്നതില്ല, ശൂന്യതയും സാധ്യമല്ല; അതുകൊണ്ടുതന്നെ മനസ്സും ഇല്ല. അവശേഷിക്കുന്നത് സത്യമാത്രമാണ്, അതിലാണ് നീ നിലകൊള്ളുന്നത്.
ചേത്യോന്മുഖത്വമ് ഏവാന്തശ് ചേതനസ്യാസ്യ ചേതനമ് । ഉദിതം തദ് അനര്ഥായ ശ്രേയസേ ഽനുദിതം ഭവേത്
ബോധം പുറത്തേക്ക് തിരിയുന്ന പ്രവണത തന്നെയാണ് ഉള്ളിലെ ജ്ഞാനം. അത് ഉദിച്ചാൽ ദുർഭാഗ്യം വരും; ഉദിക്കാതിരുന്നാൽ ക്ഷേമം ലഭിക്കും.
തസ്യാനുദയസംവിത്തേര് ഭവ നിത്യം സമാഹിതഃ । സസ്പന്ദോ വാ ഗതസ്പന്ദശ് ശങ്കാമ് ഉത്സൃജ്യ താം ഭവേ
അത് പുറത്തേക്ക് തിരിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ നീ എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുക. ചലനമുണ്ടായാലും ഇല്ലാതിരുന്നാലും, ആ സംശയം വിട്ട് അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളണം.
ഉദിതം ബാഹ്യതാമ് ഏത്യ തത്ര ഗച്ഛതി പിണ്ഡതാമ് । സ്വയം സംവേദനാദ് ഏവ ജാഡ്യാദ് അമ്ബ്വ് ഇവ ശൈലതാമ്
അത് ഉദിച്ചാൽ പുറത്താകുന്നു, അപ്പോൾ വ്യക്തിത്വം സ്വീകരിക്കുന്നു. സ്വയം അറിയുന്നതുകൊണ്ടു, മന്ദത്വം മൂലം, വെള്ളം പർവ്വതമായതുപോലെ മാറുന്നു.
സ്വപ്നാദ്യര്ഥവദ് ആദത്തേ ബോധോ ഽബോധേന പിണ്ഡതാമ് । തദ്ഗ്രാഹകതയാ ചിത്തം ഭൂത്വാ ബധ്നാതി ദേഹകമ്
അജ്ഞാനത്താൽ ബോധം സ്വപ്നം പോലുള്ള വസ്തുക്കളെപോലെ വ്യക്തിത്വം സ്വീകരിക്കുന്നു. അവയെ ഗ്രഹിക്കുന്ന മനസ്സായി മാറി, ശരീരത്തിൽ തന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ഏതാവതീഷ്വ് അവസ്ഥാസു ബോധസ്യോദേതി നാന്യതാ । ശബ്ദകല്പനയാ ഭേദẖ കേവലം പരികല്പിതഃ
ഈ നിലകളിലല്ലാതെ ബോധം ഉദയിക്കുന്നില്ല; വേറിട്ടതെന്നു തോന്നുന്നത് വാക്കുകളുടെ സങ്കല്പം കൊണ്ടു മാത്രം ആണ്.
ബഹിര് അന്തശ് ച ബോധസ്യ ഭാത്യ് ആത്മൈവാര്ഥദൃഷ്ടിഭിഃ । കുതോ ഽന്യാ ചേത്യതാ തസ്യ സ്യാദ് യദ്യ് ഉന്മുഖതാത്മനഃ
വസ്തുക്കളുടെ അനുഭവത്തിലൂടെ അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശിക്കുന്നതും ആത്മാവു തന്നെ. അതിന്റെ സ്വഭാവം പുറത്തേക്ക് തിരിയുന്നതാണെങ്കിൽ, അതിന് വേറൊരു വസ്തുത എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
ബഹിര് അന്തശ് ച ബോധസ്യ ഭാത്യ് ആത്മൈവാര്ഥദൃഷ്ടിഭിഃ । അന്തസ്ത്വേന ബഹിഷ്ട്വേന ചൈവാസ്യ മനസോ യഥാ
വസ്തുക്കളുടെ അനുഭവത്തിലൂടെ അകത്തും പുറത്തും പ്രകാശിക്കുന്നതും ആത്മാവു തന്നെ, മനസ്സു അകത്തും പുറത്തും പ്രകടമാകുന്നതുപോലെ.
ബോധസ്യാകാശകല്പത്വാത് കാലാകാശാദി തദ്വപുഃ । പദാര്ഥാശ് ചൈവ ഖാത്മാനസ് സ്വപ്നവന് നാര്ഥരൂപി ഖമ്
ബോധം ആകാശംപോലെയാണെന്നതിനാൽ അതിന്റെ രൂപം കാലവും ആകാശവും മുതലായവയും തന്നെയാണ്; വസ്തുക്കളും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. സ്വപ്നത്തിൽ ആകാശം വസ്തുവല്ലാത്തതുപോലെ.
ബാഹ്യാര്ഥതാം ചാന്തരത്വം ബോധോ ഽബോധവശാദ് വ്രജേത് । നാസദ് ദൃശ്യം ഹി ബോധത്വം ഗന്തും ശക്തം ജഡം ക്വചിത്
ജ്ഞാനം അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനം എന്ന നിലയിൽ, ബോധം പുറം ലോകമോ ഉള്ളിലോ എന്നതുപോലെ തോന്നാം; എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്ത ജഡ വസ്തുക്കൾക്ക് ഒരിക്കലും ബോധാവസ്ഥയിലേക്കെത്താൻ കഴിയില്ല.
ബോധോ ദൃശ്യദശാം നൈതി പ്രാപ്തോ വാപി ച താം സ്ഥിതിമ് । സദ് യഥാസ്ഥിതമ് ഏവാസ്തേ മനാഗ് അപ്യ് ഏതി നാന്യതാമ്
ബോധം കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കു കടക്കുകയോ അതിൽ നിലനിൽക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല; യഥാർത്ഥം എപ്പോഴും അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെയാണ്, ഒരു ചെറിയ മാറ്റം പോലും അതിൽ ഉണ്ടാകില്ല.
അത്യര്ഥം ശുദ്ധബോധൈകപരിണാമേ കൃതോദയേ । ബോധാബോധാര്ഥശബ്ദാനാം സ്മൃതിര് അപ്യ് അസ്തമ് ഏഷ്യതി
പരമശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നപ്പോൾ, 'ജ്ഞാനം' എന്നും 'അജ്ഞാനം' എന്നും പറയുന്ന വാക്കുകളുടെ ഓർമ്മ പോലും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
ആതിവാഹികദേഹാനാം ചിത്താനാമ് ഏവ ജായതേ । ആധിഭൌതികതാബോധോ ദൃഢഭാവനയാ സ്വയമ്
അതിസൂക്ഷ്മമായ ശരീരങ്ങളുടെ മനസ്സുകളിൽ, ദൃഢമായ ഭാവനയിലൂടെ തന്നെ ഭൗതിക ശരീരബോധം ഉദിക്കുന്നു.
ആകാശവിശദൈശ് ചിത്തൈര് ഭാവിതൈഷാതിവാഹികൈഃ । ആധിഭൌതികതാ മിഥ്യാ നടൈര് ഇവ പിശാചതാ
ആകാശംപോലെ തെളിഞ്ഞ മനസ്സുള്ള സൂക്ഷ്മശരീരങ്ങൾക്കു ഭൗതികശരീരത്തിന്റെ അനുഭവം മിഥ്യയാണ്; നാടകവേദിയിൽ അഭിനയിക്കുന്നവർക്ക് ഭൂതഭാവം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ഭ്രാന്തിര് അഭ്രമണാഭ്യാസാത് പ്രജ്ഞാതൈഷോപശാമ്യതി । നോന്മത്തോ ഽസ്മീതി സമ്ബോധാച് ഛാമ്യത്യ് ഉന്മത്തതാ കില
വ്യത്യാസം തിരിച്ചറിയാത്ത പതിവിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം ശരിയായ അറിവിലൂടെ അവസാനിക്കുന്നു; ഞാൻ പിതൃഭ്രാന്തനല്ലെന്ന ബോധം വരുമ്പോൾ പിതൃഭ്രാന്തത അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ.
ഭ്രാന്തേസ് സ്വയം പരിജ്ഞാനാദ് വാസനാ വിനിവര്തതേ । സ്വപ്നേ സ്വപ്നതയാ ബുദ്ധേ കസ്യ സ്യാത് കില ഭാവനാ
ഭ്രമം ഭ്രമമായെന്ന് വ്യക്തമായി അറിയുമ്പോൾ മനസ്സിലെ പഴയ പ്രവണതകൾ അകന്നു പോകുന്നു; സ്വപ്നം സ്വപ്നമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അവിടെ ഇനി എന്ത് ഭാവനയുണ്ടാകും?
വാസനാതാനവേനൈവ സംസാര ഉപശാമ്യതി । വാസനൈവ മഹാന് ഗ്രന്ഥിര് ഏതച്ഛേദപരാ ബുധാഃ
മനസ്സിലെ പ്രവണതകൾ കുറയുമ്പോഴാണ് സംസാരചക്രം ശമിക്കുന്നത്; ഈ പ്രവണതകളാണ് വലിയ കെട്ട്, അതിനെ മുറിക്കാൻ ജ്ഞാനികൾ ശ്രമിക്കുന്നു.
അജ്ഞാനോന്മത്തതാ പുംസാ യഥാഭ്യാസേന ഭാവിതാ । തഥൈവ ബോധസ്വഭ്യാസാത് സാ കാലേനോപശാമ്യതി
ഒരു മനുഷ്യന് അജ്ഞാനത്തിന്റെ പിതൃഭൂതമായ ഭ്രമം ആവർത്തിച്ച് ചെയ്യുന്നതിലൂടെ വളരുന്നതുപോലെ, ബോധം ആവർത്തിച്ച് അഭ്യസിച്ചാൽ, അതും കാലക്രമേണ ശമിക്കപ്പെടുന്നു.
ആതിവാഹികദേഹോ ഽയമ് ആധിഭൌതികതാം യഥാ । നീയതേ ഭാവനാത് തജ്ജ്ഞൈര് ബോധസത്താം പ്രസാദതഃ
ഈ സൂക്ഷ്മശരീരം, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയുന്നവർ ധ്യാനിച്ചാൽ, അതിന്റെ മൂലഘടകാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ബോധത്തിന്റെ സത്യത്തിലേക്ക്, ആ ബോധത്തിന്റെ കൃപയാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നു.
ആതിവാഹികദേഹോ ഽപി നീത്വാ ജീവപദം തഥാ । ദൃഢേന ബോധാഭ്യാസേന നേതവ്യോ ബ്രഹ്മതാമ് അപി
ഈ സൂക്ഷ്മശരീരം ജീവാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിച്ചശേഷം, ഉറച്ച ബോധാഭ്യാസത്തിലൂടെ അതിനെ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കും നയിക്കണം.
സ്വയമ്ഭുവശ് ചേദ് ഉത്പത്തിര് ബുധ്യതേ ബോധരൂപിണീ । തദാതിവാഹികാ ബുദ്ധിẖ കഥമ് ഇത്യ് അപി ബുധ്യതേ
സ്വയംഭൂമായ ബോധത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ബോധസ്വഭാവമായിട്ടാണ് മനസ്സിലാക്കുന്നത് എങ്കിൽ, ആ സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയും അതുപോലെയാണ് മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നത്.
നോ ചേത് തത് പ്രതി വാക്യാര്ഥം ന ഗ്രന്ഥിര് വിനിവര്തതേ । ഭൂതോത്സാദനസൂത്രസ്യ പ്രതി മന്ത്രപദം യഥാ
അങ്ങനെ അല്ലെങ്കില്, ആ വാക്യത്തിന്റെ അര്ത്ഥം വ്യക്തമാകുന്നില്ല — അതുപോലെ തന്നെ, ഭൂതങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന മന്ത്രത്തിന്റെ ഓരോ പദവും മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ജഗദ്ബോധൈകതാ ബുദ്ധ്യാ ബോദ്ധവ്യാ താവദ് അവ്രണമ് । അത്യന്തപരിണാമേന യാവത് സാപി ന ബുധ്യതേ
ലോകവും ബോധവും ഒന്നാണെന്നു മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും മനസ്സിലാക്കണം, അതിൽ ഒരു പിഴവുമില്ലാതെ. പിന്നെ, അതു മുഴുവനായി മാറുമ്പോള്, അതുപോലും മനസ്സിലാവാതെ പോകും.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരേ ചിത്തേ ശാന്തേ ഭാതി സ്വഭാവതാ । ശീതലാം വ്യോമനിര്ഭാസാം താമ് ഏവാശ്രിത്യ ശാമ്യതാമ്
മനസ്സ് അകത്തും പുറത്തും സമാധാനമായിരിക്കുമ്പോള്, അതിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം പ്രകാശിക്കുന്നു. ആ ശീതളവും ആകാശംപോലെ വെടിപ്പുള്ളതുമായ അവസ്ഥയിൽ ആശ്രയിച്ച്, മനസ്സ് സമാധാനമാകട്ടെ.
ജ്ഞാനവാഞ് ജ്ഞാനയജ്ഞസ്ഥോ ധ്യാനയൂപം വിരോപയന് । ജഗദ് വിജിത്യ യജതി സര്വത്യാഗൈകദക്ഷിണഃ
ജ്ഞാനം ഉള്ളവന് ജ്ഞാനയാഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ധ്യാനത്തെ യാഗശിലയാക്കി, ലോകത്തെ ജയിച്ച്, എല്ലാ ത്യാഗവും ഒരേയൊരു ദക്ഷിണയാക്കി യാഗം നടത്തുന്നു.
പതത്യ് അങ്ഗാരവര്ഷേ വാ വാതി വാ പ്രലയാനിലേ । ഭൂതലേ വ്രജതി വ്യോമ്നി സമമ് ആസ്തേ ജ്ഞ ആത്മനി
അഗ്നിക്കനലുകൾ മഴപോലെ വീണാലും, പ്രളയത്തിന്റെ കാറ്റ് വീശിയാലും, ഭൂമിയിൽ ആയാലും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിച്ചാലും, അറിവുള്ളവൻ ആത്മാവിൽ സമതയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
വൈതൃഷ്ണ്യശാന്തമനസോ നിരോധമ് അലമ് ഈയുഷഃ । സ്ഥിതിര് വജ്രസമാധാനം വിനാന്യാ നോപപദ്യതേ
ആഗ്രഹരഹിതമായ മനസുമായി, നിയന്ത്രണം നേടിയവർക്കു വജ്രംപോലെയുള്ള സമാധിയല്ലാതെ മറ്റൊന്നും യോജിച്ചില്ല.