പ്രസന്നസ് സന് മഹാദേവസ് സ്വയമ് ആത്മാ മഹേശ്വരഃ । ബോധായ പ്രേരയത്യ് ആശു ദൂതം പൂതം ശുഭേഹിതൈഃ
മഹാദേവൻ, മഹേശ്വരൻ, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഉത്തമമായ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾക്കായി, തൻറെ ശുദ്ധമായ ദൂതനെ ഉണർവിന് വേണ്ടി വേഗത്തിൽ അയക്കുന്നു.
ആത്മനാ പരമേശേന കോ ദൂതḫ പ്രേര്യതേ മുനേ । സ ദൂതോ ബോധനം ചാപി കരോതി വദ മേ കഥമ്
പരമാത്മാവായ ഭഗവാൻ ആരെയാണ് ദൂതനായി അയക്കുന്നത്, മഹർഷേ? ആ ദൂതൻ എങ്ങനെയാണ് ഉണർവ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ആത്മസമ്പ്രേരിതോ ദൂതോ വിവേകോ നാമ നാമതഃ । ഹൃദ്ഗുഹായാം സ വരദസ് തിഷ്ഠതീന്ദുര് ഇവാമ്ബരേ
സ്വയം പ്രേരിപ്പിച്ച ദൂതനായ വിവേകം എന്നൊരു ദൈവികശക്തി ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരിക ഗുഹയില് നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശത്ത് തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, അനുഗ്രഹം പകരുന്നതാണ് അവന്.
സ ഏഷ വാസനാത്മാനം ജന്തും ബോധയതി ക്രമാത് । സംസാരസാഗരാത് തസ്മാത് താരയത്യ് അവിവേകിനമ്
ഈ വിവേകം, മനസ്സിലെ വാസനകള് കൊണ്ട് രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവിയെ ക്രമാത് ഉണര്ത്തുന്നു. വിവേകമില്ലാത്തവനെ സംസാരസമുദ്രത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.
ബോധാത്മൈഷോ ഽന്തരാത്മൈവ പരമḫ പരമേശ്വരഃ । അസ്യൈവ വാചകോ രാമ പ്രണവോ വേദസമ്മതഃ
ബോധമാണ് ഈ ആന്തരാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം; അതാണ് പരമേശ്വരന്. രാമാ, ഇതിന്റെ ശബ്ദരൂപം വേദങ്ങളില് മഹത്വം നേടിയ ഒം എന്ന പ്രണവമാണ്.
ജപഹോമതപോദാനപാഠയജ്ഞക്രിയാക്രമൈഃ । ഏഷ പ്രസാദ്യതേ നിത്യം നരനാഗസുരാസുരൈഃ
ജപം, ഹോമം, തപസ്, ദാനം, പഠനം, യജ്ഞം തുടങ്ങിയ കര്മങ്ങള് വഴി മനുഷ്യരും പാമ്പുകളും ദേവതകളും അസുരന്മാരും ഈ ആത്മാവിനെ എപ്പോഴും പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു.
ദ്യൌര് മൂര്ധാ പൃഥിവീ പാദൌ താരകാ രോമരാജയഃ । ഭൂതാന്യ് അസ്ഥീനി ഹൃദയം വ്യോമാസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
ആകാശം അതിന്റെ തലയും, ഭൂമി അതിന്റെ കാലുകളും, നക്ഷത്രങ്ങൾ അതിന്റെ രോമങ്ങളും, ഭൂതങ്ങൾ അതിന്റെ അസ്ഥികളും, ഹൃദയം അതിന്റെ അന്തരീക്ഷവും, വായ് പരമേശ്വരന്റെതുമാണ്.
സര്വത്രൈഷ ചിദാത്മത്വാദ് വാതി ജിഘ്രതി പശ്യതി । തേനൈഷ സര്വതോലക്ഷ്യകരകര്ണാക്ഷിപാദഭൃത്
എല്ലിടത്തും ഈ ആത്മാവ് ചൈതന്യസ്വരൂപമായതിനാൽ, അത് ശ്വസിക്കുകയും, ഘ്രാണിക്കുകയും, കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട് അതാണ് എല്ലാ കൈകളും കാലുകളും കണ്ണുകളും ചെവികളും രൂപങ്ങളും ഉള്ളത്.
വിവേകദൂതമ് ഉദ്ബോധ്യ ഹത്വാ ചിത്തപിശാചകമ് । ആത്മനാ പദവീം സ്ഫാരാം ജീവẖ കാമ് അപി നീയതേ
വിവേകത്തിന്റെ ദൂതനെ ഉണർത്തി, മനസ്സെന്ന പിശാചിനെ ജയിച്ച്, ജീവൻ ആത്മാവിന്റെ വഴികാട്ടലിൽ വിശാലമായ പഥത്തിലേക്ക് ഇഷ്ടമെന്നിടത്തേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്യക്ത്വാ സര്വവികല്പൌഘാന് വിധൂയാനര്ഥസങ്കടമ് । പൌരുഷേണാത്മനൈവാത്മാ സ്വയമ് ഏവ പ്രസാദ്യതാമ്
എല്ലാ സംശയങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, അനർത്ഥങ്ങളുടെ ബുദ്ധിമുട്ട് അകറ്റി, ആത്മാവിനെ സ്വയം തന്നെ തന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
ഭ്രമന്മനḫപിശാചേ ഽസ്മിന് കല്ലോലജലദാകുലേ । സംസാരരാത്രിതിമിരേ സ്വാത്മൈവാപൂര്ണചന്ദ്രമാഃ
ഈ തിരക്കുള്ള തിരമാലകളും മേഘങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിൽ, മനസ്സ് ഒരു ഭൂതംപോലെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, ഈ സാംസാരിക രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ടതിൽ, നമ്മുടെ ആത്മാവാണ് പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നത്.
അബോധമരണാവര്തേ കല്ലോലാകുലകോടരേ । തൃഷ്ണാകല്ലോലതരലേ സ്വമനശ്ചണ്ഡമാരുതേ
അജ്ഞാനവും മരണവും നിറഞ്ഞ ഈ ചുഴലിക്കുഴിയിൽ, തിരമാലകളാൽ അലറുന്ന ആ ആഴത്തിൽ, തൃശ്യയുടെ കാറ്റ് ശക്തമായി വീശുമ്പോൾ മനസ്സ് അതിൽ ഇളകുന്നു.
മഹാജഡജവാധാരേ സംസാരവിഷമാര്ണവേ । ഇന്ദ്രിയഗ്രാഹഗഹനേ വിവേകḫ പോതകോ മഹാന്
വലിയ മന്ദതയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ, വിഷമുള്ള സാംസാരിക സമുദ്രത്തിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന मगरകളുടെ കാടിനകത്ത്, വിവേകമാണ് വലിയൊരു ചെറിയ തോണിപോലെ രക്ഷയാകുന്നത്.
പൂര്വം യഥാഭിമതപൂജനസുപ്രസന്നോ ദത്ത്വാ വിവേകമ് ഇഹ പാവനദൂതമ് ആത്മാ । ജീവം പദം നയതി നിര്മലമ് ഏകമ് ആദ്യം സത്സങ്ഗശാസ്ത്രപരമാര്ഥപരാവബോധൈഃ
മനസ്സിലേറ്റം ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചപ്പോൾ ആത്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ വിവേകത്തെ വിശുദ്ധ ദൂതനായി നൽകുന്നു. അങ്ങനെ സത്സംഗവും ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരവും കൊണ്ടുള്ള യഥാർത്ഥ ബോധം ലഭിച്ചാൽ, അത് ജീവനെ ഒന്നായ ആദ്യവും നിർമലവുമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
പരിപുഷ്ടവിവേകാനാം വാസനാമലമ് ഉജ്ഝതാമ് । മഹത്താ മഹതാമ് അന്തẖ കാപ്യ് അപൂര്വൈവ ജായതേ
യുക്തിയും വിവേകവും പൂർണ്ണമായി വളർന്നവരും മനസ്സിലെ പഴയ ചിന്തകളെ മുഴുവനായി വിട്ടുകളഞ്ഞവരും ഉള്ളവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ, അതുല്യമായ ഒരു മഹത്വം ഉദയിക്കുന്നു.
ഔദാര്യോദാരമര്യാദാം മതിം ഗാമ്ഭീര്യസുന്ദരീമ് । മഹതാം നാവഗാഹന്തേ ഭുവനാനി ചതുര്ദശ
മഹാന്മാരുടെ മനസ്സിലെ മഹത്വവും, മനസ്സിന്റെ ആഴവും, മനസ്സിന്റെ മനോഹാരിതയും, അവരുടെ ഉദാരതയുടെ അതിരുകളും പതിനാലു ലോകങ്ങളും അളക്കാൻ കഴിയില്ല.
ചിത്തഭ്രാന്തിര് ജഗദ് ഇതി പ്രരൂഢേ പ്രത്യയേ സതാമ് । ബാഹ്യഞ് ചാന്തശ് ചരന്ന് അര്ഥഗ്രഹോ മോഹശ് ച ശാമ്യതി
ലോകം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ജ്ഞാനികൾക്ക് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അകത്തോ പുറത്തോ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, വസ്തുക്കളെ പിടിച്ചുപിടിക്കൽക്കും ഭ്രമത്തിനും അവസാനം വരും.
ദ്വീന്ദുവത് താപജലവത് കേശോണ്ഡുകവദ് അമ്ബരേ । വിസ്ഫുരന്ത്യാം ജഗദ്ഭ്രാന്തൌ വാസനാപ്രത്യയẖ കുതഃ
രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെയോ, മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളച്ചായയെപ്പോലെയോ, ആകാശത്തിലെ ഒരു പന്തിനെപ്പോലെയോ ലോകഭ്രമം തെളിഞ്ഞ് കാണുമ്പോൾ, പഴയ ചിന്തകളിൽ വിശ്വാസം എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
വാസനാപ്രത്യയശമേ ശൂന്യം വ്യോമൈവ ശിഷ്യതേ । സാപ്യ് അവസ്ഥാ മനോ ഽസച് ചേത് തതസ് ത്യാജ്യാ വിവേകിനാ
വാസനകളും അവയുടെ അടയാളങ്ങളും ശാന്തമായാൽ, ആകാശംപോലെയുള്ള ശൂന്യത മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ. പക്ഷേ, അതും മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പമായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, വിവേകമുള്ളവൻ അതും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ത്രയമ് ഏതത് തു യാവസ്ഥാ ത്രയേണാനേന വര്ജിതാ । പശ്യന്തീവാപ്യ് അപശ്യന്തീ സാവസ്ഥാ പരമോദിതാ
ഈ മൂന്നു അവസ്ഥകളും വിട്ടുമാറിയ അവസ്ഥ, കാണുന്നതുപോലെയും കാണാത്തതുപോലെയും തോന്നുന്നു; അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
വിചിത്രരത്നരശ്മ്യോഘ ഇവ നാനാത്മകം ജഗത് । ആഭാസമാത്രം നാമ്ബ്വാത്മ ന ഘനം ന ച പാര്ഥിവമ്
നാനാ രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശകിരണങ്ങൾ പോലെ, ഈ ലോകവും പലവിധം തോന്നുന്നു. എന്നാൽ അതെല്ലാം ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അതിന് ജലം പോലെയും, ദൃഢമായതോ നിലം പോലെയും യാഥാർത്ഥ്യമില്ല.
രൂപാലോകമനോമാത്രം ശൂന്യമ് ഏവ ജഗത് സ്ഥിതമ് । ഖേ വിചിത്രമണിവ്യൂഹകരജാലമ് ഇവോത്ഥിതമ്
ലോകം രൂപം, പ്രകാശം, മനസ്സ് എന്നിങ്ങനെ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; അതൊരു ശൂന്യതയാണ്. ആകാശത്ത് വിചിത്രമായ രത്നങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പൊടിക്കണികൾപോലെ അതു ഉദിക്കുന്നു.
നേഹ സത്യാനി ഭൂതാനി ന ജഗത്താ ന ശൂന്യതാ । ഇദം ബ്രഹ്മാഖ്യരത്നേശപ്രഭാജാലവിജൃമ്ഭിതമ്
ഇവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ യാതൊരു വസ്തുക്കളും ഇല്ല, ലോകവും ഇല്ല, ശൂന്യതയും ഇല്ല; ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മം എന്ന ആ മഹാരത്നത്തിന്റെ പ്രകാശമാണ് പരന്നിരിക്കുന്നത്.
സൃഷ്ടയോ ദൃഷ്ടയോ ബ്രാഹ്മ്യോ നാനാതാമനനാത്മകാഃ । അമൂര്താ ഏവ ഭാസന്തേ കല്പാന്താര്കഗണാഘനാഃ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളും ദർശനങ്ങളും പലവിധവും ഭിന്നഭിന്നമായതുപോലും തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അവക്ക് രൂപമൊന്നുമില്ല; കാലാന്ത്യത്തിലെ സൂര്യപ്രഭകൾ പോലെ അവ വെളിച്ചമായി തിളങ്ങുന്നു.
ഏവം താവദ് ഘനീഭൂതḫ പിണ്ഡഗ്രാഹോ ന വിദ്യതേ । സങ്കല്പിതേ ഽര്ഥേ വ്യോമ്നീവ ശൂന്യതൈവാവഗമ്യതേ
ഇങ്ങനെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉറച്ച രൂപങ്ങളെ പിടികൂടാനാവില്ല; മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പിക്കുന്നതിൽ, ആകാശത്തിൽപോലെ, ശൂന്യത മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അസ്യാമ് അവസ്തുഭൂതായാം കഥം ഭാവനിബന്ധനമ് । ഭവിഷ്യദാകാശതരൌ വിശ്രാന്തẖ കോ വിഹങ്ഗമഃ
ഇങ്ങനെ യാതൊരു വസ്തുതയും ഇല്ലാത്തതിൽ, ചിന്തയ്ക്ക് അടിസ്ഥാനമൊന്നും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? വരാനിരിക്കുന്ന ആകാശവൃക്ഷത്തിൽ വിശ്രമിക്കാൻ പക്ഷി ആരാണ്?
പിണ്ഡത്വം നാസ്തി ഭൂതാനാം ശൂന്യതാ ന ച വിദ്യതേ । ചിത്തമ് അപ്യ് അത ഏവാസ്തം ശേഷം സത് തത്ര വസ് സ്ഥിതിഃ
ജഡങ്ങള്ക്ക് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല; ശൂന്യതയും ഇല്ല. മനസ്സും ഇവിടെ അസ്തമിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്നതെന്തെന്നാൽ, അതാണ് സത്യം, അതിൽ തന്നെയാണ് നീ നിലകൊള്ളുന്നത്.
അനാനാ സമമ് ഏവാസ്തേ നാനാരൂപോ വിബോധവാന് । അന്തരാലീനനാനാര്ഥോ യഥാ കനകപിണ്ഡകഃ
അത് എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയാണ്, വൈവിധ്യമില്ല; എന്നാൽ ബോധം പല രൂപത്തിൽ തോന്നുന്നു. ആ പലതും അകത്തേക്ക് ലയിച്ചിരിക്കുന്നു, പൊന്നിന്റെ ഒരു കട്ടയിൽ പല ആകൃതികൾ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ.
യഥാസ്ഥിതസ്യ സാഹന്ത്വം വിശ്വം ചിത്രം വിലീയതേ । ജ്ഞസ്യാവാച്യമ് അചിത്തം സത്സ്വരൂപമ് അവശിഷ്യതേ
അത് നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ഈ വൈവിധ്യമാർന്ന ലോകം അതിൽ ലയിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്നത് വാക്കുകളിൽ പറയാൻ കഴിയാത്തത്, മനസ്സില്ലാത്തത്, സത്യസ്വരൂപമായത് തന്നെയാണ്.
ക്ലിഷ്യതേ കേവലം ബുദ്ധിര് ഉത്തരാധരദര്ശനൈഃ । സ്തോകയാഭ്യസ്തയാ ബുദ്ധ്യാ സത്യോ ഽര്ഥോ ഹ്യ് അവഗമ്യതേ
ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ധാരണകളാൽ ബുദ്ധി മാത്രം ബുദ്ധിമുട്ടുന്നു. പക്ഷേ, അല്പം വിവേകം അഭ്യസിച്ചാൽ പോലും സത്യമായ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാം.