ജ്ഞേനാമലപദസ്ഥേന ദീപേനേവ ന ചേത്യതേ । തമോ ഹാര്ദം യഥാ ബാഹ്യം രാഗദ്വേഷഭയാദിവത്
കളങ്കമില്ലാത്ത അറിവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ഹൃദയത്തിലെ ഇരുണ്ടത്വം കാണാനാവില്ല; പുറത്തുള്ള വിളക്കു ഉള്ളിലെ ഇരുട്ട് കാണിക്കാത്തതുപോലെയും, രാഗം, ദ്വേഷം, ഭയം മുതലായവയും അങ്ങനെ കാണുന്നില്ല.
രജോരഹിതസര്വാശം സത്ത്വാത് പരമ് ഉപാഗതമ് । അസമ്ഭവത്തമോരൂപം പ്രണമേത് തജ്ജ്ഞഭാസ്കരമ്
രജസ്സില്ലാതെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ട് സത്ത്വത്തെക്കാൾ മുകളിലേക്ക് എത്തി, ഇരുട്ട് കടക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്വഭാവമുള്ള ആ ജ്ഞാനസൂര്യനെ ആദരവോടെ നമസ്കരിക്കണം.
ഭേദപ്രവിലയേ ജാതേ ചിത്തേ ചാദൃശ്യതാം ഗതേ । യാ സ്ഥിതിḫ പ്രാപ്തബോധസ്യ ന വാഗ്ഗോചരമ് ഏതി സാ
ഭേദങ്ങൾ എല്ലാം ലയിച്ച് മനസ്സ് കാണാനാകാത്തതായപ്പോൾ, ഉണർന്നവൻ നേടുന്ന അവസ്ഥ വാക്കുകൾകൊണ്ട് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ദദാത്യ് ഏതന്മയബുദ്ധേര് നിര്വാണം പരമേശ്വരഃ । അഹര്നിശം പരമയാ ചിരം ഭക്ത്യാ പ്രസാദിതഃ
ഇതിൽ മുഴുകിയ മനസ്സിന്, ദൈവം ദീർഘകാലം പകൽരാത്രി പരമഭക്തിയോടെ സന്തോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, മോക്ഷം നൽകുന്നു.
ഈശ്വരẖ കോ മുനിശ്രേഷ്ഠ കഥം ഭക്ത്യാ പ്രസാദ്യതേ । ഏതന് മേ തത്ത്വതോ ബ്രൂഹി സര്വതത്ത്വവിദാം വര
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഈശ്വരൻ ആരാണ്? ഭക്തിയാൽ അവനെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാം? സകലതത്ത്വങ്ങളെ അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ഈശ്വരോ ന മഹാബുദ്ധേ ദൂരേ ന ച സുദുര്ലഭഃ । മഹാബോധമയൈകാത്മാ സ്വാത്മൈവ പരമേശ്വരഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈശ്വരൻ അകലെ അല്ല, അത്രയും പ്രാപിക്കാനാകാത്തവനും അല്ല. മഹാബോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ സ്വയം ആത്മാവാണ് പരമേശ്വരൻ.
തസ്മിന് സര്വം തതസ് സര്വം സ സര്വം സര്വതശ് ച സഃ । സോ ഽന്തസ് സര്വമയോ നിത്യം തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
അവനിൽ എല്ലാം ഉണ്ട്, അവനിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം, അവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും അവൻ ഉണ്ട്. അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ അവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
തസ്മാദ് ഇമാḫ പ്രതീയന്തേ സര്ഗപ്രലയവിക്രിയാഃ । അകാരണം കാരണതോ ഗതയḫ പവനാദ് ഇവ
അതിനാൽ സൃഷ്ടിയും ലയവും മാറ്റങ്ങളും ഇവയുടെ എല്ലാ രൂപങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാം. കാരണം ഇല്ലാത്ത കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഇവയുടെ ഗതികൾ, കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള ചലനങ്ങൾ പോലെ.
അനിശം പൂജയന്ത്യ് ഏനം സര്വാസ് സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । യഥാഭിമതദാനേന സര്വതോ ഭൂതജാതയഃ
സ്ഥാവരങ്ങളായതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ജീവികളും അവനെ നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നു; ഓരോരുത്തരും തങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ, തങ്ങൾക്കാവുന്ന തരത്തിൽ സമർപ്പണം നടത്തുന്നു.
സുബഹൂന്യ് ഏഷ ജന്മാനി യഥാഭിമതയേച്ഛയാ । യദാ സമ്പൂജിതസ് തേന പ്രസാദമ് അധിഗച്ഛതി
അവൻ തൻറെ ഇഷ്ടത്തിനും ആഗ്രഹത്തിനും അനുസരിച്ച് അനേകം ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ആ വ്യക്തി അവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.
പ്രസന്നസ് സന് മഹാദേവസ് സ്വയമ് ആത്മാ മഹേശ്വരഃ । ബോധായ പ്രേരയത്യ് ആശു ദൂതം പൂതം ശുഭേഹിതൈഃ
മഹാദേവൻ, മഹേശ്വരൻ, സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഉത്തമമായ ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾക്കായി, തൻറെ ശുദ്ധമായ ദൂതനെ ഉണർവിന് വേണ്ടി വേഗത്തിൽ അയക്കുന്നു.
ആത്മനാ പരമേശേന കോ ദൂതḫ പ്രേര്യതേ മുനേ । സ ദൂതോ ബോധനം ചാപി കരോതി വദ മേ കഥമ്
പരമാത്മാവായ ഭഗവാൻ ആരെയാണ് ദൂതനായി അയക്കുന്നത്, മഹർഷേ? ആ ദൂതൻ എങ്ങനെയാണ് ഉണർവ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ആത്മസമ്പ്രേരിതോ ദൂതോ വിവേകോ നാമ നാമതഃ । ഹൃദ്ഗുഹായാം സ വരദസ് തിഷ്ഠതീന്ദുര് ഇവാമ്ബരേ
സ്വയം പ്രേരിപ്പിച്ച ദൂതനായ വിവേകം എന്നൊരു ദൈവികശക്തി ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരിക ഗുഹയില് നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശത്ത് തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, അനുഗ്രഹം പകരുന്നതാണ് അവന്.
സ ഏഷ വാസനാത്മാനം ജന്തും ബോധയതി ക്രമാത് । സംസാരസാഗരാത് തസ്മാത് താരയത്യ് അവിവേകിനമ്
ഈ വിവേകം, മനസ്സിലെ വാസനകള് കൊണ്ട് രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജീവിയെ ക്രമാത് ഉണര്ത്തുന്നു. വിവേകമില്ലാത്തവനെ സംസാരസമുദ്രത്തില് നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.
ബോധാത്മൈഷോ ഽന്തരാത്മൈവ പരമḫ പരമേശ്വരഃ । അസ്യൈവ വാചകോ രാമ പ്രണവോ വേദസമ്മതഃ
ബോധമാണ് ഈ ആന്തരാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം; അതാണ് പരമേശ്വരന്. രാമാ, ഇതിന്റെ ശബ്ദരൂപം വേദങ്ങളില് മഹത്വം നേടിയ ഒം എന്ന പ്രണവമാണ്.
ജപഹോമതപോദാനപാഠയജ്ഞക്രിയാക്രമൈഃ । ഏഷ പ്രസാദ്യതേ നിത്യം നരനാഗസുരാസുരൈഃ
ജപം, ഹോമം, തപസ്, ദാനം, പഠനം, യജ്ഞം തുടങ്ങിയ കര്മങ്ങള് വഴി മനുഷ്യരും പാമ്പുകളും ദേവതകളും അസുരന്മാരും ഈ ആത്മാവിനെ എപ്പോഴും പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു.
ദ്യൌര് മൂര്ധാ പൃഥിവീ പാദൌ താരകാ രോമരാജയഃ । ഭൂതാന്യ് അസ്ഥീനി ഹൃദയം വ്യോമാസ്യ പരമേഷ്ഠിനഃ
ആകാശം അതിന്റെ തലയും, ഭൂമി അതിന്റെ കാലുകളും, നക്ഷത്രങ്ങൾ അതിന്റെ രോമങ്ങളും, ഭൂതങ്ങൾ അതിന്റെ അസ്ഥികളും, ഹൃദയം അതിന്റെ അന്തരീക്ഷവും, വായ് പരമേശ്വരന്റെതുമാണ്.
സര്വത്രൈഷ ചിദാത്മത്വാദ് വാതി ജിഘ്രതി പശ്യതി । തേനൈഷ സര്വതോലക്ഷ്യകരകര്ണാക്ഷിപാദഭൃത്
എല്ലിടത്തും ഈ ആത്മാവ് ചൈതന്യസ്വരൂപമായതിനാൽ, അത് ശ്വസിക്കുകയും, ഘ്രാണിക്കുകയും, കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട് അതാണ് എല്ലാ കൈകളും കാലുകളും കണ്ണുകളും ചെവികളും രൂപങ്ങളും ഉള്ളത്.
വിവേകദൂതമ് ഉദ്ബോധ്യ ഹത്വാ ചിത്തപിശാചകമ് । ആത്മനാ പദവീം സ്ഫാരാം ജീവẖ കാമ് അപി നീയതേ
വിവേകത്തിന്റെ ദൂതനെ ഉണർത്തി, മനസ്സെന്ന പിശാചിനെ ജയിച്ച്, ജീവൻ ആത്മാവിന്റെ വഴികാട്ടലിൽ വിശാലമായ പഥത്തിലേക്ക് ഇഷ്ടമെന്നിടത്തേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്യക്ത്വാ സര്വവികല്പൌഘാന് വിധൂയാനര്ഥസങ്കടമ് । പൌരുഷേണാത്മനൈവാത്മാ സ്വയമ് ഏവ പ്രസാദ്യതാമ്
എല്ലാ സംശയങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, അനർത്ഥങ്ങളുടെ ബുദ്ധിമുട്ട് അകറ്റി, ആത്മാവിനെ സ്വയം തന്നെ തന്റെ പരിശ്രമത്തിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
ഭ്രമന്മനḫപിശാചേ ഽസ്മിന് കല്ലോലജലദാകുലേ । സംസാരരാത്രിതിമിരേ സ്വാത്മൈവാപൂര്ണചന്ദ്രമാഃ
ഈ തിരക്കുള്ള തിരമാലകളും മേഘങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിൽ, മനസ്സ് ഒരു ഭൂതംപോലെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, ഈ സാംസാരിക രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ടതിൽ, നമ്മുടെ ആത്മാവാണ് പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നത്.
അബോധമരണാവര്തേ കല്ലോലാകുലകോടരേ । തൃഷ്ണാകല്ലോലതരലേ സ്വമനശ്ചണ്ഡമാരുതേ
അജ്ഞാനവും മരണവും നിറഞ്ഞ ഈ ചുഴലിക്കുഴിയിൽ, തിരമാലകളാൽ അലറുന്ന ആ ആഴത്തിൽ, തൃശ്യയുടെ കാറ്റ് ശക്തമായി വീശുമ്പോൾ മനസ്സ് അതിൽ ഇളകുന്നു.
മഹാജഡജവാധാരേ സംസാരവിഷമാര്ണവേ । ഇന്ദ്രിയഗ്രാഹഗഹനേ വിവേകḫ പോതകോ മഹാന്
വലിയ മന്ദതയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ, വിഷമുള്ള സാംസാരിക സമുദ്രത്തിൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന मगरകളുടെ കാടിനകത്ത്, വിവേകമാണ് വലിയൊരു ചെറിയ തോണിപോലെ രക്ഷയാകുന്നത്.
പൂര്വം യഥാഭിമതപൂജനസുപ്രസന്നോ ദത്ത്വാ വിവേകമ് ഇഹ പാവനദൂതമ് ആത്മാ । ജീവം പദം നയതി നിര്മലമ് ഏകമ് ആദ്യം സത്സങ്ഗശാസ്ത്രപരമാര്ഥപരാവബോധൈഃ
മനസ്സിലേറ്റം ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചപ്പോൾ ആത്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ വിവേകത്തെ വിശുദ്ധ ദൂതനായി നൽകുന്നു. അങ്ങനെ സത്സംഗവും ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരവും കൊണ്ടുള്ള യഥാർത്ഥ ബോധം ലഭിച്ചാൽ, അത് ജീവനെ ഒന്നായ ആദ്യവും നിർമലവുമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
പരിപുഷ്ടവിവേകാനാം വാസനാമലമ് ഉജ്ഝതാമ് । മഹത്താ മഹതാമ് അന്തẖ കാപ്യ് അപൂര്വൈവ ജായതേ
യുക്തിയും വിവേകവും പൂർണ്ണമായി വളർന്നവരും മനസ്സിലെ പഴയ ചിന്തകളെ മുഴുവനായി വിട്ടുകളഞ്ഞവരും ഉള്ളവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ, അതുല്യമായ ഒരു മഹത്വം ഉദയിക്കുന്നു.
ഔദാര്യോദാരമര്യാദാം മതിം ഗാമ്ഭീര്യസുന്ദരീമ് । മഹതാം നാവഗാഹന്തേ ഭുവനാനി ചതുര്ദശ
മഹാന്മാരുടെ മനസ്സിലെ മഹത്വവും, മനസ്സിന്റെ ആഴവും, മനസ്സിന്റെ മനോഹാരിതയും, അവരുടെ ഉദാരതയുടെ അതിരുകളും പതിനാലു ലോകങ്ങളും അളക്കാൻ കഴിയില്ല.
ചിത്തഭ്രാന്തിര് ജഗദ് ഇതി പ്രരൂഢേ പ്രത്യയേ സതാമ് । ബാഹ്യഞ് ചാന്തശ് ചരന്ന് അര്ഥഗ്രഹോ മോഹശ് ച ശാമ്യതി
ലോകം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ജ്ഞാനികൾക്ക് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അകത്തോ പുറത്തോ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, വസ്തുക്കളെ പിടിച്ചുപിടിക്കൽക്കും ഭ്രമത്തിനും അവസാനം വരും.
ദ്വീന്ദുവത് താപജലവത് കേശോണ്ഡുകവദ് അമ്ബരേ । വിസ്ഫുരന്ത്യാം ജഗദ്ഭ്രാന്തൌ വാസനാപ്രത്യയẖ കുതഃ
രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെയോ, മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളച്ചായയെപ്പോലെയോ, ആകാശത്തിലെ ഒരു പന്തിനെപ്പോലെയോ ലോകഭ്രമം തെളിഞ്ഞ് കാണുമ്പോൾ, പഴയ ചിന്തകളിൽ വിശ്വാസം എങ്ങനെയുണ്ടാകാം?
വാസനാപ്രത്യയശമേ ശൂന്യം വ്യോമൈവ ശിഷ്യതേ । സാപ്യ് അവസ്ഥാ മനോ ഽസച് ചേത് തതസ് ത്യാജ്യാ വിവേകിനാ
വാസനകളും അവയുടെ അടയാളങ്ങളും ശാന്തമായാൽ, ആകാശംപോലെയുള്ള ശൂന്യത മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ. പക്ഷേ, അതും മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പമായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, വിവേകമുള്ളവൻ അതും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ത്രയമ് ഏതത് തു യാവസ്ഥാ ത്രയേണാനേന വര്ജിതാ । പശ്യന്തീവാപ്യ് അപശ്യന്തീ സാവസ്ഥാ പരമോദിതാ
ഈ മൂന്നു അവസ്ഥകളും വിട്ടുമാറിയ അവസ്ഥ, കാണുന്നതുപോലെയും കാണാത്തതുപോലെയും തോന്നുന്നു; അതാണ് പരമാവസ്ഥ.