അര്ഥോപാര്ജനരക്ഷാണാം ജാനന്ന് അപി കദര്ഥനാമ് । യẖ കരോതി സ്പൃഹാം മൂഢോ നൃപശുസ് തം ന സംസ്പൃശേത്
സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലെ കഷ്ടതകൾ അറിയുമ്പോഴും, അതിനോട് ഇനിയും ആഗ്രഹം പുലർത്തുന്ന മണ്ടനുമായി ബുദ്ധിമാന്മാർ ഒരിക്കലും കൂട്ടുകൂടരുത്.
മനസോ ബാഹ്യമ് ആരമ്ഭമ് ആന്തരം ച ലുനാതി യഃ । സമം വൈതൃഷ്ണ്യദാത്രേണ തസ്യ ക്ഷേത്രം പ്രകാശതേ
മനസ്സിന്റെ പുറത്തും ഉള്ളിലുമുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ മുഴുവനും മുറിച്ചുകളയുന്നവന്റെ മനസ്സിൽ, ആഗ്രഹരഹിതത്വത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് സമമായി പ്രകാശം പകരുന്നു.
ജഗത്ത്വമ് അജ്ഞസമ്ബുദ്ധം ജ്ഞോ വിദന്ന് അസദ് ഏവ യത് । സതീവ തത്ര സ്ഫുരതി തദ് അനഭ്യാസജൃമ്ഭിതമ്
ലോകം അജ്ഞന്മാർക്കും ബോധമുള്ളവർക്കും സത്യമായിട്ടാണ് തോന്നുന്നത്; പക്ഷേ, അതു അസത്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്ന ജ്ഞാനിക്ക്, വിവേകാഭ്യാസം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, അത് വെറും ഭ്രമമായി മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
സംസാരനിര്വേദവശാദ് ഉപേത്യ സത്സങ്ഗമം ശാസ്ത്രമ് ഉപേത്യ തേന । ശാസ്ത്രാര്ഥഭാവേന നിരസ്യ ഭോഗാന് വൈതൃഷ്ണ്യദാര്ഢ്യാത് പരമാര്ഥമ് ഏതി
സംസാരത്തിൽ നിന്ന് വിരക്തി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, സത്സംഗവും ശാസ്ത്രപഠനവും നേടുകയും, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, ആസ്വാദനങ്ങളെ വൈരാഗ്യബലത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്താൽ, അങ്ങനെ പരമാർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു.
രൂഢേ സംസാരനിര്വേദേ സ്ഥിതേ സാധുസമാഗമേ । ശാസ്ത്രാര്ഥേ ഭാവിതേ ബുദ്ധ്യാ ഭോഗവൈതൃഷ്ണ്യ ആഗതേ
ലോകജീവിതത്തിൽ നിന്ന് നിരാശ ഉറപ്പായപ്പോൾ, സദുപദേശമുള്ളവരുടെ കൂട്ടം ലഭിച്ചപ്പോൾ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സോടെ ആലോചിച്ചപ്പോൾ, ഭോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിരക്തി വന്നപ്പോൾ—
ജാതേ വിഷയവൈരസ്യേ സജ്ജനത്വേ തഥോദിതേ । പ്രകാശേ സമ്മുഖീഭൂതേ ഹൃദയേ കലിതോദയേ
വിഷയങ്ങളിൽ വിരോധം ജനിച്ചപ്പോൾ, സജ്ജനത്വം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, പ്രകാശം നേരിൽ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, ഹൃദയം ജ്ഞാനോദയത്തിന്റെ സ്പർശം അനുഭവിച്ചപ്പോൾ—
ധനാനി നാഭിവാഞ്ഛ്യന്തേ തമാംസീവ വിവേകിനാ । ത്യജ്യന്തേ വിദ്യമാനാനി സംശുഷ്കാമേധ്യപര്ണവത്
ജ്ഞാനികൾക്ക് ധനം ആഗ്രഹമില്ല; ഇരുട്ട് ആഗ്രഹിക്കാത്തതുപോലെ തന്നെ. ഉള്ള ധനം ഉണങ്ങിയ മലിന ഇലകൾപോലെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
നീരാഗപാന്ഥദൃഷ്ട്യൈവ ദൃശ്യന്തേ ദാരബന്ധവഃ । യഥാശക്തി യഥാകാലമ് ഉപചര്യന്ത ഏവ ച
നിരാഗ്രഹിയായ യാത്രക്കാരൻ കാണുന്ന പോലെ ഭാര്യയെയും ബന്ധുക്കളെയും കാണുന്നു; കഴിവും സമയവും അനുസരിച്ച് മാത്രം അവരെ പരിചരിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രിയേഷ്വ് അപി സംലഗ്നാ ഇന്ദ്രിയാര്ഥാḫ പുനḫ പുനഃ । ന ഭോഗാ അനുഭൂയന്തേ നൂനം ശാന്തമനസ്തയാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കൊപ്പം ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും സമ്പർക്കത്തിലേക്ക് വരുമ്പോഴും, മനസ്സ് സമാധാനത്തിലായവനു ആനന്ദങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.
ഏകാന്തേഷു ദിഗന്തേഷു സരസ്സു വിപിനേഷു ച । ഉഷ്യന്തേ പുണ്യദേശേഷു നിജേഷ്വ് ഏവ ഗൃഹേഷു വാ
ഒറ്റയ്ക്കായാലും, ദിശകളുടെ അറ്റത്തായാലും, തടാകങ്ങൾക്കരികെയായാലും, കാടുകളിലായാലും, പുണ്യഭൂമികളിലായാലും, അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം വീട്ടിലായാലും—
സുഹൃത്കേലിവിലാസേഷു സഭോദ്യാനാശനാദിഷു । ശാസ്ത്രതര്കവിവാദേഷു ന തഥാസ്ഥീയതേ സ്ഥിരമ്
സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം കളികളിലും, കൂട്ടായ്മകളിലും, തോട്ടങ്ങളിലും, ഭക്ഷണങ്ങളിലും, ശാസ്ത്രചർച്ചകളിലും തർക്കങ്ങളിലും—even അങ്ങനെ ഉള്ളവയിൽ പോലും—അത്രയധികം ഉറച്ച ആസക്തി ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
ഉപശാന്തേന ദാന്തേന സ്വാത്മാരാമേണ മൌനിനാ । ജ്ഞതൈവാന്വിഷ്യതേ ജ്ഞേന വിജ്ഞാനൈകാന്തവാദിനാ
ശാന്തനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും, ആത്മാവിൽ സന്തോഷിക്കുന്നവനും, മൗനിയായും, ജ്ഞാനിയുമായവനും, ജ്ഞാനത്തിനേയും യഥാർത്ഥ ബോധത്തിനേയും മാത്രം പ്രാധാന്യമുള്ളവനും മാത്രമാണ് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നത്.
ഏവമ് അഭ്യാസവശതḫ പരേ വിശ്രമ്യതേ പദേ । നിമ്നേ ഽമ്ഭസേവ ശാന്തേന സ്വയമ് ഏവ വിവേകിനാ
ഇങ്ങനെ സ്ഥിരമായ അഭ്യാസത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, ഒരാൾ പരമാവസ്ഥയിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; താഴ്ന്ന സ്ഥലത്ത് വെള്ളം സ്വയം ശാന്തമായി കിടക്കുന്നതുപോലെ, വിവേകമുള്ളവനും സ്വാഭാവികമായി സമാധാനമാകുന്നു.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം ശാന്താ ജ്ഞതൈവാര്ഥതയോദിതാ । ന സമ്ഭവതി ഭിന്നോ ഽര്ഥ ഇത്യ് ഏവ പരമം പദമ്
പുറത്തും ഉള്ളിലും ശാന്തമായത്, അറിയപ്പെടുന്നതെന്നു പറയപ്പെടുന്നതും, വേറിട്ട ഒന്നുമില്ലാത്തതും, അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
നാര്ഥോപലബ്ധിര് നോ ശൂന്യമ് അസ്തി ബോധാത്മതാം വിനാ । ഇത്യ് അന്തരനുഭൂതിസ്ഥമ് ആഹുസ് തത് പരമം പദമ്
ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതെ, വസ്തുക്കളുടെ പ്രാപ്തിയുമില്ല, ശൂന്യതയും ഇല്ല; അകത്തുള്ള അനുഭവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതിനെ തന്നെയാണ് പരമാവസ്ഥ എന്നു പറയുന്നു.
അബോധബോധബോധേന ദ്വൈതൈക്യോപശമേ സതി । നിര്വാണമ് ആസിതം ശാന്തമ് ആഹുസ് സ്വം പരമം പദമ്
അജ്ഞാനവും ജ്ഞാനവും ചേർന്നുള്ള അറിവിലൂടെ, ദ്വൈതവും ഏകതയും ശാന്തമാകുമ്പോൾ, സമാധാനമായ നിർവാണം പ്രാപ്യമാണ്; അതാണ് സ്വന്തം പരമാവസ്ഥ എന്നു പറയുന്നു.
സ്വസംവിന്മാത്രവിശ്രാമവതാമ് അമനസാം സതാമ് । ന സ്വദന്തേ ഹി വിഷയാḫ പയാംസി ദൃഷദാമ് ഇവ
സ്വന്തം ബോധത്തില് മാത്രം വിശ്രമിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കള്ക്ക്, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങള്ക്ക് രുചിയില്ല; കല്ലിന് പാല് രുചിയില്ലാത്തതുപോലെ.
നിരോധപദമ് ആപന്നോ നിര്മനാ മൌനമന്ഥരഃ । സ്വഭാവേ സ്ഥിത ഏവാസ്തേ ചിത്രേ കൃത ഇവാത്മവാന്
മനസ്സ് ഇല്ലാതെയും, മൃദുവായ മൗനത്തില് നിലകൊണ്ടും, നിയന്ത്രണത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയവന് അത്ഭുതകരമായ രൂപത്തില് സ്വഭാവത്തില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വാര്ഥമ് അര്ഥരഹിതം മഹദ് ഏവ പരാണുവത് । അശൂന്യമ് ഏവ ശൂന്യാത്മ ഹൃദയം വേദ്യവേദിനഃ
അവന്റെ ഹൃദയം ശൂന്യമായതുപോലും, യാഥാര്ഥ്യത്തില് ശൂന്യമല്ല; അതു മഹത്തായതും, എല്ലാ അര്ത്ഥങ്ങളെയും ഉള്ക്കൊള്ളുന്നതും, ഉദ്ദേശമില്ലാത്തതും, അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും ഉള്ളതുപോലുമാണ്.
അഹന്ത്വംജഗദീഹാദി ദിക്കാലകലനാദി ച । ജ്ഞസ്യ ജ്ഞാനാദി ശൂന്യാദി സ്ഥിതമ് ഏവ ന വിദ്യതേ
അഹംഭാവം, ലോകാസക്തി, ദിശകള്, കാലം, ജ്ഞാനം, ശൂന്യത എന്നിവ എല്ലാം അറിവുള്ളവന് കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും യഥാര്ഥത്തില് അവയ്ക്കു നിലനില്പില്ല.
ജ്ഞേനാമലപദസ്ഥേന ദീപേനേവ ന ചേത്യതേ । തമോ ഹാര്ദം യഥാ ബാഹ്യം രാഗദ്വേഷഭയാദിവത്
കളങ്കമില്ലാത്ത അറിവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് ഹൃദയത്തിലെ ഇരുണ്ടത്വം കാണാനാവില്ല; പുറത്തുള്ള വിളക്കു ഉള്ളിലെ ഇരുട്ട് കാണിക്കാത്തതുപോലെയും, രാഗം, ദ്വേഷം, ഭയം മുതലായവയും അങ്ങനെ കാണുന്നില്ല.
രജോരഹിതസര്വാശം സത്ത്വാത് പരമ് ഉപാഗതമ് । അസമ്ഭവത്തമോരൂപം പ്രണമേത് തജ്ജ്ഞഭാസ്കരമ്
രജസ്സില്ലാതെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ട് സത്ത്വത്തെക്കാൾ മുകളിലേക്ക് എത്തി, ഇരുട്ട് കടക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്വഭാവമുള്ള ആ ജ്ഞാനസൂര്യനെ ആദരവോടെ നമസ്കരിക്കണം.
ഭേദപ്രവിലയേ ജാതേ ചിത്തേ ചാദൃശ്യതാം ഗതേ । യാ സ്ഥിതിḫ പ്രാപ്തബോധസ്യ ന വാഗ്ഗോചരമ് ഏതി സാ
ഭേദങ്ങൾ എല്ലാം ലയിച്ച് മനസ്സ് കാണാനാകാത്തതായപ്പോൾ, ഉണർന്നവൻ നേടുന്ന അവസ്ഥ വാക്കുകൾകൊണ്ട് വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ദദാത്യ് ഏതന്മയബുദ്ധേര് നിര്വാണം പരമേശ്വരഃ । അഹര്നിശം പരമയാ ചിരം ഭക്ത്യാ പ്രസാദിതഃ
ഇതിൽ മുഴുകിയ മനസ്സിന്, ദൈവം ദീർഘകാലം പകൽരാത്രി പരമഭക്തിയോടെ സന്തോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ, മോക്ഷം നൽകുന്നു.
ഈശ്വരẖ കോ മുനിശ്രേഷ്ഠ കഥം ഭക്ത്യാ പ്രസാദ്യതേ । ഏതന് മേ തത്ത്വതോ ബ്രൂഹി സര്വതത്ത്വവിദാം വര
മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, ഈശ്വരൻ ആരാണ്? ഭക്തിയാൽ അവനെ എങ്ങനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാം? സകലതത്ത്വങ്ങളെ അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ഈശ്വരോ ന മഹാബുദ്ധേ ദൂരേ ന ച സുദുര്ലഭഃ । മഹാബോധമയൈകാത്മാ സ്വാത്മൈവ പരമേശ്വരഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈശ്വരൻ അകലെ അല്ല, അത്രയും പ്രാപിക്കാനാകാത്തവനും അല്ല. മഹാബോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ സ്വയം ആത്മാവാണ് പരമേശ്വരൻ.
തസ്മിന് സര്വം തതസ് സര്വം സ സര്വം സര്വതശ് ച സഃ । സോ ഽന്തസ് സര്വമയോ നിത്യം തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
അവനിൽ എല്ലാം ഉണ്ട്, അവനിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം, അവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും അവൻ ഉണ്ട്. അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ അവനോട് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
തസ്മാദ് ഇമാḫ പ്രതീയന്തേ സര്ഗപ്രലയവിക്രിയാഃ । അകാരണം കാരണതോ ഗതയḫ പവനാദ് ഇവ
അതിനാൽ സൃഷ്ടിയും ലയവും മാറ്റങ്ങളും ഇവയുടെ എല്ലാ രൂപങ്ങളും മനസ്സിലാക്കാം. കാരണം ഇല്ലാത്ത കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഇവയുടെ ഗതികൾ, കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള ചലനങ്ങൾ പോലെ.
അനിശം പൂജയന്ത്യ് ഏനം സര്വാസ് സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । യഥാഭിമതദാനേന സര്വതോ ഭൂതജാതയഃ
സ്ഥാവരങ്ങളായതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാ ജീവികളും അവനെ നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നു; ഓരോരുത്തരും തങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ, തങ്ങൾക്കാവുന്ന തരത്തിൽ സമർപ്പണം നടത്തുന്നു.
സുബഹൂന്യ് ഏഷ ജന്മാനി യഥാഭിമതയേച്ഛയാ । യദാ സമ്പൂജിതസ് തേന പ്രസാദമ് അധിഗച്ഛതി
അവൻ തൻറെ ഇഷ്ടത്തിനും ആഗ്രഹത്തിനും അനുസരിച്ച് അനേകം ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ആ വ്യക്തി അവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, അവൻ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.