സ്വഭാവോ ദൃശ്യവൈരസ്യമ് ഏവ തത്ത്വവിദോ ജനാഃ । ദൃശ്യസ്വദനമ് ഏവാഹുര് അതത്ത്വജ്ഞത്വമ് ഉത്തമാഃ
യാഥാർത്ഥ്യം അറിയുന്നവർക്ക് ഈ ലോകത്തിലെ കാഴ്ചകളിൽ ആകർഷണം ഉണ്ടാകാറില്ല; ഈ കാഴ്ചകളിൽ രുചി കാണിക്കുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അറിയാത്തവരാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
അതജ്ജ്ഞസ്യൈവ വിഷയാസ് സ്വദന്തേ ന തു തദ്വിദഃ । ന ഹി പീതാമൃതായാന്തസ് സ്വദതേ കടു കാഞ്ചികമ്
യാഥാർത്ഥ്യം അറിയാത്തവർക്കാണ് വിഷയങ്ങളിൽ രുചി തോന്നുന്നത്; അതറിയുന്നവർക്കോ അതിൽ ആസ്വാദനമില്ല. അമൃതം ഉള്ളിൽ നിറഞ്ഞവൻ കയ്പുള്ള മദ്യം രുചിയില്ലെന്നതുപോലെ.
വിതൃഷ്ണസ്യാത്മനിഷ്ഠത്വാദ് ഏഷണാത്രയമ് ഉജ്ഝതഃ । ജ്ഞസ്യാപ്യ് അനിച്ഛതോ ധ്യാനമ് അര്ഥായാതം പ്രവര്തതേ
ആസക്തികൾ വിട്ട് ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ മൂന്നു തരം ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു; അത്തരം ജ്ഞാനിക്ക് പോലും, ആഗ്രഹം ഇല്ലെങ്കിലും, ധ്യാനം ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനായി മാത്രം ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
ബോധസ് സ്ഫുരതി തൃഷ്ണായാം സൈവ യസ്യ ന വിദ്യതേ । തസ്യ സ്വം രൂപമ് ഉത്സൃജ്യ ക്വാസൌ തിഷ്ഠതി കẖ കഥമ്
ആഗ്രഹം ഉള്ളപ്പോൾ മാത്രം ബോധം തെളിഞ്ഞ് കാണാം; ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്തവനിൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അത് എവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, ആരാണ് അവിടെ, എങ്ങനെ?
ജ്ഞസ്യാനാധാരകോ ഽധ്യേയോ ബോധോ നേയത്തയാ ഭവേത് । അനന്തോ ഽസാവ് അതൃഷ്ണസ്യ നിര്വിഭാഗോദിതസ് സ്വയമ്
അറിയുന്നവന് ഗ്രഹിക്കേണ്ട അറിവിന്റേയ്ക്ക് അടിത്തറയൊന്നുമില്ല; അതു സ്വയം ഉദയിക്കുന്ന, തിരിച്ചറിയേണ്ട ബോധമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ആ അറിവ് ആഗ്രഹമില്ലാത്തവന് അനന്തവും, വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതും, സ്വതന്ത്രമായും നിലനിൽക്കുന്നു.
അനന്തമ് അപതൃഷ്ണസ്യ സ്വയമ് ഏവ പ്രവര്തതേ । ധ്യാനം ഗലിതപക്ഷസ്യ സംസ്ഥാനമ് ഇവ ഭൂഭൃതഃ
ആഗ്രഹമില്ലാത്തവന്റേയ്ക്ക് ആ അനന്തം സ്വയം പ്രവഹിക്കുന്നു; ചിറകുകള് വീണുപോയ പക്ഷിക്ക് ധ്യാനം, പര്വതത്തിന് വിശ്രമം പോലെയാണ്.
ശുദ്ധബോധാത്മനി ജ്ഞത്വാദ് അസമാഹിതതോദിതാ । ലഭ്യതേ ന സമിദ്ധേ ഽഗ്നൌ ബുകപുഷ്പമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
ശുദ്ധമായ ആത്മബോധത്തില് നിന്നു ഉദയിക്കുന്ന അറിവ് ഏകാഗ്രതയില്ലാതെ ലഭിക്കുകയില്ല; അതു കത്തുന്ന അഗ്നിയില് വെച്ചിരിക്കുന്ന പൂവുപോലെ നിലനില്ക്കില്ല.
പരം വിഷയവൈതൃഷ്ണ്യം സമാധാനമ് ഉദാഹൃതമ് । ആഹൃതം യേന തന് നൂനം തസ്മൈ നൃബ്രഹ്മണേ നമഃ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളോടുള്ള പരമമായ വിരക്തിയെയാണ് സമാധി എന്നു വിളിക്കുന്നത്; അതു യഥാര്ത്ഥത്തില് നേടുന്ന അത്യപൂര്വ്വനായ മനുഷ്യനോ മഹാത്മാവിനോ വന്ദനം.
നൂനം വിഷയവൈതൃഷ്ണ്യേ പരിപ്രൌഢിമ് ഉപാഗതേ । ശക്നുവന്തി നിഹന്തും ന ധ്യാനം സേന്ദ്രാസ് സുരാസുരാഃ
ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേര്ന്നാലും, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളില് പൂര്ണമായ വിരക്തി വളര്ന്ന meditatorന്റെ ധ്യാനം തകര്ക്കാന് കഴിയില്ല.
പരം വിഷയവൈതൃഷ്ണ്യം വജ്രധ്യാനം പ്രസാധ്യതാമ് । ഭേദേ വിഗലിതേ ജ്ഞാനാദ് അന്യാനന്ദതൃണേന കിമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളില് പരമവിരക്തി ഉറപ്പുള്ള വജ്രംപോലെയുള്ള ധ്യാനമായി നിലനിര്ത്തണം. ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഭേദം അകന്നാല്, മറ്റെന്ത് ചെറിയ ആനന്ദം കൊണ്ടാണ് പ്രയോജനം?
മൂര്ഖസ്ഥോ വിശ്വശബ്ദാര്ഥോ ന തജ്ജ്ഞവിഷയോ യഥാ । തജ്ജ്ഞസ്ഥോ വിശ്വശബ്ദാര്ഥോ ന മൂര്ഖവിഷയസ് തഥാ
അജ്ഞാനിയുടെ മനസ്സിലുള്ള 'ലോകം' എന്നതിന്റെ അര്ത്ഥം ജ്ഞാനിക്ക് അനുഭവമാകില്ല; അതുപോലെ, ജ്ഞാനിയുടെ മനസ്സിലുള്ള അര്ത്ഥം അജ്ഞാനിക്ക് അറിയില്ല.
തജ്ജ്ഞാജ്ഞയോസ് തയോശ് ചൈവ സ്ഥിതയോര് വിശ്വയോര് യഥാ । യത്രൈകീഭൂയ കചനം തത്ര വിശ്രമ്യതാം ബുധാഃ
ജ്ഞാനിയും അജ്ഞാനിയും, ഇരുവരുടെയും ലോകങ്ങളിലും, എവിടെയായാലും ഏകത്വം അനുഭവപ്പെടുന്നിടത്ത്, ബുദ്ധിമാന്മാര് അവിടെ വിശ്രമിക്കട്ടെ.
ബോധഭൂമിഷു സിദ്ധാനാമ് അര്ഥാനാം വാവിവേകിനാമ് । സത്താസത്തേ ദ്വയൈക്യേ ച നിര്ണീതേ നേഹ കേനചിത്
ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിലയിലിരിക്കുന്ന Siddhan്മാർക്കും, വസ്തുക്കളുടെ അർത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകികൾക്കും, സത്യം അസ്തിത്വം, അതോ അവയുടെ ഏകത്വം, ദ്വയത്വം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനത്തിൽ ഇവിടെ ആരും എത്തുന്നില്ല.
ഉപായ ഏകശ് ശാസ്ത്രാര്ഥോ ദ്വിതീയോ ജ്ഞസമാഗമഃ । ധ്യാനം തൃതീയോ നിര്വാണേ ശ്രേഷ്ഠസ് ത്വ് അത്രോത്തരോത്തരഃ
ആദ്യ മാർഗം ശാസ്ത്രത്തിലെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കലാണ്; രണ്ടാമത്തേത് ജ്ഞാനികൾക്കൊപ്പം സുഖം പങ്കിടലാണ്; മൂന്നാമത്തേത് ധ്യാനമാണ്. ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ ഉത്തമം, അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം മോക്ഷമാണ്.
ജീവാദര്ശോ മിഥോ രൂപം ഗൃഹ്ണാത്യ് ഏഷാം മഹദ് വപുഃ । ജഗത്യ് ഉദേതി സങ്ഘട്ടാദ് അവിശേഷം സമേ ഽസമേ
ജീവന്റെ പ്രതിബിംബം തമ്മിൽ തമ്മിൽ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇവരുടെ ഈ മഹത്തായ രൂപം ലോകത്തിൽ അവരുടെ ഐക്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്, സമത്വത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ.
ജ്ഞാതപൂര്വാപരാശേഷജഗദഷ്ടാപദസ്ഥിതേഃ । ഏകസിദ്ധൌ ദ്വയോസ് സിദ്ധിര് ഭോഗവൈതൃഷ്ണ്യദാ യയോഃ
മുന്പും പിന്നെയും ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ അഷ്ടപദാവസ്ഥകളും അറിയുന്നവർക്കു, ഒന്നിന്റെ സിദ്ധി രണ്ടിന്റെയും സിദ്ധിയാണ്; ആ ഇരുവർക്കും അനുഭവവും വിരക്തിയും ലഭിക്കും.
മതിവാത്യാ ധുതോ വ്യോമ്നി ദഗ്ധോ ജ്ഞാനാഗ്നിനാഖിലഃ । ജഗത്തൂലḫ പരേ ശാന്തേ ന ജാനേ ക്വാശു ഗച്ഛതി
മനസ്സ് ഒറ്റയടിക്ക് ഒഴുകിപ്പോയാൽ, എല്ലാം ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ ആകാശത്തിലെ പഞ്ചസാരപോലെ കത്തിപ്പോകുന്നു. പരമശാന്തിയിൽ, അതെവിടെ ഇങ്ങനെ വേഗത്തിൽ പോകുന്നുവെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല.
ചിത്രാഗ്നിനേവ ബോധേന തേന ജാഡ്യം ന ശാമ്യതി । നിര്മൂലാപി ജഗദ്ഭ്രാന്തിര് യേനാശു ന വിലീയതേ
അദ്ഭുതമായ അഗ്നിപോലുള്ള ബോധം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിനാൽ മന്ദത അകറ്റപ്പെടുന്നില്ല; വേരില്ലാത്ത ലോകഭ്രമം പോലും അതിനാൽ എളുപ്പത്തിൽ അദൃശ്യമായില്ല.
യഥാജ്ഞസ്യ ജഗജ്ജ്ഞപ്തിര് അപജ്ഞാനാത് പ്രദീപ്യതേ । തഥാ ജ്ഞസ്യ പരിജ്ഞാനാത് തദജ്ഞപ്തിḫ പ്രദീപ്യതേ
അജ്ഞാനിക്ക് ലോകത്തെ അറിവ് അവന്റെ അറിവില്ലായ്മകൊണ്ട് ഉണരുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനിക്ക് പൂർണ്ണമായ അറിവ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ അവിടെ അജ്ഞാനം വെളിപ്പെടുന്നു.
തജ്ജ്ഞസ്യ ത്രിജഗജ്ജ്ഞപ്തിശബ്ദാര്ഥരഹിതാ സ്ഥിതാ । യഥാ സ്ഥിഥൈവ ത്രിജഗജ്ജ്ഞപ്തിശ് ചിത്ര ഇവോദിതാ
അത് അറിഞ്ഞവനു മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള അറിവ് വാക്കും അർത്ഥവും ഇല്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള അറിവ് ഒരു ചിത്രമെന്നപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ശൂന്യത്വേനേവ രചിതാ സ്വപ്നത്വേനേവ നിര്മിതാ । ഭാസതേ ഭാമയീവാച്ഛാ ജഗജ്ജ്ഞപ്തിര് ജ്ഞചേതസി
ലോകത്തെ അറിവ് ശൂന്യതയിൽ നിന്നുണ്ടായതുപോലെയും സ്വപ്നത്തിൽ സൃഷ്ടിച്ചതുപോലെയും, മനസ്സിൽ തെളിഞ്ഞു പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു മായാവതിയായി, നിർമ്മലമായും തെളിഞ്ഞതായും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
നൂനം ബോധേ വിരൂഢസ്യ നാഹന്താ ന ജഗത്സ്ഥിതിഃ । ഭാസതേ പരമാഭാസരൂപിണẖ കാപ്യ് അവസ്ഥിതിഃ
ബോധം ഉറപ്പായി വളർന്നാൽ, അഹം എന്നുള്ളതോ ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പോ ഇല്ലാതാകും; പകരം അതിവിശുദ്ധമായ ഒരു പ്രകാശസ്വഭാവമുള്ള അവസ്ഥ മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ബോധാബോധാത്മകം ചിത്തം ഭാതി ശുഷ്കാര്ദ്രകാഷ്ഠവത് । ബോധാദ് ഏകം ജഗദ്ഭാവൈര് ജാഡ്യാന് നാനാത്വമ് ആഗതമ്
ബോധവും അബോധവും ചേർന്ന മനസ്സ് ഉണങ്ങിയതും ഒലിച്ചതുമായ മരച്ചില്ലുപോലെ തോന്നുന്നു; ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, എന്നാൽ ജഡത്വം മൂലം അതിൽ ഭേദഭാവം ഉണ്ടാകുന്നു.
മിഥോ ഽബോധാദ് വിവദതി മൈത്രീം ഭജതി ബോധതഃ । യ ഏവാസ്യാധികോ ഭാഗസ് തന്മയത്വേന തിഷ്ഠതി
അബോധം മൂലം മനസ്സ് സ്വയം തർക്കിക്കുന്നു, ബോധം മൂലം സൗഹൃദം അനുഭവിക്കുന്നു; ഏത് ഭാഗം കൂടുതലാണോ, അതാണ് മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്.
ബുദ്ധസ് സംസ് തത്ത്വമ് ആവേത്തി ജഗതോ ഽഭാവഭാവയോഃ । ജാഗ്രത്സ്വപ്നസുഷുപ്താനാം സ്വഭാവമ് ഇവ തുര്യഗഃ
ബോധം നേടിയവന് ഈ ലോകത്തിന്റെ ഉണരലിന്റെയും ഇല്ലായ്മയുടെയും സാരാംശം അറിയാം, ഉണരൽ, സ്വപ്നം, ഗാഢനിദ്ര എന്നിവയുടെ സ്വഭാവം നാലാം അവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവന് എങ്ങനെ അറിയാമോ അതുപോലെ.
വാസനൈവ മനസ് സേയം സ്വവിചാരേണ നശ്യതി । അവസ്തുത്വാദ് അതോ മോക്ഷേ നാത്മനാശḫ പ്രവര്തതേ
ഈ മനസ്സ് വാസന മാത്രമാണ്; സ്വയം അന്വേഷിച്ചാൽ അതു നശിക്കും. അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതിനാൽ മോക്ഷത്തിൽ ആത്മാവിന് നാശം സംഭവിക്കില്ല.
ധ്യാനദ്രുമാത് സ്വയമ് അനല്പമ് ഉപോഢപാകാത് കാലേന ബോധമ് ഉപയാതവതẖ ക്രമേണ । ഭുക്ത്വാ രസായനഫലം പരബോധമ് ആദ്യമ് ഇത്ഥം മനോഹരിണകോ നിഗഡാദ് വിമുക്തഃ
ധ്യാനമരത്തിന്റെ ഫലം കാലക്രമേണ പാകംവരുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നുള്ള ജ്ഞാനസാരത്തിന്റെ പരമഫലം ആസ്വദിച്ച്, മനസ്സെന്ന മൃഗം ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
പരമാര്ഥഫലേ ജ്ഞാതേ ഭുക്തേ പരിണതിം ഗതേ । ബോധേ ഽഥ സ ഭവത്യ് ആശു പരമാര്ഥോ മനോമൃഗഃ
പരമാർത്ഥഫലം അറിഞ്ഞു, അനുഭവിച്ചു, പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ, മനസ്സെന്ന മൃഗം ഉടൻ ബോധരൂപമായ പരമാർത്ഥമായി മാറുന്നു.
ക്വാപി സാ മൃഗതാ യാതി പ്രക്ഷീണസ്നേഹദീപവത് । പരമാര്ഥദശൈവാസ്തേ തത്രാനന്താവഭാസിനീ
ഒരിടത്ത് ആ മനസ്സ് മൃഗത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കു പോകുന്നു, സ്നേഹത്തിന്റെ എണ്ണം തീർന്ന വിളക്കുപോലെ. അവിടെ പരമാർത്ഥത്തിന്റെ അവസ്ഥ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു, അതു അനന്തമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
ധ്യാനദ്രുമഫലപ്രാപ്തൌ ബോധതാമ് ആഗതം മനഃ । വജ്രസാരാം സ്ഥിതിം ധത്തേ ച്ഛിന്നപക്ഷ ഇവാചലഃ
ധ്യാനമരത്തിന്റെ ഫലം ലഭിച്ചപ്പോൾ മനസ്സ് ബോധത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു; അതു വജ്രംപോലെയുള്ള ഉറപ്പിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ചിറകു മുറിച്ച പക്ഷിയെപ്പോലെ അചഞ്ചലമായി.