ഉപായം കല്പനാത്മാനമ് അനുപായം വിദുര് ബുധാഃ । ദുẖഖദത്വാന് നിമേഷേണ ഭാവാഭാവൈഷണഭ്രമൈഃ
കൽപ്പനയെ ആശ്രയിച്ചുള്ള മാർഗങ്ങൾ ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. കാരണം, അത്തരം മാർഗങ്ങൾ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്കും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ച്, ഉടനടി ദുഃഖം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ജഗദ്ഭ്രമം പരിജ്ഞായ യദ് അവാസനമ് ആസിതമ് । വിരസാശേഷവിഷയം തദ് ധി നിര്വാണമ് ഉച്യതേ
ലോകം ഒരു മായയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ആസ്വാദനമില്ലാതെ അസക്തമായി ഇരിക്കുന്നത് തന്നെ മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു.
ആഖ്യായികാര്ഥപ്രതിഭാനരൂപമ് അചേത്യചിദ്വാരിഭരദ്രവാത്മാ । അവേദ്യവിദ്രൂപമ് അശേഷമ് അച്ഛം പശ്യന് വിനിര്വാമി ജഗത്സ്വരൂപമ്
കഥകളുടെ അർത്ഥം പോലെ, അറിയപ്പെടുന്നതിലും അറിയപ്പെടാത്തതിലും അതീതമായ, ശുദ്ധവും സുതാര്യവുമായ, ഒന്നായ ജഗത്തിന്റെ സത്യസ്വഭാവം ഞാൻ കാണുമ്പോൾ, ഞാൻ മോക്ഷത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ജാത്യന്ധരൂപാനുഭവാനുരൂപം യദ് ആഗമൈര് ബുദ്ധമ് അബോധരൂപമ് । അധസ്പദീകൃത്യ തദ് അന്തര് അസ്മിന് ബോധേ നിപത്യാനുഭവേ ഭവാഭൂഃ
ജന്മാന്ധനായവന്റെ അനുഭവം പോലുള്ള, വെറും ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അറിവ് ഉപേക്ഷിച്ച്, നേരിട്ട് ഉള്ളറിവിലേക്ക് ആഴത്തിൽ വീണാൽ, ജനനം-മരണങ്ങളുടെ ചക്രം അവസാനിക്കുന്നു.
അഹന്താദി ജഗച് ചേദം പരിജ്ഞാനാദ് അസത്യതാമ് । യാതി സാനുഭവേ മോഹാത് സത്യമ് ഏവാന്യഥാധിയാമ്
ഞാനെന്നു തുടങ്ങുന്ന ഈ ലോകം ശരിയായ അറിവ് കൊണ്ടു നോക്കുമ്പോള് അസത്യമായിത്തീരുന്നു. എന്നാല് മനസ്സില് മായയുള്ളവര്ക്ക് ഇതെല്ലാം സത്യമായാണ് തോന്നുന്നത്.
അജ്ഞാനജ്വരമുക്തസ്യ ബോധശീതലിതാത്മനഃ । ഏതദ് ഏവ ഭവേച് ചിഹ്നം യദ് ഭോഗാമ്ബു ന രോചതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ പനി മാറി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ തണുപ്പില് മനസ്സ് ശാന്തനായവന് അനുഭവസുഖങ്ങളുടെ വെള്ളം ഇനിയൊന്നും ആകര്ഷണമില്ലെന്നതാണ് ലക്ഷണം.
അലമ് അന്യൈḫ പരിജ്ഞാനൈര് വാച്യവാചകവിഭ്രമൈഃ । അനഹംവേദനാമാത്രം നിര്വാണം തദ് വിഭാവ്യതാമ്
മറ്റു പലവിധ അറിവുകളും വാക്കുകളും അര്ഥങ്ങളും കൂട്ടിച്ചേര്ന്നുള്ള ആശയക്കുഴപ്പവും മതിയാകട്ടെ; അഹംഭാവമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ അവബോധം, മോക്ഷം എന്നത്, അതാണ് സാക്ഷാല്ക്കരിക്കേണ്ടത്.
അഭിജ്ഞാതാ യഥാ സ്വപ്നേ പദാര്ഥാ രമയന്തി നോ । ന ച സന്തി തഥൈവാസ്മിന് നാഹം ജഗദ് ഇതി ഭ്രമേ
സ്വപ്നത്തില് കണ്ട വസ്തുക്കള് നമ്മെ ആനന്ദിപ്പിക്കാറില്ല, അവ യാഥാര്ത്ഥ്യമായും ഇല്ല. അതുപോലെയാണ് ഈ മായയില് 'ഞാന്' എന്നോ 'ലോകം' എന്നോ ഉള്ള ധാരണകളും യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ല.
യഥാ സ്വഭാവനാദ് യക്ഷസ് തരൌ സസ്വജനം പുരമ് । പശ്യത്യ് അസത്യമ് ഏവൈവം ജീവḫ പശ്യതി സംസൃതിമ്
യക്ഷൻ തന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു ഒരു മരത്തിൽ ആളുകളും നഗരവും കാണുന്നതുപോലെ — അതെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും — അതുപോലെ തന്നെ ഓരോ ജീവനും ഈ ജനനമരണചക്രം യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു കാണുന്നു.
വിഭ്രമാത്മാ യഥാ യക്ഷോ യക്ഷാലോകശ് ച തൌ മിഥഃ । സദ്രൂപൌ സംസ്ഥിതൌ മിഥ്യാ തഥാഹന്ത്വജഗദ്ഭ്രമൌ
യക്ഷനും യക്ഷലോകവും തമ്മിൽ പരസ്പരം യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, അവ രണ്ടും ഭ്രമം മാത്രമാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭ്രമവും ലോകം എന്ന ഭ്രമവും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
അനാവരണതോ ഽരണ്യേ യക്ഷാദ് വിഭ്രമരൂപിണഃ । യഥാ സ്ഫുരന്തി ഭൂതാനി തഥേമാനി ചതുര്ദശ
കാട്ടിൽ യക്ഷൻ ഭ്രമരൂപിയായിട്ടും മറവില്ലാതെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അവനിൽ നിന്ന് വിവിധ ജീവികൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ ഈ പതിനാലു ലോകങ്ങളും ഉദിക്കുന്നു.
ഭ്രമമാത്രമ് അഹം മിഥ്യൈവേതി ബുദ്ധ്യാ വിഭാവയന് । യക്ഷോ ഽയക്ഷത്വമ് ആയാതി ചിത്തം ചാചിത്തതാമ് ഇദമ്
'ഞാൻ' എന്നത് ഭ്രമം മാത്രമാണെന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്നും മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, യക്ഷൻ യക്ഷത്വം വിട്ടു പോകുന്നു; ഈ മനസ്സും മനസ്സില്ലാത്തതാകുന്നു.
നിരസ്തസകലാശങ്കം ത്യാഗഗ്രഹണവര്ജിതമ് । അവിസാരിസമസ്തേച്ഛം ശാന്തമ് ആസ്സ്വ യഥാസ്ഥിതമ്
എല്ലാ സംശയങ്ങളും വിട്ട്, പിടിച്ചുപറ്റലോ ഉപേക്ഷയോ ഒന്നുമില്ലാതെ, ഒരു ആഗ്രഹത്താലും കുലുങ്ങാതെ, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ നീ ഇപ്പോഴുള്ളപോലെ തന്നെ ഇരിക്ക.
അത്യന്താസമ്ഭവദ്ദൃശ്യം ദ്രഷ്ട്രാത്മകമ് ഇദം തതമ് । അഥ വാ നൈവ ദ്രഷ്ട്രാത്മ സവാച്യം കിമ് അവാപ്യതേ
ഈ ലോകം എന്നതെല്ലാം കാണുന്നവന്റെ സ്വഭാവംകൊണ്ടു മാത്രം നിറഞ്ഞതും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അതിന് അങ്ങനെയെന്നു പറയാനാവില്ലാത്തതുമാണ്. അങ്ങനെയാണോ അല്ലയോ എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ有什么 പ്രയോജനം?
വസന്തരസപൂരസ്യ യഥാ വിടപഗുല്മതാ । സ്വരൂപമാത്രഭരതസ് സംവിദസ് സര്ഗതാ തഥാ
വസന്തകാലത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം മരങ്ങളും ചെടികളും നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, ഈ സൃഷ്ടി മുഴുവൻ ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്താൽ മാത്രം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യദ് ഇദം ജഗദാഭാസം ശുദ്ധചിന്മാത്രവേദനമ് । കാത്രൈകതാ ദ്വിതാ കാ വാ നിര്വാണമ് അലമ് ആസ്യതാമ്
ഈ ലോകം വെറും പ്രത്യക്ഷമാണ്, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം മാത്രം അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഇവിടെ ഏകതയോ ദ്വൈതമോ എന്നതിൽ അർത്ഥമില്ല; സമ്പൂർണ്ണമായ ശാന്തി നിലനിൽക്കട്ടെ.
ഭൂയതാം ചിന്മയവ്യോമ്നാ പീയതാം പരമോ രസഃ । സ്ഥീയതാം വിഗതാശങ്കം നിര്വാണാനന്ദനന്ദനേ
നിങ്ങൾ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം ആയി മാറുക, പരമാനന്ദത്തിന്റെ അമൃതം ആസ്വദിക്കുക, സംശയമില്ലാതെ നിർമ്മലാനന്ദത്തിന്റെ തോട്ടത്തിൽ ശാന്തമായി പാർക്കുക.
കിമ് ഏതാസ്വ് അതിശൂന്യാസു സംസാരാരണ്യഭൂമിഷു । മാനവാ വാതഹരിണാ ഭ്രമഥോദ്ഭ്രാന്തബുദ്ധയഃ
ഈ ലോകസമുദ്രത്തിന്റെ ശൂന്യമായ കാടുകളിൽ, മനസ്സു കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന മാൻപോലെ അലയുന്ന മനുഷ്യർ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ ഭ്രമിച്ചു നടക്കുന്നത്?
ജഗത്ത്രയമരീച്യമ്ബുവിപ്രലബ്ധാന്ധബുദ്ധയഃ । മാ ധാവത ഘനവ്യഗ്രമ് ആശയോപഹതാശയാഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും മായാജലത്തിൽ വഞ്ചിതരായി, പ്രതീക്ഷകളാൽ കണ്ണടഞ്ഞ മനസ്സോടെ, നിങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ തന്നെ നിങ്ങളുടെ വഴി തടയുമ്പോൾ, മേഘങ്ങൾപോലെ അശാന്തമായി ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കാൻ വേണ്ട.
രൂപാലോകമനസ്കാരമൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുപായിനഃ । വ്യര്ഥം മാ യൂയമ് ആയൂംഷി നരാẖ ക്ഷപയതൈണകാഃ
രൂപങ്ങൾക്കും ദൃശ്യങ്ങൾക്കും മനസ്സിന്റെ മായാജലത്തിനും പിന്നാലെ ഓടുന്ന നിങ്ങൾ, ദാഹിച്ച മാൻപോലെ വ്യർത്ഥമായി ജീവിതം കളയരുത്.
ജഗദ്ഗന്ധര്വനഗരാഗാരഗര്ധേന നശ്യഥ । സുഖരൂപാണി ദുẖഖാനി ശാസനായൈവ പശ്യഥ
ലോകം എന്ന മായാനഗരിയിലെ ദുര്ഗന്ധത്തില് നിങ്ങള് നശിച്ചുപോകുന്നു; ആനന്ദങ്ങള് ദുഃഖങ്ങളായി മാത്രം, ശാസനയ്ക്കായി, നിങ്ങള് കാണുന്നു.
ജഗത്കേശോണ്ഡുകം ഭ്രാന്ത്യൈ മാ മഹാമ്ബരമധ്യഗമ് । അവലോകയതാഭ്രാന്തേ സ്വരൂപേ പരിണമ്യതാമ്
ലോകം ആകാശത്ത് ഒഴുകുന്ന ഒരു മുടിക്കുരുണ്ടുപോലെയാണ്; ഭ്രമയുള്ളവന് അതിനെ നോക്കാതിരിക്കുക, തന്റെ യഥാര്ഥസ്വഭാവത്തിലേക്ക് പരിവര്ത്തനം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.
മാനവാ വാതലോലോച്ചപത്ത്രപ്രാന്താമ്ബുഭങ്ഗുരാഃ । മാ നവാസു നവാസ്വ് അന്ധഗര്ഭശയ്യാസു ശയ്യതാമ്
മനുഷ്യര് കാറ്റില് ആടുന്ന ഇലയ്ക്ക് അറ്റത്തുള്ള വെള്ളംപോലെ വളരെ ഭംഗുരരാണ്; പുത്തന് ജന്മങ്ങളുടെ ഇരുണ്ട ഗര്ഭത്തില് വീണ്ടും വീണ്ടും വിശ്രമിക്കരുത്.
അവിരാമമ് അനാദ്യന്തം സ്വഭാവേ ശാന്തമ് ആസ്യതാമ് । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യദശാദോഷാദ് അസ്വഭാവാദ് വിരമ്യതാമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, ശാന്തമായ സ്വന്തം സ്വഭാവത്തില് നിലകൊള്ളണം; ദൃക്-ദൃശ്യങ്ങളെന്ന ഭ്രാന്തില് നിന്ന്, യഥാര്ഥസ്വഭാവമല്ലാത്തതില് നിന്ന് പിന്മാറണം.
അജ്ഞാവബുദ്ധസ് സംസാരസ് സാഹം നാസ്തി മനാഗ് അപി । അവിശിഷ്ടം തു യത് സത്യം തസ്യ നാമ ന വിദ്യതേ
അജ്ഞാനികളും ഉണരാതിരിക്കുന്നവരും മാത്രമാണ് ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നതിനു ചെറിയൊരു പേരുപോലും ഇല്ല.
ത്രോടയിത്വാ തു തൃഷ്ണായശ്ശൃങ്ഖലാവലിതം ബലാത് । സംസാരപഞ്ജരം തിഷ്ഠ സര്വസ്യോര്ധ്വേ മൃഗേന്ദ്രവത്
ആസക്തിയുടെ ചങ്ങലകൾ ശക്തിയായി പൊട്ടിച്ചെറിഞ്ഞ്, ഈ ലോകമെന്ന പഞ്ചരത്തിനപ്പുറം, എല്ലാവർക്കും മുകളിൽ ഒരു സിംഹംപോലെ നിലകൊൾക.
ആത്മാത്മീയഗ്രഹഭ്രാന്തിശാന്തിമാത്രം വിമുക്തതാ । യഥാതഥാസ്ഥിതസ്യാപി സാ സ്വസത്തൈവ യോഗിനഃ
എനിക്ക്, എന്റെ എന്ന ഭ്രമം ശമിച്ചപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സമാധാനമേ മോക്ഷം. യോഗിക്ക് എവിടെയായാലും അതാണ് അവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം.
നിര്വാണതാവാസനതാ പരോപശമതാ ജ്ഞതാ । സംസാരാധ്വനി ഖിന്നസ്യ ശീതാ വിശ്രമഭൂമയഃ
ലോകമെന്ന യാത്രയിൽ ക്ഷീണിച്ചവർക്കു മോക്ഷത്തിൽ വിശ്രമിക്കുക, സമാധാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുക, മറ്റുള്ളവരുടെ ശാന്തതയെ അറിയുക — ഇതൊക്കെയാണ് തണലുള്ള വിശ്രമസ്ഥലങ്ങൾ.
തജ്ജ്ഞജ്ഞാതോ ന മൂര്ഖാണാം മൂര്ഖജ്ഞാതോ ന തദ്വിദാമ് । വിദ്യതേ ജഗദര്ഥോ ഽസാവ് അവാച്യോ ഽന്യസ് തയോര് മിഥഃ
അത് ജ്ഞാനികൾക്ക് മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ, മണ്ടന്മാർക്ക് അതറിയാൻ കഴിയില്ല. മണ്ടന്മാർക്ക് അറിയാവുന്നതു ജ്ഞാനികൾക്ക് അറിയില്ല. അതിനാൽ ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥം ഇവരിൽ ആരും പരസ്പരം പറയാൻ കഴിയാത്തതായിരിക്കുന്നു.
വിശ്വതാ ഭ്രാന്തിസംശാന്തൌ സംസ്ഥിതൈവ ന ലഭ്യതേ । മഹാര്ണവാമ്ബുവലിതാ പുത്രികേവ പയോമയീ
ലോകത്തിലെ ഭ്രമയും ആശങ്കയും ശാന്തമായാൽ, അത് നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല—വലിയ സമുദ്രത്തിൽ വെള്ളത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു മകളെപ്പോലെ.