അസ്വഭാവസ്ഥതൈവാസ്യ കാരണം കാരണാത്മകമ് । അസുഷുപ്തസ്ഥതാ സ്വാപേ സ്വപ്നസ്യേവാസതീ ച സാ
സ്വഭാവത്തില് തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നതാണ് കാരണം, അതു തന്നെ കാരണം സ്വഭാവം ഉള്ളതും ആകുന്നു. ഉറക്കത്തില് ആഴം കയറിയുറങ്ങാതെ നിലനില്ക്കുന്നത് സ്വപ്നം പോലെ അസത്യമാണ്.
അസുഷുപ്തസ് സുഷുപ്തസ്ഥസ് സ്വഭാവം ഭാവയന് ഭവ । ജാഗ്രത്യ് അപി ഗതവ്യഗ്രം മാസത്സ്വപ്നമ് ഇമം ശ്രയ
ഹേ ജീവാ, ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തില് ഉണര്ന്നിരിക്കയും, സ്വഭാവത്തെ ചിന്തിക്കയും ചെയ്യുക. ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോഴും മനസ്സു ചിതറാതെ ഈ സ്വപ്നസദൃശമായ അവസ്ഥയില് ആശ്രയം എടുക്കുക.
യജ് ജാഗ്രതി സുഷുപ്തത്വം ബോധാദ് അരസമ് ആസനമ് । തം സ്വഭാവം വിദുസ് തജ്ജ്ഞാ മുക്തിസ് തത്പരിണാമിതാ
ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോള് ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തിന്റെ അവസ്ഥയും, അറിവിന്റെ രുചിയില്ലാത്ത ഇരിപ്പിടവും അനുഭവപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയാണ് സ്വഭാവം. അതറിയുന്നവരാണ് മോക്ഷം അറിയുന്നത്; അതാണ് അതിന്റെ പരിവര്ത്തനം.
അകര്തൃകര്മകരണമ് അദൃശ്യദ്രഷ്ടൃദര്ശനമ് । അരൂപാലോകമനനം സ്ഥിതം ബ്രഹ്മ ജഗത്തയാ
ചെയ്യുന്നവനും കര്മ്മവും ഉപകരണവും ഇല്ലാതെ നടക്കുന്ന പ്രവര്ത്തിയും, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും കാഴ്ചയും ഇല്ലാതെ കാണുന്നതും, രൂപവും പ്രകാശവും ഇല്ലാതെ ചിന്തിക്കുന്നതും—ഇവയൊക്കെയും ലോകമായി നിലകൊള്ളുന്ന ബ്രഹ്മമാണ്.
കാന്തേ കാന്തം പ്രകചതി പൂര്ണേ പൂര്ണം വ്യവസ്ഥിതമ് । ദ്വിത്വൈക്യരഹിതേ ഭാതി ദ്വിത്വൈക്യപരിവര്ജിതമ്
പ്രിയനിൽ പ്രിയൻ തെളിയുന്നു, പൂർണ്ണത്തിൽ പൂർണ്ണം നിലകൊള്ളുന്നു; ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും ഇല്ലാത്തിടത്ത് അതു തെളിയുന്നു, ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും അകറ്റിയതാണ്.
സതി സത്യം സ്ഥിതം ശാന്തം സര്ഗാത്മാത്മാത്മനി സ്വയമ് । ആകാശകോശസദൃശം ശിലാജഠരസന്നിഭമ്
സത്ത്വത്തിൽ സത്യം നിലകൊള്ളുന്നു, ശാന്തവും സ്വയം സൃഷ്ടിയുടെ ആന്തര്യവും ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവവും ആകുന്നു; ആകാശത്തിന്റെ വിശാലതയേപ്പോലെയും കല്ലിന്റെ ഉള്ളഭാഗംപോലെയും അതു കാണപ്പെടുന്നു.
സുരത്നജഠരാകാരം ഘനമ് അപ്യ് അമ്ബരോപമമ് । പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവ ക്ഷുബ്ധമ് അപ്യ് അക്ഷുബ്ധമ് അസച് ച സത്
മൂല്യവത്തായ രത്നത്തിന്റെ ഉള്ളഭാഗംപോലെ ഘനമായിട്ടും, ആകാശംപോലെയാണ്; പ്രതിബിംബം പോലെ അലയുന്നപോലും, അലയാത്തതും, അസതും സതുമായി ഇരുവരുമാണ്.
ഭവിഷ്യന്നവനിര്മാണം ചേതസീവ സ്ഥിതം പുരമ് । ബ്രഹ്മബൃംഹിതഭാരൂപമ് അഭേദീകൃതമാനസമ്
ചിന്തയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, എല്ലായ്പ്പോഴും പുതുതായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു നഗരത്തെപ്പോലെ അതു നിലകൊള്ളുന്നു; ബ്രഹ്മത്തിൽ വ്യാപിച്ച രൂപവും, ഭേദമില്ലാത്ത മനസ്സുമാണ് അതിന്.
യഥാ സങ്കല്പനഗരം സങ്കല്പാന് നൈവ ഭിദ്യതേ । തഥായം ജഗദാഭാസḫ പരമാര്ഥാന് ന ഭിദ്യതേ
എങ്ങനെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച നഗരം അതിലെ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് വേറെയല്ലോ, അതുപോലെ ഈ ലോകം പ്രത്യക്ഷത്തിൽ കാണുന്നെങ്കിലും അതിന്റെ ആധികാരിക സത്യം മുതൽ വേറെയല്ല.
ഹേമപീഠമ് ഇവാനേകഭവിഷ്യത്സന്നിവേശവത് । ലക്ഷ്യമാണമ് അപി സ്ഥാനം ശാന്തമ് അവ്യയമ് ആസ്ഥിതമ്
പലവിധ ഭാവങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സ്വർണ്ണസിംഹാസനം പോലെ, ആ ശാന്തവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമായ സ്ഥലം കാണപ്പെടുന്നെങ്കിലും, അത് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അജസ്രനാശോത്പാദാഢ്യമ് ഏകരൂപമ് അനാമയമ് । അനാശോത്പാദമ് അജരമ് അനേകമ് ഇവ കാന്തിമത്
അവിരതമായ ഉത്പത്തി നാശങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും, ഏകരൂപവും, ദുഃഖരഹിതവും, ജനനമോ നാശമോ ഇല്ലാത്തതും, വൃദ്ധിപോലുമില്ലാത്തതും, അനേകരൂപത്തിൽ തിളങ്ങുന്നതുമായതും.
ബ്രഹ്മൈവ ശാന്തഘനഭാവഗതം വിഭാതി സര്ഗോദയേന വിഗതാസ്തമയോദയേന । വ്യോമൈവ ശൂന്യവിഭവേന ഗലത്സ്വഭാവലാഭം പ്രതി പ്രസഭമ് ഏവ ന തു പ്രബുദ്ധേ
ബ്രഹ്മം എന്നത് സമാധാനത്തിന്റെ നിറമായ നിലയിൽ സൃഷ്ടിയുടെ ഉദയത്തോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു; അതിന് അസ്തമയമോ ഉദയമോ ഇല്ല. ആകാശം പോലെ ശൂന്യമായ മഹത്വത്തോടെ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഉണരാത്തവർക്കു മാത്രം ബലാത് മറയുന്നു; ഉണർന്നവർക്കു അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
ചിത്തവത് കചനം ശാന്തേ യത് തത് തസ്മാന് ന ഭിദ്യതേ । അവ്യാകൃതാമലതയാ ക്വാതസ് സര്ഗാദിസമ്ഭവഃ
മനസ്സിനോട് കണ്ണാടിയുടെ ബന്ധംപോലെ, സമാധാനമുള്ളത് അതിനോട് വേറിട്ടതല്ല. അതു പ്രകടമല്ലാതെ ശുദ്ധമായതായിരിക്കുമ്പോൾ, സൃഷ്ടിയും മറ്റും അതിൽ നിന്നെങ്ങിനെ ഉണ്ടാകാം?
ചിത്തദീപേ ഗതേ യാന്തി ഭ്രാന്തിവദ് ഭാന്തി ഖേ സ്ഥിതേ । രൂപാലോകമനസ്കാരാസ് സംവിദമ്ബുദ്രവോര്മയഃ
മനസ്സിന്റെ പ്രകാശം അപ്രത്യക്ഷമായാൽ, രൂപങ്ങളും വെളിച്ചവും മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളും മായാജാലംപോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവബോധത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ.
നിരസ്തകാരണാപേക്ഷം മരുതസ് സ്പന്ദനം യഥാ । യഥാ വിസരണം ഭാസസ് തഥാ ജഗദ് ഇദം പരേ
കാറ്റിന്റെ ചലനം എങ്ങനെയും ഒരു കാരണത്തിനെ ആശ്രയിക്കാതെ നടക്കുന്നതുപോലെയും, വെളിച്ചം എങ്ങനെയും പടരുന്നതുപോലെയും, ഈ ലോകവും പരമാത്മാവിൽ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ദ്രവത്വമ് ഇവ കീലാലേ ശൂന്യത്വമ് ഇവ ചാമ്ബരേ । സ്പന്ദനം മരുതീവേദം കിമ് അപ്യ് ആത്മമയം പരേ
പാനകത്തിൽ ദ്രാവകത്വം എങ്ങനെയോ, ആകാശത്തിൽ ശൂന്യത്വം എങ്ങനെയോ, കാറ്റിന്റെ ഈ ചലനവും പരമാത്മാവിൽ ആത്മാവിൽനിന്ന് പൂർണ്ണമായുണ്ടായതാണെന്ന് പറയാം.
മഹാചിതി മഹാകാശേ യദ് ഇദം ഭാസതേ ജഗത് । തച് ചിത്ത്വമ് ഏവ കചതി നിര്മലത്വം മണാവ് ഇവ
വലിയ ബോധത്തില്, വിശാലമായ ആകാശത്തില് ഈ ലോകം തെളിഞ്ഞ് കാണുന്നത് അതേ ബോധം തന്നെയാണ്, കറകറ്റു രത്നം പോലെ ശുദ്ധമായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി യഥാ ശൂന്യത്വമ് അമ്ബരേ । യഥാ പ്രസ്പന്ദനം വായൌ മഹാചിതി തഥാ ജഗത്
ജലം പോലെ ദ്രവത്വം, ആകാശം പോലെ ശൂന്യത, വായു പോലെ ചലനം — അങ്ങനെ തന്നെ ഈ ലോകം വലിയ ബോധത്തിനുള്ളിലാണ്.
വേത്തി വായുര് യഥാ സ്പന്ദം തഥാ വേത്തി ജഗച് ചിതിഃ । ന ദ്വൈതൈക്യാദിഭേദാനാം മനാഗ് അപ്യ് അത്ര സമ്ഭവഃ
വായു ചലനം അറിയുന്നപോലെ, ബോധം ഈ ലോകം അറിയുന്നു; ഇവിടെ ഇരട്ടത്വം, ഏകത്വം തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങള്ക്ക് ഒറ്റത്തുള്ളി പോലും സ്ഥാനം ഇല്ല.
അവിവേകവിവേകാഭ്യാം ഭാസുരം ഭങ്ഗുരം ജഗത് । ബോധേ സദ് ഏവാസദ്രൂപമ് അഭാസുരമ് അഭങ്ഗുരമ്
വിവേകവും അവിവേകവും കൊണ്ടു ലോകം തെളിഞ്ഞും ഭംഗുരവുമാണ് തോന്നുന്നത്; പക്ഷേ ഉണർന്ന ബോധത്തില് അത് യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് അസത്യം, തെളിച്ചമില്ലാത്തത്, തകര്ന്നുപോകാത്തതാണു.
ജ്ഞപ്തിമാത്രാദ് ഋതേ ശുദ്ധാദ് ആദിമധ്യാന്തവര്ജിതാത് । നാന്യദ് അസ്തീതി നിര്ണീതം മഹാചിന്മാത്രരൂപിണഃ
ആദിയും നടുവും അവസാനവും ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ബോധം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഇല്ലെന്ന്, ശുദ്ധ ബോധം മാത്രമായവന് ഉറപ്പായി അറിയാം.
തത് കസ്യചിച് ഛിവം ശാന്തം കസ്യചിദ് ബ്രഹ്മ ശാശ്വതമ് । കസ്യചിച് ഛൂന്യതാമാത്രം കസ്യചിജ് ജ്ഞപ്തിമാത്രകമ്
അത് ചിലർക്കു ശാന്തവും മംഗളകരവുമാണ്; ചിലർക്കു ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മവും; മറ്റുചിലർക്കു വെറും ശൂന്യവും; മറ്റൊരുവർക്കു ശുദ്ധബോധം മാത്രവുമാണ്.
തദ് അനന്താത്മ ചിദ്രൂപം ചേത്യതാമ് ഏവ ഭാവയത് । സ്വസംസ്ഥമ് ഏവ ജ്ഞേയത്വമ് അവഗച്ഛതി ചിന്തയാ
അനന്തമായ ആത്മാവായ ബോധം, അറിവിന്റെ വസ്തുവായി ചിലർ ചിന്തിക്കാം; പക്ഷേ ആലോചനയിലൂടെ, അറിവ് സ്വയം തന്നെ ആധാരമെന്നു മനസ്സിലാക്കാം.
നാസ്തി സത്താം വിനാ വായോര് യഥാ സ്പന്ദേഷു കാരണമ് । തഥാ മഹാചിതോ ഽച്ഛായാസ് സര്ഗസംവിത്തിവൃത്തിഷു
എങ്ങിനെ വായുവിന് അതിന്റെ നിലയൊഴികെ ചലനങ്ങൾക്ക് വേറൊരു കാരണം ഇല്ലയോ, അതുപോലെ മഹത്തായ ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ സൃഷ്ടിയും അനുഭവവും സ്വതന്ത്രമായി ഉദിക്കുന്നു.
നിത്യം സത്ത്വമ് അസത്ത്വം വാ ഹേതുര് അന്യാനപേക്ഷണാത് । ഇത്യ് അത്രാര്ഥേ ഽഭവിഷ്യത് സദ് ദ്വിത്വൈകത്വാസ്തിതാവശാത്
സത്വമോ അസത്വമോ എല്ലാം സ്ഥിരമാണോ എന്നതിന്റെ കാരണം മറ്റൊന്നിനെ ആശ്രയിക്കുന്നില്ലാത്തത് കൊണ്ടാണ്. ഈ വിഷയത്തിൽ, ഇരട്ടത്വമോ ഏകത്വമോ എന്ന യാഥാർത്ഥ്യം സത്തിന്റെ ആവശ്യമുണ്ടാകുമ്പോഴാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
കോ ഽത്ര കല്പയിതാ ദ്വിത്വമ് ഏകത്വം വാ മഹാമ്ബരേ । വിഷ്വഗ് വിശ്വമ് അപാരൈകാ പരമാകാശകോശതാ
ഈ വിശാലമായ ആകാശത്തിൽ ഇരട്ടത്വമോ ഏകത്വമോ ആരാണ് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുക? എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ വിശ്വം അതിരില്ലാത്തതും, പരമമായ ആകാശത്തിന്റെ ഒരൊറ്റ ആവരണവുമാണ്.
യഥാ സ്പന്ദാനിലദ്വിത്വശബ്ദ ഏവ ന വാസ്തവഃ । വിശ്വവിശ്വേശ്വരദ്വിത്വം തഥൈവാസന്മയാത്മകമ്
സ്പന്ദനത്തിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും ഇരട്ടത്വം വാക്കിൽ മാത്രമേയുള്ളൂ, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. അതുപോലെ തന്നെ, വിശ്വത്തിന്റെയും അതിന്റെ ഇശ്വരന്റെയും ഇരട്ടത്വം ചിന്തയുടെ സങ്കല്പം മാത്രമാണ്.
സദ് ഏവാസമ്ഭവദ്ദ്വിത്വം മഹാചിന്മാത്രകം തു യത് । വിശ്വാഭാസം തദ് ഏവേദം ന വിശ്വം സന് ന വിശ്വതാ
യഥാർത്ഥ സത്വത്തിൽ ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല; ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം മാത്രമാണ് ഈ വിശ്വമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ലോകമല്ല, ലോകത്വവും ഇല്ല.
ദേശകാലാദിസത്ത്വേന കദാചിദ് ധേമ്നി സത്യതാ । കടകത്വസ്യ ഭിന്നസ്യ വിശ്വസ്യ ന തഥാ പരേ
സ്ഥലം, കാലം എന്നിവയുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ചിലപ്പോൾ പൊന്നിൽ നിന്ന് വേർതിരിഞ്ഞു കാണുന്ന കങ്കണത്തിന്റെ വ്യത്യാസം സത്യമായതായി തോന്നാം; എന്നാൽ ഈ ലോകം അങ്ങനെ വേർതിരിഞ്ഞതല്ല, അതിന്റെ അന്തിമ സത്യം അങ്ങനെയല്ല.
ദ്വിത്വൈക്യാസമ്ഭവേ ചാത്ര കാര്യകാരണതാ കുതഃ । സ്യാച് ചേത് തത് കല്പനാമാത്രമ് ഏവൈതന് നാന്യവസ്തുതാ
ഇവിടെ രണ്ടായ്മയോ ഏകത്വമോ സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ, കാരണം-ഫലം എന്നത് എങ്ങനെയുണ്ടാകും? അതുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, അത് മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ഭാവന മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമായ മറ്റെന്തുമല്ല.