ശാന്താശേഷവിശേഷസ്യ നിരേഷണവിശേഷിണഃ । സത്താമ് അസത്താസദൃശീം ക ആകലയിതും ക്ഷമഃ
എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ശാന്തമായ് വിട്ടുകളഞ്ഞ് അന്വേഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം പോലും ഇല്ലാത്ത ഒരാളിൽ, സത്യം അസത്യത്തെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ആ നിലയെ ആരാണ് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുക?
മാരൈര് ന കിഞ്ചിന് മ്രിയതേ ജീവൈẖ കിഞ്ചിന് ന ജീവതി । ശുദ്ധസംവിന്മയസ്യാസ്യ സമലോകസ്യ ഖസ്യ ച
മരണത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഒന്നും മരിക്കുന്നില്ല, ജീവന്റെ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഒന്നും ജീവിക്കുന്നില്ല; ഈ ലോകവും ആകാശവും എല്ലാം ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണു.
മിഥ്യാ ലോകസ്യ കചതോ ഭ്രാന്തീ മരണജന്മനീ । അസത്യ് അപി ഭ്രാന്തിഭാജി മൃഗതൃഷ്ണാനദീതടേ
ലോകം ഒരു മിഥ്യാ ശങ്കുപുത്രംപോലെയാണ്, ജനനവും മരണവും എന്നിങ്ങനെ ഭ്രമകൾ മാത്രം; യാഥാർത്ഥ്യമില്ലെങ്കിലും, മൃഗതൃശ്യയുടെ തീരത്ത് കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെ, ഇതും ഭ്രമത്തിനിടയിലാണു.
സമ്യക്പരീക്ഷിതം യാവന് ന ഭ്രാന്തിര് ന പരീക്ഷകഃ । ന നാമ ജന്മമരണേ കേവലം ശാന്തമ് അവ്യയമ്
ശരിയായി അന്വേഷിച്ചാൽ, ഭ്രമവും അന്വേഷിക്കുന്നവനും ഇല്ലാതാകും; അപ്പോൾ ജനനമോ മരണമോ എന്നൊന്നുമില്ല, ശാന്തവും അക്ഷയവുമായ അവസ്ഥ മാത്രം ശേഷിക്കും.
ദൃശ്യാദ് യോ വിരതിം യാത ആത്മാരാമശ് ശമം ഗതഃ । സ സന്ന് ഏവാസദാഭാസḫ പരിതീര്ണഭവാര്ണവഃ
ദൃശ്യമായതിൽ നിന്ന് മനസ്സു പിൻവലിച്ചവനും, ആത്മാവിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയവനും, സമാധാനം നേടിയവനും, ഈ ലോകസമുദ്രം കടന്ന്, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനാണെങ്കിലും ഇല്ലാത്തവനായി തോന്നുന്നു.
ദീപനിര്വാണനിര്വാണമ് അസ്തങ്ഗതമനോമതിമ് । ആത്മന്യ് ഏവ ശമം യാതം സന്തമ് ഏവാമലം വിദുഃ
ദീപം അണഞ്ഞുപോകുന്നതും, മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ നിശ്ശേഷം അവസാനിക്കുന്നതും, ആത്മാവിൽ മാത്രം സമാധാനം പ്രാപിക്കുന്നതും, അതാണ് സത്യമായും നിർമലമെന്ന് അറിവുള്ളവർ പറയുന്നു.
ആബുദ്ധ്യാദി ജഗദ് ദൃശ്യം യസ്മൈ ന സ്വദതേ സ്വതഃ । ആകാശസ്യേവ ശാന്തസ്യ തമ് ആഹുര് മുക്തമ് ഉത്തമാഃ
ബുദ്ധിമുതൽ ഈ ലോകം വരെ ഒന്നും സ്വതന്ത്രമായി ആസ്വദിക്കാൻ തോന്നാത്തവനെയാണ്, ആകാശം പോലെ ശാന്തനായവനെന്നു, മോക്ഷം നേടിയവരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ മോചിതനെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
അഹമ് അസ്ത്യ് അവിചാരേണ വിചാരേണാഹമ് അസ്തി നോ । അഭാവാദ് അഹമര്ഥസ്യ ക്വ ജഗത് ക്വ ച സംസൃതിഃ
ചിന്തയില്ലാതെ 'ഞാൻ ഉണ്ടെന്നു' തോന്നുന്നു; ചിന്തയോടെ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം ഇല്ലാതാകും. 'ഞാൻ' എന്നത് ഇല്ലെങ്കിൽ, ലോകവും ജനനമരണചക്രവും എവിടെയാണ്?
സംവിത്സംവേദനാദ് ഏവ ബുദ്ധ്യാദ്യാകാരവത് സ്ഥിതമ് । രൂപാലോകമനോരൂപം ജഗദ് വേത്തി വിദമ്ബരമ്
ബോധവും അവബോധവും കൊണ്ട് തന്നെ, ബുദ്ധി മുതലായ രൂപങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ ലോകം — രൂപങ്ങളും കാഴ്ചകളും മനസ്സിലുള്ള ഭാവങ്ങളും പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ സൃഷ്ടി — എല്ലാം ബോധത്തിന്റെ കളിയാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
സര്വാര്ഥശാന്തമനസസ് സതസ് സര്വാത്മനസ് തവ । സര്വഥാ സര്വദാ സാര്വം സര്വമ് ആചരണം ശിവമ്
നിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനപൂർണ്ണവും, നിന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാകയാൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലായിടത്തും, എല്ലാ രീതിയിലും, നീ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ശുഭമായതും മംഗളകരമായതുമാണ്.
യത് കരോഷി യദ് അശ്നാസി യജ് ജുഹോഷി ദദാസി യത് । യച് ച പശ്യസി ഹംസ്യ് ഏഷി തത് സര്വം ശിവമ് അവ്യയമ്
നീ ചെയ്യുന്നതെന്തും, നീ ഭക്ഷിക്കുന്നതെന്തും, നീ അർപ്പിക്കുന്നതും നൽകുന്നതും, കാണുന്നതും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും അന്വേഷിക്കുന്നതും — ഇതെല്ലാം ശുഭവും അക്ഷയവുമാണ്.
യദ് അഹമ് യത് ത്വമ് ആശാ യദ് യത് ക്രിയാകാലഖാദയഃ । യല് ലോകാലോകഗിരയസ് തച് ചിദ്വ്യോമ ശിവം തതമ്
ഞാൻ എന്നതും, നീ എന്നതും, ആസയും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും സമയങ്ങളും അവയുടെ വിഭജനം, ലോകങ്ങളും ലോകാതീത പ്രദേശങ്ങളും പർവതങ്ങളും — ഇതെല്ലാം ബോധത്തിന്റെ ആകാശം പോലെ ശിവസ്വരൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ് രൂപലോകമനനം യത് കാലത്രിതയം ജഗത് । യജ് ജരാമരണാര്ത്യാദി തന് മഹാചിന്നഭശ് ശിവമ്
എന്തെല്ലാം രൂപങ്ങളോ ലോകങ്ങളോ ചിന്തകളോ, കാലത്തിന്റെ മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളോ, ഈ ലോകമോ, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവയോ ആകട്ടെ, അവയെല്ലാം മഹത്തായ, ശുഭമായ ചൈതന്യാകാശം തന്നെയാണ്.
നിര്വിവിത്സോ നിരാഭാസോ നിരിച്ഛോ നിര്മനാ മുനിഃ । ഭൂത്വാ നിരാത്മാ നിര്വാണസ് തിഷ്ഠ സന്തിഷ്ഠസേ യഥാ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഭാവങ്ങളില്ലാതെ, ആഗ്രഹം ഇല്ലാതെ, മനസ്സില്ലാതെ, ആത്മാഭിമാനമില്ലാതെ, നിർവാണത്തിൽ നിലകൊണ്ട ഒരു മഹാത്മാവായി നീ സ്വാഭാവികമായി നിലകൊൾക.
ഗതേച്ഛാമനനം ശാന്തമ് അനന്തസ്സ്ഥമ് അഭാവനമ് । വ്യവഹാരോ ഽസ്തു തേ മാ വാ സ്പന്ദാസ്പന്ദൈര് യഥാനിലഃ
ആഗ്രഹവും ചിന്തയും അവസാനിച്ച, ശാന്തവും അനന്തവുമായ, ചിന്തയില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ, നീയുടെ പ്രവർത്തനം ഉണ്ടാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലായിരിക്കട്ടെ, ചലനമോ അചലതയോ ഉണ്ടാകട്ടെ, കാറ്റുപോലെ നീ സ്വതന്ത്രനായി ഇരിക്കൂ.
നിര്വാസനാ നിഷ്കലനാ ശാന്താ പുരുഷതാസ്തു തേ । ശാസ്ത്രേണ യന്ത്രവാഹേന വാഹ്യാ ദാരുമയീ യഥാ
വാസനകളില്ലാതെ, വിഭജനം ഇല്ലാതെ, ശാന്തമായ മനസ്സോടെ, നിന്റെ വ്യക്തിത്വം ശാന്തമായിരിക്കട്ടെ; ശാസ്ത്രം കൊണ്ടോ യന്ത്രം കൊണ്ടോ നീങ്ങുന്ന ഒരു മരക്കൊണ്ടുപോലെയായിരിക്കട്ടെ.
ഭൂതാലോകോ ഽസ്തു മാന്തസ് തേ സ ചാസ്നേഹസ്യ ബാഹ്യഗഃ । അനിര്ദേശ്യപരാലോകശ് ചിത്രദീപവദ് ആസ്യതാമ്
പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ ലോകം നിന്റെ പുറത്തു തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; അകത്തൊന്നുമില്ലാത്തവന് അത് പുറത്തുള്ളതുപോലെയിരിക്കും. വിവരണം ചെയ്യാനാവാത്ത മറ്റൊരു ലോകം അത്ഭുതമായ ഒരു വിളക്കുപോലെ ഇരിക്കട്ടെ.
നിര്വാസനസ്യ വിരസസ്യ നിരേഷണസ്യ ശാസ്ത്രാദ് ഋതേ ക ഇവ വിത്ത്വവിനോദഹേതുഃ । ശാസ്ത്രാര്ഥസഞ്ചലനമ് അപ്യ് അലമ് അസ്യ തസ്യ സംവേദനേഷ്വ് അനഭിസന്ധിമ് അതẖ ഖരൂപമ്
ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവനും രുചിയില്ലാത്തവനും അന്വേഷിക്കാത്തവനും ശാസ്ത്രം ഒഴികെ മറ്റൊന്നിലും അറിവോ ആനന്ദമോ തേടുന്നതിന് എന്ത് കാര്യം? ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നതു പോലും അവനു മതിയാകുന്നു, കാരണം അവന്റെ ബോധത്തിൽ മറ്റൊന്നും ലക്ഷ്യമില്ല; അതിനാൽ അതു മിതമായതായിരിക്കും.
സഞ്ജാതകൃത്രിമക്ഷീണസംസൃതിപ്രത്യയḫ പുമാന് । അസങ്കല്പോ ന സങ്കല്പം വേത്തി തേനാസദ് ഏവ സഃ
കൃത്രിമമായും ക്ഷയിച്ചുപോയ സംസാരവിചാരങ്ങൾ അവസാനിച്ചവനും മനസ്സിൽ ആലോചനകളില്ലാത്തവനും ആലോചനകളെ അറിയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലാത്തവനാണ്.
ശ്വാസാന് മ്ലാനിര് ഇവാദര്ശേ കുതോ ഽപ്യ് അഹമ് ഇതി സ്ഥിതാ । വിദ് ധി സാകാരണാ ദൃഷ്ടാ നശ്യത്യ് ആശു ന ലഭ്യതേ
ശ്വാസം മങ്ങുന്ന പോലെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, എവിടെയോ നിന്ന് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉയരുന്നു; അതിന്റെ കാരണം കണ്ടാൽ അതു ഉടൻ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പിന്നെ അതിനെ കണ്ടെത്താനാവില്ല.
യസ്യ ക്ഷീണാവരണതാ ശാന്തസന്ദേഹതോദിതാ । പരമാമൃതപൂര്ണാത്മാ സത്തയൈവ സ രാജതേ
ആവരണം ഒടിഞ്ഞു പോയവനും സംശയങ്ങൾ ശമിച്ചവനും പരമാമൃതം കൊണ്ട് ആത്മാവ് നിറഞ്ഞവനും സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സര്വസന്ദേഹദുẖഖാന്തമിഹികാമാതരിശ്വനാ । ഭാതി ഭാസ്വദ്ധിയാ ദേശസ് തേന പൂര്ണേന്ദുനേവ ഖമ്
എല്ലാ സംശയങ്ങളും ദു:ഖങ്ങളും അവസാനിച്ച സ്ഥലത്ത്, മൂടൽമഞ്ഞ് കാറ്റുകൊണ്ട് അകറ്റപ്പെട്ടതുപോലെ, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ബുദ്ധിയാൽ അതു തെളിഞ്ഞു കാന്തിയോടെ ദൃശ്യമാണ്, പൂർണ്ണചന്ദ്രനാൽ ആകാശം നിറയുന്നതുപോലെ.
വിസംസൃതിര് അസന്ദേഹോ ലബ്ധജ്യോതിര് നിരാവൃതിഃ । ശരദാകാശവിശദോ ജ്ഞേനൈവ ജ്ഞായതേ ബുധഃ
ബന്ധങ്ങൾ വിട്ടു, സംശയമില്ലാതെ, ഉള്ളിൽ പ്രകാശം ലഭിച്ച്, തടസ്സങ്ങളില്ലാതെ, ശരദ്കാല ആകാശം പോലെ തെളിഞ്ഞതായ ഈ അവസ്ഥ ജ്ഞാനികൾക്ക് മാത്രം അറിയാവുന്നതാണ്.
നിസ്സങ്കല്പോ നിരാധാരശ് ശാന്തസ് സ്പര്ശാത് പവിത്രതാമ് । അന്തശ്ശീതല ആധത്തേ ബ്രഹ്മലോകാദ് ഇവാനിലഃ
വികല്പങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ, ശാന്തനായി, സ്പർശം കൊണ്ടു ശുദ്ധിയേറുകയും, ഉള്ളിൽ തണുത്തതായ ശാന്തത പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റുപോലെ.
അസദ്രൂപോപലമ്ഭാനാമ് ഇയം വസ്തുസ്വഭാവതാ । യത് സര്ഗവേദനം സ്വപ്നവന്ധ്യാപുത്രോപലമ്ഭവത്
ഇതാണു വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം: സൃഷ്ടിയുടെ അനുഭവം പോലെയുള്ള അസത്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ബോധം, സ്വപ്നം കാണുന്നതോ, വന്ധ്യയ്ക്കു മകനുണ്ടായെന്നു കരുതുന്നതോ പോലെ ആണ്.
അവിദ്യമാനമ് ഏവേദം ജഗദ് യദ് അനുഭൂയതേ । അസദ്രൂപോപലമ്ഭസ്യ സൈഷാ വസ്തുസ്വഭാവതാ
ഈ ലോകം അനുഭവപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും അതിന് യഥാർത്ഥത്തിൽ അസ്തിത്വമില്ല; അസത്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ബോധം തന്നെയാണ് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം.
അസത്യേഷ്വ് ഏവ സംസാരേഷ്വ് ആസ്താമ് അര്ഥḫ കുതോ ഭവേത് । സ്വര്ഗാപവര്ഗയോശ് ശബ്ദാവ് ഏവ വന്ധ്യാസുതോപമൌ
അസത്യമായ ഈ ജനനമരണചക്രങ്ങളിൽ അർത്ഥമുണ്ടാകട്ടെ—എങ്ങനെയാകും? സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും വന്ധ്യയ്ക്കു മകൻ ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നതുപോലെ വെറും വാക്കുകളാണ്.
ജഗദ് ബ്രഹ്മതയാ സത്യമ് അനിര്മിതമ് അഭാവിതമ് । അനിഷ്ഠിതം ചാന്യഥാ തു നാഹം നാവഗതം ച തത്
ലോകം ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായാൽ മാത്രമേ സത്യമാകൂ: അതിന് neither someone created it, nor anyone imagined it, nor is it established anywhere; അല്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ അതിനെ അറിയുന്നില്ല, അതും അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
ആത്മസ്വഭാവവിശ്രാന്തേര് ഇയം വസ്തുസ്വഭാവതാ । യദ് അഹന്താദിസര്ഗാദിദൃശ്യാദ്യനുപലമ്ഭതാ
ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, സൃഷ്ടിയും അഹങ്കാരവും കാണപ്പെടുന്ന എല്ലാം അനുഭവപ്പെടാത്തതായിരിക്കുക, ഇതാണ് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം.
ക്ഷണാദ് യോജനലക്ഷാന്തം പ്രാപ്തേ ദേശാന്തരം ത്വ് ഇതഃ । ചേതനേ തസ്യ യദ് രൂപം മാര്ഗമധ്യേ നിരഞ്ജനമ്
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഇവിടെ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് യോജന ദൂരെയുള്ള സ്ഥലത്തെത്തുമ്പോൾ, ആ യാത്രയ്ക്കിടയിൽ അവിടെയുള്ള ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർമ്മലവും കറവുമില്ലാത്തതുമാണ്.