ബ്രഹ്മ സര്വപരാണ്വാത്മ യോ യസ്മാദ് അര്ഥതോ ഽണുകഃ । സ സ തത് തദ് ഭവേദ് വസ്തു ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ തിഷ്ഠതി
എല്ലാവിന്റെയും ആത്മാവായ ബ്രഹ്മം, ഏതു വസ്തുവോ അനുവോ അതിൽ നിന്ന് ഉദയമാകുന്നുവോ, അതു അതേ വസ്തുവായോ അനുവായോ മാറുന്നു; ബ്രഹ്മം എപ്പോഴും ബ്രഹ്മമായിരിക്കുന്നു.
ദ്രവ്യമ് ഏവ യഥാ ദ്രവ്യം തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ് തഥാ । സര്വമ് ഏവ തഥാ ബ്രഹ്മ യേന തേന യഥാ തഥാ
ദ്രവ്യം എങ്ങോട്ടായാലും, മുകളിലോ താഴെയോ അങ്ങോട്ടോ ദ്രവ്യമായിരിക്കുന്നു പോലെ, എല്ലാം എവിടെയായാലും എങ്ങനെ ആയാലും ബ്രഹ്മമായിരിക്കുന്നു.
ഹേമത്വമ് ഏവ നാന്യത്വം ഹേമ്നോ രൂപശതേ യഥാ । ശാന്തത്വമ് ഏവ ശാന്തസ്യ സര്ഗാഹന്ത്വഗണേ തഥാ
പല രൂപങ്ങൾക്കിടയിലും പൊന്നിന് പൊന്നായിരിക്കുകപോലെ, സൃഷ്ടിയും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞിടത്തും ശാന്തനായവനിൽ ശാന്തത മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
പാര്ശ്വസ്ഥസ്വപ്നമേഘോര്ജാ യഥാ തവ ന കാശ്ചന । സര്ഗപ്രലയസംരമ്ഭാസ് തഥാ ഖാത്മാന ഏവ മേ
നിന്റെ അടുത്ത് കിടക്കുന്ന സ്വപ്നമേഘത്തിന്റെ ശക്തി നിന്നെ ബാധിക്കാത്തതുപോലെ, സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാകുന്നത് എന്റെ ആകാശസദൃശമായ സ്വഭാവത്തിനുള്ളിലേയാണ്.
പങ്കതാകല്പിതാ വ്യോമ്നോ യാ പുത്രകപതാകിനീ । സാ യഥാ ശാന്തതാമാത്രം ഖമ് ഏവേദം തഥാ ജഗത്
പങ്കിൽ നിർമിച്ച പക്ഷി ആകാശത്തിൽ വെറും ആകാശം മാത്രമാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകവും ശുദ്ധമായ ശാന്തത മാത്രമാണ്.
സങ്കല്പഭ്രമ ഏവാന്തḫ പുഷ്ടീഭൂയ ജഗത് സ്ഥിതമ് । ജലാവനിതലക്ലിന്നബീജം കല്പ ഇവ ദ്രുമഃ
ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത് മനസ്സിലെ ഭ്രമമായ ചിന്തയാൽ മാത്രമാണ്, വെള്ളത്തിലും മണ്ണിലും നനഞ്ഞ വിത്തിൽ നിന്ന് വൃക്ഷം വളരുന്നതുപോലെ.
അനഹന്താത്മനോ ജ്ഞസ്യ സത ഏവ ത്വ് ഇവാസതഃ । ജരത്തൃണലവായന്തേ നനു രാമാണിമാദയഃ
അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്ത ആത്മാവുള്ള ജ്ഞാനിക്ക്, മനസ്സിന്റെ ആണുവൽക്കരണം പോലെയുള്ള ശക്തികൾ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് തണ്ടുപോലെയാണ്, രാമാ, അതിന് വലിയ വിലയില്ല.
ത്രൈലോക്യേ തന് ന പശ്യാമി സദേവാസുരമാനുഷേ । ഏകരോമാംശവിശ്വസ്യ യല് ലോഭായ മഹാത്മനഃ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ലോകങ്ങളിൽ, മഹാത്മാവിനെ ആകർഷിക്കാൻ ഒരു രോമംപോലും വിലയുള്ളത് ഞാൻ എവിടെയും കാണുന്നില്ല.
യഥാതഥാസ്ഥിതസ്യാപി യത്ര തത്ര ഗതസ്യ ച । ദ്വൈതസങ്കല്പസന്ദേഹാ ന സന്ത്യ് അധിഗതാത്മനഃ
ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടിയവന്, എവിടെയായാലും എങ്ങനെയായാലും ഇരിക്കുമ്പോഴും, ഇരട്ടത്വം എന്ന ആശങ്കയോ സംശയമോ ഉണ്ടാകില്ല.
വിശ്വമ് ഏവ നഭോ യസ്യ ശൂന്യം സര്വം മഹാത്മനഃ । കുതẖ കസ്യ കഥം തസ്യ ഭവത്വ് ഇച്ഛാ നിരാത്മനഃ
മഹാത്മാവിന് ഈ ലോകം ആകാശം പോലെ ശൂന്യമാണ്; എല്ലാം ശൂന്യമാണ്. ആത്മാഭിമാനം ഇല്ലാത്തവനിൽ ആഗ്രഹം എങ്ങനെയും ആര്ക്കും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.
ശാന്താശേഷവിശേഷസ്യ നിരേഷണവിശേഷിണഃ । സത്താമ് അസത്താസദൃശീം ക ആകലയിതും ക്ഷമഃ
എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും ശാന്തമായ് വിട്ടുകളഞ്ഞ് അന്വേഷിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം പോലും ഇല്ലാത്ത ഒരാളിൽ, സത്യം അസത്യത്തെപ്പോലെ തോന്നുന്ന ആ നിലയെ ആരാണ് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുക?
മാരൈര് ന കിഞ്ചിന് മ്രിയതേ ജീവൈẖ കിഞ്ചിന് ന ജീവതി । ശുദ്ധസംവിന്മയസ്യാസ്യ സമലോകസ്യ ഖസ്യ ച
മരണത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഒന്നും മരിക്കുന്നില്ല, ജീവന്റെ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു ഒന്നും ജീവിക്കുന്നില്ല; ഈ ലോകവും ആകാശവും എല്ലാം ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണു.
മിഥ്യാ ലോകസ്യ കചതോ ഭ്രാന്തീ മരണജന്മനീ । അസത്യ് അപി ഭ്രാന്തിഭാജി മൃഗതൃഷ്ണാനദീതടേ
ലോകം ഒരു മിഥ്യാ ശങ്കുപുത്രംപോലെയാണ്, ജനനവും മരണവും എന്നിങ്ങനെ ഭ്രമകൾ മാത്രം; യാഥാർത്ഥ്യമില്ലെങ്കിലും, മൃഗതൃശ്യയുടെ തീരത്ത് കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെ, ഇതും ഭ്രമത്തിനിടയിലാണു.
സമ്യക്പരീക്ഷിതം യാവന് ന ഭ്രാന്തിര് ന പരീക്ഷകഃ । ന നാമ ജന്മമരണേ കേവലം ശാന്തമ് അവ്യയമ്
ശരിയായി അന്വേഷിച്ചാൽ, ഭ്രമവും അന്വേഷിക്കുന്നവനും ഇല്ലാതാകും; അപ്പോൾ ജനനമോ മരണമോ എന്നൊന്നുമില്ല, ശാന്തവും അക്ഷയവുമായ അവസ്ഥ മാത്രം ശേഷിക്കും.
ദൃശ്യാദ് യോ വിരതിം യാത ആത്മാരാമശ് ശമം ഗതഃ । സ സന്ന് ഏവാസദാഭാസḫ പരിതീര്ണഭവാര്ണവഃ
ദൃശ്യമായതിൽ നിന്ന് മനസ്സു പിൻവലിച്ചവനും, ആത്മാവിൽ സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയവനും, സമാധാനം നേടിയവനും, ഈ ലോകസമുദ്രം കടന്ന്, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനാണെങ്കിലും ഇല്ലാത്തവനായി തോന്നുന്നു.
ദീപനിര്വാണനിര്വാണമ് അസ്തങ്ഗതമനോമതിമ് । ആത്മന്യ് ഏവ ശമം യാതം സന്തമ് ഏവാമലം വിദുഃ
ദീപം അണഞ്ഞുപോകുന്നതും, മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ നിശ്ശേഷം അവസാനിക്കുന്നതും, ആത്മാവിൽ മാത്രം സമാധാനം പ്രാപിക്കുന്നതും, അതാണ് സത്യമായും നിർമലമെന്ന് അറിവുള്ളവർ പറയുന്നു.
ആബുദ്ധ്യാദി ജഗദ് ദൃശ്യം യസ്മൈ ന സ്വദതേ സ്വതഃ । ആകാശസ്യേവ ശാന്തസ്യ തമ് ആഹുര് മുക്തമ് ഉത്തമാഃ
ബുദ്ധിമുതൽ ഈ ലോകം വരെ ഒന്നും സ്വതന്ത്രമായി ആസ്വദിക്കാൻ തോന്നാത്തവനെയാണ്, ആകാശം പോലെ ശാന്തനായവനെന്നു, മോക്ഷം നേടിയവരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ മോചിതനെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
അഹമ് അസ്ത്യ് അവിചാരേണ വിചാരേണാഹമ് അസ്തി നോ । അഭാവാദ് അഹമര്ഥസ്യ ക്വ ജഗത് ക്വ ച സംസൃതിഃ
ചിന്തയില്ലാതെ 'ഞാൻ ഉണ്ടെന്നു' തോന്നുന്നു; ചിന്തയോടെ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം ഇല്ലാതാകും. 'ഞാൻ' എന്നത് ഇല്ലെങ്കിൽ, ലോകവും ജനനമരണചക്രവും എവിടെയാണ്?
സംവിത്സംവേദനാദ് ഏവ ബുദ്ധ്യാദ്യാകാരവത് സ്ഥിതമ് । രൂപാലോകമനോരൂപം ജഗദ് വേത്തി വിദമ്ബരമ്
ബോധവും അവബോധവും കൊണ്ട് തന്നെ, ബുദ്ധി മുതലായ രൂപങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ ലോകം — രൂപങ്ങളും കാഴ്ചകളും മനസ്സിലുള്ള ഭാവങ്ങളും പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ സൃഷ്ടി — എല്ലാം ബോധത്തിന്റെ കളിയാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
സര്വാര്ഥശാന്തമനസസ് സതസ് സര്വാത്മനസ് തവ । സര്വഥാ സര്വദാ സാര്വം സര്വമ് ആചരണം ശിവമ്
നിന്റെ മനസ്സ് സമാധാനപൂർണ്ണവും, നിന്റെ സാന്നിധ്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാകയാൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലായിടത്തും, എല്ലാ രീതിയിലും, നീ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ശുഭമായതും മംഗളകരമായതുമാണ്.
യത് കരോഷി യദ് അശ്നാസി യജ് ജുഹോഷി ദദാസി യത് । യച് ച പശ്യസി ഹംസ്യ് ഏഷി തത് സര്വം ശിവമ് അവ്യയമ്
നീ ചെയ്യുന്നതെന്തും, നീ ഭക്ഷിക്കുന്നതെന്തും, നീ അർപ്പിക്കുന്നതും നൽകുന്നതും, കാണുന്നതും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും അന്വേഷിക്കുന്നതും — ഇതെല്ലാം ശുഭവും അക്ഷയവുമാണ്.
യദ് അഹമ് യത് ത്വമ് ആശാ യദ് യത് ക്രിയാകാലഖാദയഃ । യല് ലോകാലോകഗിരയസ് തച് ചിദ്വ്യോമ ശിവം തതമ്
ഞാൻ എന്നതും, നീ എന്നതും, ആസയും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും സമയങ്ങളും അവയുടെ വിഭജനം, ലോകങ്ങളും ലോകാതീത പ്രദേശങ്ങളും പർവതങ്ങളും — ഇതെല്ലാം ബോധത്തിന്റെ ആകാശം പോലെ ശിവസ്വരൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യദ് രൂപലോകമനനം യത് കാലത്രിതയം ജഗത് । യജ് ജരാമരണാര്ത്യാദി തന് മഹാചിന്നഭശ് ശിവമ്
എന്തെല്ലാം രൂപങ്ങളോ ലോകങ്ങളോ ചിന്തകളോ, കാലത്തിന്റെ മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളോ, ഈ ലോകമോ, വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവയോ ആകട്ടെ, അവയെല്ലാം മഹത്തായ, ശുഭമായ ചൈതന്യാകാശം തന്നെയാണ്.
നിര്വിവിത്സോ നിരാഭാസോ നിരിച്ഛോ നിര്മനാ മുനിഃ । ഭൂത്വാ നിരാത്മാ നിര്വാണസ് തിഷ്ഠ സന്തിഷ്ഠസേ യഥാ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, ഭാവങ്ങളില്ലാതെ, ആഗ്രഹം ഇല്ലാതെ, മനസ്സില്ലാതെ, ആത്മാഭിമാനമില്ലാതെ, നിർവാണത്തിൽ നിലകൊണ്ട ഒരു മഹാത്മാവായി നീ സ്വാഭാവികമായി നിലകൊൾക.
ഗതേച്ഛാമനനം ശാന്തമ് അനന്തസ്സ്ഥമ് അഭാവനമ് । വ്യവഹാരോ ഽസ്തു തേ മാ വാ സ്പന്ദാസ്പന്ദൈര് യഥാനിലഃ
ആഗ്രഹവും ചിന്തയും അവസാനിച്ച, ശാന്തവും അനന്തവുമായ, ചിന്തയില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ, നീയുടെ പ്രവർത്തനം ഉണ്ടാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലായിരിക്കട്ടെ, ചലനമോ അചലതയോ ഉണ്ടാകട്ടെ, കാറ്റുപോലെ നീ സ്വതന്ത്രനായി ഇരിക്കൂ.
നിര്വാസനാ നിഷ്കലനാ ശാന്താ പുരുഷതാസ്തു തേ । ശാസ്ത്രേണ യന്ത്രവാഹേന വാഹ്യാ ദാരുമയീ യഥാ
വാസനകളില്ലാതെ, വിഭജനം ഇല്ലാതെ, ശാന്തമായ മനസ്സോടെ, നിന്റെ വ്യക്തിത്വം ശാന്തമായിരിക്കട്ടെ; ശാസ്ത്രം കൊണ്ടോ യന്ത്രം കൊണ്ടോ നീങ്ങുന്ന ഒരു മരക്കൊണ്ടുപോലെയായിരിക്കട്ടെ.
ഭൂതാലോകോ ഽസ്തു മാന്തസ് തേ സ ചാസ്നേഹസ്യ ബാഹ്യഗഃ । അനിര്ദേശ്യപരാലോകശ് ചിത്രദീപവദ് ആസ്യതാമ്
പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ ലോകം നിന്റെ പുറത്തു തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; അകത്തൊന്നുമില്ലാത്തവന് അത് പുറത്തുള്ളതുപോലെയിരിക്കും. വിവരണം ചെയ്യാനാവാത്ത മറ്റൊരു ലോകം അത്ഭുതമായ ഒരു വിളക്കുപോലെ ഇരിക്കട്ടെ.
നിര്വാസനസ്യ വിരസസ്യ നിരേഷണസ്യ ശാസ്ത്രാദ് ഋതേ ക ഇവ വിത്ത്വവിനോദഹേതുഃ । ശാസ്ത്രാര്ഥസഞ്ചലനമ് അപ്യ് അലമ് അസ്യ തസ്യ സംവേദനേഷ്വ് അനഭിസന്ധിമ് അതẖ ഖരൂപമ്
ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവനും രുചിയില്ലാത്തവനും അന്വേഷിക്കാത്തവനും ശാസ്ത്രം ഒഴികെ മറ്റൊന്നിലും അറിവോ ആനന്ദമോ തേടുന്നതിന് എന്ത് കാര്യം? ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുന്നതു പോലും അവനു മതിയാകുന്നു, കാരണം അവന്റെ ബോധത്തിൽ മറ്റൊന്നും ലക്ഷ്യമില്ല; അതിനാൽ അതു മിതമായതായിരിക്കും.
സഞ്ജാതകൃത്രിമക്ഷീണസംസൃതിപ്രത്യയḫ പുമാന് । അസങ്കല്പോ ന സങ്കല്പം വേത്തി തേനാസദ് ഏവ സഃ
കൃത്രിമമായും ക്ഷയിച്ചുപോയ സംസാരവിചാരങ്ങൾ അവസാനിച്ചവനും മനസ്സിൽ ആലോചനകളില്ലാത്തവനും ആലോചനകളെ അറിയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലാത്തവനാണ്.
ശ്വാസാന് മ്ലാനിര് ഇവാദര്ശേ കുതോ ഽപ്യ് അഹമ് ഇതി സ്ഥിതാ । വിദ് ധി സാകാരണാ ദൃഷ്ടാ നശ്യത്യ് ആശു ന ലഭ്യതേ
ശ്വാസം മങ്ങുന്ന പോലെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ, എവിടെയോ നിന്ന് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉയരുന്നു; അതിന്റെ കാരണം കണ്ടാൽ അതു ഉടൻ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പിന്നെ അതിനെ കണ്ടെത്താനാവില്ല.