സങ്കല്പാകാശരൂപത്വാത് സര്വാര്ഥാനുഭവസ്ഥിതേഃ । തനുസങ്കല്പമോഹാനാം സത്യാശ് ശാപവരോക്തയഃ
എല്ലാവിധ അനുഭവങ്ങളും ചിന്തയുടെ ആകാശംപോലെയുള്ള സ്വഭാവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് സൂക്ഷ്മമായ ചിന്തകളാൽ മോഹിതരായവർക്കുള്ള ശാപവും അനുഗ്രഹവും യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമാണ്.
ന ജ്ഞാനവാദിതാ സത്യാ ന ച ബാഹ്യാര്ഥവാദിതാ । യഥാവേദനമ് ഏതാനി വേദനാനി ഫലന്തി വഃ
ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാദവും പുറംവസ്തുക്കളുടെ വാദവും സത്യമല്ല. നിങ്ങൾ എങ്ങനെ അനുഭവിക്കുന്നു, അതുപോലെയാണ് ആ അനുഭവങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കു ഫലം നൽകുന്നത്.
ചിതി ചിത്ത്വം യദ് അസ്ത്യ് അന്തര് ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ ഭാതി തത് । ഭേദോ ദ്രവത്വപയസോര് ഇവ നാത്രോപപദ്യതേ
അന്തരംഗത്ത് മനസ്സായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ചൈതന്യം ലോകമായി തിളങ്ങുന്നു. വെള്ളത്തിന്റെയും അതിന്റെ ദ്രവത്വത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം പോലുള്ള വേർതിരിവ് ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
കാലോ ജഗന്തി ഭുവനാന്യ് അഹമ് അക്ഷവര്ഗസ് ത്വ് ഏതാനി തത്ര ച തഥേതി ച സര്വമ് ഏകമ് । ചിദ്വ്യോമ ശാന്തമ് അജമ് അവ്യയമ് ഈശ്വരാത്മ രാഗാദയẖ ഖലു ന കേചന സമ്ഭവന്തി
കാലം, ലോകങ്ങൾ, ഭുവനങ്ങൾ, ഞാനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടവും, 'ഇങ്ങനെ തന്നെയാണു' എന്ന ധാരണയും—ഇവയെല്ലാം ഒറ്റതാണു. ശാന്തവും ജനനമില്ലാത്തതും നശിക്കാത്തതുമായ ചൈതന്യാകാശം, അതാണ് ഭഗവാന്റെ ആത്മാവ്; അതിൽ രാഗാദികൾക്ക് ജനനം ഉണ്ടാകാറില്ല.
ചിത് പശ്യതി ജഗന് മിഥ്യാ സ്വവേദനവിബോധിതാ । വ്യോമ്നി മായാഞ്ജനാസിക്താ ദൃഗ് ഇവാചലനര്തനമ്
സ്വന്തം ബോധംകൊണ്ടു ഉണരുന്ന ചൈതന്യം ലോകത്തെ അസത്യമായെന്നു കാണുന്നു. മായാമരുന്ന് കണ്ണിൽ പുരട്ടിയതുപോലെ, ആകാശത്ത് പർവതനൃത്തം കാണുന്ന കണ്ണുപോലെയാണ് അതിന്റെ ദർശനം.
ബ്രഹ്മസര്ഗശ് ചിത്തസര്ഗോ ദ്വാവ് ഏതൌ സദൃശൌ മതൌ । പരമാര്ഥസ്വരൂപത്വാദ് അക്ഷുബ്ധത്വാത് സദൈവ ച
ബ്രഹ്മയുടെ സൃഷ്ടിയും മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയും രണ്ടും ഒരുപോലെയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അവയുടെ പരമാർത്ഥസ്വഭാവവും ശാശ്വതമായ ശാന്തതയും കാരണം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ജ്ഞാനരൂപതയാബാഹ്യം ബാഹ്യം ചാനുഭവാത് തഥാ । സത്യരൂപമ് അതസ് സത്യാം വിദ്ധി ബാഹ്യാര്ഥരൂപതാമ്
അറിയുവാനുള്ളത് സ്വരൂപത്തില് പുറത്തല്ല, എന്നാല് പുറത്തുള്ളതെന്നു നമ്മള് അനുഭവിക്കുന്നു. അതിനാല്, സത്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ബാഹ്യാര്ഥവാദവിജ്ഞാനവാദയോര് ഐക്യമ് ഏവ നഃ । വേദനൈകാത്മരൂപത്വാത് സര്വദാ സദസത്സ്ഥിതേഃ
പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള വാദവും അറിവിന്റെ വാദവും നമ്മുക്ക് ഒന്നു തന്നെയാണ്, കാരണം യാഥാര്ഥ്യമോ അസത്യമായതോ ആയ എല്ലാ അനുഭവവും ഒരേ ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ്.
അക്ഷുബ്ധാ ഖാനിലാലോകജലഭൂശാന്തിശാലിനീ । തതാ ശൂന്യാ മഹാരമ്ഭാ ബ്രഹ്മസത്തൈവ സര്വതഃ
അചഞ്ചലമായ, ആകാശത്തിലും വായുവിലും പ്രകാശത്തിലും വെള്ളത്തിലും ഭൂമിയിലും സമാധാനമുള്ളതും, വിശാലവും ശൂന്യവുമാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്ത, അതാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
തസ്മിന് സര്വം തതസ് സര്വം തത് സര്വം സര്വതശ് ച തത് । തച് ച സര്വമയം നിത്യം തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
അതില് എല്ലാം ഉണ്ട്; അതില് നിന്നാണ് എല്ലാം; അതാണ് എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും അതാണ്; അതാണ് എല്ലാം നിറഞ്ഞത് എന്നും. ആ സകലാത്മാവിന് നമസ്കാരം.
ചിന്മയത്വാദ് യദാ ചേത്യമ് ഏതി ദ്രഷ്ടൃചിതൈകതാമ് । തദാ ദൃശ്യാങ്ഗയൈവൈതച് ചേത്യതേ നാന്യയാ ചിതാ
ചൈതന്യസ്വഭാവം കൊണ്ടു, അറിയപ്പെടുന്ന വസ്തു ദർശകന്റെ മനസ്സുമായി ഒന്നാകുമ്പോൾ, അത് അറിയപ്പെടുന്നത് ആ ദൃശ്യത്തിന്റെ ഭാഗം കൊണ്ടു മാത്രമാണ്, വേറേതെങ്കിലും മനസ്സുകൊണ്ടല്ല.
യദാ ചിന്മാത്രമ് ഏവേയം ദ്രഷ്ടൃദര്ശനദൃശ്യദൃക് । തദാനുഭവനം തത്ര സര്വസ്യ ഫലിതം സ്ഥിതമ്
ഇവിടെ ദർശകൻ, ദർശനം, ദൃശ്യവസ്തു — എല്ലാം ശുദ്ധചൈതന്യമായിരിക്കുന്നു എന്ന് വരുമ്പോൾ, അപ്പോൾ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും അതിൽ പൂർണ്ണമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യേ ന യദ്യ് ഏകമ് അഭവിഷ്യച് ചിദാത്മകേ । തദ് ദൃശ്യാസ്വാദമ് അജ്ഞാസ്യന് ന ദ്രഷ്ടേക്ഷോര് ഇവോപലഃ
ദർശകൻക്കും ദൃശ്യത്തിനും ചൈതന്യത്തിൽ ഒന്നായില്ലെങ്കിൽ, ദൃശ്യത്തിന്റെ രുചി അറിയാൻ കഴിയില്ല; കല്ലിന് കണ്ണുണ്ടെങ്കിലും ദൃശ്യങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയാത്തതുപോലെയാണ് അത്.
ചിന്മയത്വാച് ചിതൌ ചേത്യം ജലമ് അപ്സ്വ് ഇവ മജ്ജതി । തേനാനുഭൂതിര് ഭവതി നാന്യഥാ കാഷ്ഠയോര് ഇവ
ചൈതന്യസ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്ന വസ്തു മനസ്സിൽ വെള്ളം വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ ലയിക്കുന്നത്. അതിനാലാണ് അനുഭവം ഉണ്ടാകുന്നത്; ഇല്ലെങ്കിൽ, രണ്ട് മരക്കഷ്ണങ്ങൾ പോലെ വേർതിരിഞ്ഞിരിക്കും.
സജാതീയൈകതാഭാവാദ് യഥാ കാഷ്ഠം ന ചേതതി । ദാരു തദ്വദ് അപി ദ്രഷ്ടാ ദൃശ്യം നാജ്ഞാസ്യദ് ആജഡമ്
ഏകമായ സ്വഭാവം കൊണ്ടു മരച്ചില്ലെങ്ങിലും അതിന് ബോധമില്ലാത്തതുപോലെ, ദൃശ്യവും ജഡമായിരിക്കുമ്പോൾ ദർശകനും അതിനെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
യാദൃക്സത്താനി കാഷ്ഠാനി താദൃഗ്രൂപം സ്വചേതനമ് । ജാനന്തി നേതരത് തസ്മാദ് ദൃശ്യചിദ്ദൃശ്യചേതനമ്
മരച്ചില്ല് അതിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമേ അറിയൂ, മറ്റൊന്നിനെ അറിയില്ല; അതുപോലെ, ദൃശ്യത്തിന്റെ ചൈതന്യം ദൃശ്യത്തെ മാത്രം അറിയുന്നു.
മഹാചിദാത്മതൈവാസ്തി ജലാനിലധരാശ്മനാമ് । നൈതേഷു സ്പന്ദബുദ്ധ്യാദി പ്രാണജീവാദ്യഭാവതഃ
വെള്ളം, വായു, ഭൂമി, കല്ല് എന്നിവയിൽ മഹാചൈതന്യത്തിന്റെ സാരമേ ഉള്ളൂ; അവയിൽ പ്രാണനും ബുദ്ധിയും ജീവനും ഇല്ലാത്തതിനാൽ ചലനമോ ബോധമോ ജീവശക്തിയോ ഇല്ല.
പ്രാണബുദ്ധ്യാദയസ് സത്താം ഭാവനാവശതോ ഗതാഃ । ഭാവനാ ചിച്ചമത്കാരസ് സ യഥേച്ഛമ് ഉദേതി ച
പ്രാണനും ബുദ്ധിയും തുടങ്ങിയവ ഭാവനയുടെ ശക്തിയാൽ സത്തയിലേക്കുയരുന്നു; ഭാവന എന്നത് ചൈതന്യത്തിന്റെ അത്ഭുതമാണ്, അതു മനസ്സിനിഷ്ടം പോലെ ഉദയിക്കുന്നു.
ജഗത്തയാ ശാന്തതയാ ബ്രഹ്മസത്താവതിഷ്ഠതേ । പുംസ്തയാഗതയേവാത്മാ രേതോവടകണീകയോഃ
ലോകം അതിന്റെ ശാന്തതയിലൂടെ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്തയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ ആത്മാവ് വിത്തിലും അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്തിലും നിലനിൽക്കുന്നതു പോലെ.
സര്വാങ്ഗാണുമയം വീര്യം യോ യസ്മാദ് അങ്ഗതോ ഽണുകഃ । സ സ തത് തദ് ഭവത്യ് അങ്ഗം വീര്യം ച സ്വാത്മനി സ്ഥിതമ്
എല്ലാ അവയവങ്ങളുടെയും അനുക്കളുടെയും സംയുക്തമായ വീര്യം ഏത് അവയവത്തിൽ നിന്നോ അനുവിൽ നിന്നോ ഉദയമാകുന്നുവോ, അതു അതേ അവയവമായോ അനുവായോ മാറുന്നു; ആ വീര്യം സ്വത്തിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മ സര്വപരാണ്വാത്മ യോ യസ്മാദ് അര്ഥതോ ഽണുകഃ । സ സ തത് തദ് ഭവേദ് വസ്തു ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ തിഷ്ഠതി
എല്ലാവിന്റെയും ആത്മാവായ ബ്രഹ്മം, ഏതു വസ്തുവോ അനുവോ അതിൽ നിന്ന് ഉദയമാകുന്നുവോ, അതു അതേ വസ്തുവായോ അനുവായോ മാറുന്നു; ബ്രഹ്മം എപ്പോഴും ബ്രഹ്മമായിരിക്കുന്നു.
ദ്രവ്യമ് ഏവ യഥാ ദ്രവ്യം തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ് തഥാ । സര്വമ് ഏവ തഥാ ബ്രഹ്മ യേന തേന യഥാ തഥാ
ദ്രവ്യം എങ്ങോട്ടായാലും, മുകളിലോ താഴെയോ അങ്ങോട്ടോ ദ്രവ്യമായിരിക്കുന്നു പോലെ, എല്ലാം എവിടെയായാലും എങ്ങനെ ആയാലും ബ്രഹ്മമായിരിക്കുന്നു.
ഹേമത്വമ് ഏവ നാന്യത്വം ഹേമ്നോ രൂപശതേ യഥാ । ശാന്തത്വമ് ഏവ ശാന്തസ്യ സര്ഗാഹന്ത്വഗണേ തഥാ
പല രൂപങ്ങൾക്കിടയിലും പൊന്നിന് പൊന്നായിരിക്കുകപോലെ, സൃഷ്ടിയും അഹങ്കാരവും നിറഞ്ഞിടത്തും ശാന്തനായവനിൽ ശാന്തത മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
പാര്ശ്വസ്ഥസ്വപ്നമേഘോര്ജാ യഥാ തവ ന കാശ്ചന । സര്ഗപ്രലയസംരമ്ഭാസ് തഥാ ഖാത്മാന ഏവ മേ
നിന്റെ അടുത്ത് കിടക്കുന്ന സ്വപ്നമേഘത്തിന്റെ ശക്തി നിന്നെ ബാധിക്കാത്തതുപോലെ, സൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാകുന്നത് എന്റെ ആകാശസദൃശമായ സ്വഭാവത്തിനുള്ളിലേയാണ്.
പങ്കതാകല്പിതാ വ്യോമ്നോ യാ പുത്രകപതാകിനീ । സാ യഥാ ശാന്തതാമാത്രം ഖമ് ഏവേദം തഥാ ജഗത്
പങ്കിൽ നിർമിച്ച പക്ഷി ആകാശത്തിൽ വെറും ആകാശം മാത്രമാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകവും ശുദ്ധമായ ശാന്തത മാത്രമാണ്.
സങ്കല്പഭ്രമ ഏവാന്തḫ പുഷ്ടീഭൂയ ജഗത് സ്ഥിതമ് । ജലാവനിതലക്ലിന്നബീജം കല്പ ഇവ ദ്രുമഃ
ലോകം നിലനിൽക്കുന്നത് മനസ്സിലെ ഭ്രമമായ ചിന്തയാൽ മാത്രമാണ്, വെള്ളത്തിലും മണ്ണിലും നനഞ്ഞ വിത്തിൽ നിന്ന് വൃക്ഷം വളരുന്നതുപോലെ.
അനഹന്താത്മനോ ജ്ഞസ്യ സത ഏവ ത്വ് ഇവാസതഃ । ജരത്തൃണലവായന്തേ നനു രാമാണിമാദയഃ
അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്ത ആത്മാവുള്ള ജ്ഞാനിക്ക്, മനസ്സിന്റെ ആണുവൽക്കരണം പോലെയുള്ള ശക്തികൾ ഉണങ്ങിയ പുല്ല് തണ്ടുപോലെയാണ്, രാമാ, അതിന് വലിയ വിലയില്ല.
ത്രൈലോക്യേ തന് ന പശ്യാമി സദേവാസുരമാനുഷേ । ഏകരോമാംശവിശ്വസ്യ യല് ലോഭായ മഹാത്മനഃ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ലോകങ്ങളിൽ, മഹാത്മാവിനെ ആകർഷിക്കാൻ ഒരു രോമംപോലും വിലയുള്ളത് ഞാൻ എവിടെയും കാണുന്നില്ല.
യഥാതഥാസ്ഥിതസ്യാപി യത്ര തത്ര ഗതസ്യ ച । ദ്വൈതസങ്കല്പസന്ദേഹാ ന സന്ത്യ് അധിഗതാത്മനഃ
ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടിയവന്, എവിടെയായാലും എങ്ങനെയായാലും ഇരിക്കുമ്പോഴും, ഇരട്ടത്വം എന്ന ആശങ്കയോ സംശയമോ ഉണ്ടാകില്ല.
വിശ്വമ് ഏവ നഭോ യസ്യ ശൂന്യം സര്വം മഹാത്മനഃ । കുതẖ കസ്യ കഥം തസ്യ ഭവത്വ് ഇച്ഛാ നിരാത്മനഃ
മഹാത്മാവിന് ഈ ലോകം ആകാശം പോലെ ശൂന്യമാണ്; എല്ലാം ശൂന്യമാണ്. ആത്മാഭിമാനം ഇല്ലാത്തവനിൽ ആഗ്രഹം എങ്ങനെയും ആര്ക്കും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.