ഇച്ഛാമാത്രം ഹി സംസാരോ നിര്വാണം തദവേദനമ് । ഇച്ഛാനുത്പാദനേ യത്നẖ ക്രിയതാം കിം വൃഥാഭ്രമൈഃ
ഈ ലോകചക്രം വെറും ആഗ്രഹം മാത്രമാണ്; അതിന്റെ അറിവ് ഇല്ലാതാകുമ്പോഴാണ് മോക്ഷം. ആഗ്രഹം ഉദിക്കാതിരിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കണം — വെറുതെ ഇവിടെഅവിടെ അലഞ്ഞു നടക്കേണ്ടതില്ല.
ശാസ്ത്രോപദേശഗുരവḫ പ്രേക്ഷ്യന്തേ കിമ് അനര്ഥകമ് । കിമ് ഇച്ഛാനനുസന്ധാനസമാധിര് നാധിഗമ്യതേ
പ്രയോജനമില്ലാത്ത പുസ്തകങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും ഗുരുക്കന്മാരെയും നോക്കുന്നതെന്തിന്? ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഉറവിടം അന്വേഷിക്കുന്ന ധ്യാനം എങ്ങനെ കൈവരിക്കപ്പെടുന്നില്ല?
യസ്യേച്ഛാനനുസന്ധാനമാത്രേ ദുസ്സാധതാമതേഃ । ഗുരൂപദേശശാസ്ത്രാദി തസ്യ നൂനമ് അനര്ഥകമ്
ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഉറവിടം അന്വേഷിച്ചാലും മനസ്സ് അടക്കാൻ കഴിയാത്തവർക്കു ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം, പുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നും ഫലപ്രദമല്ല.
ഇച്ഛാവിഷവികാരിണ്യാ സത്തയൈവ നൃണാമ് അലമ് । ദുẖഖപ്രസവകാരിണ്യാ ഹാരിണ്യാ ജന്മജങ്ഗലേ
വിഷംപോലെ മാറുന്ന ആഗ്രഹം മാത്രം മതിയാകുന്നു മനുഷ്യർക്കു ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കാനും ജനനത്തിന്റെ കാടിൽ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം കവർന്നെടുക്കാനും.
ന വാലീക്രിയതേ ഽന്യേഷാമ് ആത്മജ്ഞാനായ ചേദ് അസൌ । ഇച്ഛോപശാന്തിẖ ക്രിയതാം തയാലം തദ് അവാപ്യതേ
മറ്റുള്ളവർക്കു ആത്മജ്ഞാനത്തിനായി ഒരു മണൽക്കണിക്കു പോലും തുല്യമല്ലെങ്കിൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുക. അതിനാൽ മാത്രം അതു നേടാം.
നിരിച്ഛതൈവ നിര്വാണം സേച്ഛതൈവ ഹി ബന്ധനമ് । യഥാശക്തി ജയേദ് ഇച്ഛാം കിമ് ഏതാവതി ദുഷ്കരമ്
ആഗ്രഹമില്ലായ്മ തന്നെ മോക്ഷമാണ്; ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതു ബന്ധനമാണ്. കഴിയുന്നത്ര ആഗ്രഹം ജയിക്കൂ—ഇതിൽ എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ട്?
ജരാമരണജന്മാദികരഞ്ജഖദിരാവലേഃ । ബീജമ് ഇച്ഛാശു സൈവാന്തര് ദഹ്യതാം ശമവഹ്നിനാ
ജനനം, വയസ്സാകൽ, മരണം തുടങ്ങിയ കഷ്ടതകളുടെ കാടിന്റെ വിത്താണ് ആഗ്രഹം. അതു ഉടൻ തന്നെ മനസ്സിലെ ശാന്തിയുടെ അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കണം.
യതോ യതോ നിരിച്ഛത്വം മുക്തതൈവ തതസ് തതഃ । യാവദ്ഗതി യഥാപ്രാണം ഹന്യാദ് ഇച്ഛാം സമുത്ഥിതാമ്
എവിടെയായാലും ആഗ്രഹമില്ലായ്മയുണ്ടെങ്കിൽ അവിടെയെല്ലാം മോക്ഷമുണ്ട്. കഴിയുന്നത്രയും, ജീവൻ ഉള്ളവരെല്ലാം ഉയർന്നുവരുന്ന ആഗ്രഹം നശിപ്പിക്കണം.
യതോ യതശ് ച സേച്ഛത്വം ബന്ധപാശാസ് തതസ് തതഃ । പുണ്യപാപമയാ ദുẖഖരാശയോ വിതതാര്തയഃ
എവിടെയും എങ്ങനെയും ആഗ്രഹം ഉദിക്കുമ്പോള്, അവിടെ തന്നെ പുണ്യവും പാപവും കലർന്ന ബന്ധങ്ങളുടെ കെട്ടുകള് ഉണ്ടാകുന്നു; ദു:ഖം നിറഞ്ഞ മനസ്സിലേക്കുള്ള ചിന്തകളും അതിനോടൊപ്പം വ്യാപിക്കുന്നു.
ഇച്ഛാനിരാസരഹിതേ ഗതേ സാധോẖ ക്ഷണേ ഽപി ച । ദസ്യുഭിര് മുഷിതസ്യേവ യുക്തമ് ആക്രന്ദിതം ചിരമ്
ഒരു നല്ല മനുഷ്യന്റെ മനസ്സില് ആഗ്രഹം ഒരു നിമിഷം പോലും മാറാതിരിക്കുമ്പോള്, കള്ളന്മാര് കവര്ന്നുപോയവനെപ്പോലെ അവന് ദീര്ഘകാലം വിലപിക്കുന്നത് യുക്തമാണ്.
യഥാ യഥാസ്യ പുംസോ ഽന്തര് ഇച്ഛാ സമുപശാമ്യതി । തഥാ തഥാസ്യ കല്യാണം മോക്ഷായ പരിവര്ധതേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ആഗ്രഹം എത്രമാത്രം ശമിക്കുമോ, അത്രത്തോളം അവന്റെ മോക്ഷത്തിനുള്ള ക്ഷേമം വര്ധിക്കുന്നു.
ആത്മനോ നിര്വിവേകസ്യ യദ് ഇച്ഛാപരിപൂരണമ് । സംസാരവിഷവൃക്ഷസ്യ തദ് ഏവ പരിഷേചനമ്
സ്വയം തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം ഇല്ലാത്തവന് ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റുന്നത്, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ വിഷവൃക്ഷത്തെ വെള്ളം കൊടുക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഹൃദ്വൃക്ഷജാസ് സ്വസുഖദുẖഖകുബീജകോശ്യോ വൈരാദ് ഇവാശയകൃതാദ് അശുഭാച് ഛുഭാച് ച । ആസാദ്യ ദുഷ്കൃതകൃശാനുശിഖാശ് ശിതാന്താ ഇച്ഛാശ് ഛമച്ഛമിതി പുംസ്പശുമ് ആദഹന്തി
ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവന്ന ആഗ്രഹങ്ങൾ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും എന്ന രണ്ടു വിത്തുകളാൽ വളരുന്നു. നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഇവയ്ക്ക് ജനനം. ദുഷ്പ്രവൃത്തികളുടെ കനൽ സ്പർശിച്ചാൽ, ഈ ആഗ്രഹങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഇച്ഛാവിഷവികാരസ്യ പ്രയോഗം യോഗനാമകമ് । ശാന്തയേ ശൃണു ഭൂയോ ഽപി പൂര്വമ് ഉക്തമ് അപി സ്ഫുടമ്
ആഗ്രഹം എന്ന വിഷത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കാൻ യോഗം എന്ന രീതിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, നീ വീണ്ടും വ്യക്തമായി കേൾക്കുക.
ആത്മനോ വ്യതിരിക്തം ചേദ് വിദ്യതേ തദ് ഇഹേച്ഛയാ । ഇഷ്യതാമ് അസതി ത്വ് ഏവം സ്വാത്മാന്യത്വേ കിമ് ഇഷ്യതേ
സ്വയം ഒഴികെ എന്തെങ്കിലും ഇവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെ ആഗ്രഹിക്കാം. എന്നാൽ അങ്ങനെ വേറൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം ആത്മാവിൽ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കാനുള്ളത്?
നിര്ഭാഗാവയവാ സൂക്ഷ്മാ വ്യോമ്നശ് ശൂന്യതരൈവ ചിത് । സൈവാഹം ജഗദ് ആശാശ് ച സതീ കിം തത് തയേഷ്യതേ
ഭാഗങ്ങളോ അവയവങ്ങളോ ഇല്ലാത്തത്, ആകാശത്തേക്കാൾ സൂക്ഷ്മമായത്, അതാണ് ചൈതന്യം. അതാണ് ഞാൻ, ലോകം, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും. ഇതെല്ലാം സത്യമാണെങ്കിൽ, പിന്നെ ആരാണ് എന്തിനെ ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്?
സാ വ്യോമരൂപാ വ്യോമ്ന്യ് ഏവ വേത്തീവാവേദ്യവേദനാ । വ്യോമാത്മ ജഗദാഭാസമ് അത്രേച്ഛാവിഷയോ ഽസ്തി കഃ
ആകാശസ്വഭാവമുള്ളത്, ആകാശത്തിനകത്തുതന്നെ, അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും അറിവ് എന്നതും ആകുന്നു. ആത്മാവ് ആകാശം തന്നെയായിരിക്കുമ്പോള് ഇവിടെ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കാനുളളത് ശേഷിക്കുന്നു? ലോകം എന്ന പ്രത്യക്ഷതയ്ക്കു എന്ത് അര്ത്ഥമുണ്ട്?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധẖ കുതശ് ചേദ് ഇതി തന് ന നഃ । വിദ്യതേ ഽസൌ പ്രസക്താനാം യേഷാമ് അസ്തി ന വേദ്മി താന്
നീ ചോദിച്ചാല് — അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എവിടെ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്? — ഞങ്ങള്ക്കു അതില്ല; അതില് കുടുങ്ങിയവര്ക്കു മാത്രമേ അതുണ്ടാവൂ. അങ്ങനെയുള്ളവരെ ഞാന് അറിയുന്നില്ല.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധസ് സ്വനിഷ്ഠോ ഽപി ന ലഭ്യതേ । അസതസ് തു കഥം ലാഭẖ കേന ലബ്ധോ ഽസിതശ് ശശീ
അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സ്വയം അന്വേഷിച്ചാലും കിട്ടുന്നില്ല. അസത്യം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? കറുത്ത ചന്ദ്രനെ ആരെങ്കിലും പിടിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ഏഷൈവ ഗ്രാഹകാദീനാം സത്താ യന് നാമ നിഷ്ഠതാ । സ്വഭാവപ്രേക്ഷയാസത്യാ ന ജാനേ ക്വ പ്രയാന്തി തേ
അറിയുന്നവനും മറ്റുള്ളവരും എന്നതിന്റെ നിലയെന്നു പറയുന്നത് പേരിനുള്ളില് മാത്രം. അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥസ്വഭാവം നോക്കുമ്പോള് അത് അസത്യമാണ്. അവ എവിടേക്ക് പോകുന്നു എന്നത് എനിക്ക് അറിയില്ല.
ഏഷ ഏവ സ്വഭാവോ യദ് ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യദൃശോ ഽഖിലാഃ । ജ്ഞാത്വാസത്യാ വിനിര്വാണമ് അഹന്താത്മനി ഗച്ഛതി
ദർശകൻ, ദർശ്യം, ദർശനം — ഇവയെല്ലാം അസ്തിത്വമില്ലാത്തവയാണെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം വിട്ട്, ആത്മാവിൽ മോക്ഷം നേടാം.
നിര്വാണേ നാസ്തി ദൃശ്യാദി ദൃശ്യാദൌ നാസ്തി നിര്വൃതിഃ । മിഥോ ഽനയോര് അനുഭവോ ന ച്ഛായാതപയോര് ഇവ
മോക്ഷത്തിൽ ദർശകൻകൂടാതെ ദർശ്യവും ഇല്ല; ദർശ്യത്തിൽ മോക്ഷവും ഇല്ല. ഇരുവരുടെയും അനുഭവം ഒരുപോലുമില്ല — നിഴലും സൂര്യപ്രകാശവും ഒരുമിച്ച് ഇല്ലാത്തതുപോലെ.
ഉഭേ ഏതേ മിഥോ ഽസത്യമ് അസത്യൈവാത്ര നിര്വൃതിഃ । യതോ നിര്വാണമ് അജരമ് അദുẖഖമ് അനുഭൂയതേ
ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം അസത്യമാണ്; ഇവിടെയുള്ള മോക്ഷവും അസത്യമാണ്, കാരണം യഥാർത്ഥ മോക്ഷം വൃദ്ധിയില്ലാത്തതും ദുഃഖരഹിതവുമാണ്.
ഭ്രമഭൂതം തു ദൃശ്യാദി നിത്യാനന്തസുഖപ്രദമ് । അസച് ച തദ് ഭാവ്യതാം മാ നിര്വാണേ സ്ഥീയതാമ് അജേ
ദർശ്യാദികൾ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ളവയാണെങ്കിലും, അവ ശാശ്വതമായ അനന്തസുഖം തരുന്നതുപോലെ തോന്നാം; എന്നാലും അവ അസത്യമാണ് — അവയെ അങ്ങനെ തന്നെ കാണുക, ജനനമില്ലാത്ത മോക്ഷത്തിൽ നിലകൊള്ളുക.
ശുക്തികാരുപ്യസദൃശം പ്രേക്ഷിതം യന് ന ലഭ്യതേ । അര്ഥകാര്യ് അപി തന് നാസ്തി കിമ് അത്രാപഹ്നവേന വഃ
ചിപ്പിനുള്ളിൽ വെള്ളി കാണുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും അതു യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ലഭിക്കില്ല. അങ്ങനെ ഇല്ലാത്തതു നിഷേധിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ് ശ്രമം?
തത്സദ്ഭാവാന് മഹദ് ദുẖഖമ് അസദ്ഭാവാന് മഹത് സുഖമ് । അഭാവസ് സോപപത്തിസ് തു ദൃഢതാം യാതി ഭാവനാത്
അത് ഉണ്ടെങ്കിൽ വലിയ ദു:ഖം ഉണ്ടാകും; അതില്ലെങ്കിൽ വലിയ സന്തോഷം. ഇല്ലായ്മയെ യുക്തിയോടെ ആലോചിച്ചാൽ അതു മനസ്സിൽ ഉറപ്പു പിടിക്കും.
തത് കിമ് ആത്മനി ബന്ധായ വിദധധ്വം നരാധമാഃ । സ്പഷ്ട ഏവോപചയദേ വസ്തുന്യ് അസ്തമിതാപദി
നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ആത്മാവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്? നിലനിൽക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കാണ് വർദ്ധനവ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അസ്തമിച്ചവയ്ക്ക് അതില്ലെന്നത് വ്യക്തമാണ്.
കാര്യകാരണതാദ്യ് അസ്മിന് സംവിന്മാത്രാത്മകേ തതേ । മാര്ഗയന്ത്യ് അപ്രബോധാദ്യ് ഏതൈര് മൃഗൈര് അലമ് അസ്തു നഃ
ഈ ശുദ്ധചൈതന്യസ്വഭാവമായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ കാരണഫലബന്ധം മുതലായവ അന്വേഷിക്കട്ടെ അവബോധമില്ലാത്തവർ. നമ്മൾക്കോ, അത്തരം അന്വേഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാം.
വ്യോമരൂപേ കിലൈകസ്മിന് സര്വാത്മനി തതേ സതി । കാര്യകാരണതാദ്യാനാമ് ഉക്തീനാമ് ഏവ കẖ ക്രമഃ
ഒരേ ആകാശംപോലെയുള്ള സർവ്വാത്മാവിൽ എല്ലാം നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, കാരണഫലങ്ങളെയും അതുപോലെയുള്ള കാര്യങ്ങളെയും കുറിച്ച് പറയുന്നവയ്ക്ക് എന്ത് ക്രമം ഉണ്ടാകാം?
യോ ഹേതുസ് സ്പന്ദനേ വായോര് ദ്രവത്വേ സലിലസ്യ ച । ശൂന്യത്വേ നഭസസ് സോ ഽസ്യ സര്ഗാദിത്വേ ചിദാത്മനഃ
വായുവിന്റെ ചലനത്തിനും, വെള്ളത്തിന്റെ ദ്രവത്വത്തിനും, ആകാശത്തിന്റെ ശൂന്യതയ്ക്കും കാരണമുള്ളത് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് ചൈതന്യാത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവത്തിനും ആ കാരണമുള്ളത്.