നിരിച്ഛത്വം സമാധാനമ് ആഹുര് ആഗമഭൂഷണാഃ । യഥാ ശാമ്യേന് മനോ ഽനിച്ഛം നോപഭോഗശതൈര് അപി
ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇച്ഛരഹിതത്വം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ സമാധാനം എന്നു പറയുന്നു. മനസ്സിന് ഇച്ഛയില്ലെങ്കിൽ അത് ശാന്തമാകും; നൂറു ആസ്വാദനങ്ങൾകൊണ്ടും മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കില്ല.
ഇച്ഛോദയോ യഥാ ദുẖഖമ് ഇച്ഛാശാന്തിര് യഥാ സുഖമ് । തഥാ ന നരകേ നാപി ബ്രഹ്മലോകേ ഽനുഭൂയതേ
ഇച്ഛ ഉയരുന്നത് എങ്ങനെ ദു:ഖമാണോ, ഇച്ഛ ശമിക്കുന്നത് എങ്ങനെ സുഖമാണോ, അതുപോലെ നരകത്തോ ബ്രഹ്മലോകത്തോ ഇതിന് വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല.
ഇച്ഛാമാത്രം വിദുശ് ചിത്തം തച്ഛാന്തിര് മോക്ഷ ഉച്യതേ । ഏതാവന്ത്യ് ഏവ ശാസ്ത്രാണി തപാംസി നിയമാ യമാഃ
മനസ്സ് എന്നത് വെറും ആഗ്രഹം മാത്രമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ആ ആഗ്രഹം ശാന്തമാകുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം എന്ന് പറയുന്നു. എല്ലായ്പ്പോഴും ഗ്രന്ഥങ്ങളും തപസ്സും നിയന്ത്രണങ്ങളും എല്ലാം ഇതിലേക്കാണ് എത്തുന്നത്.
യാവതീ യാവതീ ജന്തോര് ഇച്ഛോദേതി യഥാ യഥാ । താവതീ താവതീ ദുẖഖബീജമുഷ്ടിḫ പ്രരോഹതി
ഒരു ജീവിയിൽ എത്ര ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉയരുന്നു, അത്രയും ദുരിതത്തിന്റെ വിത്തുകളും അതിനൊപ്പം മുളയ്ക്കുന്നു.
യഥാ യഥേച്ഛാസ് തനുതാം യാന്തി ജന്തോര് വിവേകതഃ । തഥാ തഥോപശാമ്യന്തി ദുẖഖചിന്താവിഷൂചികാഃ
വിവേകത്തോടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ കുറയുന്നത്ര, അത്രയും ദു:ഖകരമായ ചിന്തകളുടെ പീഡയും ശമിക്കപ്പെടുന്നു.
യഥാ യഥേച്ഛാ ഘനതാം യാന്തി ലോകസ്യ രാഗിണഃ । തഥാ തഥാ വിവര്തന്തേ ദുẖഖചിന്താവിഷോര്മയഃ
ലോകത്തിൽ ആസക്തിയുള്ളവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എത്രയും ദൃഢമാകുമ്പോൾ, അത്രയും ദു:ഖകരമായ ചിന്തകളുടെ തിരമാലകളും കൂടുന്നു.
ഇച്ഛാ ചികിത്സ്യതേ വ്യാധിര് ന സ്വയത്നൌഷധേന ചേത് । തദ് അത്ര ബലവന് മന്യേ വിദ്യതേ നൌഷധാന്തരമ്
ആഗ്രഹം എന്നത് ഒരു രോഗംപോലെയാണ്, അതിന് സ്വയം ശ്രമിച്ചുള്ള ഔഷധം മാത്രം പോരാ. അതിനാൽ, ഇതിന് മറ്റൊരു ശക്തമായ മരുന്ന് ഉണ്ടാകണം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ഇച്ഛോപശമനം കര്തും യദി കൃത്സ്നം ന ശക്യതേ । സ്വല്പമ് അപ്യ് അനുഗന്തവ്യം മാര്ഗസ്ഥോ നാവസീദതി
ആഗ്രഹം പൂർണ്ണമായി ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, കുറച്ച് പോലും കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. സത്യവഴിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ ഒരിക്കലും തകർന്നുപോകില്ല.
യസ് ത്വ് ഇച്ഛാതാനവേ യത്നം ന കരോതി നരാധമഃ । സോ ഽന്ധകൂപേ സ്വമ് ആത്മാനം ദിനാനുദിനമ് ഉജ്ഝതി
ആഗ്രഹം കുറയ്ക്കാൻ യാതൊരു ശ്രമവും ചെയ്യാത്ത ഏറ്റവും താഴ്ന്ന മനുഷ്യൻ, ദിവസേന തന്നെ ഇരുണ്ട കുഴിയിലേക്ക് ഉപേക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദുẖഖപ്രസവശാലിന്യാ ബീജമ് ഇച്ഛൈവ സംസൃതേഃ । സമ്യഗ്ജ്ഞാനാഗ്നിദഗ്ധാ സാ ന ഭൂയḫ പരിരോഹതി
ദു:ഖം ഉണർത്തുന്ന സംസാരത്തിന്റെ വിത്ത് ആഗ്രഹം തന്നെയാണ്. അതു ശരിയായ അറിവിന്റെ അഗ്നിയിൽ പൂർണ്ണമായി കത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, പിന്നെ അത് വീണ്ടും വളരുകയില്ല.
ഇച്ഛാമാത്രം ഹി സംസാരോ നിര്വാണം തദവേദനമ് । ഇച്ഛാനുത്പാദനേ യത്നẖ ക്രിയതാം കിം വൃഥാഭ്രമൈഃ
ഈ ലോകചക്രം വെറും ആഗ്രഹം മാത്രമാണ്; അതിന്റെ അറിവ് ഇല്ലാതാകുമ്പോഴാണ് മോക്ഷം. ആഗ്രഹം ഉദിക്കാതിരിക്കാൻ പരിശ്രമിക്കണം — വെറുതെ ഇവിടെഅവിടെ അലഞ്ഞു നടക്കേണ്ടതില്ല.
ശാസ്ത്രോപദേശഗുരവḫ പ്രേക്ഷ്യന്തേ കിമ് അനര്ഥകമ് । കിമ് ഇച്ഛാനനുസന്ധാനസമാധിര് നാധിഗമ്യതേ
പ്രയോജനമില്ലാത്ത പുസ്തകങ്ങളും ഉപദേശങ്ങളും ഗുരുക്കന്മാരെയും നോക്കുന്നതെന്തിന്? ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഉറവിടം അന്വേഷിക്കുന്ന ധ്യാനം എങ്ങനെ കൈവരിക്കപ്പെടുന്നില്ല?
യസ്യേച്ഛാനനുസന്ധാനമാത്രേ ദുസ്സാധതാമതേഃ । ഗുരൂപദേശശാസ്ത്രാദി തസ്യ നൂനമ് അനര്ഥകമ്
ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഉറവിടം അന്വേഷിച്ചാലും മനസ്സ് അടക്കാൻ കഴിയാത്തവർക്കു ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം, പുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവയൊന്നും ഫലപ്രദമല്ല.
ഇച്ഛാവിഷവികാരിണ്യാ സത്തയൈവ നൃണാമ് അലമ് । ദുẖഖപ്രസവകാരിണ്യാ ഹാരിണ്യാ ജന്മജങ്ഗലേ
വിഷംപോലെ മാറുന്ന ആഗ്രഹം മാത്രം മതിയാകുന്നു മനുഷ്യർക്കു ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കാനും ജനനത്തിന്റെ കാടിൽ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം കവർന്നെടുക്കാനും.
ന വാലീക്രിയതേ ഽന്യേഷാമ് ആത്മജ്ഞാനായ ചേദ് അസൌ । ഇച്ഛോപശാന്തിẖ ക്രിയതാം തയാലം തദ് അവാപ്യതേ
മറ്റുള്ളവർക്കു ആത്മജ്ഞാനത്തിനായി ഒരു മണൽക്കണിക്കു പോലും തുല്യമല്ലെങ്കിൽ, ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുക. അതിനാൽ മാത്രം അതു നേടാം.
നിരിച്ഛതൈവ നിര്വാണം സേച്ഛതൈവ ഹി ബന്ധനമ് । യഥാശക്തി ജയേദ് ഇച്ഛാം കിമ് ഏതാവതി ദുഷ്കരമ്
ആഗ്രഹമില്ലായ്മ തന്നെ മോക്ഷമാണ്; ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ അതു ബന്ധനമാണ്. കഴിയുന്നത്ര ആഗ്രഹം ജയിക്കൂ—ഇതിൽ എത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ട്?
ജരാമരണജന്മാദികരഞ്ജഖദിരാവലേഃ । ബീജമ് ഇച്ഛാശു സൈവാന്തര് ദഹ്യതാം ശമവഹ്നിനാ
ജനനം, വയസ്സാകൽ, മരണം തുടങ്ങിയ കഷ്ടതകളുടെ കാടിന്റെ വിത്താണ് ആഗ്രഹം. അതു ഉടൻ തന്നെ മനസ്സിലെ ശാന്തിയുടെ അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കണം.
യതോ യതോ നിരിച്ഛത്വം മുക്തതൈവ തതസ് തതഃ । യാവദ്ഗതി യഥാപ്രാണം ഹന്യാദ് ഇച്ഛാം സമുത്ഥിതാമ്
എവിടെയായാലും ആഗ്രഹമില്ലായ്മയുണ്ടെങ്കിൽ അവിടെയെല്ലാം മോക്ഷമുണ്ട്. കഴിയുന്നത്രയും, ജീവൻ ഉള്ളവരെല്ലാം ഉയർന്നുവരുന്ന ആഗ്രഹം നശിപ്പിക്കണം.
യതോ യതശ് ച സേച്ഛത്വം ബന്ധപാശാസ് തതസ് തതഃ । പുണ്യപാപമയാ ദുẖഖരാശയോ വിതതാര്തയഃ
എവിടെയും എങ്ങനെയും ആഗ്രഹം ഉദിക്കുമ്പോള്, അവിടെ തന്നെ പുണ്യവും പാപവും കലർന്ന ബന്ധങ്ങളുടെ കെട്ടുകള് ഉണ്ടാകുന്നു; ദു:ഖം നിറഞ്ഞ മനസ്സിലേക്കുള്ള ചിന്തകളും അതിനോടൊപ്പം വ്യാപിക്കുന്നു.
ഇച്ഛാനിരാസരഹിതേ ഗതേ സാധോẖ ക്ഷണേ ഽപി ച । ദസ്യുഭിര് മുഷിതസ്യേവ യുക്തമ് ആക്രന്ദിതം ചിരമ്
ഒരു നല്ല മനുഷ്യന്റെ മനസ്സില് ആഗ്രഹം ഒരു നിമിഷം പോലും മാറാതിരിക്കുമ്പോള്, കള്ളന്മാര് കവര്ന്നുപോയവനെപ്പോലെ അവന് ദീര്ഘകാലം വിലപിക്കുന്നത് യുക്തമാണ്.
യഥാ യഥാസ്യ പുംസോ ഽന്തര് ഇച്ഛാ സമുപശാമ്യതി । തഥാ തഥാസ്യ കല്യാണം മോക്ഷായ പരിവര്ധതേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ ആഗ്രഹം എത്രമാത്രം ശമിക്കുമോ, അത്രത്തോളം അവന്റെ മോക്ഷത്തിനുള്ള ക്ഷേമം വര്ധിക്കുന്നു.
ആത്മനോ നിര്വിവേകസ്യ യദ് ഇച്ഛാപരിപൂരണമ് । സംസാരവിഷവൃക്ഷസ്യ തദ് ഏവ പരിഷേചനമ്
സ്വയം തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിവേകം ഇല്ലാത്തവന് ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റുന്നത്, ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ വിഷവൃക്ഷത്തെ വെള്ളം കൊടുക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഹൃദ്വൃക്ഷജാസ് സ്വസുഖദുẖഖകുബീജകോശ്യോ വൈരാദ് ഇവാശയകൃതാദ് അശുഭാച് ഛുഭാച് ച । ആസാദ്യ ദുഷ്കൃതകൃശാനുശിഖാശ് ശിതാന്താ ഇച്ഛാശ് ഛമച്ഛമിതി പുംസ്പശുമ് ആദഹന്തി
ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവന്ന ആഗ്രഹങ്ങൾ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും എന്ന രണ്ടു വിത്തുകളാൽ വളരുന്നു. നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഇവയ്ക്ക് ജനനം. ദുഷ്പ്രവൃത്തികളുടെ കനൽ സ്പർശിച്ചാൽ, ഈ ആഗ്രഹങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ഇച്ഛാവിഷവികാരസ്യ പ്രയോഗം യോഗനാമകമ് । ശാന്തയേ ശൃണു ഭൂയോ ഽപി പൂര്വമ് ഉക്തമ് അപി സ്ഫുടമ്
ആഗ്രഹം എന്ന വിഷത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കാൻ യോഗം എന്ന രീതിയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, നീ വീണ്ടും വ്യക്തമായി കേൾക്കുക.
ആത്മനോ വ്യതിരിക്തം ചേദ് വിദ്യതേ തദ് ഇഹേച്ഛയാ । ഇഷ്യതാമ് അസതി ത്വ് ഏവം സ്വാത്മാന്യത്വേ കിമ് ഇഷ്യതേ
സ്വയം ഒഴികെ എന്തെങ്കിലും ഇവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെ ആഗ്രഹിക്കാം. എന്നാൽ അങ്ങനെ വേറൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം ആത്മാവിൽ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കാനുള്ളത്?
നിര്ഭാഗാവയവാ സൂക്ഷ്മാ വ്യോമ്നശ് ശൂന്യതരൈവ ചിത് । സൈവാഹം ജഗദ് ആശാശ് ച സതീ കിം തത് തയേഷ്യതേ
ഭാഗങ്ങളോ അവയവങ്ങളോ ഇല്ലാത്തത്, ആകാശത്തേക്കാൾ സൂക്ഷ്മമായത്, അതാണ് ചൈതന്യം. അതാണ് ഞാൻ, ലോകം, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും. ഇതെല്ലാം സത്യമാണെങ്കിൽ, പിന്നെ ആരാണ് എന്തിനെ ആഗ്രഹിക്കേണ്ടത്?
സാ വ്യോമരൂപാ വ്യോമ്ന്യ് ഏവ വേത്തീവാവേദ്യവേദനാ । വ്യോമാത്മ ജഗദാഭാസമ് അത്രേച്ഛാവിഷയോ ഽസ്തി കഃ
ആകാശസ്വഭാവമുള്ളത്, ആകാശത്തിനകത്തുതന്നെ, അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും അറിവ് എന്നതും ആകുന്നു. ആത്മാവ് ആകാശം തന്നെയായിരിക്കുമ്പോള് ഇവിടെ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കാനുളളത് ശേഷിക്കുന്നു? ലോകം എന്ന പ്രത്യക്ഷതയ്ക്കു എന്ത് അര്ത്ഥമുണ്ട്?
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധẖ കുതശ് ചേദ് ഇതി തന് ന നഃ । വിദ്യതേ ഽസൌ പ്രസക്താനാം യേഷാമ് അസ്തി ന വേദ്മി താന്
നീ ചോദിച്ചാല് — അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എവിടെ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്? — ഞങ്ങള്ക്കു അതില്ല; അതില് കുടുങ്ങിയവര്ക്കു മാത്രമേ അതുണ്ടാവൂ. അങ്ങനെയുള്ളവരെ ഞാന് അറിയുന്നില്ല.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധസ് സ്വനിഷ്ഠോ ഽപി ന ലഭ്യതേ । അസതസ് തു കഥം ലാഭẖ കേന ലബ്ധോ ഽസിതശ് ശശീ
അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നവനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സ്വയം അന്വേഷിച്ചാലും കിട്ടുന്നില്ല. അസത്യം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? കറുത്ത ചന്ദ്രനെ ആരെങ്കിലും പിടിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ഏഷൈവ ഗ്രാഹകാദീനാം സത്താ യന് നാമ നിഷ്ഠതാ । സ്വഭാവപ്രേക്ഷയാസത്യാ ന ജാനേ ക്വ പ്രയാന്തി തേ
അറിയുന്നവനും മറ്റുള്ളവരും എന്നതിന്റെ നിലയെന്നു പറയുന്നത് പേരിനുള്ളില് മാത്രം. അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥസ്വഭാവം നോക്കുമ്പോള് അത് അസത്യമാണ്. അവ എവിടേക്ക് പോകുന്നു എന്നത് എനിക്ക് അറിയില്ല.