ജഗദ്രത്നമഹാകോശം തുലായാം തൂലകാല് ലഘു । മായാമരീചിശശിനമ് അപി നേക്ഷണഗോചരമ്
ലോകത്തിലെ രത്നങ്ങളുടെ മഹത്തായ ധനഭണ്ഡാരം കാലത്തിന്റെ തൂക്കത്തിൽ ഒരു തൂവാലപോലും ഭാരംകുറവാണ്; മായയും മൃഗതൃഷ്ണയിലേക്കുള്ള ചന്ദ്രനുപോലും, അതു നമ്മുടെ കാഴ്ചയിൽ എത്തുന്നില്ല.
അനന്തമ് അപി നിഷ്പാരം ന ച ക്വചിദ് അപി സ്ഥിതമ് । ആകാശേ വനവിന്യാസനഗനിര്മാണതത്പരമ്
അതു അനന്തമായിട്ടും അതിന് തീരമില്ല, എവിടെയും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല; ആകാശത്തിൽ കാടുകളും പർവതങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ അതു മുഴുകിയിരിക്കുന്നു.
അണീയസാമ് അണീയസ് തത് സ്ഥവിഷ്ഠം ച സ്ഥവീയസാമ് । ഗരീയസാം ഗരിഷ്ഠം ച ശ്രേഷ്ഠം ച ശ്രേയസാമ് അപി
അതു ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മങ്ങളിൽ സൂക്ഷ്മവും, ഏറ്റവും വലിയവയിൽ വലിയും, ഭാരമുള്ളവയിൽ ഏറ്റവും ഭാരവാനും, ഉത്തമങ്ങളിൽ ഉത്തമവുമാണ്.
അകര്തൃകര്മകരണമ് അകാരണമ് അകാരകമ് । അന്തശ്ശൂന്യതയൈവൈതച് ചിരായ പരിപൂരിതമ്
അതു ചെയ്യുന്നതിന് കാരണവുമില്ല, ചെയ്യുന്നതും ഉപകരണവും ഇല്ല; അതിന് കാരണം ഇല്ല, ഫലവും ഇല്ല; ഉള്ളിൽ ശൂന്യമായിട്ടും, അതു ദീർഘകാലമായി പൂർണ്ണമായിരിക്കുന്നു.
ജഗത്സമുദ്ഗകമ് അപി നിത്യം ശൂന്യമ് അരണ്യവത് । അനന്തശൈലകഠിനമ് അപ്യ് ആകാശലവാന് മൃദു
ലോകം ഉദിച്ചുവരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് എല്ലായ്പ്പോഴും ശൂന്യമാണ്, മരുഭൂമിപോലെ. അനന്തമായ പർവതങ്ങൾ പോലെ കഠിനമാണെങ്കിലും, ആകാശത്തിന്റെ ഒരു തുള്ളിപോലെ മൃദുവുമാണ്.
പ്രത്യേകം പ്രത്യഹം പ്രായḫ പുരാണം പേലവം നവമ് । ആലോകമ് അന്ധകാരാഭം തമസ് ത്വ് ആലോകമ് ആതതമ്
ഓരോ ദിവസവും, ഓരോ നിമിഷവും, അത് പഴയതും ദുർബലവുമാണ്, പുതിയതും പഴയതുമാണ്; പ്രകാശം ഇരുണ്ടതുപോലും ഇരുണ്ടത് പ്രകാശംപോലും വ്യാപിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷമ് അപി ദുര്ലക്ഷ്യം പരോക്ഷമ് അപി ചാഗ്രഗമ് । ചിദ്രൂപമ് ഏവ ച ജഡം ജഡമ് ഏവ ചിദാത്മകമ്
കാണാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിലും, അതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; മറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, അതെന്തെന്നറിയാൻ കഴിയുന്നു. ബോധം തന്നെ ജഡമായതുപോലും ജഡം തന്നെ ബോധസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.
അഹമ് ഏവാനഹമ്ഭാവമ് അനഹം ചാഹമ് ഏവ ച । അന്യദ് ഏവ തദ് ഏവാഹമ് അഹമ് ഏവാന്യദ് ഏവ തത്
ഞാനെന്ന നിലയും ഞാനല്ലെന്ന നിലയും ഒരുപോലെയാണ്; മറ്റൊന്നാണെന്ന് തോന്നുമ്പോഴും, ഞാനാണ് അതു; ഞാനെന്നതും അതു തന്നെയാണ്, അതും വേറെയും.
അസ്യ പൂര്ണാര്ണവസ്യാന്തര് ഇമേ ത്രിഭുവനോര്മയഃ । സ്ഫുരന്ത ഇവ തിഷ്ഠന്തി സ്വഭാവദ്രവതാത്മകാഃ
ഈ പൂർണ്ണമായ സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ തിരമാലകൾ തിളങ്ങുന്നപോലെ തോന്നുന്നു, എന്നാൽ അവ സ്വഭാവത്തിൽ ദ്രവവും മാറിമാറുന്നവയുമാണ്.
ബിഭര്തി സര്ഗമ് അങ്ഗസ്ഥം തുഷാരമ് ഇവ ശുക്ലതാമ് । ഭാതി സര്ഗസ് ത്വ് അനേനൈവ തുഷാരേണേവ ശുക്ലതാ
ഇത് സൃഷ്ടിയെ അകത്തേക്ക് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, മഞ്ഞ് വെളുപ്പിനെ പോലെ. ഈ വെളുപ്പിലൂടെ മഞ്ഞ് തിളങ്ങുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയും ഇതിന്റെ മുഖാന്തിരം പ്രകാശിക്കുന്നു.
അദേശകാലാവയവോ ഽപ്യ് ഏഷ ദേവോ ദിവാനിശമ് । അസജ് ജഗത് തനോതീവ യഥാ വാരി തരങ്ഗകമ്
സ്ഥലവും കാലവും ഭാഗങ്ങളും ഇല്ലാത്ത ഈ ദൈവം, പകലും രാത്രിയും, വെള്ളം തിരമാലകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, അസത്യമായ ലോകം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ഏതസ്മിന് വികസന്ത്യ് ഏതാ വിപുലാകാശകാനനേ । ജഗജ്ജരഢമഞ്ജര്യḫ പ്രസരത്പത്ത്രപഞ്ചകാഃ
ഈ വിശാലമായ ആകാശംപോലുള്ള കാടിനുള്ളിൽ, ലോകത്തിന്റെ പഴയ ശാഖകൾ, അഞ്ചു വീണ്ടുമുള്ള ഇലകളോടെ, ഇവിടെ വിരിയുന്നു.
ഏഷ സ്വപ്രതിബിമ്ബസ്യ സ്വയമാലോകനേച്ഛയാ । അത്യന്തനിര്മലാകാരസ് സ്വയം മകുരതാം ഗതഃ
താനെന്താണെന്നു കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ, അത്യന്തം നിർമ്മലമായ സ്വഭാവമുള്ള ഇതു തന്നെ ഒരു കണ്ണാടിപോലെ ആയി മാറിയിരിക്കുന്നു.
വ്യോമവൃക്ഷഫലസ്യാസ്യ സ്വേച്ഛാച്ഛര്ദ്ധയ ഉജ്ജ്വലാഃ । സര്ഗോപലമ്ഭസുസ്വാദ്വ്യശ് ചമത്കുര്വന്തി സംവിദി
ആകാശവൃക്ഷത്തിന്റെ പ്രകാശമുള്ള പഴങ്ങൾ, തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടത്താലും സമൃദ്ധിയാലും, സൃഷ്ടിയെ അനുഭവിക്കുന്നതിന്റെ മധുരം കൊണ്ട് ചൈതന്യത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
അന്തസ്ത്വേന ബഹിഷ്ട്വേന നാനാനാനാതയാത്മനി । ഏഷ സോ ഽന്തര് ബഹിര് ഭാതി ഭാവാഭാവവിഭാവയാ
അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുകയും, അനേകംവിധ വൈവിധ്യങ്ങളിലൂടെ തന്നെ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഇതു തന്നെയാണ് അകത്തും പുറത്തും, സത്തയും അസത്തും പ്രകടിപ്പിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നത്.
ഏതദ്രൂപാ പദാര്ഥശ്രീര് ഏതസ്മിന്ന് ഏതദിച്ഛയാ । ചമത്കരോത്യ് ഏതദര്ഥം ജിഹ്വേവ സ്വാസ്യകോടരേ
പദാർത്ഥങ്ങളുടെ ഭംഗി ഇതുപോലെയാണ്, ഇതിൽ തന്നെയുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അതിൽ തന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുന്നു, വായ്ക്കുള്ളിൽ രുചിയെ അനുഭവിക്കുന്ന നാവുപോലെ.
അസ്യാമ്ഭസോ ദ്രവത്വം യത് തദ് ഇദം ജഗദ് ഉച്യതേ । സംവിത്സ്വാദൂപലമ്ഭാങ്ഗം ഭുവനാവര്തവൃത്തിമത്
ഈ വെള്ളത്തിന്റെ ദ്രവസ്വഭാവം എന്നതാണു ലോകം എന്നു പറയുന്നത്. അതു മനസ്സിന്റെ മധുരമായ അനുഭവത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗംപോലെയാണ്, ലോകങ്ങൾ മാറിമാറി നടക്കുന്ന ഈ ചക്രത്തിൽ അതു സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ശാമ്യത്യ് അത്ര പദാര്ഥശ്രീസ് സര്വാ യാമേവ ഭാസ്വതി । ഏതസ്മാദ് ഏവ ചോദേതി സ്വാലോക ഇവ തേജസഃ
ഇവിടെ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും ഭംഗി അസ്തമിക്കുന്നു, രാത്രിപോലെ ഒളിഞ്ഞുപോകുന്നു. അതിൽ നിന്നുതന്നെ അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശം ഉദയിക്കുന്നു, അഗ്നിയിൽ നിന്നു പ്രകാശം പടരുന്നതുപോലെ.
ഇദമ് ഏഷ ജഗത് സര്വം ശുക്ലത്വം തുഹിനം യഥാ । അത ഏതാḫ പ്രവര്തന്തേ വിദ ഇന്ദോര് ഇവാംശവഃ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ വെള്ളപ്പൊലിപോലെയാണ്, ഹിമംപോലെ വെളുത്തത്. അതിൽ നിന്നു ഇവയെല്ലാം ഉത്ഭവിക്കുന്നു, ചന്ദ്രനിൽ നിന്നു കിരണങ്ങൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ.
ഏതസ്മാദ് അങ്ഗതോ രങ്ഗാജ് ജഗച് ചിത്രമ് ഇദം സ്ഥിതമ് । വിദ്ധ്യ് അഭാവവികാരാദി ശാന്തമ് ഏതന്മയം തതമ്
ഇതിന്റെ തന്നെ ഭാഗത്തുനിന്നും, അതിന്റെ സ്വന്തം നിറത്തിൽനിന്നാണ് ഈ വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള ലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇല്ലായ്മയോ മറ്റേതെങ്കിലും മാറ്റങ്ങളോ എല്ലാം ശാന്തമാണ്, ഇതാൽ മുഴുവനായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
അസ്മാദ് വരതരോര് ഏതാസ് സ്വാരൂഢാദ് ഗഗനാങ്ഗനേ । ദൃശ്യശാഖാḫ പ്രവര്തന്തേ ജഗജ്ജാലഗുലുച്ഛകാഃ
ഈ പരമമായ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന്, ആകാശത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ ഉയർന്ന് വളർന്നിരിക്കുന്ന ദൃശ്യമായ ശാഖകൾ വ്യാപിച്ചു, ലോകത്തിന്റെ ജാലംപോലെയുള്ള കുരുക്കുകൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
വ്യയോദയവതീ നൂനമ് അത്ര ദൃശ്യതരങ്ഗിണീ । നാനാതാനന്തകുസുമാ വഹത്യ് അവിചലാചലേ
ഇവിടെ, ഉയർന്നും താഴെയും ഒഴുകുന്ന ദൃശ്യമായ നദി, അനേകം അനന്തമായ പുഷ്പങ്ങൾ ചുമന്ന്, അചഞ്ചലമായ പർവതത്തിൽ അശാന്തമായി ഒഴുകുന്നു.
അസ്മിന് വ്യോമാത്മകേ രങ്ഗേ ഭുവനാഭിനയഭ്രമൈഃ । നൃത്യത്യ് അവിരതാരമ്ഭം ചാരൈര് നിയതിനര്തകീ
ഈ ആകാശസ്വഭാവമുള്ള നാടകമഞ്ചത്തിൽ, ലോകങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികളെ അനുകരിക്കുന്ന ചലനങ്ങളോടെ, വിധിയുടെ നർത്തകി നിരന്തരമായ ആരംഭങ്ങൾക്കൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
ജഗത്ക്രീഡോ മഹാകല്പകല്പോന്മേഷനിമേഷണഃ । വിദാനേനാദ്യതേ ഭൂയോ ജന്യതേ കാലബാലകഃ
ലോകത്തിന്റെ കളി, മഹാകല്പങ്ങളുടെ തുറക്കലും അടയ്ക്കലുമായി, ലയത്തിൽ അകറ്റപ്പെടുകയും, കാലമെന്ന ബാലൻ വീണ്ടും അതിനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉദ്യത്സ്വ് അപി ജഗത്സ്വ് ഏഷ ശാന്തമ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ । അനിച്ഛ ഏവ മകുരḫ പ്രതിബിമ്ബഗതേഷ്വ് ഇവ
ലോകങ്ങൾ ഉദയം ചെയ്യുന്നുവെങ്കിലും, ഇതു ശാന്തമായ നിലയിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, അതിന് ആഗ്രഹമോ സ്വാധീനമോ ഇല്ലാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ്.
ഭൂതാനാം വര്തമാനാനാം സര്ഗാണാം സ ഭവിഷ്യതാമ് । ഏഷോ ഽകാരണകം ബീജമ് അഗാനാമ് ഇവ കാനനമ്
ഇപ്പൊഴുള്ള ജീവികൾക്കും വരാനിരിക്കുന്ന സൃഷ്ടികൾക്കും, ഇതാണ് കാരണം ഇല്ലാത്ത വിത്ത്; വരാനിരിക്കുന്ന മരങ്ങൾക്കായി കാടെന്നപോലെ.
അസ്യോന്മേഷോ ജഗല്ലക്ഷ്മീര് നിമേഷḫ പ്രലയാഗമഃ । അനുന്മേഷനിമേഷോ ഽസാവ് ആത്മന്യ് ഏവാവതിഷ്ഠതേ
ഇതിന്റെ തുറക്കൽ ലോകത്തിന്റെ ഐശ്വര്യമാണ്; അടയ്ക്കൽ പ്രളയത്തിന്റെ ആരംഭം. ഈ സൂക്ഷ്മമായ തുറക്കലും അടയ്ക്കലും അതിന്റെ ഉള്ളിലേയ്ക്ക് മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു.
ഉദ്യന്ത്യ് അമൂനി സുബഹൂനി മഹാമഹാംസി സര്ഗാഗമപ്രലയജന്മദശാജഗന്തി । സര്വാണി താന്യ് അയമ് അപാരഖരൂപ ഏവ പ്രസ്പന്ദനാനി മരുദ് ഏവ യഥാസ്സ്വ ശാന്തമ്
സൃഷ്ടി, നിലനിൽപ്പ്, പ്രളയം, ജനനം എന്നിങ്ങനെ അനേകം വലിയ ലോകങ്ങൾ ഉദയിക്കുന്നു; എങ്കിലും, ഇവ എല്ലാം ഈ അതിരില്ലാത്ത, കടക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒരു കാറ്റുപോലുള്ള ചലനങ്ങൾ മാത്രം. അതോ ശാന്തമായ നിലയിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.
ചമത്കുര്വന്ത്യ് അഥാത്രാര്ഥാ ആവര്താ ഇവ വാരിണി । ഏതച് ച ഭാവാസ് സകലാ യഥാ വാരി തരങ്ഗകാഃ
ഇവിടെയുള്ള അർത്ഥങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ ചുഴികൾപോലെ അത്ഭുതം ഉണർത്തുന്നു; ഈ നിലകൾ എല്ലാം വെള്ളത്തിൽ തിരകളെപ്പോലെയാണ്.
സര്വസ്യൈവാസ്യ വിശ്വസ്യ നിര്ജ്ഞേയജ്ഞാനരൂപിണീ । പരമാകാശതാ രൂപം കിം പരോപശമശ്രമഃ
ഈ സകല ലോകവും അറിയാൻ കഴിയാത്ത അറിവിന്റെ സ്വഭാവമാണ്; അതിന്റെ രൂപം പരമാകാശം പോലെയാണ്—അതിനപ്പുറം എന്ത് ശ്രമമോ ശാന്തിയോ ഉണ്ടാകാം?