പശുര് അജ്ഞോ ഹ്യ് അമൂര്തോ ഽപി ദുഃഖസ്യൈവൈഷ ഭാജനമ് । ചേതനത്വാച് ചേതതീദമ് അത്യനര്ഥസ് സ്വയം സ്ഥിതഃ
അറിവില്ലാത്ത, രൂപം ഇല്ലാത്ത ഒരു ജീവിയും ദു:ഖത്തിന്റെ പാത്രം തന്നെയാണ്. അതിന് ബോധം ഉള്ളതിനാൽ, ഈ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അതു വലിയ അനർത്ഥത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ചേത്യനിര്മുക്തതാ യാ സ്യാദ് അചേത്യോന്മുഖതാഥവാ । അസ്യ സാ ഭരിതാവസ്ഥാ താം ജ്ഞാത്വാ നാനുശോചതി
ബോധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ അവയെ വിട്ട് മാറിയ മനസ്സിലോ, ആ വ്യക്തിക്ക് പൂർണ്ണത ലഭിക്കുന്നു. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ദു:ഖിക്കുന്നില്ല.
ഭിദ്യതേ ഹൃദയഗ്രന്ഥിശ് ഛിദ്യന്തേ സര്വസംശയാഃ । ക്സീയന്തേ ചാസ്യ കര്മാണി തസ്മിന് ദൃഷ്ടേ പരാപരേ
പരമവും അപരവും കാണുമ്പോൾ, ഹൃദയത്തിലെ കുരുക്കുകൾ അകന്നു പോകുന്നു, എല്ലാ സംശയങ്ങളും തീരുന്നു, അവന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നു.
തസ്യ ചേത്യോന്മുഖത്വം തു ചേത്യാസമ്ഭവനം വിനാ । രോദ്ധും ന ശക്യം ദൃശ്യം തു ചേത്യം ശാമ്യതു വൈ കഥമ്
അവന്റെ മനസ്സിന് ബോധ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകർഷണം, ബോധ്യങ്ങൾ അസാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, തടയാൻ കഴിയില്ല. കാണുന്നതെല്ലാം ബോധ്യങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, അതെങ്ങനെ അവസാനിക്കും?
സാധുസങ്ഗമസച്ഛാസ്ത്രൈസ് സംസാരാര്ണവതാരകഃ । ദൃശ്യതേ പരമാത്മാ യസ് സ ബ്രഹ്മന് വദ കീദൃശഃ
സദ്പുരുഷരുടെ സാന്നിധ്യവും സത്യഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പഠനവും വഴി, ഈ ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പരമാത്മാവ് ആരാണെന്ന്, ബ്രാഹ്മണാ, അവൻ എങ്ങനെയാണെന്ന് പറയൂ.
യദ് ഏതച് ചേതനം ജീവോ വിശീര്ണോ ജന്മജങ്ഗലേ । ഏതമ് ആത്മാനമ് ഇച്ഛന്തി യേ തേ ഽജ്ഞാഃ പണ്ഡിതാ അപി
ഈ ബോധം, അതായത് ജീവൻ, ജനനമരണങ്ങളുടെ കാടിൽ ചിതറിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ തന്നെ ആത്മാവായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, അവർ എത്രയൊക്കെ പണ്ഡിതരായാലും, അജ്ഞന്മാരാണ്.
ജീവ ഏവേഹ സംസാരശ് ചേതനാദ് ദുഃഖസന്തതേഃ । അസ്മിഞ് ജ്ഞാതേ നാവിജ്ഞാതം കിഞ്ചിദ് ഭവതി കുത്രചിത്
ഇവിടെ ഈ ജീവൻ തന്നെയാണ് സംസാരം, ബോധത്തിൽ നിന്നും ദുഃഖങ്ങളുടെ തുടർച്ചയിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇത് മനസ്സിലായാൽ, ലോകത്ത് ഒന്നും അവിജ്ഞാതമായി ശേഷിക്കില്ല.
ജ്ഞായതേ പരമാത്മാ ചേദ് രാമ തദ് ദുഃഖസന്തതിഃ । ക്ഷയമ് ഏതി വിഷാവേശശാന്താവ് ഇവ വിഷൂചികാ
രാമാ, പരമാത്മാവിനെ അറിയുമ്പോൾ, ദുഃഖങ്ങളുടെ തുടർച്ച അവസാനിക്കുന്നു; വിഷം മാറിയപ്പോൾ വിഷൂചിക രോഗം ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ.
രൂപം കഥയ മേ ബ്രഹ്മന് യഥാവത് പരമാത്മനഃ । യസ്മിന് ദൃഷ്ടേ നരോ മോഹാത് സമഗ്രാത് സന്തരിഷ്യതി
ബ്രഹ്മനേ, പരമാത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ. ആ രൂപം കണ്ടാൽ ഒരാൾ മുഴുവൻ ഭ്രമം കടന്ന് മറികടക്കാൻ കഴിയും.
ദേശാദ് ദേശാന്തരം ദൂരം പ്രാപ്തായാസ് സംവിദോ വപുഃ । നിമേഷേണൈവ യന് മധ്യേ തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ചിന്ത ഒരു സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ദൂരത്തേക്ക് പോകുമ്പോഴും, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ലഭിക്കാവുന്നതാണു പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
അത്യന്താഭാവ ഏവാസ്തി സംസാരസ്യ ജഗത്സ്ഥിതേഃ । യസ്മിന് ബോധമഹാമ്ഭോധൌ തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
സംസാരത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനും അന്ത്യമായ അഭാവം മാത്രമേയുള്ളു. ബോധത്തിന്റെ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഉള്ളതാണു പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യക്രമോ യത്ര സ്ഥിതോ ഽപ്യ് അസ്തമ് അലം ഗതഃ । യദ് അനാകാശമ് ആകാശസ് തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും എന്ന ക്രമം നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതെല്ലാം പൂര്ണമായും അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നിടമാണ്; ആകാശമില്ലാത്തതും, എന്നാൽ ആകാശം തന്നെയുമാണ് പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
അശൂന്യമ് ഇവ യച് ഛൂന്യം യസ്മിഞ് ശൂന്യം ജഗത് സ്ഥിതമ് । സര്ഗൌഘേ സതി യച് ഛൂന്യം തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ശൂന്യമല്ലെങ്കിലും ശൂന്യമായതുപോലെ തോന്നുന്നതും, ഈ ശൂന്യമായ ലോകം അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നതും, സൃഷ്ടികളുടെ അനേകം തരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴും ശൂന്യമെന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
യന് മഹാചിന്മയമ് അപി ബൃഹത്പാഷാണവത് സ്ഥിതമ് । ജഡം ത്വ് അജഡമ് ഏവാന്തസ് തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നുണ്ടായിട്ടും വലിയ പാറപോലെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നതും, പുറത്തുനോക്കുമ്പോൾ ജഡംപോലെയെങ്കിലും ഉള്ളിൽ എപ്പോഴും ജാഗരൂകതയുള്ളതും, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം സര്വം യേന സമ്പ്രാപ്യ സങ്ഗമമ് । സ്വരൂപസത്താമ് ആപ്നോതി തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
പുറത്തും ഉള്ളിലും എല്ലാം അതിലൂടെ പൂർണ്ണമായി ചേർന്ന് ഒത്തുചേരുകയും, സ്വഭാവസത്തയിലേക്കെത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
പ്രകാശസ്യ യഥാലോകോ യഥാ ശൂന്യത്വമ് അമ്ബരേ । തഥേദം സംസ്ഥിതം യത്ര തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
പ്രകാശത്തിന് പ്രകാശം എങ്ങനെയോ, ആകാശത്തിന് ശൂന്യത എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥാനം; അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സര്വതഃ പരമാത്മൈഷ കഥം നാമാവബുധ്യതേ । ഇയതോ ഽസ്യ ജഗന്നാമ്നോ ദൃശ്യസ്യാസമ്ഭവഃ കുതഃ
സർവ്വതിലും പരമാത്മാവ് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അതിനെ എങ്ങനെ ആരും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല? ഈ ലോകവും കാണുന്ന എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഭ്രമസ്യ ജാഗതസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അത്യന്താഭാവസമ്ബോധേ യദി രൂഢിര് അലം ഭവേത്
ഈ ലോകം ഒരു മായയോ ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെയോ ആണെങ്കിലും, പൂർണ്ണമായ ശൂന്യതയെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുമ്പോഴും ഇതിന് ഉറപ്പുള്ള നിലയുണ്ടെങ്കിൽ, അങ്ങനെ തന്നെയിരിക്കട്ടെ.
തജ് ജ്ഞാതം ബ്രഹ്മണോ രൂപം ഭവേന് നാന്യേന കര്മണാ । ദൃശ്യാത്യന്താഭാവതസ് തു ഋതേ നാന്യാ ശുഭാ ഗതിഃ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആ സ്വരൂപം അറിവിലൂടെ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ; വേറേതെങ്കിലും പ്രവർത്തിയിലൂടെ അല്ല. കാണുന്നതിന്റെ പൂർണ്ണമായ അഭാവം ഒഴികെ മറ്റൊരു ശുഭമായ മാർഗ്ഗമില്ല.
അത്യന്താഭാവസമ്പത്തൌ ദൃശ്യസ്യാസ്യ യഥാസ്ഥിതേഃ । ശിഷ്യതേ പരമാര്ഥോ ഽസൌ ബുധ്യതേ ജ്ഞായതേ തതഃ
കാണുന്നതിന്റെ പൂർണ്ണമായ അഭാവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, പരമാർത്ഥം മാത്രം ശേഷിക്കും; അപ്പോൾ അത് മനസ്സിലാക്കാനും അനുഭവിക്കാനും കഴിയും.
ന ചിദ് അപ്രതിബിമ്ബാസ്തി ദൃശ്യാഭാവാദ് ഋതേ ക്വചിത് । ക്വ വിനാ പ്രതിബിമ്ബേന കിലാദര്ശോ ഽവതിഷ്ഠതേ
പ്രതിഫലിപ്പിക്കാനുള്ള വസ്തുവില്ലാതെ, എവിടെയും ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രതിബിംബം ഉണ്ടാകില്ല. പ്രതിബിംബമില്ലാതെ ഒരു കണ്ണാടിയും നിലനിൽക്കുമോ?
ജഗന്നാമ്നോ ഽസ്യ ദൃശ്യസ്യ സത്താസമ്ഭവനം വിനാ । ബുധ്യതേ പരമം തത്ത്വം ന കദാചന കേനചിത്
ഈ ലോകം എന്ന ദൃശ്യത്തിന്റെ സാദ്ധ്യത ഇല്ലാതെ, പരമാർത്ഥം ആരും ഒരിക്കലും ഗ്രഹിക്കില്ല.
ഇയതോ ദൃശ്യജാലസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യ ജഗത്സ്ഥിതേഃ । മുനേ കഥമ് അസത്താസ്തി ക്വ മേരുസ് സര്ഷപോദരേ
മുനിവേ, ഈ ദൃശ്യങ്ങളുടെ ജാലവും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ നിലനില്പും ഉള്ളപ്പോൾ, അസത്ത്വം എവിടെ ഉണ്ടാകും? ഒരു കടുകിന്റെ ഉള്ളിൽ മെരുപർവതം എവിടെ കാണാം?
ദിനാനി കതിചിദ് രാമ യദി തിഷ്ഠസ്യ് അഖിന്നധീഃ । സാധുസങ്ഗമസച്ഛാസ്ത്രപരമസ് തദ് അഹം ക്ഷണാത്
രാമാ, കുറെ ദിവസങ്ങൾ നീ ക്ഷീണമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ സന്മാർഗ്ഗത്തിലുള്ളവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും സത്യശാസ്ത്രങ്ങളിലും ആസക്തനായി കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട്—
പ്രമാര്ജയാമി തേ ദൃശ്യം ബോധേ മൃഗജലം യഥാ । ദൃശ്യാഭാവേ ദ്രഷ്ടൃതാ ച ശാമ്യേദ് ബോധോ ഽവശിഷ്യതേ
നിന്റെ മുന്നിൽ കാണുന്ന ലോകം ഞാൻ പൂര്ണമായും നീക്കം ചെയ്യും, മൃഗജലത്തിലെ വെള്ളം അറിവിലൂടെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ. കാണുന്നത് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ കാണുന്നവന്റെ ഭാവവും അവസാനിക്കും, പിന്നെ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രം ശേഷിക്കും.
ദ്രഷ്ടൃത്വം സതി ദൃശ്യേ ഽസ്മിന് ദൃശ്യത്വം സത്യ് അവേക്ഷകേ । ഏകത്വം സതി ഹി ദ്വിത്വേ ദ്വിത്വം ചൈകത്വവേദനേ
കാണുന്ന വസ്തു ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ കാണുന്നവന്റെ ഭാവം ഉണ്ടാകൂ; കാണുന്നവൻ ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്ന വസ്തുവും ഉണ്ടാകൂ. ഒന്നായിരിക്കുക എന്നത് ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ഇരട്ടത്വം ഒന്നായിരിപ്പിന്റെ അറിവിലൂടെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏകാഭാവേ ദ്വയോര് ഏവ സിദ്ധിര് ഭവതി നാത്ര ഹി । ദ്വിത്വൈക്യദ്രഷ്ടൃദൃശ്യത്വക്ഷയേ സദ് അവശിഷ്യതേ
ഒന്ന് ഇല്ലെങ്കിൽ രണ്ടിന്റെയും നിലനിൽപ്പ് അസാധ്യമാണ്. കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നവയും, ഒന്നായിരിപ്പും രണ്ടായിരിപ്പും എല്ലാം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധമായ സത്ത മാത്രം ശേഷിക്കും.
അഹന്താദി ജഗദ്ദൃശ്യം സര്വം തേ മാര്ജയാമ്യ് അഹമ് । അത്യന്താസത്ത്വസംവിത്ത്യാ മനോമകുരതോ മലമ്
അഹംഭാവം മുതലായുള്ള ഈ ലോകം മുഴുവൻ ഞാൻ നിനക്കായി നീക്കം ചെയ്യും, അവയ്ക്ക് യാതൊരു സത്യമില്ലെന്ന അറിവിലൂടെ, ഒരു കണ്ണാടിയിലെ മലിനതിയെ പോലെ മനസ്സിലെ അശുദ്ധി കഴുകി കളയുന്നതുപോലെ.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ । യത് തു നാസ്തി സ്വഭാവേന കഃ ക്ലേശസ് തത്പ്രമാര്ജനേ
അസത്യമെന്നതിനു യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലനില്പില്ല, സത്യമെന്നതിനു ഇല്ലാതാവലും ഇല്ല. സ്വഭാവത്താൽ ഇല്ലാത്തതിനെ മാറ്റാൻ എന്തിനാണ് പരിശ്രമം വേണ്ടത്?
ജഗദ് ആദാവ് അനുത്പന്നം യച് ചേദം ദൃശ്യതേ തതമ് । തത് സ്വാത്മന്യ് ഏവ വിമലേ ബ്രഹ്മ ചിത്ത്വാത് സ്വബൃംഹിതമ്
ലോകം ആദിയിൽ ഉദിച്ചിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ വ്യാപിച്ചുനില്ക്കുന്നതു കാണുന്നതെല്ലാം ശുദ്ധമായ ആത്മാവായ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, അതിന്റെ തന്നെ ബോധം കൊണ്ടു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.