ആയുര് വായുചലത്പത്ത്രലമ്ബാമ്ബുകണഭങ്ഗുരമ് । പരലോകമഹാവ്യാധിര് യത്നേനാശു ചികിത്സ്യതാമ്
ജീവൻ കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന ഇലപോലെയും, തൂങ്ങി നിൽക്കുന്ന വെള്ളത്തുള്ളിപോലെയും വളരെ ഭംഗുരമാണ്; അതുകൊണ്ട് പരലോകത്തിലെ മഹാരോഗം ഉത്സാഹപൂർവ്വം ഉടൻ തന്നെ ചികിത്സിക്കണം.
പരലോകമഹാവ്യാധൌ യത്നേനാശു ചികിത്സിതേ । ദൃഷ്ടലോകമയോ വ്യാധിസ് സ്വയമ് ആശൂപശാമ്യതി
പരലോകത്തിലെ മഹാരോഗം ഉത്സാഹത്തോടെ ഉടൻ തന്നെ ചികിത്സിച്ചാൽ, ഈ ലോകത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന രോഗം സ്വയം ശമിക്കും.
സംവിന്മാത്രം വിദുര് ജന്തും തസ്യ പ്രസരണം ജഗത് । പരമാണൂദരേ ഽപ്യ് അസ്തി തച് ഛൈലശതവിസ്തരമ്
ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നത്, ജീവി എന്നത് ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണെന്ന്. അതിന്റെ വ്യാപനമാണ് ഈ ലോകം. ഒരു അനുവിനുള്ളിലും അതു നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ നൂറു മലകളെക്കാൾ വിശാലമായതുമാണ് അതിന്റെ വ്യാപ്തി.
യത് സംവിദḫ പ്രസരണം രൂപാലോകമനാംസി തത് । വ്യോമന്യ് ഏവാനുഭൂയന്തേ നാതസ് സത്യോ ജഗദ്ഭ്രമഃ
ബോധത്തിന്റെ വ്യാപനം എന്നതിൽ വരുന്ന രൂപങ്ങൾ, ദൃശ്യങ്ങൾ, ചിന്തകൾ—ഇവയെല്ലാം ആകാശത്തിനുള്ളിലാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ലോകഭ്രമം യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
പ്രലയേഷ്വ് അപി ദൃഷ്ടേഷു ജഗദ്ദൃശ്യാഭ്രവിഭ്രമാഃ । ന നശ്യന്തി ന ജായന്തേ ഭ്രാന്തിമാത്രൈകരൂപിണഃ
ലോകം ലയിച്ചുപോകുന്ന സമയത്തും, ലോകത്തിലെ ദൃശ്യങ്ങളും മേഘങ്ങൾ പോലുള്ള ഭ്രമങ്ങളും നശിക്കുകയോ പിറക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. അവ ഭ്രമം മാത്രമായിട്ടുള്ളവയാണ്.
ഭോഗപങ്കാര്ണവേ മഗ്ന ആത്മാ നോത്താര്യതേ യദി । സ്വപൌരുഷചമത്കൃത്യാ തദ് ഉപായോ ഽസ്തി നേതരഃ
ഭോഗങ്ങളുടെ ചതിയിൽ മുങ്ങിയ ആത്മാവ് സ്വയം അത്ഭുതകരമായ പരിശ്രമംകൊണ്ട് പുറത്തെടുക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല.
അജിതാത്മാ ജനോ മൂഢോ രൂഢോ ഭോഗൈകകര്ദമേ । ആപദാം പാത്രതാമ് ഏതി പയസാമ് ഇവ സാഗരഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണം ഇല്ലാത്തവനും, ഭ്രമിച്ചും, ആസ്വാദനത്തിന്റെ ചതിയിൽ ആഴമായി കുടുങ്ങിയവനും, ദുർഭാഗ്യങ്ങൾക്കു പാത്രമാവുന്നു; സമുദ്രം വെള്ളങ്ങൾക്ക് പാത്രമായതുപോലെ.
ജീവിതസ്യ യഥാ ബാല്യം ദൃഷ്ടം പ്രഥമകല്പിതമ് । നിര്വാണസ്യ തഥാ ഭോഗസന്ത്യാഗോ രാഗശാന്തിദഃ
ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം ബാല്യമായതുപോലെ, മോക്ഷത്തിന്റെ ആരംഭം ആസ്വാദനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും, ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
തജ്ജ്ഞസ്യ ജീവിതനദീ സകല്ലോലാപ്യ് അസമ്ഭ്രമാ । സമം വഹതി സോമ്യൈവ ചിത്രസംസ്ഥേവ നീരസാ
ഇത് മനസ്സിലാക്കിയവന്റെ ജീവിതം, എത്രയേറെ തിരമാലകളുണ്ടെങ്കിലും, സംശയമില്ലാതെ, സുഖമായി, ശാന്തമായി ഒഴുകുന്നു; ഒരു ചിത്രത്തിൽ കാണുന്ന ശാന്തമായ നദിപോലും, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ രസമില്ലാത്തതുപോലെ.
അജ്ഞജീവിതനദ്യസ് തു രസേനാത്യന്തഭീഷണാഃ । ആവര്താവൃത്തിവിക്ഷോഭകല്ലോലാസ് സഹവാഹിനഃ
അജ്ഞാനികളുടെ ജീവിതം, ലോകാനുഭവങ്ങളുടെ രസത്തോടെ നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട്, അത്യന്തം ഭയാനകമാണ്; അതിൽ ചുഴികൾ, തിരകൾ, കുഴികൾ എന്നിവയൊക്കെ കൂടെ ഒഴുകുന്നു.
സര്ഗവേഗാḫ പ്രവല്ഗന്തി സംവിത്പ്രസരലേശകാഃ । ദ്വിചന്ദ്രബാലവേതാലമൃഗാമ്ബുസ്വപ്നമോഹവത്
സൃഷ്ടിയുടെ ഉല്ലാസം പോലെ, ബോധത്തിന്റെ അല്പം മാത്രം വിരിവുള്ളവ, രണ്ടുചന്ദ്രൻ കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെയും, കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പുഴുങ്ങൽപോലെയും, കാട്ടുപോത്തിന് വെള്ളം കാണുന്ന ഭ്രമംപോലെയും, സ്വപ്നംപോലെയും, മായപോലെയും ഇവ ഉയിരുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു.
സംവിദ്വാരിതരങ്ഗൌഘാ ഭാന്തി സര്ഗാസ് സഹസ്രശഃ । വിചാരിതാസ് ത്വ് അസത്യാസ് തേ സത്യാസ് ത്വ് അനുഭവഭ്രമാത്
സൃഷ്ടിയുടെ തരംഗങ്ങൾ, ബോധത്തിന്റെ കൂട്ടങ്ങൾ ആയിട്ടാണ് ആയിരക്കണക്കിന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്; എന്നാൽ ആലോചിച്ചാൽ അവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, അനുഭവഭ്രമം കൊണ്ടാണ് അവ സത്യമായെന്ന് തോന്നുന്നത്.
ജഗന്ത്യ് ആകാശകോശേ ഽപി സംവിത്പ്രസരണഭ്രമാത് । സന്തീവാപ്യ് അനുഭൂയന്തേ ന തു സത്യാനി താനി ഹി
ബോധത്തിന്റെ വ്യാപനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭ്രമം മൂലം, ആകാശത്തിന്റെ വിശാലതയിലേക്കു പോലും ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു അനുഭവപ്പെടുന്നു; പക്ഷേ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അവ സത്യമായില്ല.
സംവിദ്വികാസപയസോ ബുദ്ബുദസ് സര്ഗവിഭ്രമഃ । അഹമ് ഇത്യാദിസദ്ഭാവവികാരാകാരരൂപവാന്
ബോധത്തിന്റെ വിരിവിന്റെ വെള്ളത്തിൽ ബുധ്ബുദങ്ങൾ പോലെ സൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമം ഉയരുന്നു; "ഞാൻ" എന്നതും മറ്റും ഉള്ള നിലകളുടെ രൂപങ്ങൾ അവ എടുക്കുന്നു.
സംവിന്നിര്വാണമ് അജഗത് സംവിദുന്മീലനം ജഗത് । നാന്തര് ന ബാഹ്യം നാസത്യം ന സത്യം സര്വമ് ഏവ തത്
ചൈതന്യം തന്നെയാണ് നിർവാണം; ലോകം ഇല്ലാതിരിക്കുമ്പോൾ ചൈതന്യമാണ് ലോകം ഉദിക്കുന്നതും. അതിന് അകത്തോ പുറത്തോ ഇല്ല, സത്യമോ അസത്യമോ ഇല്ല — എല്ലാം അതേ ഒന്നാണ്.
ചിദ്രൂപമ് അജമ് അവ്യക്തമ് ഏകമ് അവ്യയമ് ഈശ്വരമ് । സ്വത്വഭാവത്വരഹിതം ബ്രഹ്മ ശാന്താത്മ ഖാദ് അപി
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം ജനനം ഇല്ലാത്തത്, പ്രകടമാകാത്തത്, ഏകത്വമുള്ളത്, നശിക്കാത്തത്, പരമാധിപത്യം ഉള്ളത്, സ്വത്വബോധം ഇല്ലാത്തത്, സമാധാനസ്വരൂപം, ആകാശത്തേക്കാൾ അപ്പുറം — അതാണ് ബ്രഹ്മം.
ബ്രഹ്മണോ നിസ്സ്വഭാവസ്യ സര്ഗസംവേദനേ സ്വതഃ । സ്പന്ദനേ പവനസ്യേവ കാരണം നോപയുജ്യതേ
സ്വഭാവമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മത്തിൽ സൃഷ്ടിയുടെ അനുഭവം സ്വയം ഉദിക്കുന്നു; കാറ്റിന്റെ ചലനം പോലെ അതിന് കാരണമൊന്നും ആവശ്യമില്ല.
സ്വപ്നാനുഭവവദ് ഭാന്തി ബ്രഹ്മാബ്ധൌ ബ്രഹ്മവീചയഃ । സര്ഗതാ വസ്തുതസ് ത്വ് അത്ര ന സ്വപ്നോ ന ച സര്ഗതാ
സ്വപ്നാനുഭവങ്ങൾ പോലെ തന്നെ, ബ്രഹ്മസമുദ്രത്തിൽ ബ്രഹ്മതരംഗങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവിടെ സ്വപ്നമോ സൃഷ്ടിയോ ഒന്നുമില്ല.
ഏകമ് ഏവ നിരാഭാസമ് അചിത്ത്വമ് അജഡം സമമ് । ന സന് നാസന് ന ഖം നാഖമ് ഇദമ് അദ്വയമ് അവ്യയമ്
ഇവിടെ ഒരൊറ്റത് മാത്രമേയുള്ളൂ, അതിന് രൂപമോ ഭാവമോ ഇല്ല, മനസ്സില്ല, ജഡത്വമില്ല, എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെയാണ്. അതു സത്തല്ല, അസത്തുമല്ല, ആകാശമല്ല, ആകാശമല്ലാത്തതുമല്ല. ഇതാണ് അദ്വൈതവും അക്ഷയവുമാകുന്നത്.
യഥാസ്ഥിതസ്യൈവ സതോ യസ്യാസംവേദനാത്മകമ് । സംവിത്പ്രശമനം ജാതം തമ് ആഹുര് മുനിസത്തമമ്
യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനിൽ, അറിയൽ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ശാന്തി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിനെയാണ് മഹർഷിമാർ പരമശാന്തി എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സതോ ഽപി മൃണ്മയസ്യേവ യസ്യാസംവേദനാത്മകമ് । സാഹം ജഗദ് വിഗലിതം തമ് ആഹുര് മുനിസത്തമമ്
ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്ന ഒന്നിലും, ഒരു മൺപാത്രം പോലെ, അറിയൽ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയുണ്ടാകുമ്പോൾ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും ലോകവും അപ്രത്യക്ഷമാകും. അതിനെയാണ് മഹർഷിമാർ പരമാവസ്ഥ എന്നു പറയുന്നത്.
യഥാ ശാമ്യത്യ് അസങ്കല്പാത് സങ്കല്പനഗരം തഥാ । വേദനോത്ഥം ജഗദ് അഹം ചേതി ശാമ്യത്യ് അവേദനാത്
യഥാ, ചിന്തകൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മനസ്സിൽ സങ്കൽപ്പനഗരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, അറിയലിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്ന ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും അനുഭവവും അറിയൽ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
സ്വഭാവവര്ജം ശബ്ദാര്ഥാസ് സര്വ ഏവ സഹേതുകാഃ । സ്വഭാവസ്യ തു യോ ഹേതുര് മുക്തേസ് തദ് അനുഭാവനമ്
ശബ്ദങ്ങളും അർത്ഥങ്ങളും സ്വഭാവമില്ലാതെ, എല്ലാം കാരണങ്ങളാൽ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. എന്നാൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ കാരണം മോക്ഷാനുഭവം തന്നെയാണ്.
ന കസ്യചിത് പദാര്ഥസ്യ സ്വഭാവോ ഽസ്തീഹ കശ്ചന । മഹാചിദമ്ബുദ്രവതാസ് സര്വാ ഏവാനുഭൂതയഃ
ഇവിടെ ഒരു വസ്തുവിനും സ്വഭാവമെന്നത് ഇല്ല. എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും മഹത്തായ ചൈതന്യസമുദ്രംപോലെയാണ്.
മഹാചിദനിലസ്പന്ദാ ഏതാ ഏവാനുഭൂതയഃ । ഏതാസ് താ ബ്രഹ്മഗഗനശൂന്യതാ ഇതി ബുധ്യതാമ്
ഈ അനുഭവങ്ങൾ മഹാചൈതന്യവായുവിന്റെ ചലനങ്ങളാണ്. ഇവ തന്നെ ബ്രഹ്മാകാശശൂന്യതയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
വാതസ്പന്ദാവ് ഇവാഭിന്നൌ ബ്രഹ്മസര്ഗൌ വിഭിന്നതാ । തയോസ് ത്വ് അസത്യാ സ്വഭ്രാന്തേസ് സ്വപ്നേ സ്വമരണോപമാ
കാറ്റിന്റെ ചലനങ്ങൾ വേർതിരിക്കാനാവാത്തതുപോലെ, ബ്രഹ്മന്റെ സൃഷ്ടികളും വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അവയുടെ വ്യത്യാസം സത്യമായില്ല, അത് സ്വപ്നത്തിലോ സ്വന്തം മരണത്തിലോ ഉണ്ടാകുന്ന ഭ്രമംപോലെയാണ്.
ഭ്രാന്തിസ് തു താവത് തത്ത്വാര്ഥവിചാരോ യാവദ് അസ്ഫുടഃ । വിചാരേ തു സ്ഫുടേ ഭ്രാന്തിര് ബ്രഹ്മതാമ് ഏവ ഗച്ഛതി
യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമല്ലാത്തിടത്തോളം ഭ്രമം നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ അന്വേഷനം വ്യക്തമായാൽ, ഭ്രമം തന്നെ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമാകുന്നു.
ഭ്രാന്തിസ് ത്വ് അസത്യാവസ്ത്വ് ഏവ പ്രേക്ഷയാതോ ന ലഭ്യതേ । ശശശൃങ്ഗവദ് അത്യച്ഛമ് അതോ ബ്രഹ്മൈവ ശിഷ്യതേ
ഭ്രമം അസത്യമാണെന്നാൽ, അതിനെ സൂക്ഷ്മമായി നോക്കുമ്പോൾ അതൊന്നും കാണാനാവില്ല; മുയലിന് കൊമ്പ് പോലെയാണ് അത്. അങ്ങനെ, അവസാനം ബ്രഹ്മം മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ.
അനാദിമധ്യാന്തമ് അനന്തമ് അച്ഛം സമം ശിവം ശാശ്വതമ് ഏകമ് ഏവ । സര്വാം ജരാമോഹവികാരഭാരഭ്രാന്തിം വിമുച്യാമ്ബരഭാവമ് ഏഹി
ആദിയും മധ്യവും അന്തവും ഇല്ലാത്ത, അനന്തവും നിർമ്മലവും സമവും മംഗളവും ശാശ്വതവുമായ ഏകത്വാവസ്ഥയിലേക്ക് വാ; ജര, മോഹം, മാറ്റം എന്നിവയുടെ ഭാരഭ്രമം മുഴുവൻ ഉപേക്ഷിച്ച് ആകാശസദൃശമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തുക.
പ്രാപ്തേഷു സുഖദുẖഖേഷു യോ നശ്യതി സ നശ്യതി । യോ ന നശ്യത്യ് അനാശോ ഽസാവ് അലം ശാസ്ത്രോപദേശനൈഃ
സുഖവും ദുഃഖവും വന്നപ്പോൾ ആരെങ്കിലും നശിച്ചാൽ, അവൻ ശരിക്കും നശിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആരും നശിക്കാതെ നിലനിൽക്കുന്നു എങ്കിൽ, അവന് ശാസ്ത്രോപദേശങ്ങൾ ആവശ്യമില്ല.