അഭാവം ഭാവനാ യാതി ബോധേന ഘനതാനവാ । വിപശ്ചിത്സങ്ഗമാഭ്യാസാത് പാണ്ഡിത്യമ് ഇവ മൂഢതാ
കണ്ടറിയലിലൂടെ, മനസ്സിലെ കനത്ത ഭാവന ക്രമേണ ഇല്ലാതാകുന്നു. ജ്ഞാനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ഇരിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാനം പോലും പണ്ഡിത്യം പോലെ മാറുന്നു.
നാഹമ് അസ്മീതി സദ്യുക്ത്യാ നിശ്ചയോ ഽന്തശ് ശമാത്മകഃ । ജീവതോ ഽജീവതശ് ചാതിരൂഢോ ബോധ ഇതി സ്മൃതഃ
ഞാൻ ഇതല്ല എന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം, ശരിയായ വിവേകത്തോടെ മനസ്സിൽ സമാധാനമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതാണ് ജാഗ്രതയെന്ന് പറയുന്നത്; അതു ജീവനും അജീവനും ഒരുപോലെ ഉറപ്പാണ്.
വായൌ സ്പന്ദ ഇവാത്രേദം ജഗദാദ്യ് അവഭാസതേ । കോ ഽഹം കഥമ് ഇദം ചേതി വിചാരേണൈവ ശാമ്യതി
കാറ്റിൽ സ്പന്ദനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകം ആദ്യം ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഞാൻ ആരാണ്, ഇത് എങ്ങനെയാണ് എന്ന ചിന്തയിലൂടെ അതെല്ലാം ശാന്തമാകുന്നു.
നാഹമ് ഇത്യ് ഏവ നിര്വാണം കിമ് ഏതാവതി മൂഢതാ । സത്സങ്ഗമവിചാരാഭ്യാമ് ഏതദ് ആശ്വ് അവഗമ്യതേ
ഞാൻ ഇതല്ല എന്ന ബോധം തന്നെയാണ് മോക്ഷം; അതിൽ പിന്നെ എന്ത് അജ്ഞാനമുണ്ട്? സന്മാർഗ്ഗികളുടെ സാന്നിധ്യവും ചിന്തയും കൊണ്ടു ഇത് വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാം.
ക്ഷീയതേ തത്ത്വവിത്സങ്ഗാദ് അഹമ് ഇത്യ് ഏവ ബന്ധനമ് । ആലോകേനേവ തിമിരം ദിവസേനേവ യാമിനീ
ഞാൻ എന്ന ബദ്ധത സത്യത്തെ അറിയുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അകറ്റപ്പെടുന്നു; വെളിച്ചം ഇരുണ്ടിനെ പോലെ, പകലിൽ രാത്രി അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
കോ ഽഹം കഥമ് ഇദം ദൃശ്യം കോ ജീവഃ കിം ച ജീവനമ് । ഇതി തത്ത്വജ്ഞസംയോഗാദ് യാവജ്ജീവം വിചാരയേത്
സത്യത്തെ അറിയുന്നവരോടൊപ്പം കഴിയുമ്പോൾ, ജീവിതം മുഴുവൻ ഇങ്ങനെ അന്വേഷിക്കണം: ഞാൻ ആരാണ്? ഞാൻ കാണുന്ന ഈ ലോകം എന്താണ്? ജീവൻ ആരാണ്? ജീവിക്കുന്നത് എന്താണ്?
ജീവിതം ഭുവനം ഭാതി തമോ ഽഹമ് ഇതി നശ്യതി । തത്ത്വാലോകേന തജ്ജ്ഞാര്കസേവനാത് സ നിഷേവ്യതാമ്
ജീവിതവും ലോകവും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, പക്ഷേ 'ഞാൻ' എന്ന ഇരുണ്ടത്വം സത്യത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അകന്നു പോകുന്നു. ആ സത്യത്തെ അറിയുന്നവരെ സേവിക്കുമ്പോൾ അങ്ങനെ സംഭവിക്കും; അതിനാൽ അവരെ സേവിക്കണം.
യോ യോ ബോധാതിശയവാംസ് തം തം പൃഥഗ് ഉപാസ്സ്വ ഭോഃ । സങ്ഗസങ്കഥയോദേതി തേഷാം വാദപിശാചികാ
ആഴമുള്ള ബോധമുള്ള ഓരോരുത്തരെയും പ്രത്യേകം സമീപിക്കണം; അവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, കൂട്ടായിരിപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദങ്ങളിൽ വാദത്തിന്റെ ഭൂതം ഉയരാം.
വിവാദയക്ഷേ ഽഭ്യുദിതേ ബാലസ്യേവ വിപശ്ചിതഃ । മുക്തിമ് ഉക്താമ് അലം മുഖ്യമ് ഉദേത്യ് അഹമ് ഇതി ഭ്രമഃ
വാദം തുടങ്ങുമ്പോൾ, വലിയ ജ്ഞാനികൾ പോലും കുട്ടികളെപ്പോലെ ആകുന്നു; 'ഞാൻ' എന്ന ഭ്രമം ഉയരുന്നു, പറഞ്ഞ മോക്ഷം അപ്രാപ്യമായി മാറുന്നു.
അതḫ പ്രത്യേകമ് ഏകാന്തേ പ്രാജ്ഞസ് സേവേത പണ്ഡിതമ് । ഏകീകൃത്യ തദുക്താംസ് താന് അര്ഥാന് ബുദ്ധ്യാ വിചാരയേത്
അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനികൾ ഓരോരുത്തരും ഒറ്റയ്ക്ക് ഒരു പണ്ഡിതനെ സമീപിക്കണം; അവൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അർത്ഥങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, അവയെ മനസ്സോടെ ആലോചിക്കണം.
വിചാരയേത് തദുക്ത്യര്ഥം ബുദ്ധ്യാ ബുദ്ധിവിവൃദ്ധയേ । സര്വസങ്കല്പമുക്തം യത് തത് സത് തന്മയതാം വ്രജേത്
പണ്ഡിതൻ പറഞ്ഞതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സോടെ ആലോചിച്ച് വിവേകം വളർത്തണം; എല്ലാ മനസ്സിലാക്കലുകളിൽ നിന്നും മോചിതമായതാണു സത്യം, അതിൽ തന്നെ ലയിക്കണം.
വിപശ്ചിത്സങ്ഗമേ ബുദ്ധിം നീത്വാ പരമതീക്ഷ്ണതാമ് । അജ്ഞാനലതികാ സൈകാ കണശẖ ക്രിയതാമ് അലമ്
ജ്ഞാനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ബുദ്ധിയെ ഏറ്റവും മൂർച്ചയോടെ വളർത്തി, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരേയൊരു വള്ളിയെ കണങ്ങളായി പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കണം.
ഏഷോ ഽര്ഥസ് സമ്ഭവത്യ് ഏവ തേനേദം കഥയാമ്യ് അഹമ് । അനുഭൂതം വയം ബാലാ നാസമഞ്ജസവേദിനഃ
ഈ അർത്ഥം സത്യമായാണ് ഉദയിക്കുന്നത്, അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇതു പറയുന്നത്. നാം ബാല്യത്തിൽ ഇതു അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്, തെറ്റായ ധാരണയുള്ളവരായി അല്ല.
വ്യോമ്നോ ഽമ്ബുവാഹാദിവിജൃമ്ഭയേവ തരങ്ഗഭങ്ഗ്യേവ മഹാര്ണവസ്യ । ന യുജ്യതേ നാപി ച നശ്യതീഹ നാശോദയേ നിര്മനനസ്യ കിഞ്ചിത്
ആകാശത്ത് മേഘങ്ങൾ പടരുന്നതുപോലെയും, വലിയ സമുദ്രത്തിൽ തിരകൾ പൊട്ടുന്നതുപോലെയും, മനസ്സില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ ഒന്നും യോജിക്കുന്നതുമില്ല, ഒന്നും നശിക്കുന്നതുമില്ല, ഒന്നും ഉദയിക്കുന്നതുമില്ല.
ഇദം ഹി സര്വം മൃഗതൃഷ്ണികാമ്ബുവന് നിരാമയേ ബ്രഹ്മണി ശാന്ത ആതതേ । വിചാരിതേ നാഹമ് ഇതീവ വിദ്യതേ കുതẖ ക്വ കസ്മാന് മനനാദിവിഭ്രമഃ
ഇവയെല്ലാം മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളംപോലെയാണ്; നിർമലവും ശാന്തവുമായ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ അന്വേഷിച്ചാൽ, 'ഞാൻ ആകുന്നു' എന്ന ബോധം ഇല്ല. എവിടെ നിന്ന്, ആര്ക്ക്, എന്തിനാണ് ചിന്തയോ മറ്റേതെങ്കിലും ഭ്രമമോ ഉണ്ടാകുന്നത്?
സ്വപൌരുഷേണ സ്വധിയാ സത്സങ്ഗമവികാസയാ । യദി നാനീയതേ ജ്ഞത്വം തദ് ഉപായോ ഽസ്തി നേതരഃ
സ്വന്തം ശ്രമത്താലും, സ്വന്തം ബുദ്ധിയാലും, സന്മിത്രങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മനസ്സു വികസിപ്പിച്ചാലും, ജ്ഞാനം ലഭിക്കാതെ പോയാൽ, മറ്റൊരു മാർഗ്ഗം ഇല്ല.
അകല്പിതം കല്പിതം ച പ്രതികല്പനയാ സ്വയാ । തദ് ഏവാന്യത്വമ് ആദത്തേ വിഷത്വമ് അമൃതം യഥാ
കല്പ്പിതവും അകല്പിതവും, സ്വന്തം ഭാവനകൊണ്ടു പരസ്പരം വ്യത്യസ്തമായി തോന്നുന്നു, വിഷം അമൃതം ആകുന്നതുപോലെ.
കല്പനാ ചാകല്പനാന്താ മുക്തതാ ത്യക്തകല്പനമ് । ഏതച് ച ഭോഗസന്ത്യാഗപൂര്വം സിധ്യതി നാന്യഥാ
ഭാവന അവസാനിക്കുന്നത് അകല്പനയിലേക്കാണ്; മോക്ഷം എന്നത് ഭാവനയെ വിട്ടുകളയുന്നതാണ്. ഈ അവസ്ഥ അനുഭവസുഖങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചശേഷം മാത്രമേ സാധിക്കൂ, വേറേതായില്ല.
വചസാ മനസാ ചാന്തശ് ശബ്ദാര്ഥാവ് അവിഭാവയന് । യ ആസ്തേ വര്ധതേ തസ്യ കല്പനോപശമശ് ശനൈഃ
വാക്കിലും മനസ്സിലും, അർത്ഥത്തെയും ശബ്ദത്തെയും വേർതിരിക്കാതെ ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നവന് ഭാവനയുടെ ശമനം ക്രമേണ വർദ്ധിക്കുന്നു.
വര്ജയിത്വാഹമ് ഇത്യ് ഏവ നാവിദ്യാസ്തീതരാത്മികാ । ശാന്തേ ത്വ് അഭാവനാദ് അസ്മിന് നാന്യോ മോക്ഷോ ഽസ്തി കശ്ചന
ഞാൻ എന്ന ഭാവം ഒഴികെ മറ്റേതെങ്കിലും അജ്ഞാനം ഇല്ല; ഈ ശാന്തിയിലാണു ഭാവന ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മറ്റൊരു മോക്ഷം ഇല്ല.
അഹമ്ഭാവമ് അഥാദേഹം കിഞ്ചിച് ഛ്രയസി നശ്യസി । ജഗദാദൌ ചിരം തസ്മിംസ് ത്യക്തേ ശാമ്യസി സിധ്യസി
നിനക്ക് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും ശരീരവും വിട്ടുവിടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, നീ അപ്രത്യക്ഷനാകുന്നു; ലോകത്തിന്റെ ആദിയിൽ അങ്ങനെ വിട്ടുവിട്ടപ്പോൾ, നീ സമാധാനവും പൂർണ്ണതയും നേടുന്നു.
അചേതനാദ് ഇദം സര്വം സദ് ഏവാസദ് ഇവ സ്ഥിതമ് । ശാന്തം യസ്യോപലസ്യേവ നമസ് തസ്മൈ മഹാത്മനേ
ഈ എല്ലാം ജഡത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചിട്ടുള്ളതാണു്, സത്യമോ അസത്യമോ എന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതു് ശിലപോലെയുള്ള ശാന്തതയാണ്. ആ മഹാത്മാവിന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
അചേതനാദ് ഇദം സര്വമ് ഉപലസ്യേവ ശാമ്യതി । ശൂന്യാഖ്യാന്തḫ പരാലീനചിത്തസ്യാചിത്തഭാവനാത്
ഈ എല്ലാം ജഡത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചിട്ടുള്ളതാണു്, ശിലപോലെ ശാന്തമാകുന്നു; ശൂന്യത്തിൽ ലയിച്ച മനസ്സുള്ളവൻ മനസ്സില്ലായ്മ വളർത്തുമ്പോൾ, അവന്റെ മനസ്സ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഇദമ് അസ്ത്വ് അഥ വാ മാസ്തു ചേതിതം ദുẖഖവൃദ്ധയേ । അചേതിതം സുഖായാന്തര് അചേതനമ് അചേതനാത്
ഇത് ഉണ്ടാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ; ബോധം ദു:ഖം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ബോധശൂന്യതയ്ക്ക് അകത്തളത്തിൽ സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കുന്നു — ജഡം ജഡത്തിൽ നിന്നു ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
ദ്വൌ വ്യാധീ ദേഹിനോ ഘോരാവ് അയം ലോകസ് തഥാ പരഃ । യാഭ്യാം ഘോരാണി ദുẖഖാനി ഭുങ്ക്തേ സര്വത്ര പീഡിതഃ
ദേഹമുള്ളവർക്കു രണ്ടു ഭയങ്കരമായ രോഗങ്ങളുണ്ട് — ഈ ലോകവും അപ്പുറത്തെ ലോകവും. ഇവ രണ്ടിലും പീഡിതനായി എല്ലായിടത്തും കടുത്ത വേദനകൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വരുന്നു.
ഇഹലോകേ യതന്തേ ഽജ്ഞാ വ്യാധൌ ഭോഗദുരൌഷധൈഃ । ആജീവിതം യഥാശക്തി ചികിത്സാ നാപരാമയേ
ഈ ലോകത്തിൽ അജ്ഞന്മാർ രോഗം ഭോഗങ്ങളും മരുന്നുകളും കൊണ്ട് മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും അവർക്ക് കഴിയുന്നത്രയും ചികിത്സ ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ ഏറ്റവും വലിയ രോഗം മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല.
പരലോകമഹാവ്യാധൌ പ്രയതന്തേ ചികിത്സിതുമ് । ശമസത്സങ്ഗബോധാദ്യൈര് അമൃതൈḫ പുരുഷോത്തമാഃ
അപ്പുറത്തെ ലോകത്തിലെ മഹാരോഗം മാറ്റാൻ ഉത്തമപുരുഷന്മാർ ശാന്തി, സത്സംഗം, ബോധം എന്നിവ എന്ന അമൃതം കൊണ്ട് ചികിത്സിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
പരലോകചികിത്സായാം സാവധാനാ ഭവന്തി യേ । മോക്ഷമാര്ഗമഹേച്ഛായാം ശമയുക്ത്യാ ജയന്തി തേ
അപ്പുറത്തെ ലോകത്തിന്റെ ചികിത്സയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കുന്നവരും മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ വലിയ ആഗ്രഹമുള്ളവരും ശാന്തിയുടെ വഴി ഉപയോഗിച്ച് അതിനെ ജയിക്കുന്നു.
ഇഹൈവ നരകവ്യാധേശ് ചികിത്സാം ന കരോതി യഃ । ഗത്വാ നിരൌഷധം സ്ഥാനം സ രോഗീ കിം കരിഷ്യതി
ഇവിടെ തന്നെ നരകവേദനയ്ക്ക് ചികിത്സ തേടാതെ ഇരിക്കുന്നവൻ, മരുന്നൊന്നും ലഭിക്കാത്ത സ്ഥലത്തെത്തിയാൽ ആ രോഗിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും?
ഇഹലോകചികിത്സാഭിര് ജീവിതം യാതു മാ ക്ഷയമ് । ആത്മജ്ഞതൌഷധൈര് അജ്ഞാḫ പരലോകശ് ചികിത്സ്യതാമ്
ഈ ലോകത്തിലെ ചികിത്സകൾ കൊണ്ട് ജീവൻ നശിക്കാതിരിക്കാൻ നോക്കണം; അഗ്നാനത്തെ ആത്മജ്ഞാനമെന്ന മരുന്ന് കൊണ്ട് പരലോകത്തിനായി ചികിത്സിക്കണം.