ഭൃശം യം സുജനപ്രായം ലോകാസ് സാധും പ്രചക്ഷതേ । സ വിശിഷ്ടസ് സ സാധുസ് സ്യാത് തം പ്രയത്നേന സംശ്രയേത്
ഏറ്റവും നല്ലവരായ ആളുകൾ ഒരാളെ സദാചാരിയായവൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സദുവും തന്നെയാണ്. അത്തരം ആളുകളുടെ സാന്നിധ്യം പ്രയത്നപൂർവ്വം തേടണം.
അധ്യാത്മവിദ്യാ വിദ്യാനാം പ്രധാനം തത്കഥാശ്രയമ് । ശാസ്ത്രം സച്ഛാസ്ത്രമ് ഇത്യ് ആഹുര് മുച്യതേ തദ്വിചാരവാന്
എല്ലാ വിദ്യകളിലും ആത്മവിദ്യയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഉപദേശത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് സത്യമായ ശാസ്ത്രം എന്ന് പറയുന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നവൻ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സച്ഛാസ്ത്രസത്സങ്ഗമജൈര് വിവേകൈസ് തഥാ വിനശ്യന്തി ബലാന് മലാനി । യഥാ ജലാനാം കതകാനുഷങ്ഗാദ് യഥാ ജഡാനാമ് അഭയോപയോഗാത്
സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളും നല്ലവരോടുള്ള സ്നേഹവും കൊണ്ടു ജനിക്കുന്ന വിവേകത്താൽ മനസ്സിലെ അശുദ്ധികൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഇത് ജലത്തിലെ മലിനതകൾ കറ്റകപ്പരിപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെയും, മന്ദബുദ്ധികൾക്ക് ഉചിതമായ ഔഷധം ഉപയോഗിച്ചാൽ ഭയം മാറുന്നതുപോലെയും ആണ്.
യ ഏഷ ദേവഃ കഥിതോ യസ്മിഞ് ജ്ഞാതേ വിമുച്യതേ । വദ ക്വാസൌ സ്ഥിതോ ദേവഃ കഥമ് ഏനമ് അഹം ലഭേ
ഈ ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, അവനെ അറിയുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ദൈവം എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്? ഞാൻ എങ്ങനെ അവനെ പ്രാപിക്കും? ദയവായി അതെനിക്ക് പറയൂ.
യ ഏഷ ദേവഃ കഥിതോ നൈഷ ദൂരേ ഽവതിഷ്ഠതേ । ശരീരേ സംസ്ഥിതോ നിത്യം ചിന്മാത്രമ് ഇതി വിശ്രുതഃ
ഈ ദൈവം നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ദൂരെയില്ല; അവൻ എപ്പോഴും ശരീരത്തിനകത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായാണ് അവൻ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏഷ സര്വമ് ഇദം വിശ്വം ന വിശ്വം ത്വ് ഏഷ സര്വഗഃ । വിദ്യതേ ഹ്യ് ഏഷ ഏവൈകോ ന തു വിശ്വാഭിധാസ്തി ദൃക്
ഈ ഒരുവൻ തന്നെയാണ് ഈ സർവ്വവിശ്വം. എന്നാൽ, ഈ സർവ്വവ്യാപിയായവൻ വിശ്വമല്ല. യാഥാർത്ഥത്തിൽ, ഈ ഒരുവൻ മാത്രമേ ഉള്ളൂ; അവനെക്കുറിച്ച് 'വിശ്വം' എന്ന പേരിൽ വേറൊരു ദൃക് ഇല്ല.
ചിന്മാത്രമ് ഏഷ ശശിഭൃച് ചിന്മാത്രം ഗരുഡധ്വജഃ । ചിന്മാത്രമ് ഏവ തപനശ് ചിന്മാത്രം കമലോദ്ഭവഃ
ശശിധരനും, ഗരുഡധ്വജനും, സൂര്യനും, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനും — ഇവരെല്ലാം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്. ഇവർക്ക് വേറെയൊന്നുമില്ല, ശുദ്ധചൈതന്യമാണ് ഇവരുടെ സ്വഭാവം.
ബാലാ അപി വദന്ത്യ് ഏതദ് യദി ചേതനമാത്രകമ് । ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ കൈവാത്ര നാമ സ്യാദ് ഉപദേശതാ
പെരുവഴിയിലുള്ള കുട്ടികളും ഈ ലോകം വെറും ചൈതന്യമാണെന്ന് പറയുന്നു. അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഇതിന് എന്ത് ഉപദേശമോ, എന്ത് പേരോ വേണം?
ചിന്മാത്രം ചേതനം വിശ്വമ് ഇതി യജ് ജ്ഞാതവാന് അസി । ന കിഞ്ചിദ് ഏതദ് വിജ്ഞാതം ഭവതാ ഭവതാരണമ്
ലോകം ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്, ബോധം മാത്രമാണ് — എന്നത് നീ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാലും, ഇതുവരെ നിന്നെ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന യാതൊന്നും നീ അറിഞ്ഞിട്ടില്ല.
ചേതനം നാമ സംസാരോ ജീവ ഏഷ പശുസ് സ്മൃതഃ । ഏതസ്മാദ് ഏവ നിര്യാന്തി ജരാമരണവീചയഃ
ചൈതന്യം എന്ന പേരിലാണ് ഈ സംസാരം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ജീവൻ ഒരു ജീവിയാണ് എന്നു പറയുന്നു. ഇതിൽ നിന്നാണ് വയസ്സും മരണവും എന്ന തരംഗങ്ങൾ ഉയരുന്നത്.
പശുര് അജ്ഞോ ഹ്യ് അമൂര്തോ ഽപി ദുഃഖസ്യൈവൈഷ ഭാജനമ് । ചേതനത്വാച് ചേതതീദമ് അത്യനര്ഥസ് സ്വയം സ്ഥിതഃ
അറിവില്ലാത്ത, രൂപം ഇല്ലാത്ത ഒരു ജീവിയും ദു:ഖത്തിന്റെ പാത്രം തന്നെയാണ്. അതിന് ബോധം ഉള്ളതിനാൽ, ഈ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അതു വലിയ അനർത്ഥത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ചേത്യനിര്മുക്തതാ യാ സ്യാദ് അചേത്യോന്മുഖതാഥവാ । അസ്യ സാ ഭരിതാവസ്ഥാ താം ജ്ഞാത്വാ നാനുശോചതി
ബോധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ അവയെ വിട്ട് മാറിയ മനസ്സിലോ, ആ വ്യക്തിക്ക് പൂർണ്ണത ലഭിക്കുന്നു. ഇതു മനസ്സിലാക്കി, അവൻ ദു:ഖിക്കുന്നില്ല.
ഭിദ്യതേ ഹൃദയഗ്രന്ഥിശ് ഛിദ്യന്തേ സര്വസംശയാഃ । ക്സീയന്തേ ചാസ്യ കര്മാണി തസ്മിന് ദൃഷ്ടേ പരാപരേ
പരമവും അപരവും കാണുമ്പോൾ, ഹൃദയത്തിലെ കുരുക്കുകൾ അകന്നു പോകുന്നു, എല്ലാ സംശയങ്ങളും തീരുന്നു, അവന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നു.
തസ്യ ചേത്യോന്മുഖത്വം തു ചേത്യാസമ്ഭവനം വിനാ । രോദ്ധും ന ശക്യം ദൃശ്യം തു ചേത്യം ശാമ്യതു വൈ കഥമ്
അവന്റെ മനസ്സിന് ബോധ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകർഷണം, ബോധ്യങ്ങൾ അസാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, തടയാൻ കഴിയില്ല. കാണുന്നതെല്ലാം ബോധ്യങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, അതെങ്ങനെ അവസാനിക്കും?
സാധുസങ്ഗമസച്ഛാസ്ത്രൈസ് സംസാരാര്ണവതാരകഃ । ദൃശ്യതേ പരമാത്മാ യസ് സ ബ്രഹ്മന് വദ കീദൃശഃ
സദ്പുരുഷരുടെ സാന്നിധ്യവും സത്യഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പഠനവും വഴി, ഈ ജനനമരണസമുദ്രം കടക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പരമാത്മാവ് ആരാണെന്ന്, ബ്രാഹ്മണാ, അവൻ എങ്ങനെയാണെന്ന് പറയൂ.
യദ് ഏതച് ചേതനം ജീവോ വിശീര്ണോ ജന്മജങ്ഗലേ । ഏതമ് ആത്മാനമ് ഇച്ഛന്തി യേ തേ ഽജ്ഞാഃ പണ്ഡിതാ അപി
ഈ ബോധം, അതായത് ജീവൻ, ജനനമരണങ്ങളുടെ കാടിൽ ചിതറിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ തന്നെ ആത്മാവായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, അവർ എത്രയൊക്കെ പണ്ഡിതരായാലും, അജ്ഞന്മാരാണ്.
ജീവ ഏവേഹ സംസാരശ് ചേതനാദ് ദുഃഖസന്തതേഃ । അസ്മിഞ് ജ്ഞാതേ നാവിജ്ഞാതം കിഞ്ചിദ് ഭവതി കുത്രചിത്
ഇവിടെ ഈ ജീവൻ തന്നെയാണ് സംസാരം, ബോധത്തിൽ നിന്നും ദുഃഖങ്ങളുടെ തുടർച്ചയിൽ നിന്നും ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇത് മനസ്സിലായാൽ, ലോകത്ത് ഒന്നും അവിജ്ഞാതമായി ശേഷിക്കില്ല.
ജ്ഞായതേ പരമാത്മാ ചേദ് രാമ തദ് ദുഃഖസന്തതിഃ । ക്ഷയമ് ഏതി വിഷാവേശശാന്താവ് ഇവ വിഷൂചികാ
രാമാ, പരമാത്മാവിനെ അറിയുമ്പോൾ, ദുഃഖങ്ങളുടെ തുടർച്ച അവസാനിക്കുന്നു; വിഷം മാറിയപ്പോൾ വിഷൂചിക രോഗം ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ.
രൂപം കഥയ മേ ബ്രഹ്മന് യഥാവത് പരമാത്മനഃ । യസ്മിന് ദൃഷ്ടേ നരോ മോഹാത് സമഗ്രാത് സന്തരിഷ്യതി
ബ്രഹ്മനേ, പരമാത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ. ആ രൂപം കണ്ടാൽ ഒരാൾ മുഴുവൻ ഭ്രമം കടന്ന് മറികടക്കാൻ കഴിയും.
ദേശാദ് ദേശാന്തരം ദൂരം പ്രാപ്തായാസ് സംവിദോ വപുഃ । നിമേഷേണൈവ യന് മധ്യേ തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ചിന്ത ഒരു സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ദൂരത്തേക്ക് പോകുമ്പോഴും, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ലഭിക്കാവുന്നതാണു പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
അത്യന്താഭാവ ഏവാസ്തി സംസാരസ്യ ജഗത്സ്ഥിതേഃ । യസ്മിന് ബോധമഹാമ്ഭോധൌ തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
സംസാരത്തിന്റെയും ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനും അന്ത്യമായ അഭാവം മാത്രമേയുള്ളു. ബോധത്തിന്റെ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഉള്ളതാണു പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യക്രമോ യത്ര സ്ഥിതോ ഽപ്യ് അസ്തമ് അലം ഗതഃ । യദ് അനാകാശമ് ആകാശസ് തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും എന്ന ക്രമം നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിലും, അതെല്ലാം പൂര്ണമായും അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നിടമാണ്; ആകാശമില്ലാത്തതും, എന്നാൽ ആകാശം തന്നെയുമാണ് പരമാത്മാവിന്റെ രൂപം.
അശൂന്യമ് ഇവ യച് ഛൂന്യം യസ്മിഞ് ശൂന്യം ജഗത് സ്ഥിതമ് । സര്ഗൌഘേ സതി യച് ഛൂന്യം തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ശൂന്യമല്ലെങ്കിലും ശൂന്യമായതുപോലെ തോന്നുന്നതും, ഈ ശൂന്യമായ ലോകം അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നതും, സൃഷ്ടികളുടെ അനേകം തരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോഴും ശൂന്യമെന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതും, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
യന് മഹാചിന്മയമ് അപി ബൃഹത്പാഷാണവത് സ്ഥിതമ് । ജഡം ത്വ് അജഡമ് ഏവാന്തസ് തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നുണ്ടായിട്ടും വലിയ പാറപോലെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നതും, പുറത്തുനോക്കുമ്പോൾ ജഡംപോലെയെങ്കിലും ഉള്ളിൽ എപ്പോഴും ജാഗരൂകതയുള്ളതും, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം സര്വം യേന സമ്പ്രാപ്യ സങ്ഗമമ് । സ്വരൂപസത്താമ് ആപ്നോതി തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
പുറത്തും ഉള്ളിലും എല്ലാം അതിലൂടെ പൂർണ്ണമായി ചേർന്ന് ഒത്തുചേരുകയും, സ്വഭാവസത്തയിലേക്കെത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്, അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
പ്രകാശസ്യ യഥാലോകോ യഥാ ശൂന്യത്വമ് അമ്ബരേ । തഥേദം സംസ്ഥിതം യത്ര തദ് രൂപം പരമാത്മനഃ
പ്രകാശത്തിന് പ്രകാശം എങ്ങനെയോ, ആകാശത്തിന് ശൂന്യത എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്ന സ്ഥാനം; അതാണ് പരമാത്മാവിന്റെ സ്വഭാവം.
സര്വതഃ പരമാത്മൈഷ കഥം നാമാവബുധ്യതേ । ഇയതോ ഽസ്യ ജഗന്നാമ്നോ ദൃശ്യസ്യാസമ്ഭവഃ കുതഃ
സർവ്വതിലും പരമാത്മാവ് നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അതിനെ എങ്ങനെ ആരും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല? ഈ ലോകവും കാണുന്ന എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഭ്രമസ്യ ജാഗതസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അത്യന്താഭാവസമ്ബോധേ യദി രൂഢിര് അലം ഭവേത്
ഈ ലോകം ഒരു മായയോ ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെയോ ആണെങ്കിലും, പൂർണ്ണമായ ശൂന്യതയെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുമ്പോഴും ഇതിന് ഉറപ്പുള്ള നിലയുണ്ടെങ്കിൽ, അങ്ങനെ തന്നെയിരിക്കട്ടെ.
തജ് ജ്ഞാതം ബ്രഹ്മണോ രൂപം ഭവേന് നാന്യേന കര്മണാ । ദൃശ്യാത്യന്താഭാവതസ് തു ഋതേ നാന്യാ ശുഭാ ഗതിഃ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആ സ്വരൂപം അറിവിലൂടെ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ; വേറേതെങ്കിലും പ്രവർത്തിയിലൂടെ അല്ല. കാണുന്നതിന്റെ പൂർണ്ണമായ അഭാവം ഒഴികെ മറ്റൊരു ശുഭമായ മാർഗ്ഗമില്ല.
അത്യന്താഭാവസമ്പത്തൌ ദൃശ്യസ്യാസ്യ യഥാസ്ഥിതേഃ । ശിഷ്യതേ പരമാര്ഥോ ഽസൌ ബുധ്യതേ ജ്ഞായതേ തതഃ
കാണുന്നതിന്റെ പൂർണ്ണമായ അഭാവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, പരമാർത്ഥം മാത്രം ശേഷിക്കും; അപ്പോൾ അത് മനസ്സിലാക്കാനും അനുഭവിക്കാനും കഴിയും.