അമനോവാസനാഹന്താ ധത്തേ യസ്യ ജഗച് ചിരമ് । ജീവതോ ഽജീവതശ് ചൈവ ചിജ്ജീവസ് സ പരം പദമ്
ആത്മാഭിമാനവും മനസ്സിലെ വാസനകളും ഇല്ലാത്തവൻ, ഈ ലോകം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചുപോയിട്ടും അവൻ ബോധസ്വരൂപനായ ജീവൻ പരമാവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
മത്തൈവ ജഡവാഹേന ദുẖഖഭാരായ കേവലമ് । നൃണാം പാശാവബദ്ധാനാം പോതകാനാമ് ഇവാര്ണവേ
എന്റെ അജ്ഞതയെന്ന ഭാരം മാത്രം ചുമന്ന്, മനുഷ്യർ സമുദ്രത്തിൽ ചെറുനൗകകൾ പോലെ ബന്ധിതരായി ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
മോക്ഷസത്താം ശ്രയതി താം നാജ്ഞോ ഽനനുഭവാദ് ഇവ । മൃതേന കില യത് പ്രാപ്തം ജീവന് പ്രാപ്നോതി തത് കഥമ്
മോക്ഷത്തിന്റെ സത്തയെ ഒരാൾ പ്രാപിച്ചാലും, അനുഭവം ഇല്ലാത്ത അജ്ഞൻ അതിനെ അറിയുന്നില്ല. മരിച്ചവൻ പ്രാപിച്ചതു ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും?
യദ് യത് സങ്കല്പ്യതേ തത് തത് സങ്കല്പാദ് ഏവ നാശഭാക് । ന സമ്ഭവതി യത്രൈതത് തത് സത്യം പദമ് അക്ഷയമ്
എന്ത് ആലോചിക്കപ്പെടുന്നുവോ അതു തന്നെ ആലോചനകൊണ്ടു നശിക്കുന്നു. ഈ നാശം നടക്കാത്ത സ്ഥലം സത്യം, അക്ഷയമായ സ്ഥിതിയാണ്.
നാന്യോ ന ചാഹമ് അസ്തീതി ഭാവനാന് നിര്ഭയോ ഭവ । സത്യം യുക്ത്യാ ഭവത്യ് ഏതദ് വിഷമ് അപ്യ് അമൃതം യഥാ
മറ്റൊരാളും ഞാനും ഇല്ലെന്നു മനസ്സിൽ ഉറപ്പോടെ ചിന്തിച്ചാൽ ഭയമില്ലാതാവാം. ഇത് യുക്തിയാൽ സത്യമാകുന്നു, വിഷം പോലും അമൃതംപോലെ മാറുന്നതുപോലെ.
ജഡം ദേഹാദിചിത്താന്തം വിചാര്യ സകലം വപുഃ । ലഭ്യതേ നാഹമ് അസ്മീതി തസ്മാന് നാസ്മീതി സത്യതാ
ദേഹം മുതൽ മനസ്സ് വരെ എല്ലാം ജഡമാണെന്ന് ആലോചിച്ചാൽ, 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന സത്യം മനസ്സിലാകും. അതുകൊണ്ട് 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്നതാണ് സത്യം.
ശാന്താശേഷവിശേഷാണാമ് അഹന്താന്തം വിചാരിണാമ് । കേവലം മുക്തതോദേതി ന തു കിഞ്ചിദ് വിനശ്യതി
എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും അവസാനിപ്പിച്ച് ആലോചിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ല.
ഭോഗത്യാഗവിചാരാത്മപൌരുഷാന് നാന്യദ് അത്ര ഹി । ഉപയുജ്യത ഇത്യ് അജ്ഞാസ് സ്വാത്മൈവാശു പ്രണമ്യതാമ്
സുഖവും വെടിയിടലും അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ സ്വാന്തശക്തി മാത്രമേ ഇവിടെ പ്രയോജനപ്പെടുന്നുള്ളൂ; അതിനാൽ, അജ്ഞാനികളേ, നിങ്ങളുടെ തന്നെ ആത്മാവിനെ വേഗം ആദരിക്കുക.
നിര്വാസനം മനനമ് ഏവമ് ഉദാഹരന്തി മോക്ഷം വിനാ ഭവതി തച് ച ന ജാതു ബോധാത് । സന്നോ ജഗദ്ഭ്രമ ഇതീഹ പരḫ പ്രബോധോ ന പ്രത്യയോ ഽത്ര യദ് അതസ് സ ചിരായ ബന്ധഃ
മനസ്സിൽ വാസനകളില്ലാതെ ആലോചിക്കുന്നത് തന്നെ മോക്ഷമെന്നു പറയുന്നു; പക്ഷേ, അതു യഥാർത്ഥ ബോധമില്ലാതെ ഉണ്ടാകില്ല. ഈ ലോകഭ്രമം സത്യമായ അറിവുകൊണ്ടു മാത്രമേ അകറ്റാൻ കഴിയൂ, വിശ്വാസം മാത്രം പോരാ. അതുകൊണ്ടു ബന്ധനം ദീർഘകാലം തുടരും.
ജഗദ് അഹമ് അസദ് ഇത്യ് അവേത്യ സമ്യക് സുതധനദാരശരീരനിര്വ്യപേക്ഷഃ । ഭവതി ഹി സഹചേതനോ ദൃഷദ് യസ് സ പരമ് ഇതẖ ഖലു നാന്യഥാസ്തി മുക്തിഃ
ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും അസത്യമാണെന്ന് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കി, ധനം, ഭാര്യ, ശരീരം എന്നിവയോട് അനാസക്തനായി, ഒരുപോലെ ജാഗരൂകനായി കല്ലുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നത്; ഇതിനു മറ്റൊരു മോക്ഷമില്ല.
സര്വാത്മനി ചിദാഭാസേ തദ് ഏവാശ്വ് അനുഭൂയതേ । സംവേദ്യതേ യദ് ഏവാന്തര് അസത്യം സത്യവസ്തു വാ
സർവ്വവ്യാപിയായ ആത്മാവിൽ, അതിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചൈതന്യത്തിൽ, അകത്തുള്ളത് യാഥാർത്ഥ്യമോ അസത്യമായതോ ആയിട്ടുള്ള അനുഭവം അതായിട്ടാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
തദ് ഏവാഭ്യാസതḫ പൂര്വം ബാഹ്യാര്ഥാനുഭവാത്മനാ । സ്ഫുരത്യ് ഏവ ബഹിഷ്ട്വേന സ്വസ്വപ്നോ ഽത്ര നിദര്ശനമ്
മുൻപരിചയം കൊണ്ടു, ബാഹ്യവസ്തുക്കളെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ അവ പുറത്തു തെളിയുന്നു; ഇതിന് സ്വപ്നം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്.
ചിദ്രൂപം സര്വമ് ഏതച് ച ചിച് ചാച്ഛാ ഗഗനാദ് അപി । വിച് ച നോ കിഞ്ചിദ് ഏവാതോ നൈതത് കിഞ്ചന കുത്രചിത്
ഈ എല്ലാം ചൈതന്യസ്വഭാവമാണ്, ആകാശത്തേക്കാൾ പോലും തെളിഞ്ഞത്. ചൈതന്യത്തിന്ന് പുറമെ ഒന്നും ഇല്ല; അതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് എവിടെയും ഒന്നും ഇല്ല.
ന നാശോ നാസ്തിതാ നാര്ഥോ ന ജന്മമരണേ ന ഖമ് । ന ശൂന്യതാസ്തി നോ നാസ്തി സര്വം ബ്രഹ്മൈവ നൈവ ച
ഇവിടെ നാശമോ, അസ്തിത്വമോ, വസ്തുവോ, ജനനമോ മരണമോ, ആകാശമോ ഇല്ല. ശൂന്യതയോ അശൂന്യതയോ ഇല്ല. എല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്, അതുപോലും അല്ല.
നാശേ ജഗദഹന്ത്വാദേര് ന കിഞ്ചിദ് അപി നശ്യതി । അസതẖ കില നാശേ ഽപി സ്വപ്നാദ്രേẖ കിം വിനശ്യതി
ലോകം, അഹംഭാവം മുതലായവ നശിച്ചാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ല; യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത് നശിക്കുമ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിലെ പർവ്വതം അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ എന്താണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ നഷ്ടമാകുന്നത്?
മിഥ്യാവഭാസേ സങ്കല്പനഗരേ കേവ നഷ്ടതാ । തഥാ ജഗദഹന്ത്വാദൌ നാശോ നാസതി വിദ്യതേ
കൽപ്പനയുടെ നഗരത്തിൽ, മിഥ്യാഭാസമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് നഷ്ടമാകുന്നത്? അതുപോലെ ലോകത്തിലും അഹംഭാവത്തിലും യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിന്റെ നാശം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
കുതോ ജഗദുപാലമ്ഭ ഇതി ചേത് തദ് അവസ്തുനി । ന നിര്ണയസ് സമ്ഭവതി ഖപുഷ്പാണാം കിമ് ഉമ്ഭ്യതേ
നീ ചോദിച്ചാൽ, 'ലോകം എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നു?' എന്നുവേണമെങ്കിൽ, യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതിൽ ഉറപ്പു വരുത്താൻ കഴിയില്ല; ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പൂക്കൾ എങ്ങനെ എടുക്കാം?
നിര്ണയസ് ത്വ് ഏഷ ഏവാത്ര യദ് അശേഷമ് അഭാവയന് । യഥാസ്ഥിതം യഥാചാരം പാഷാണ ഇവ തിഷ്ഠസി
ഇവിടെ ഒരേയൊരു ഉറപ്പ് മാത്രമേയുള്ളു: എല്ലാം പൂര്ണമായി ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ, നീ എങ്ങനെയോ അതുപോലെ തന്നെ, കല്ലുപോലെ അചഞ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഗത് സങ്കല്പമാത്രാത്മ തന് നഞര്ഥയുതം ക്ഷണാത് । ശാമ്യത്യ് അശേഷേണേത്യ് ഏവ നിര്ണയസ് സര്ഗവിഭ്രമേ
ലോകം മനസ്സിന്റെ കற்பന മാത്രമാണ്; അതിന്റെ അർത്ഥത്തോടൊപ്പം അത് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് പൂര്ണമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു — സൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമത്തെക്കുറിച്ച് ഇതാണ് ഏക ഉറപ്പ്.
സര്ഗോ ഽനര്ഗല ഏവായം ബ്രഹ്മാത്മകതയാക്ഷയഃ । അന്യഥാപി ന സര്ഗോ ഽയമ് അസ്തി നാസ്തി ച സര്ഗതാ
ഈ സൃഷ്ടി നിർബന്ധമില്ലാതെ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സ്വഭാവമായതിനാൽ, അക്ഷയമാണ്; അല്ലാത്തപക്ഷം, ഈ സൃഷ്ടി ഇല്ല, സൃഷ്ടിയായ അവസ്ഥയും ഇല്ല.
യേഷാം ന വിദ്യതേ സര്ഗസ് സ്വപ്നപുംസാമ് ഇവാസതാമ് । സ സര്ഗḫ പുരുഷാസ് തേ ച മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബുവീചിവത്
യാരിൽ സൃഷ്ടി ഇല്ലാതിരിക്കുന്നു, സ്വപ്നം കാണുന്നവരിലും അസത്വമുള്ളവരിലും പോലെ, ആ സൃഷ്ടിയും ആ ആളുകളും മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളത്തിന്റെ തിരകളെപ്പോലെയാണ്.
അസതാമ് ഏവ സദ്ഭാവമ് ഇവ ചൈഷാമ് ഉപേയുഷാമ് । ന വയം നിര്ണയം വിദ്മോ വന്ധ്യാപുത്രഗിരാമ് ഇവ
അസ്തിത്വം ഉണ്ടെന്ന തോന്നൽ മാത്രം ഉള്ളവരിൽ, അതും യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത്, അവരുമായി എന്തെങ്കിലും നിശ്ചയിക്കാൻ കഴിയില്ല, വന്ധ്യയുടെ മകന്റെ വാക്കുകൾ പോലെ.
പരിപൂര്ണാര്ണവപ്രഖ്യാ കാപ്യ് അപൂര്വൈവ പൂര്ണതാ । തജ്ജ്ഞാനാം ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യാംശദൃഷ്ടൌ ന ഹി പതന്തി തേ
പൂർണ്ണമായ സമുദ്രംപോലെയുള്ള ഒരു അപൂർവ്വമായ പൂർണ്ണതയുണ്ട്; അതറിയുന്നവർക്ക്, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും തമ്മിലുള്ള ദർശനത്തിൽ, ആ പൂർണ്ണതയിൽ നിന്ന് അവർ വീഴുന്നില്ല.
അചലാ ഇവ നിര്വാതാ ദീപാ ഇവ ശമാമ്ബ്വ് ഇവ । സാചാരാ വാ നിരാചാരാസ് തിഷ്ഠന്തി സ്വസ്ഥമ് ഏവ തേ
കാറ്റില്ലാത്തതുകൊണ്ട് അശല്യമായ വിളക്കുകൾ പോലെയും, ശാന്തമായ വെള്ളം പോലെയും, പ്രവർത്തനമുള്ളവരായാലും പ്രവർത്തനരഹിതരായാലും, അവർ സ്വസ്ഥതയിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആപൂര്ണൈകാര്ണവപ്രഖ്യാ കാപ്യ് അന്തḫപൂര്ണതോദിതാ । അന്തശ്ശീതലതാ ജ്ഞപ്തിര് ജ്ഞസ്യാപൂര്വൈവ ലക്ഷ്യതേ
അകത്തുനിന്ന് ഉദിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ഒരൊറ്റ വലിയ സമുദ്രംപോലെയാണ് ആ ബോധം. അതിന്റെ ഉള്ളിൽ തണുപ്പും ശാന്തതയും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആ അറിവ് ഇതുവരെ ഒരിക്കലും അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
വാസനൈവേഹ പുരുഷḫ പ്രേക്ഷിതാ സാ ന വിദ്യതേ । താം ച ന പ്രേക്ഷതേ കശ്ചിത് തതസ് സംസാര ആതതഃ
ഇവിടെ മനുഷ്യനെ കാണുന്നത് വെറും മനസ്സിലെ പഴയ സ്വഭാവങ്ങളെയാണ്. അവ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല. ആരും അവയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ജനനമരണചക്രം തുടരുന്നത്.
അനാലോകനസിദ്ധം യത് തദ് ആലോകാന് ന വിദ്യതേ । കൃഷ്ണാഹ്യനുപലമ്ഭോ ഽത്ര ദൃഷ്ടാന്തസ് സ്പഷ്ടചേഷ്ടിതഃ
കാണാതെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നത്, കാണാൻ ശ്രമിച്ചാൽ കിട്ടില്ല. കറുത്തതിന്റെ ഇരുണ്ടതിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതുപോലെയാണ് ഇത്.
ഭൂതാനി ദേഹമാംസാദി തച് ചാസദ്വിഭ്രമോ ജഡഃ । ബുദ്ധ്യഹങ്കാരചേതാംസി തന്മയാന്യ് ഏവ നേതരത്
ഭൂതങ്ങൾ, ശരീരം, മാംസം തുടങ്ങിയവ എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത ഭ്രമങ്ങൾ മാത്രമാണ്, അവ ജഡമാണ്. ബുദ്ധി, അഹംഭാവം, മനസ്സ് എന്നിവയും അതിൽ നിന്നുമാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, മറ്റൊന്നിൽ നിന്നല്ല.
ഭൂതാദിമയതാം ത്യക്ത്വാ ബുദ്ധ്യഹങ്കാരചേതസാമ് । അത്യന്തം സ്ഥിതിര് അഭ്യേതി യദി തന് മുക്തതോദിതാ
ബുദ്ധിയും അഹങ്കാരവും മനസ്സും ഭൂതാദികളുമായി ഐക്യം വിട്ട് വിട്ടാൽ, അവയ്ക്ക് പൂർണ്ണമായ ശാന്തിയും അചഞ്ചലതയും ലഭിക്കുന്നു. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ അതാണ് മോക്ഷം വെളിപ്പെടുന്നത്.
ചിച് ഛിഷ്ടാ ചേത്യനിഷ്ഠത്വാത് താദൃശ്യ് ഏവാത്ര കാസ്തിതാ । തസ്മാത് കേവ കുതẖ കുത്ര വാസനാ കിംസ്വരൂപിണീ
ബോധം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു, പക്ഷേ അതിന് വസ്തുക്കളിൽ ആശ്രയം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതിന്റെ നില ഇങ്ങനെയാണ്. അതിനാൽ, ആരാണ്, എവിടുനിന്നാണ്, എന്താണ് ഈ വാസനയുടെ സ്വഭാവം?