കേവലോ വ്യവഹാരസ്ഥẖ കാഷ്ഠമൌനരതോ ഽഥ വാ । കാഷ്ഠപാഷാണവത് തിഷ്ഠന് ബ്രഹ്മതാമ് അധിഗച്ഛതി
വ്യവഹാരങ്ങളിൽ മാത്രം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ കാടുപോലെയുള്ള മൗനത്തിൽ ലീനനാകുകയോ, മരമോ കല്ലോ പോലെ നില്ക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയെ നേടുന്നു.
ശാന്തത്വേ ചിത്രത്വേ നാനാനാനാത്മനീഹ ചൈവ ശിവേ । അവയവിനോ ഽവയവത്വേ ത്വ് ഇവ യുക്തിര് വിദ്യതേ നാന്യാ
ശാന്തതയിലോ, വൈവിധ്യത്തിലോ, ഇവിടെ കാണുന്ന പല രൂപങ്ങളിലും, ശുഭത്വത്തിലോ — എല്ലായിടത്തും ഭാഗവും മുഴുവൻ എന്ന തർക്കം മാത്രമേ പ്രയോഗിക്കാനാകൂ, വേറൊരു വിവേചനം ഇല്ല.
അര്ഥഗതേസ് സ്വത്വസ്യ ച ഭാവസ്യ ച നൈവ സമ്ഭവാദ് അമലേ । ഏതസ്മിന് സര്വഗതേ ബ്രഹ്മണി നാസ്തി സ്വഭാവോക്തിഃ
നിർമ്മലവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്വന്തമെന്നോ സ്വഭാവമെന്നോ പറയാൻ സാധിക്കില്ല, അതിനാൽ അതിന് സ്വഭാവം എന്നത് പറയാനാവില്ല.
ന ച നാസ്തിതോപലമ്ഭാത് സംവിത്തേര് അസ്തിതാ ച നൈവാജേ । ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകദൃഷ്ടേര് അസമ്ഭവാദ് അസ്തി കിഞ്ചിദ് അപി
അത് ഇല്ലെന്നു പറയാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അതിനെ ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല; അതുണ്ടെന്നു പറയാനും കഴിയില്ല, കാരണം ബോധം ഉദിക്കുന്നില്ല; ഗ്രാഹ്യ-ഗ്രാഹക ഭേദം സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ലെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ല.
സമമ് അമലമ് അഹാര്യമ് ആര്യജുഷ്ടം ശിവമ് അജമ് അക്ഷയമ് ആസിതം സമം യത് । തദ് അവിതഥപദം തഥാസ്സ്വ ശാന്തം പിബ ചല ഭുങ്ക്ഷ്വ ഭവാന് അയം ഹി നാസ്തി
സമമായും, നിർമലമായും, പിടികൂടാനാവാത്തതുമായും, മഹന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നതുമായും, മംഗളകരമായും, ജനനമില്ലാത്തതുമായും, നശിക്കാത്തതുമായും, എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരേപോലെയുള്ളതുമായ അതിൽ താങ്കൾ നിലകൊള്ളുക. അതു സത്യവും ശാന്തവുമാണ്. കുടിക്കൂ, സഞ്ചരിക്കൂ, ആസ്വദിക്കൂ, കാരണം ഈ ഭാവം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
അഹന്തൈവ പരാവിദ്യാ നിര്വാണപദരോധിനീ । തയൈവാന്വിഷ്യതേ മൂഢൈസ് തദ് ഇത്യ് ഉന്മത്തചേഷ്ടിതമ്
അഹങ്കാരമാണ് പരമമായ അജ്ഞാനം, മോക്ഷപഥം തടയുന്നതും അതാണ്. അതിനാലാണ് മൂഢന്മാർ 'ഇതാണത്' എന്ന് പറഞ്ഞു, പിതൃത്വം കാണിക്കുന്നവരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നത്.
അഹന്തൈവാലമ് അജ്ഞാനാമ് അജ്ഞത്വസ്യ നിദര്ശനമ് । ന ഹി തജ്ജ്ഞസ്യ ശാന്തസ്യ മമാഹമ് ഇതി വിദ്യതേ
അഹങ്കാരമൊന്നും അജ്ഞന്മാർക്കു മതിയാകുന്നു, അജ്ഞതയുടെ അടയാളം അതാണ്. അറിവുള്ളവനും ശാന്തനായവനും 'എന്റെത്', 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഇല്ല.
അഹന്താമലമ് ഉത്സൃജ്യ നിര്വാണẖ ഖമ് ഇവാമലമ് । സദേഹമ് അപദേഹം വാ ജ്ഞസ് തിഷ്ഠതി ഗതജ്വരമ്
അഹങ്കാരത്തിന്റെ മലിനതയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മോക്ഷത്തിന്റെ ആകാശംപോലെ നിർമലമായി, ശരീരത്തോടെയോ ശരീരമില്ലാതെയോ ജ്ഞാനി ജ്വരമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ന തഥാ ശരദാകാശമ് ന തഥാ സ്തിമിതോ ഽര്ണവഃ । പൂര്ണേന്ദുമധ്യം ന തഥാ യഥാ ജ്ഞḫ പരിരാജതേ
ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശം പോലെയും, നിശ്ചലമായ സമുദ്രം പോലെയും, പൂർണ്ണചന്ദ്രൻ ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെയും അല്ല, ജ്ഞാനിയുടെ പ്രകാശം അതിനേക്കാൾ അതുല്യമാണ്.
ചിത്രേ സങ്ഗരസൈന്യസ്യ യുദ്ധസ്യാക്ഷുബ്ധതാ യഥാ । തഥൈകാ സമതാ ജ്ഞസ്യ വ്യവഹാരവതോ ഽപി ച
ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്ന യുദ്ധഭൂമിയിൽ എത്രയോ സൈന്യങ്ങൾ ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോഴും അവിടെ സമാധാനം നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ, ലോകജീവിതത്തിൽ ഇടപെടുന്ന ജ്ഞാനിയിലും ഒരേപോലെ സമതയും ശാന്തിയും നിലനിൽക്കുന്നു.
നിര്വാണൈകതയാ ജ്ഞസ്യ വാസനൈവ ന വാസനാ । ലേഖാ ദാമോപമാസ് ത്വ് അബ്ധേര് ഊര്മ്യാദി ന ജലേതരത്
മുക്തിയിൽ മാത്രം ലയിച്ചിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനിക്ക് വാസനകൾക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ അർത്ഥമില്ല; അവ സമുദ്രത്തിലെ തിരകളോ, വെള്ളത്തിൽ വരയ്ക്കുന്ന രേഖകളോ പോലെയാണ്—ജലം ഒഴികെ വേറൊന്നുമില്ല.
തരത്തരങ്ഗോ ജലധിര് ജലമ് ഏവ യഥാഖിലമ് । ദൃശ്യോച്ഛൂനമ് അപി ബ്രഹ്മ തഥാ ബ്രഹ്മൈവ നേതരത്
തരംഗങ്ങളോടുകൂടെ സമുദ്രം മുഴുവൻ ജലം മാത്രമാണെന്നതുപോലെ, കാണപ്പെടുന്ന എല്ലാം ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്, അതിന് പുറമെ ഒന്നുമില്ല.
അന്തരസ്തങ്ഗതോ ഽക്ഷുബ്ധോ ബഹിരസ്തങ്ഗതശ് ശമീ । വിദ്യതേ ചോദിതോ യശ് ച സ മുക്ത ഇതി കഥ്യതേ
ആന്തരികമായ അശാന്തി ഇല്ലാതായി, പുറത്തു സമാധാനത്തോടെ, യാതൊരു ബലാത്സംഗവും ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെയാണ് മോചിതൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
അഹന്ത്വസര്ഗരൂപേണ സംവിത് സംവിന്മയേ പരേ । സ്ഫുരത്യ് അമ്ഭോ ഽമ്ഭസീവാതോ നാനാതേയം കിമാത്മികാ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവത്തിലും സൃഷ്ടിയിലുമാണ് ബോധം പരമമായ ശുദ്ധബോധത്തിൽ തെളിയുന്നത്. വെള്ളത്തിലും കാറ്റിലും വെള്ളത്തിൽപോലെ, ഈ വൈവിദ്ധ്യത്തിന് യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം എന്താണ്?
ധൂമസ്യ സ്ഫുരതോ വ്യോമ്നി യഥാഗാജഗജാദയഃ । വ്യൂഹാ ധൂമാന് ന തേ ഭിന്നാസ് തഥാ സര്ഗാḫ പരേ പദേ
പുക ആകാശത്ത് തെളിയുമ്പോൾ, അതിൽ നിന്നുള്ള ഒട്ടകങ്ങളും ആനകളും പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ പുകയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അവ പുകയിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല. അതുപോലെ തന്നെയാണ് പരമാവസ്ഥയിലെ സൃഷ്ടികളും.
സംവിദ്ഭ്രാന്തിവിചാരേണ ഭ്രാന്ത്യലാഭവിലാസിനാ । വിജയധ്വം വിഷാദം മാ ഗതാജ്ഞാസ് തജ്ജ്ഞതാസ്തി വഃ
ബോധത്തിന്റെ ഭ്രമങ്ങൾ, ലഭ്യവും നഷ്ടവും കൊണ്ടുള്ള ആനന്ദത്തിൽ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ പരിശോധിച്ച് ദു:ഖം ജയിക്കൂ. നിരാശയിലേക്കു വീഴരുത്; ആ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ അറിവ് നിങ്ങൾക്കുണ്ട്.
അങ്കുരോ ഽനുഭവത്യ് അന്തര് വൃക്ഷം പുഷ്പം ഫലം യഥാ । തഥാ ജഗദഹന്ത്വേ ജ്ഞẖ ഖാത്മാ ഖാത്മ ഖമ് അപ്യ് അഖമ്
ഒരു മുളക്കുരു അകത്തായി വൃക്ഷവും പൂവും ഫലവും ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകത്തിൽ 'ഞാൻ' എന്ന അനുഭവത്തിൽ അറിയുന്നവനും, ആകാശവും, ആകാശത്തിന്റെ ആത്മാവും, അതിനപ്പുറമുള്ളതും എല്ലാം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
രൂപാലോകമനസ്സത്താ ജലാര്ചിഷ്ഷ്വ് ഇവ ദണ്ഡതാഃ । സത്യോ ഽപി ന ച സന്ത്യ് ഏതാ ഭ്രാന്തേശ് ചിത്താചലാ ഇവ
രൂപം, പ്രകാശം, മനസ്സ്, സത്ത്വം — ഇവ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടെങ്കിലും, സത്യത്തിൽ അവ ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്; വെള്ളത്തിലെ ജ്വാലയ്ക്ക് നേരായ നിലപാടില്ലാത്തതുപോലെയും, സ്വപ്നത്തിലെ മനസ്സിന്റെ വിറയലുപോലെയും, ഇവ ഭ്രമയുടെ കളിയത്രേ.
യഥാസുഖം യഥാരമ്ഭം യഥാനാശം യഥോദയമ് । യഥാദേശം യഥാകാലമ് അജരാശ് ശാന്തമ് ആസ്യതാമ്
സുഖമുള്ളതുപോലെയും, ആരംഭിച്ചതുപോലെയും, അവസാനിക്കുന്നതുപോലെയും, ഉദയിക്കുന്നതുപോലെയും, സ്ഥലത്തിനും സമയത്തിനും യോജിച്ചപോലെയും, ജരയില്ലാത്ത ശാന്തതയിൽ ഇരിക്കണം.
ഇഷ്ടാനിഷ്ടോപലമ്ഭേഷു ശാന്തം വ്യവഹരന്ന് അപി । ശവവന് നാന്യതാമ് അന്തര് നിര്വാണോ ഽനുഭവത്യ് അലമ്
ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവും അനുഭവിക്കുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ശാന്തതയോടെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ഒരു ശവംപോലെ അകത്തൊന്നും വ്യത്യാസമില്ലാതെ, പൂർണ്ണമായും നിർവാണം അനുഭവിക്കുന്നു.
അമനോവാസനാഹന്താ ധത്തേ യസ്യ ജഗച് ചിരമ് । ജീവതോ ഽജീവതശ് ചൈവ ചിജ്ജീവസ് സ പരം പദമ്
ആത്മാഭിമാനവും മനസ്സിലെ വാസനകളും ഇല്ലാത്തവൻ, ഈ ലോകം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരിച്ചുപോയിട്ടും അവൻ ബോധസ്വരൂപനായ ജീവൻ പരമാവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
മത്തൈവ ജഡവാഹേന ദുẖഖഭാരായ കേവലമ് । നൃണാം പാശാവബദ്ധാനാം പോതകാനാമ് ഇവാര്ണവേ
എന്റെ അജ്ഞതയെന്ന ഭാരം മാത്രം ചുമന്ന്, മനുഷ്യർ സമുദ്രത്തിൽ ചെറുനൗകകൾ പോലെ ബന്ധിതരായി ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
മോക്ഷസത്താം ശ്രയതി താം നാജ്ഞോ ഽനനുഭവാദ് ഇവ । മൃതേന കില യത് പ്രാപ്തം ജീവന് പ്രാപ്നോതി തത് കഥമ്
മോക്ഷത്തിന്റെ സത്തയെ ഒരാൾ പ്രാപിച്ചാലും, അനുഭവം ഇല്ലാത്ത അജ്ഞൻ അതിനെ അറിയുന്നില്ല. മരിച്ചവൻ പ്രാപിച്ചതു ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കും?
യദ് യത് സങ്കല്പ്യതേ തത് തത് സങ്കല്പാദ് ഏവ നാശഭാക് । ന സമ്ഭവതി യത്രൈതത് തത് സത്യം പദമ് അക്ഷയമ്
എന്ത് ആലോചിക്കപ്പെടുന്നുവോ അതു തന്നെ ആലോചനകൊണ്ടു നശിക്കുന്നു. ഈ നാശം നടക്കാത്ത സ്ഥലം സത്യം, അക്ഷയമായ സ്ഥിതിയാണ്.
നാന്യോ ന ചാഹമ് അസ്തീതി ഭാവനാന് നിര്ഭയോ ഭവ । സത്യം യുക്ത്യാ ഭവത്യ് ഏതദ് വിഷമ് അപ്യ് അമൃതം യഥാ
മറ്റൊരാളും ഞാനും ഇല്ലെന്നു മനസ്സിൽ ഉറപ്പോടെ ചിന്തിച്ചാൽ ഭയമില്ലാതാവാം. ഇത് യുക്തിയാൽ സത്യമാകുന്നു, വിഷം പോലും അമൃതംപോലെ മാറുന്നതുപോലെ.
ജഡം ദേഹാദിചിത്താന്തം വിചാര്യ സകലം വപുഃ । ലഭ്യതേ നാഹമ് അസ്മീതി തസ്മാന് നാസ്മീതി സത്യതാ
ദേഹം മുതൽ മനസ്സ് വരെ എല്ലാം ജഡമാണെന്ന് ആലോചിച്ചാൽ, 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്ന സത്യം മനസ്സിലാകും. അതുകൊണ്ട് 'ഞാൻ ഇതല്ല' എന്നതാണ് സത്യം.
ശാന്താശേഷവിശേഷാണാമ് അഹന്താന്തം വിചാരിണാമ് । കേവലം മുക്തതോദേതി ന തു കിഞ്ചിദ് വിനശ്യതി
എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും അവസാനിപ്പിച്ച് ആലോചിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ല.
ഭോഗത്യാഗവിചാരാത്മപൌരുഷാന് നാന്യദ് അത്ര ഹി । ഉപയുജ്യത ഇത്യ് അജ്ഞാസ് സ്വാത്മൈവാശു പ്രണമ്യതാമ്
സുഖവും വെടിയിടലും അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ സ്വാന്തശക്തി മാത്രമേ ഇവിടെ പ്രയോജനപ്പെടുന്നുള്ളൂ; അതിനാൽ, അജ്ഞാനികളേ, നിങ്ങളുടെ തന്നെ ആത്മാവിനെ വേഗം ആദരിക്കുക.
നിര്വാസനം മനനമ് ഏവമ് ഉദാഹരന്തി മോക്ഷം വിനാ ഭവതി തച് ച ന ജാതു ബോധാത് । സന്നോ ജഗദ്ഭ്രമ ഇതീഹ പരḫ പ്രബോധോ ന പ്രത്യയോ ഽത്ര യദ് അതസ് സ ചിരായ ബന്ധഃ
മനസ്സിൽ വാസനകളില്ലാതെ ആലോചിക്കുന്നത് തന്നെ മോക്ഷമെന്നു പറയുന്നു; പക്ഷേ, അതു യഥാർത്ഥ ബോധമില്ലാതെ ഉണ്ടാകില്ല. ഈ ലോകഭ്രമം സത്യമായ അറിവുകൊണ്ടു മാത്രമേ അകറ്റാൻ കഴിയൂ, വിശ്വാസം മാത്രം പോരാ. അതുകൊണ്ടു ബന്ധനം ദീർഘകാലം തുടരും.
ജഗദ് അഹമ് അസദ് ഇത്യ് അവേത്യ സമ്യക് സുതധനദാരശരീരനിര്വ്യപേക്ഷഃ । ഭവതി ഹി സഹചേതനോ ദൃഷദ് യസ് സ പരമ് ഇതẖ ഖലു നാന്യഥാസ്തി മുക്തിഃ
ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും അസത്യമാണെന്ന് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കി, ധനം, ഭാര്യ, ശരീരം എന്നിവയോട് അനാസക്തനായി, ഒരുപോലെ ജാഗരൂകനായി കല്ലുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നവനാണ് പരമാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തുന്നത്; ഇതിനു മറ്റൊരു മോക്ഷമില്ല.