കുര്വന്ന് അപീവ ജഗതാം മഹതാമ് അനന്തസ്പന്ദം ന കിഞ്ചന കരോതി കദാചനാപി । സ്വാത്മന്യ് അനസ്തമയസംവിദി നിര്വികാരേ ത്യക്തോദയസ്ഥിതിമതിസ് സ്ഥിത ഏക ഏവ
ലോകങ്ങളുടെ അതിയായ അനന്തപ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുമ്പോഴും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യുന്നതല്ല; ഉണര്ച്ചയോ നിലനിൽപ്പോ എന്ന ധാരണകൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, മാറ്റമില്ലാത്തതും അക്ഷയവുമായ സ്വന്തം ബോധത്തിൽ മാത്രം അതു നിലകൊള്ളുന്നു.
അസ്യ ദേവാതിദേവസ്യ പരസ്യ പരമാത്മനഃ । ജ്ഞാനാദ് ഏവ പരാ സിദ്ധിര് ന ത്വ് അനുഷ്ഠാനഖേദദാ
ഈ ദേവന്മാരുടെ ദേവനായ പരമാത്മാവിന്, പരമോന്നതമായ സിദ്ധി ലഭിക്കുന്നത് ജ്ഞാനത്തിലൂടെയാണ്; കഠിനമായ ആചാരങ്ങളിൽ നിന്ന് അല്ല.
അത്ര ജ്ഞാനമ് അനുഷ്ഠാനം ന ത്വ് അന്യദ് ഉപയുജ്യതേ । മൃഗതൃഷ്ണാജലഭ്രാന്തിശാന്തിവേദനരൂപി തത്
ഇവിടെ ജ്ഞാനവും അതിന്റെ പ്രയോഗവും മാത്രമേ ഉപകാരപ്പെടുന്നുള്ളൂ; മറ്റൊന്നും ആവശ്യമില്ല. മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളം എന്ന ഭ്രമം മാറുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ആശ്വാസംപോലെയാണ് അതിന്റെ അനുഭവം.
ന ചൈഷ ദൂരേ നാകാശേ നാലഭ്യോ വിഷമോ ന ച । സ്വാനന്ദഭാസരൂപോ ഽസൌ സ്വദേഹാദ് ഏവ ലഭ്യതേ
ഇത് ദൂരെയോ ആകാശത്തിലോ അല്ല, കിട്ടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമല്ല. സ്വന്തം ആനന്ദത്തിന്റെ പ്രകാശം തന്നെയാണ് ഇത്, അതു സ്വന്തം ശരീരത്തിനകത്തുതന്നെ കണ്ടെത്താം.
കിഞ്ചിന് നോപകരോത്യ് അത്ര തപോദാനവ്രതാദികമ് । സ്വഭാവമാത്രവിശ്രാന്തിമ് ഋതേ നാത്രാസ്തി സാധനമ്
ഇവിടെ തപസ്സോ ദാനമോ വ്രതമോ ഒന്നും സഹായകരമല്ല. സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നത് ഒഴികെ മറ്റൊന്നും മാർഗ്ഗമില്ല.
ശാസ്ത്രസത്സങ്ഗസദ്യോഗിപരതൈവാത്ര കേവലമ് । സാധനം ബോധനം മോഹജാലസ്യ യദ് അകൃത്രിമമ്
ശാസ്ത്രം, സത്സംഗതി, സത്യയോഗികളുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശം — ഇവയൊക്കെയാണ് ഇവിടെ യഥാർത്ഥ മാർഗ്ഗവും പ്രകാശവും. കൃത്രിമത്വമില്ലാതെ മോഹത്തിന്റെ വല നീക്കുന്നതെല്ലാം ഇതിലേക്കുള്ള സഹായമാണ്.
അയം സ ദേവ ഇത്യ് ഏവ സമ്പരിജ്ഞാനമാത്രതഃ । ജന്തോര് ന ജായതേ ദുഃഖം ജീവന്മുക്തത്വമ് ഏതി ച
ഇതാ ഈ ദൈവം തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് ജീവിക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാകില്ല, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോള് തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
സമ്പരിജ്ഞാതമാത്രേണ കിലാനേനാത്മനാത്മനി । പുനര് ദോഷാ ന ബാധന്തേ മരണാദ്യാഃ കദാചന
സ്വയം സ്വയം തിരിച്ചറിയുമ്പോള് മരണവും മറ്റു ദോഷങ്ങളും ഇനി ഒരിക്കലും ബാധിക്കില്ല.
ദേവദേവോ മഹാന് ഏഷ കുതോ ദൂരാദ് അവാപ്യതേ । തപസാ കേന തീവ്രേണ ക്ലേശേന കിയതാഥവാ
ദൈവങ്ങളില് ദൈവമായ ഈ മഹത്തായ ദൈവത്തെ എത്ര ദൂരം പോയാലും എങ്ങനെയാണ് കടുത്ത തപസ്സോ കഷ്ടപ്പാടോ ശ്രമമോ കൊണ്ട് നേടാന് കഴിയുക?
സ്വപൌരുഷപ്രയത്നേന വിവേകേന വികാസിനാ । സ ദേവോ ജ്ഞായതേ രാമ ന തപസ്സ്നാനകര്മഭിഃ
രാമാ, ആ ദൈവത്തെ അറിയാന് കഴിയുന്നത് സ്വന്തം ശ്രമത്താലും വളരുന്ന വിവേകത്താലുമാണ്, തപസ്സോ സ്നാനമോ കര്മ്മങ്ങളോ കൊണ്ടല്ല.
രാഗദ്വേഷതമഃക്രോധമദമാത്സര്യവര്ജനമ് । വിനാ രാമ തപോദാനം ക്ലേശ ഏവ ന വാസ്തവമ്
രാമാ, ആസക്തി, വൈരാഗ്യം, അജ്ഞാനം, കോപം, അഹങ്കാരം, അസൂയ ഇവയെ വിട്ടൊഴിയാതെ ചെയ്യുന്ന തപസോ ദാനം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ യാതൊരു ഫലവും തരാതെ വെറും കഷ്ടപ്പാടുകൾ മാത്രമേ ഉണ്ടാക്കൂ.
രാഗാദ്യുപഹതേ ചിത്തേ വഞ്ചയിത്വാ പരം ധനമ് । യദ് അര്ജ്യതേ തതോ ദാനാദ് യസ്യാര്ഥസ് തസ്യ തത്ഫലമ്
ആസക്തിയും മറ്റും മനസ്സിനെ ബാധിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്ത് വഞ്ചനയിലൂടെ സ്വന്തമാക്കി അതിൽ നിന്ന് ദാനം ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലം അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉടമക്കാണ് ലഭിക്കുക.
രാഗാദ്യുപഹതേ ചിത്തേ വ്രതാദി ക്രിയതേ ച യത് । സ ദമ്ഭഃ പ്രോച്യതേ തസ്യ ഫലമ് അസ്തി മനാങ് ന വാ
ആസക്തി മുതലായവ മനസ്സിനെ ബാധിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ വ്രതം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചെയ്താൽ, അതിനെ കപടത്വം എന്നാണ് പറയുന്നത്; അതിന് ഫലം വളരെ കുറവോ ഇല്ലയോ ആയിരിക്കും.
തസ്മാത് പുരുഷയത്നേന മുഖ്യമ് ഔഷധമ് ആഹരേത് । സച്ഛാസ്ത്രസജ്ജനാസങ്ഗം സംസൃതിവ്യാധിനാശനമ്
അതിനാൽ, മനുഷ്യൻ തന്റെ ശ്രമത്തിലൂടെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ഔഷധം കണ്ടെത്തണം; അതായത്, സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും നല്ലവരുടെയും സാന്നിധ്യം, ഇത് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ രോഗം നശിപ്പിക്കും.
അത്രൈകം പൌരുഷം യത്നം വര്ജയിത്വേതരാ ഗതിഃ । സര്വദുഃഖക്ഷയപ്രാപ്തൌ ന കാചിദ് ഉപപദ്യതേ
ഇവിടെ വ്യക്തിപരമായ പരിശ്രമം ഒഴികെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും അവസാനിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗവും ഉചിതമല്ല.
ശൃണു തത് പൌരുഷം കീദൃഗ് ആത്മജ്ഞാനസ്യ ലബ്ധയേ । യേന ശാമ്യന്ത്യ് അശേഷേണ രാഗദ്വേഷവിഷൂചികാഃ
സ്വയം spരിചയമെത്തിക്കാൻ എങ്ങനെയുള്ള പരിശ്രമം വേണമെന്ന് കേൾക്കു; അതിലൂടെ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും പൂർണ്ണമായി ശമിക്കും.
യഥാസമ്ഭവയാ വൃത്ത്യാ ലോകശാസ്ത്രാവിരുദ്ധയാ । സന്തോഷസന്തുഷ്ടമനാ ഭോഗഗര്ധം പരിത്യജന്
ലോകരീതികൾക്കും ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും വിരുദ്ധമല്ലാത്ത വിധത്തിൽ, ലഭ്യമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, സന്തോഷവും തൃപ്തിയും ഉള്ള മനസ്സോടെ, ഭോഗലോഭം ഉപേക്ഷിക്കണം.
യഥാസമ്ഭവമ് ഉദ്യോഗാദ് അനുദ്വിഗ്നതയാ സ്വയാ । സാധുസങ്ഗമസച്ഛാസ്ത്രപരതാം പ്രഥമം ശ്രയേത്
ശക്തിയനുസരിച്ച് പരിശ്രമം ചെയ്ത്, മനസ്സിൽ കലഹമില്ലാതെ, ആദ്യം നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിലും സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഭക്തിയോടെ ആശ്രയിക്കണം.
യഥാപ്രാപ്താര്ഥസന്തുഷ്ടോ യോ ഗര്ഹിതമ് ഉപേക്ഷതേ । സാധുസങ്ഗമസച്ഛാസ്ത്രരതശ് ശീഘ്രം സ മുച്യതേ
സ്വന്തം ഭാഗ്യത്തിൽ സന്തോഷം കാണുന്നവനും, കുറ്റം പറയേണ്ട കാര്യങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നവനും, നല്ലവരുടെ കൂട്ടത്തിലും സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കുന്നവനും, വളരെ വേഗം മോക്ഷം നേടുന്നു.
വിചാരണാപരിജ്ഞാതസ്വഭാവസ്യ മഹാമതേഃ । അനുകമ്പ്യാ ഭവന്ത്യ് ഏതേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രശങ്കരാഃ
തത്വങ്ങൾ അന്വേഷിച്ച് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാത്ത വലിയ ബുദ്ധിമാനായവർക്കും, ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും ശങ്കരനും പോലും കരുണയോടെ കാണേണ്ടവരാണ്.
ഭൃശം യം സുജനപ്രായം ലോകാസ് സാധും പ്രചക്ഷതേ । സ വിശിഷ്ടസ് സ സാധുസ് സ്യാത് തം പ്രയത്നേന സംശ്രയേത്
ഏറ്റവും നല്ലവരായ ആളുകൾ ഒരാളെ സദാചാരിയായവൻ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സദുവും തന്നെയാണ്. അത്തരം ആളുകളുടെ സാന്നിധ്യം പ്രയത്നപൂർവ്വം തേടണം.
അധ്യാത്മവിദ്യാ വിദ്യാനാം പ്രധാനം തത്കഥാശ്രയമ് । ശാസ്ത്രം സച്ഛാസ്ത്രമ് ഇത്യ് ആഹുര് മുച്യതേ തദ്വിചാരവാന്
എല്ലാ വിദ്യകളിലും ആത്മവിദ്യയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ ഉപദേശത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് സത്യമായ ശാസ്ത്രം എന്ന് പറയുന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നവൻ മോക്ഷം നേടുന്നു.
സച്ഛാസ്ത്രസത്സങ്ഗമജൈര് വിവേകൈസ് തഥാ വിനശ്യന്തി ബലാന് മലാനി । യഥാ ജലാനാം കതകാനുഷങ്ഗാദ് യഥാ ജഡാനാമ് അഭയോപയോഗാത്
സത്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങളും നല്ലവരോടുള്ള സ്നേഹവും കൊണ്ടു ജനിക്കുന്ന വിവേകത്താൽ മനസ്സിലെ അശുദ്ധികൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഇത് ജലത്തിലെ മലിനതകൾ കറ്റകപ്പരിപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെയും, മന്ദബുദ്ധികൾക്ക് ഉചിതമായ ഔഷധം ഉപയോഗിച്ചാൽ ഭയം മാറുന്നതുപോലെയും ആണ്.
യ ഏഷ ദേവഃ കഥിതോ യസ്മിഞ് ജ്ഞാതേ വിമുച്യതേ । വദ ക്വാസൌ സ്ഥിതോ ദേവഃ കഥമ് ഏനമ് അഹം ലഭേ
ഈ ദൈവത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, അവനെ അറിയുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ദൈവം എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്? ഞാൻ എങ്ങനെ അവനെ പ്രാപിക്കും? ദയവായി അതെനിക്ക് പറയൂ.
യ ഏഷ ദേവഃ കഥിതോ നൈഷ ദൂരേ ഽവതിഷ്ഠതേ । ശരീരേ സംസ്ഥിതോ നിത്യം ചിന്മാത്രമ് ഇതി വിശ്രുതഃ
ഈ ദൈവം നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ ദൂരെയില്ല; അവൻ എപ്പോഴും ശരീരത്തിനകത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായാണ് അവൻ അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏഷ സര്വമ് ഇദം വിശ്വം ന വിശ്വം ത്വ് ഏഷ സര്വഗഃ । വിദ്യതേ ഹ്യ് ഏഷ ഏവൈകോ ന തു വിശ്വാഭിധാസ്തി ദൃക്
ഈ ഒരുവൻ തന്നെയാണ് ഈ സർവ്വവിശ്വം. എന്നാൽ, ഈ സർവ്വവ്യാപിയായവൻ വിശ്വമല്ല. യാഥാർത്ഥത്തിൽ, ഈ ഒരുവൻ മാത്രമേ ഉള്ളൂ; അവനെക്കുറിച്ച് 'വിശ്വം' എന്ന പേരിൽ വേറൊരു ദൃക് ഇല്ല.
ചിന്മാത്രമ് ഏഷ ശശിഭൃച് ചിന്മാത്രം ഗരുഡധ്വജഃ । ചിന്മാത്രമ് ഏവ തപനശ് ചിന്മാത്രം കമലോദ്ഭവഃ
ശശിധരനും, ഗരുഡധ്വജനും, സൂര്യനും, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനും — ഇവരെല്ലാം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്. ഇവർക്ക് വേറെയൊന്നുമില്ല, ശുദ്ധചൈതന്യമാണ് ഇവരുടെ സ്വഭാവം.
ബാലാ അപി വദന്ത്യ് ഏതദ് യദി ചേതനമാത്രകമ് । ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ കൈവാത്ര നാമ സ്യാദ് ഉപദേശതാ
പെരുവഴിയിലുള്ള കുട്ടികളും ഈ ലോകം വെറും ചൈതന്യമാണെന്ന് പറയുന്നു. അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ഇതിന് എന്ത് ഉപദേശമോ, എന്ത് പേരോ വേണം?
ചിന്മാത്രം ചേതനം വിശ്വമ് ഇതി യജ് ജ്ഞാതവാന് അസി । ന കിഞ്ചിദ് ഏതദ് വിജ്ഞാതം ഭവതാ ഭവതാരണമ്
ലോകം ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്, ബോധം മാത്രമാണ് — എന്നത് നീ മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാലും, ഇതുവരെ നിന്നെ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന യാതൊന്നും നീ അറിഞ്ഞിട്ടില്ല.
ചേതനം നാമ സംസാരോ ജീവ ഏഷ പശുസ് സ്മൃതഃ । ഏതസ്മാദ് ഏവ നിര്യാന്തി ജരാമരണവീചയഃ
ചൈതന്യം എന്ന പേരിലാണ് ഈ സംസാരം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ജീവൻ ഒരു ജീവിയാണ് എന്നു പറയുന്നു. ഇതിൽ നിന്നാണ് വയസ്സും മരണവും എന്ന തരംഗങ്ങൾ ഉയരുന്നത്.