ന ച മേ ഗന്തുമ് ഉദ്യോഗോ വിരക്തമനസോ ഗൃഹമ് । ദൃഷ്ട്വാ തഡിത്പ്രകാശാനി ഭൂതാനി ഭുവനോദരേ
എന്നാൽ, ലോകത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നൽപോലെയുള്ള ജീവികളെ കണ്ടശേഷം, എന്റെ മനസ്സ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; മനസ്സ് എല്ലാം വിട്ടിരിക്കുന്നു.
ഭഗവന് മഹ്യമ് ആത്മാനം കഥയേഹാനുകമ്പയാ । ഗമ്ഭീരാണി പ്രസന്നാനി സാധുചേതസ്സരാംസി ഹി
ഭഗവൻ, ദയവായി, എനിക്ക് ആത്മാവിനെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞുതരേണം; നല്ലവരുടെ മനസ്സിന്റെ ഒഴുക്കുകൾ ആഴവും സുതാര്യവുമാണ്.
ദര്ശനാദ് ഏവ മിത്രത്വം കുര്വതാം മഹതാം പുരഃ । കമലാനീവ ഭൂതാനി വികസന്ത്യ് ആശ്വസന്തി ച
മഹാന്മാരെ കാണുമ്പോൾ മാത്രം, സൗഹൃദം വളർത്തുന്നവരുടെ മനസ്സ്, താമരപൂക്കൾ പോലെ വിരിയുകയും ആശ്വാസം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മമേമം ച മനോമോഹം സംസാരഭ്രമസമ്ഭവമ് । മന്യേ ഹാതും സമര്ഥസ് ത്വം സത്ത്വബോധാനുകമ്പനൈഃ
ഇഹലോകത്തിലെ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എന്റെ മനസ്സിലെ ഈ മായയെ, നിന്റെ കരുണയും ജ്ഞാനവും കൊണ്ടു നീ നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയും എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വസിഷ്ഠോ ഽസ്മി മഹാബുദ്ധേ മുനിര് അസ്മി നഭോഗൃഹഃ । കേനാപ്യ് അര്ഥേന രാജര്ഷേര് ഇമം മാര്ഗമ് ഉപസ്ഥിതഃ
നാനാണ് വസിഷ്ഠൻ, മഹാ ജ്ഞാനിയേ, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഒരു മുനി; ഏതോ കാരണവശാൽ ഞാൻ രാജർഷിയുടെ ഈ വഴിയിൽ എത്തി.
മാ ഗാ വിഷാദം പന്ഥാനമ് ആഗതോ ഽസി മനീഷിണാമ് । പ്രായḫ പ്രാപ്തോ ഽസി സംസാരസാഗരസ്യാപരം തടമ്
നീ നിരാശയുടെ വഴിയിൽ പോകരുത്; നീ ജ്ഞാനികളുടെ വഴിയിലേക്കാണ് എത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ സാംസാരിക സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറം തീരം നീ ഉടൻ തന്നെ എത്താൻ പോകുന്നു.
വൈരാഗ്യവിഭവോദാരാ മതിര് ഉക്തിര് അപീദൃശീ । ആകൃതിശ് ശാന്തരൂപാ ച ന ഭവത്യ് അമഹാത്മനഃ
വൈരാഗ്യത്തിന്റെ സമ്പത്തും, ഉന്നതമായ വിവേകവും, ശാന്തമായ രൂപവും, ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളിൽ മാത്രം കാണുന്ന ഈ ഗുണങ്ങൾ, സാധാരണ മനസ്സുള്ളവരിൽ ഉണ്ടാകാറില്ല.
മണിര് മധുരകാഷേണ യഥൈതി വിമലാത്മതാമ് । തഥാ കഷായപാകേന ചിത്തമ് ഏതി വിവേകിതാമ്
ഒരു രത്നം സാവധാനം തേച്ചാൽ എങ്ങനെ അതിന് നിർമ്മലത്വം ലഭിക്കുമോ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സും ആന്തരിക ശുദ്ധിയുടെ ഫലമായി വിവേകശാലിയാകുന്നു.
കിം ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛസി കഥം സംസാരം ഹാതുമ് ഇച്ഛസി । ഉപദിഷ്ടമ് അഹം മന്യേ സമ്പാദയസി കര്മഭിഃ
നിനക്ക് എന്താണ് അറിയാൻ ആഗ്രഹം? എങ്ങനെ ഈ ലോകബന്ധനം വിട്ടൊഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? പഠിപ്പിച്ചതു നീ നിന്റെ പ്രവൃത്തികളാൽ നിർവഹിക്കും എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വിമലവാസന ഉന്നതമാനസḫ പരിവിവിക്തമതിര് ജനചേതസാമ് । പദമ് അശോകമ് അലം ഖലു യുജ്യസേ ജഗതി നേതുമ് ഇതീദമ് ഇഹോച്യതേ
നിർമ്മലമായ വാസനകളും, ഉയർന്ന മനസ്സും, ജനങ്ങളുടെ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയ മനസ്സും ഉള്ളവൻ, ലോകത്തെ ദുഃഖരഹിതമായ സ്ഥിതിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ യോജ്യനാണ് എന്നു ഇവിടെ പറയുന്നു.
മമേത്യ് ഉക്തവതോ മങ്കിര് വിനിപത്യ സ പാദയോഃ । ഉവാചാനന്ദപൂര്ണാക്ഷമ് ഇദം മാര്ഗേ വഹന് വചഃ
‘എന്റെത്’ എന്ന് പറഞ്ഞ് മങ്കി അദ്ധേഹത്തിന്റെ കാലിൽ വീണു. ആനന്ദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ വഴിയിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ഭൂരിശോ ഭ്രാന്താ ദിശോ ദശ ദശാവതാ । മയാ ന തു പുനസ് സാധുര് ലബ്ധസ് സംശയനാശകൃത്
പ്രഭോ, ഞാൻ പത്ത് ദിക്കുകളിലും ഏറെ അലഞ്ഞു. സംശയം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സത്പുരുഷനെയും ഞാൻ ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല.
സമസ്തദേഹവാരാണാം സാരസ്യാദ്യ ഫലം മയാ । പ്രാപ്തം യദ് അസ്മി ത്വത്പാദപദ്മേ ഭ്രമരതാം ഗതഃ
എന്റെ എല്ലാ ജന്മങ്ങളുടെയും യഥാർത്ഥ ഫലം ഇന്നാണ് ഞാൻ ലഭിച്ചത്. നിങ്ങളുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ തേനീച്ചപോലെ ലയിച്ചിരിക്കുകയാണ് ഞാൻ.
ഖിന്നോ ഽസ്മി ഭഗവന് പശ്യന് ദശാസ് സംസാരദോഷദാഃ । പുനര് ജാതം പുനര് നഷ്ടം സുഖദുẖഖഭ്രമസ് സദാ
പ്രഭോ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും വീണ്ടും നാശം, സുഖദു:ഖങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആലസ്യമായി ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നു.
അവശ്യമ്ഭാവിപര്യന്തദുẖഖത്വാത് സകലാന്യ് അപി । സുഖാന്യ് ഏവാതിദുẖഖാനി വരം ദുẖഖാന്യ് അതോ മുനേ
മുനിവരേ, എല്ലായ്പ്പോഴും സുഖങ്ങൾ അവസാനത്തിൽ ദു:ഖത്തിൽ തന്നെ എത്തിപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ വലിയ സുഖങ്ങൾ പോലും അത്യന്തം ദു:ഖകരമാണ്. അതുകൊണ്ട് ദു:ഖം തന്നെയാണ് നല്ലത്.
ദൃഢദുẖഖവദ് അന്തത്വാദ് ദുẖഖയന്തി സുഖാനി മാമ് । തഥാ നാമ യഥാ ദുẖഖമ് ഏവ മേ സുഖതാം ഗതമ്
കഠിനമായ ദു:ഖം പോലെ തന്നെ, സുഖങ്ങൾക്കും അവസാനം ഉണ്ടാകുന്നു. അതിനാൽ സുഖങ്ങൾ എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ എനിക്ക് ദു:ഖം തന്നെയാണ് സുഖംപോലെയായി.
വയോ ദശനലോമാങ്ഗൈസ് സഹ ജര്ജരതാം ഗതമ് । ഉച്ചൈḫപദേ പാതപരാ ബുദ്ധിര് നാധ്യവസായിനീ
എന്റെ വയസ്സും, പല്ലുകളും, മുടിയും, അവയവങ്ങളും എല്ലാം ക്ഷയിച്ചു തളർന്നിരിക്കുന്നു. ഉയർന്നതിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴുന്ന മനസ്സിനാൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
പ്രസുവാനം കുസങ്കല്പാന് ഗഹനം ന പ്രകാശതേ । മനḫ പിപ്പലപദ്മൂലൈര് ഇവ കുഗ്രാമകോടരമ്
ചീത്ത ചിന്തകൾ ഉരുത്തിരിയുന്ന എന്റെ മനസ്സ് പ്രകാശിക്കാറില്ല. അതു അശുദ്ധമായ ഗ്രാമത്തിലെ ഇരുണ്ട കുഴിയിലേയ്ക്ക് പിപ്പൽമൂലവും താമരമൂലവും നിറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
വാസനാഗര്ധവൃദ്ധ്യൈതി ശ്വശ് ശ്വḫ പാപീയസീം സ്ഥിതിമ് । കണ്ടകദ്രുമവല്ലീവ കരാലകുടിലാ മതിഃ
വാസനകള് വളരുമ്പോള് ഓരോ ദിവസവും മനസ്സ് കൂടുതല് താഴ്ന്ന നിലയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. കട്ടിയുള്ള മുള്ളുള്ള വൃക്ഷത്തില് പറ്റിയിരിക്കുന്ന വളപ്പൊലെയാണ് മനസ്സ് ഭയങ്കരവും വളഞ്ഞതും ആകുന്നത്.
ആയുര് ആയാസശാലിന്യാ യാമിന്യേവ തമോഽന്ധയാ । അക്ഷീവാനാഗതാലോകം ക്ഷീണം സന്തതചിന്തയാ
ജീവിതം കഠിനമായ പരിശ്രമത്തില് തളര്ന്നിരിക്കുന്നു; അതൊരു കനത്ത ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ രാത്രിപോലെയാണ്. കണ്ണുകള്ക്ക് മുന്നിലുള്ള വെളിച്ചം കാണാനാവാതെ, നിരന്തരം ചിന്തയില് ക്ഷീണിച്ച് പോകുന്നു.
ന കഞ്ചിദ് രസമ് ആദത്തേ നഷ്ടൈവാപി ന നശ്യതി । ന പുഷ്പിതാ ന ഫലിതാ തൃഷ്ണാ ശുഷ്കലതേവ നഃ
渴望ം ഉണങ്ങിയ ഒരു വിളമ്പുപോലെയാണ്; അതിന് ഒരു രസം പോലും സ്വീകരിക്കാനാവില്ല, നഷ്ടമായാലും അതു നശിക്കാറില്ല. അതിന് neither പൂക്കളോ ഫലങ്ങളോ ഉണ്ടാകാറില്ല.
കര്മ മര്മണി നിര്മഗ്നം വാസനാഖ്യമ് അശര്മണേ । ജീവിതം ജന്മനേ ജീര്ണം നൈവോത്തീര്ണോ ഭവാര്ണവഃ
കര്മ്മങ്ങളുടെ ആഴത്തില് മുങ്ങിയ വാസന എന്നത് സന്തോഷം നല്കുന്നില്ല; ജന്മങ്ങള് ആവര്ത്തിച്ച് ക്ഷീണിച്ച ജീവിതം ഭവസമുദ്രം കടക്കാന് കഴിയുന്നില്ല.
ദിനാനുദിനമ് ഉച്ഛൂനാ ഭോഗാശാ ഭയദായിനീ । പൂര്ണാപൂര്ണാത്മനി ക്ഷീണാ ശ്വഭ്രകണ്ടകവൃക്ഷവത്
ദിവസം കഴിഞ്ഞ് ദിവസം, ആസ്വാദനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം, ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന അതു, ഒരിക്കൽ നിറഞ്ഞതും ഒരിക്കൽ ശൂന്യവുമായ മനസ്സിൽ, കുഴിയിലുണ്ടായുള്ള മുള്ളുള്ള വൃക്ഷംപോലെ, ക്രമേണ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്നു.
ചിന്താജ്വരവികാരിണ്യാ ലക്ഷ്മ്യാẖ ഖലു മഹാപദഃ । സമ്പന് നാമ കൃതം സാപി വിപ്രലമ്ഭേന ജൃമ്ഭതേ
ചിന്തയുടെ പനി ബാധിച്ച സമ്പത്ത് വാസ്തവത്തിൽ വലിയ ദുർഭാഗ്യമാണ്; സമൃദ്ധി എന്ന പേരിൽ പോലും, നിരാശയോടെയാണ് അതു വളരുന്നത്.
അന്തസ്സ്ഫുരിതരത്നേഹം ഭാസുരം ചാന്ധകോടരമ് । കല്ലോലകലിലം ശൂന്യം ചേതശ് ശുഷ്കാബ്ധിദുര്ഭഗമ്
എന്റെ മനസ്സിൽ അകത്തുനിന്ന് രത്നങ്ങൾ തെളിഞ്ഞിരുന്നാലും, അതു പ്രകാശമുള്ള ഇരുണ്ട ഗുഹപോലെയാണ്; തിരമാലകളാൽ കലങ്ങിയ, ശൂന്യവും വരണ്ട സമുദ്രംപോലെയും അതിൽ കടക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുമുണ്ട്.
മാമ് ഇന്ദ്രിയാര്ഥൈകപരം ന സ്പൃശന്തി വിവേകിനഃ । സകണ്ടകമ് അമേധ്യസ്ഥം ശ്ലേഷ്മാതകമ് ഇവ ദ്രുമമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മാത്രം ആകൃഷ്ടരായവർക്കുള്ള വസ്തുക്കൾ വിവേകമുള്ളവരെ സ്പർശിക്കാറില്ല; മലിനവും മുള്ളും നിറഞ്ഞ ഒരു മരമുപോലെ അവയെ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു.
അസദ് ഏവ മഹാരമ്ഭം വല്ഗദര്ജുനവാതവത് । മനോ രമണമ് അപ്രാപ്തം ശൂന്യം ദുẖഖായ വല്ഗതി
വലിയ കാറ്റ് പൊടിയെ ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, മനസ്സും ആനന്ദം കണ്ടെത്താതെ ശൂന്യത്തിലേക്ക് അലയുന്നു; അതിന്റെ ഫലം ദു:ഖം മാത്രമാണ്.
ശാസ്ത്രസജ്ജനസമ്പര്കചന്ദ്രതാരകധാരിണീ । അഹമ്ഭാവോല്ലസദ്യക്ഷാ ക്ഷീണാ നാജ്ഞാനയാമിനീ
ശാസ്ത്രവും സജ്ജനസംഗമവും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളുമെന്നു അലങ്കരിച്ച അഹങ്കാരത്തിന്റെ പ്രകാശമുള്ള യക്ഷൻ മങ്ങിപ്പോയി; അജ്ഞാനത്തിന്റെ രാത്രിയും അവസാനിച്ചു.
അജ്ഞാനധ്വാന്തമത്തേഭസിംഹẖ കര്മതൃണാനലഃ । ഉദിതോ ന വിവേകാര്കോ വാസനാരജനീക്ഷയഃ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതയും മദമായ ആനയും സിംഹവും, കർമ്മത്തിന്റെ പുല്ല് കത്തിക്കുന്ന അഗ്നിയും ഇല്ലാതാക്കുന്ന വിവേകസൂര്യൻ ഇതുവരെ ഉദിച്ചിട്ടില്ല; വാസനകളുടെ പടർപ്പും അങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു.
അവസ്തു വസ്തുവദ് ബുദ്ധം മത്തശ് ചിത്തമതങ്ഗജഃ । ഇന്ദ്രിയാണി നികൃന്തന്തി ന ജാനേ കിം ഭവിഷ്യതി
അസത്യം സത്യമെന്നു തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്ന മദമായ മനസ്സെന്ന ആന ബുദ്ധിയെ ആക്രമിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അതിനെ വെട്ടിക്കളയുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലം എന്താവുമെന്നു എനിക്ക് അറിയില്ല.