ഭഗവന് കോ ഽസി പൂര്ണാത്മാ മഹാത്മാ കഥമ് ആത്മവാന് । പശ്യന്ന് അനാകുലോ ലോകം ഗ്രാമയാത്രാമ് ഇവാധ്വഗഃ
ഭഗവനെ, നീ ആരാണ്? പൂർണ്ണമായ ആത്മാവും മഹാനായ മനസ്സും ഉള്ളവനാണ് നീ. എങ്ങനെയാണ് നീ ഇങ്ങനെ ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നത്? ഒരു യാത്രക്കാരൻ ഗ്രാമത്തിലെ ഉത്സവം നോക്കുന്നതുപോലെ, നീ ലോകത്തെ നിരൂപിച്ച് അശാന്തിയില്ലാതെ കാഴ്ചവെക്കുന്നു.
കിം ത്വയാ പീതമ് അമൃതം കിം ത്വം സമ്രാഡ് വിരാഡ് അഥ । സര്വാര്ഥരിക്തോ ഽപി ചിരം സുപൂര്ണ ഇവ രാജസേ
നീ അമൃതം കുടിച്ചവനാണോ? നീ രാജാധിരാജനോ ലോകവിജയിയോ? ഒന്നും സ്വന്തമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും നീ ദീർഘകാലം തൃപ്തിയോടെ രാജാവുപോലെ ജീവിക്കുന്നതെന്ത്?
ശൂന്യോ ഽസി പരിപൂര്ണോ ഽസി ഘൂര്ണസീവ സ്ഥിരോ ഽസി ച । ന സര്വമ് അസി സര്വം ച ന കിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ
നീ ശൂന്യനാണെങ്കിലും പൂർണ്ണനാണ്; നീ ചുറ്റിത്തിരിയുന്നവനാണെന്നു തോന്നുന്നു, പക്ഷേ സ്ഥിരതയുണ്ട്. നീ എല്ലാം അല്ല, എന്നാൽ എല്ലാം തന്നെയാണ്; നീ ഒന്നുമല്ല, എന്നാൽ എന്തോ ഒന്നാണ്.
ഉപശാന്തം ച കാന്തം ച ദീപ്തമ് അപ്രതിഘാതി ച । നിഭൃതം ചോര്ജിതം ചേദം രൂപം കിമ് ഇതി തേ മുനേ
മഹർഷേ, നിന്റെ രൂപം എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ ശാന്തവും മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതും തടസ്സമില്ലാത്തതും, ഒരുപക്ഷേ നിശ്ശബ്ദവും അത്രയേറെ ശക്തിയുള്ളതുമാണ്?
ഭൂസംസ്ഥോ ഽപി സമസ്താനാം ലോകാനാമ് ഉപരീവ ഖേ । സംസ്ഥിതോ ഽസി നിരാസ്ഥോ ഽസി ഘനാസ്ഥോ ഽസി ച ലക്ഷ്യസേ
നീ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും മീതെ ആകാശത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. നീ ഉറപ്പുള്ളവനും, അസക്തനുമാണ്, നീ ഘനമായവനാണ്, എല്ലാവർക്കും കാണപ്പെടുന്നവനുമാണ്.
പ്രസൃതം ച പദാര്ഥേഷു ന പദാര്ഥാത്മ ചാസ്തി ച । തവേന്ദോര് ഇവ ശുദ്ധസ്യ മനോ ഽമൃതമയം സ്ഥിതമ്
നീ വസ്തുക്കളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, വസ്തുക്കളുടെ സ്വഭാവം നിനക്കില്ല. വെടിപ്പുള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, നിന്റെ മനസ്സ് അമൃതസ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
കലാവാന് അകലങ്കോ ഽന്തശ്ശീതലോ ഭാസുരസ് സമഃ । രസായനപരാപൂര്ണḫ പൂര്ണേന്ദുര് ഇവ രാജസേ
നിനക്കു കലയുണ്ട്, മായ്ച്ചുകളയാനാവാത്തവനാണ്, ഉള്ളിൽ തണുപ്പുള്ളവനും, പ്രകാശമുള്ളവനും, എല്ലാരോടും സമനുമാണ്. പരമാമൃതം നിറഞ്ഞവനായി, നീ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപിക്കുന്നു.
ത്വദിച്ഛായത്തസദസദ്ഭാവം പശ്യാമി തേ ചിതി । സംസാരമണ്ഡലമ് ഇദം സ്ഥിതം ഫലമ് ഇവാങ്കുരേ
നിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് ആശ്രയിച്ചാണ് സത്യം അസത്യം എന്നതെല്ലാം ഞാൻ കാണുന്നത്, ബോധമേ. ഈ ജന്മമരണചക്രം ഒരു മുളയിൽ കായംപോലെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അഹം താവദ് അയം വിപ്രശ് ശാണ്ഡില്യകുലസമ്ഭവഃ । മങ്കിര് നാമ മഹാഭാഗ തീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗതഃ
ഞാൻ ഈ ബ്രാഹ്മണൻ, ശാണ്ഡില്യകുലത്തിൽ ജനിച്ച മങ്കിർ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ, മഹാഭാഗവൻ, തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവൻ ആണ്.
ഗത്വാ സുദൂരമ് അധ്വാനം ദൃഷ്ട്വാ തീര്ഥാനി സമ്പ്രതി । ചിരകാലേന സദനമ് ആത്മീയം ഗന്തുമ് ഉദ്യതഃ
നാൻ ദൂരദൂരങ്ങളിലേക്കു യാത്രചെയ്തു, പല തീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടു, ഇപ്പോൾ വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.
ന ച മേ ഗന്തുമ് ഉദ്യോഗോ വിരക്തമനസോ ഗൃഹമ് । ദൃഷ്ട്വാ തഡിത്പ്രകാശാനി ഭൂതാനി ഭുവനോദരേ
എന്നാൽ, ലോകത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നൽപോലെയുള്ള ജീവികളെ കണ്ടശേഷം, എന്റെ മനസ്സ് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; മനസ്സ് എല്ലാം വിട്ടിരിക്കുന്നു.
ഭഗവന് മഹ്യമ് ആത്മാനം കഥയേഹാനുകമ്പയാ । ഗമ്ഭീരാണി പ്രസന്നാനി സാധുചേതസ്സരാംസി ഹി
ഭഗവൻ, ദയവായി, എനിക്ക് ആത്മാവിനെ കുറിച്ച് പറഞ്ഞുതരേണം; നല്ലവരുടെ മനസ്സിന്റെ ഒഴുക്കുകൾ ആഴവും സുതാര്യവുമാണ്.
ദര്ശനാദ് ഏവ മിത്രത്വം കുര്വതാം മഹതാം പുരഃ । കമലാനീവ ഭൂതാനി വികസന്ത്യ് ആശ്വസന്തി ച
മഹാന്മാരെ കാണുമ്പോൾ മാത്രം, സൗഹൃദം വളർത്തുന്നവരുടെ മനസ്സ്, താമരപൂക്കൾ പോലെ വിരിയുകയും ആശ്വാസം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മമേമം ച മനോമോഹം സംസാരഭ്രമസമ്ഭവമ് । മന്യേ ഹാതും സമര്ഥസ് ത്വം സത്ത്വബോധാനുകമ്പനൈഃ
ഇഹലോകത്തിലെ ഭ്രമത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എന്റെ മനസ്സിലെ ഈ മായയെ, നിന്റെ കരുണയും ജ്ഞാനവും കൊണ്ടു നീ നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയും എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വസിഷ്ഠോ ഽസ്മി മഹാബുദ്ധേ മുനിര് അസ്മി നഭോഗൃഹഃ । കേനാപ്യ് അര്ഥേന രാജര്ഷേര് ഇമം മാര്ഗമ് ഉപസ്ഥിതഃ
നാനാണ് വസിഷ്ഠൻ, മഹാ ജ്ഞാനിയേ, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഒരു മുനി; ഏതോ കാരണവശാൽ ഞാൻ രാജർഷിയുടെ ഈ വഴിയിൽ എത്തി.
മാ ഗാ വിഷാദം പന്ഥാനമ് ആഗതോ ഽസി മനീഷിണാമ് । പ്രായḫ പ്രാപ്തോ ഽസി സംസാരസാഗരസ്യാപരം തടമ്
നീ നിരാശയുടെ വഴിയിൽ പോകരുത്; നീ ജ്ഞാനികളുടെ വഴിയിലേക്കാണ് എത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ സാംസാരിക സമുദ്രത്തിന്റെ അപ്പുറം തീരം നീ ഉടൻ തന്നെ എത്താൻ പോകുന്നു.
വൈരാഗ്യവിഭവോദാരാ മതിര് ഉക്തിര് അപീദൃശീ । ആകൃതിശ് ശാന്തരൂപാ ച ന ഭവത്യ് അമഹാത്മനഃ
വൈരാഗ്യത്തിന്റെ സമ്പത്തും, ഉന്നതമായ വിവേകവും, ശാന്തമായ രൂപവും, ഇങ്ങനെ മഹാത്മാക്കളിൽ മാത്രം കാണുന്ന ഈ ഗുണങ്ങൾ, സാധാരണ മനസ്സുള്ളവരിൽ ഉണ്ടാകാറില്ല.
മണിര് മധുരകാഷേണ യഥൈതി വിമലാത്മതാമ് । തഥാ കഷായപാകേന ചിത്തമ് ഏതി വിവേകിതാമ്
ഒരു രത്നം സാവധാനം തേച്ചാൽ എങ്ങനെ അതിന് നിർമ്മലത്വം ലഭിക്കുമോ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സും ആന്തരിക ശുദ്ധിയുടെ ഫലമായി വിവേകശാലിയാകുന്നു.
കിം ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛസി കഥം സംസാരം ഹാതുമ് ഇച്ഛസി । ഉപദിഷ്ടമ് അഹം മന്യേ സമ്പാദയസി കര്മഭിഃ
നിനക്ക് എന്താണ് അറിയാൻ ആഗ്രഹം? എങ്ങനെ ഈ ലോകബന്ധനം വിട്ടൊഴിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു? പഠിപ്പിച്ചതു നീ നിന്റെ പ്രവൃത്തികളാൽ നിർവഹിക്കും എന്നു ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വിമലവാസന ഉന്നതമാനസḫ പരിവിവിക്തമതിര് ജനചേതസാമ് । പദമ് അശോകമ് അലം ഖലു യുജ്യസേ ജഗതി നേതുമ് ഇതീദമ് ഇഹോച്യതേ
നിർമ്മലമായ വാസനകളും, ഉയർന്ന മനസ്സും, ജനങ്ങളുടെ ചിന്തകളിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയ മനസ്സും ഉള്ളവൻ, ലോകത്തെ ദുഃഖരഹിതമായ സ്ഥിതിയിലേക്ക് നയിക്കാൻ യോജ്യനാണ് എന്നു ഇവിടെ പറയുന്നു.
മമേത്യ് ഉക്തവതോ മങ്കിര് വിനിപത്യ സ പാദയോഃ । ഉവാചാനന്ദപൂര്ണാക്ഷമ് ഇദം മാര്ഗേ വഹന് വചഃ
‘എന്റെത്’ എന്ന് പറഞ്ഞ് മങ്കി അദ്ധേഹത്തിന്റെ കാലിൽ വീണു. ആനന്ദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ വഴിയിൽ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന് ഭൂരിശോ ഭ്രാന്താ ദിശോ ദശ ദശാവതാ । മയാ ന തു പുനസ് സാധുര് ലബ്ധസ് സംശയനാശകൃത്
പ്രഭോ, ഞാൻ പത്ത് ദിക്കുകളിലും ഏറെ അലഞ്ഞു. സംശയം നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സത്പുരുഷനെയും ഞാൻ ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ല.
സമസ്തദേഹവാരാണാം സാരസ്യാദ്യ ഫലം മയാ । പ്രാപ്തം യദ് അസ്മി ത്വത്പാദപദ്മേ ഭ്രമരതാം ഗതഃ
എന്റെ എല്ലാ ജന്മങ്ങളുടെയും യഥാർത്ഥ ഫലം ഇന്നാണ് ഞാൻ ലഭിച്ചത്. നിങ്ങളുടെ കമലപാദങ്ങളിൽ തേനീച്ചപോലെ ലയിച്ചിരിക്കുകയാണ് ഞാൻ.
ഖിന്നോ ഽസ്മി ഭഗവന് പശ്യന് ദശാസ് സംസാരദോഷദാഃ । പുനര് ജാതം പുനര് നഷ്ടം സുഖദുẖഖഭ്രമസ് സദാ
പ്രഭോ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും വീണ്ടും നാശം, സുഖദു:ഖങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ആലസ്യമായി ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നു.
അവശ്യമ്ഭാവിപര്യന്തദുẖഖത്വാത് സകലാന്യ് അപി । സുഖാന്യ് ഏവാതിദുẖഖാനി വരം ദുẖഖാന്യ് അതോ മുനേ
മുനിവരേ, എല്ലായ്പ്പോഴും സുഖങ്ങൾ അവസാനത്തിൽ ദു:ഖത്തിൽ തന്നെ എത്തിപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ വലിയ സുഖങ്ങൾ പോലും അത്യന്തം ദു:ഖകരമാണ്. അതുകൊണ്ട് ദു:ഖം തന്നെയാണ് നല്ലത്.
ദൃഢദുẖഖവദ് അന്തത്വാദ് ദുẖഖയന്തി സുഖാനി മാമ് । തഥാ നാമ യഥാ ദുẖഖമ് ഏവ മേ സുഖതാം ഗതമ്
കഠിനമായ ദു:ഖം പോലെ തന്നെ, സുഖങ്ങൾക്കും അവസാനം ഉണ്ടാകുന്നു. അതിനാൽ സുഖങ്ങൾ എന്നെ വേദനിപ്പിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ എനിക്ക് ദു:ഖം തന്നെയാണ് സുഖംപോലെയായി.
വയോ ദശനലോമാങ്ഗൈസ് സഹ ജര്ജരതാം ഗതമ് । ഉച്ചൈḫപദേ പാതപരാ ബുദ്ധിര് നാധ്യവസായിനീ
എന്റെ വയസ്സും, പല്ലുകളും, മുടിയും, അവയവങ്ങളും എല്ലാം ക്ഷയിച്ചു തളർന്നിരിക്കുന്നു. ഉയർന്നതിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴുന്ന മനസ്സിനാൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
പ്രസുവാനം കുസങ്കല്പാന് ഗഹനം ന പ്രകാശതേ । മനḫ പിപ്പലപദ്മൂലൈര് ഇവ കുഗ്രാമകോടരമ്
ചീത്ത ചിന്തകൾ ഉരുത്തിരിയുന്ന എന്റെ മനസ്സ് പ്രകാശിക്കാറില്ല. അതു അശുദ്ധമായ ഗ്രാമത്തിലെ ഇരുണ്ട കുഴിയിലേയ്ക്ക് പിപ്പൽമൂലവും താമരമൂലവും നിറഞ്ഞതുപോലെയാണ്.
വാസനാഗര്ധവൃദ്ധ്യൈതി ശ്വശ് ശ്വḫ പാപീയസീം സ്ഥിതിമ് । കണ്ടകദ്രുമവല്ലീവ കരാലകുടിലാ മതിഃ
വാസനകള് വളരുമ്പോള് ഓരോ ദിവസവും മനസ്സ് കൂടുതല് താഴ്ന്ന നിലയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. കട്ടിയുള്ള മുള്ളുള്ള വൃക്ഷത്തില് പറ്റിയിരിക്കുന്ന വളപ്പൊലെയാണ് മനസ്സ് ഭയങ്കരവും വളഞ്ഞതും ആകുന്നത്.
ആയുര് ആയാസശാലിന്യാ യാമിന്യേവ തമോഽന്ധയാ । അക്ഷീവാനാഗതാലോകം ക്ഷീണം സന്തതചിന്തയാ
ജീവിതം കഠിനമായ പരിശ്രമത്തില് തളര്ന്നിരിക്കുന്നു; അതൊരു കനത്ത ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ രാത്രിപോലെയാണ്. കണ്ണുകള്ക്ക് മുന്നിലുള്ള വെളിച്ചം കാണാനാവാതെ, നിരന്തരം ചിന്തയില് ക്ഷീണിച്ച് പോകുന്നു.