വിഹരന് ഭൂതലം ഗച്ഛംസ് ത്വത്പിതാമഹപത്തനമ് । പ്രാപ്തോ ഽസ്മി കാമ് അപ്യ് ആദീര്ഘാമ് അരണ്യാനീം മഹാതപാമ്
ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടു നിന്റെ പിതാമഹന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ, ഞാൻ ഒരു വളരെ പഴയതും വിശാലവുമായ കാടിൽ എത്തി. അതൊരു വലിയ തപസ്സിന്റെ സ്ഥലം ആയിരുന്നു.
പാംസുപ്രതര്ദഗഹനാം പ്രകചത്തപ്തസൈകതാമ് । അദൃഷ്ടപാരപര്യന്താം ക്വചിദ് ഗ്രാമകലാഞ്ഛിതാമ്
അത് പൊടിക്കാറ്റ് നിറഞ്ഞതും, ചൂട് പിടിച്ച മണൽ തിളങ്ങുന്നതുമായ കാടായിരുന്നു. അതിന് അറ്റമോ അതിരോ കാണാനാവില്ല. ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ചെറിയ ഗ്രാമങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ മാത്രം കാണാം.
അക്ഷുബ്ധഖാനിലാലോകജലഭൂശാന്തിശാലിനീമ് । തതാം ശൂന്യാം മഹാരമ്ഭാം ബ്രഹ്മസത്താമ് ഇവാമലാമ്
അവിടെ വായുവും വെളിച്ചവും വെള്ളവും ഭൂമിയും എല്ലാം അശാന്തിയില്ലാതെ നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു. അതൊരു വിശാലമായ ശൂന്യതയും, മഹത്തായ വ്യാപ്തിയും, നിർമലമായ സത്തയും, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്തപോലെയായിരുന്നു.
അവിദ്യാമ് ഇവ സമ്മോഹമൃഗതൃഷ്ണാഗതഭ്രമാമ് । ജാഡ്യദാമ് ആതതാം ശൂന്യാം ദിഗ്ദാഹമിഹികാകുലാമ്
അത് അജ്ഞാനത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു—മൂഢതയുടെ മായാജാലം നിറഞ്ഞതും, ഭ്രമം പടർന്നതും, മന്ദതയും ശൂന്യതയും നിറഞ്ഞതും, എല്ലാടും ചൂട് പടർന്നതും, മഞ്ഞ് പടർന്നതുമായ സ്ഥലമായിരുന്നു.
അഥ തസ്യാമ് അരണ്യാന്യാം യാവത് പ്രവിഹരാമ്യ് അഹമ് । താവത് പശ്യാമി പുരതോ വദന്തം പഥികം ശ്രമാത്
അങ്ങനെ ആ കാടിലൂടെ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, മുന്നിൽ ഒരു യാത്രക്കാരൻ ക്ഷീണത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ കണ്ടു.
അഹോ നു പരിഖേദായ പ്രൌഢപ്രായാതപോ രവിഃ । പരിതാപായ പാപോ ഽയം ദുര്ജനേനേവ സങ്ഗമഃ
അയ്യോ, ഈ സൂര്യൻ വളരെയധികം കഠിനമായി ചൂട് പകരുന്നു; അതിന്റെ ചൂട് ശരീരത്തെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നു, ദുഷ്ടന്മാരുടെ സാന്നിധ്യം പോലെയാണ് ഇതിന്റെ പീഡയും.
സങ്ഗലന്തീവ മര്മാണി സ്ഫുരതീവാഗ്നിര് ആതപേ । സങ്കുചത്പല്ലവാപീഡാസ് താമ്യന്തി വനരാജയഃ
സൂര്യന്റെ ചൂട് ശരീരത്തിന്റെ ഉള്ളളവിൽ വരെ കുത്തുന്നപോലെയും, വെളിച്ചത്തിൽ തീ പടരുന്നപോലെയും തോന്നുന്നു; കാട്ടിലെ മരങ്ങൾ, ഇലകൾ ഉണങ്ങി, ക്ഷീണിച്ച് നിൽക്കുന്നു.
താവത് തദ് ഏതമ് അഗ്രസ്ഥം ഗ്രാമകം പ്രവിശാമ്യ് അഹമ് । ശ്രമമ് അത്രാപനീയാശു വഹാമ്യ് അധ്വാനമ് ആശുഗഃ
അതിനുശേഷം, മുന്നിൽ കാണുന്ന ആ ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ ഞാൻ കയറി, ക്ഷീണം കുറയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചു, പിന്നെ വേഗത്തിൽ യാത്ര തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സോ ഽഗ്രസ്ഥം കിരാതഗ്രാമകം യദാ । പ്രവേഷ്ടുമ് ഇച്ഛതി തദാ മയാ പ്രോക്ത ഇദം വചഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, ആ കിരാതഗ്രാമം പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ അകത്തേക്ക് കടക്കാൻ അവൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ഞാൻ അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അപരിജ്ഞാത നീരാഗ മാര്ഗമിത്ര ശുഭാകൃതേ । മരുമാര്ഗമഹാരണ്യപാന്ഥ സ്വാഗതമ് അസ്തു തേ
അറിയപ്പെടാത്തവനേ, ആസക്തിയില്ലാത്തവനേ, വഴിയിലെ സ്നേഹിതനേ, നല്ലതിനു ശ്രമിക്കുന്നവനേ, മരുഭൂമിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവനേ, നിന്നെ ഹൃദയപൂർവ്വം സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
ചിരം മനുഷ്യദേശേ ഽസ്മിന് നിര്ജനഗ്രാമധന്വനി । നാഗരാധ്വഗ വിശ്രാന്തിം വിശ്രാന്തോ ഽപി ന ലപ്സ്യസേ
നീ മനുഷ്യരുടെ ദേശമായ ഈ ശൂന്യമായ ഗ്രാമത്തിലും മരുഭൂമിയിലും ദീർഘകാലം വിശ്രമിച്ചാലും, നഗരത്തിൽ നിന്ന് വന്ന യാത്രക്കാരനേ, യഥാർത്ഥ വിശ്രമം നിനക്ക് ലഭിക്കില്ല.
ശ്രമോ വിശ്രമണേനൈവ വര്ധതേ പാമരാസ്പദേ । തൃഡ് വൈ ലവണപാനേന ഭൂയ ഏവാഭിവര്ധതേ
അവമാനപ്പെട്ടിടങ്ങളിൽ വിശ്രമിച്ചാൽ ക്ഷീണം കൂടുതൽ വർദ്ധിക്കും; ഉപ്പു കലർന്ന വെള്ളം കുടിച്ചാൽ ദാഹം കൂടുതൽ കൂടുന്നതുപോലെ.
ഏതേ ഗ്രാമൈകശരണാḫ പല്ലവസ്പന്ദഭീരവഃ । അയഥായഥസഞ്ചാരാ ഹരിണാ ഇവ ജന്തവഃ
ഈ ജീവികൾ ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയം തേടി, ഇലയുടെ കുലുക്കം പോലും ഭയന്ന്, ശരിയായോ തെറ്റായോ വഴികളിൽ കാട്ടുപോലികളെ പോലെ അലയുന്നു.
ന സ്ഫുരന്തി വിചാരേഷു ന ജ്വലന്ത്യ് അനുഭൂതിഷു । ന ത്രസന്തി ദുരാചാരാദ് അശ്മയന്ത്രമയാ ഇവ
അവർക്കു ചിന്തയിൽ ഉണരൽ ഇല്ല, അനുഭവത്തിൽ പ്രകാശം ഇല്ല, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയിൽ പേടി പോലും ഇല്ല — കല്ലും യന്ത്രവും പോലെ അവശരായി.
കാമാര്ഥരാഗവിദ്വേഷപരിനിഷ്ഠിതപൌരുഷാഃ । കര്മണ്യ് ആപാതമധുരേ രമന്തേ ദഗ്ധബുദ്ധയഃ
കാമം, സമ്പത്ത്, ആസക്തി, വൈരം എന്നിവയിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ചിന്ത ചുട്ടുപോയവർ, തുടക്കത്തിൽ മാത്രം മധുരമുള്ള പ്രവൃത്തികളിൽ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ആഭിജാത്യോന്നതോദാരാ ശീതലാ രസശാലിനീ । നേഹ വിശ്വസിതി പ്രജ്ഞാ മേഘമാലാ മരാവ് ഇവ
ഇവിടെ ഉന്നതമായ ജന്മവും മഹത്വവും, ശാന്തതയും രസവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും, മരുഭൂമിയിലെ മേഘമേഖലയെപ്പോലെ, ജ്ഞാനം ഇതിൽ വിശ്വസിക്കാറില്ല.
വരമ് അന്ധഗുഹാഹിത്വം ശിലാന്തẖ കീടതാ വരമ് । വരം മരൌ പങ്ഗുമൃഗോ ന ഗ്രാമ്യജനസങ്ഗമഃ
കറുത്ത ഗുഹയില് താമസിക്കുന്നത് നല്ലത്, കല്ലിനുള്ളിലെ ഒരു കീടമായിരിക്കുക പോലും നല്ലത്, മരുഭൂമിയില് കുഴഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഒരു മാന് ആയിരിക്കുക പോലും നല്ലത് — ഗ്രാമത്തിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളുമായി കൂട്ടുകൂടുന്നതിനെക്കാള്.
നിമേഷാസ്വാദമധുരാẖ ക്ഷണാന്തരവിരാഗിണഃ । മാരണൈകാന്തനിരതാ ഗ്രാമ്യാ വിഷകണാ ഇവ
ഗ്രാമ്യജനങ്ങള് ഒരു നിമിഷം മാത്രം മധുരം നല്കുന്നു, ഉടന് തന്നെ അവര് അനാസക്തരായി മാറുന്നു; അവര് എന്നും നാശം മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണു, വിഷം നിറഞ്ഞ അമ്പുപോലെയാണ്.
വാന്തി ഭസ്മകണാകീര്ണാ ജീര്ണാസ് സംശീര്ണസദ്മസു । തൃണപര്ണവനവ്യഗ്രാ ഗ്രാമ്യാവകരവായവഃ
ചെടികളും ഇലകളും കാട്ടിലെ ചവറ്റുകുട്ടികളും കൊണ്ട് തിരക്കുള്ള ഗ്രാമത്തിലെ കാറ്റുകള് ചിതഭസ്മം പടര്ന്ന പഴയ വീടുകളിലൂടെ വീശുന്നു.
ഏവമ് ഉക്തേന തേനാഹമ് ഇദമ് ഉക്തസ് തദാനഘ । മദ്വാക്യേന സമാശ്വസ്യ സ്നാതേനേവാമൃതാമ്ഭസാ
അവന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള്, പാപരഹിതനായവനേ, ഞാന് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; എന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് അവന് അമൃതം നിറഞ്ഞ വെള്ളത്തില് കുളിച്ചവനുപോലെ ആശ്വാസം അനുഭവിച്ചു.
ഭഗവന് കോ ഽസി പൂര്ണാത്മാ മഹാത്മാ കഥമ് ആത്മവാന് । പശ്യന്ന് അനാകുലോ ലോകം ഗ്രാമയാത്രാമ് ഇവാധ്വഗഃ
ഭഗവനെ, നീ ആരാണ്? പൂർണ്ണമായ ആത്മാവും മഹാനായ മനസ്സും ഉള്ളവനാണ് നീ. എങ്ങനെയാണ് നീ ഇങ്ങനെ ആത്മസംയമനം പുലർത്തുന്നത്? ഒരു യാത്രക്കാരൻ ഗ്രാമത്തിലെ ഉത്സവം നോക്കുന്നതുപോലെ, നീ ലോകത്തെ നിരൂപിച്ച് അശാന്തിയില്ലാതെ കാഴ്ചവെക്കുന്നു.
കിം ത്വയാ പീതമ് അമൃതം കിം ത്വം സമ്രാഡ് വിരാഡ് അഥ । സര്വാര്ഥരിക്തോ ഽപി ചിരം സുപൂര്ണ ഇവ രാജസേ
നീ അമൃതം കുടിച്ചവനാണോ? നീ രാജാധിരാജനോ ലോകവിജയിയോ? ഒന്നും സ്വന്തമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും നീ ദീർഘകാലം തൃപ്തിയോടെ രാജാവുപോലെ ജീവിക്കുന്നതെന്ത്?
ശൂന്യോ ഽസി പരിപൂര്ണോ ഽസി ഘൂര്ണസീവ സ്ഥിരോ ഽസി ച । ന സര്വമ് അസി സര്വം ച ന കിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ വാ
നീ ശൂന്യനാണെങ്കിലും പൂർണ്ണനാണ്; നീ ചുറ്റിത്തിരിയുന്നവനാണെന്നു തോന്നുന്നു, പക്ഷേ സ്ഥിരതയുണ്ട്. നീ എല്ലാം അല്ല, എന്നാൽ എല്ലാം തന്നെയാണ്; നീ ഒന്നുമല്ല, എന്നാൽ എന്തോ ഒന്നാണ്.
ഉപശാന്തം ച കാന്തം ച ദീപ്തമ് അപ്രതിഘാതി ച । നിഭൃതം ചോര്ജിതം ചേദം രൂപം കിമ് ഇതി തേ മുനേ
മഹർഷേ, നിന്റെ രൂപം എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ ശാന്തവും മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതും തടസ്സമില്ലാത്തതും, ഒരുപക്ഷേ നിശ്ശബ്ദവും അത്രയേറെ ശക്തിയുള്ളതുമാണ്?
ഭൂസംസ്ഥോ ഽപി സമസ്താനാം ലോകാനാമ് ഉപരീവ ഖേ । സംസ്ഥിതോ ഽസി നിരാസ്ഥോ ഽസി ഘനാസ്ഥോ ഽസി ച ലക്ഷ്യസേ
നീ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും മീതെ ആകാശത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. നീ ഉറപ്പുള്ളവനും, അസക്തനുമാണ്, നീ ഘനമായവനാണ്, എല്ലാവർക്കും കാണപ്പെടുന്നവനുമാണ്.
പ്രസൃതം ച പദാര്ഥേഷു ന പദാര്ഥാത്മ ചാസ്തി ച । തവേന്ദോര് ഇവ ശുദ്ധസ്യ മനോ ഽമൃതമയം സ്ഥിതമ്
നീ വസ്തുക്കളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, വസ്തുക്കളുടെ സ്വഭാവം നിനക്കില്ല. വെടിപ്പുള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, നിന്റെ മനസ്സ് അമൃതസ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
കലാവാന് അകലങ്കോ ഽന്തശ്ശീതലോ ഭാസുരസ് സമഃ । രസായനപരാപൂര്ണḫ പൂര്ണേന്ദുര് ഇവ രാജസേ
നിനക്കു കലയുണ്ട്, മായ്ച്ചുകളയാനാവാത്തവനാണ്, ഉള്ളിൽ തണുപ്പുള്ളവനും, പ്രകാശമുള്ളവനും, എല്ലാരോടും സമനുമാണ്. പരമാമൃതം നിറഞ്ഞവനായി, നീ പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപിക്കുന്നു.
ത്വദിച്ഛായത്തസദസദ്ഭാവം പശ്യാമി തേ ചിതി । സംസാരമണ്ഡലമ് ഇദം സ്ഥിതം ഫലമ് ഇവാങ്കുരേ
നിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് ആശ്രയിച്ചാണ് സത്യം അസത്യം എന്നതെല്ലാം ഞാൻ കാണുന്നത്, ബോധമേ. ഈ ജന്മമരണചക്രം ഒരു മുളയിൽ കായംപോലെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അഹം താവദ് അയം വിപ്രശ് ശാണ്ഡില്യകുലസമ്ഭവഃ । മങ്കിര് നാമ മഹാഭാഗ തീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗതഃ
ഞാൻ ഈ ബ്രാഹ്മണൻ, ശാണ്ഡില്യകുലത്തിൽ ജനിച്ച മങ്കിർ എന്ന പേരിലുള്ളവൻ, മഹാഭാഗവൻ, തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവൻ ആണ്.
ഗത്വാ സുദൂരമ് അധ്വാനം ദൃഷ്ട്വാ തീര്ഥാനി സമ്പ്രതി । ചിരകാലേന സദനമ് ആത്മീയം ഗന്തുമ് ഉദ്യതഃ
നാൻ ദൂരദൂരങ്ങളിലേക്കു യാത്രചെയ്തു, പല തീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടു, ഇപ്പോൾ വളരെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.