സ ചേത് തവ മഖേ വിഘ്നം കരോതി കില ദുര്മതിഃ । തത് സങ്ഗ്രാമേ ന ശക്താസ് സ്മോ വയം തസ്യ ദുരാത്മനഃ
അവൻ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ നിന്റെ യാഗത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ചാൽ, അങ്ങനെയുള്ള ദുഷ്ടനോട് യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
കാലേ കാലേ പൃഥഗ് ബ്രഹ്മന് ഭൂരിവീര്യവിഭൂതയഃ । ഭൂതേഷ്വ് അഭ്യുദയം യാന്തി പ്രലീയന്തേ ച കാലതഃ
വിവിധ സമയങ്ങളിൽ, മഹത്തായ ശക്തിയും വൈഭവവും ഉള്ളവർ ജീവികളിൽ ഉദയം ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ കാലക്രമേണ അവർ അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
അദ്യാസ്മിംസ് തേ വയം കാലേ രാവണാദിഷു ശത്രുഷു । ന സമര്ഥാഃ പുരസ് സ്ഥാതും നിയതേര് ഏഷ നിശ്ചയഃ
ഇപ്പോൾ രാവണനും മറ്റും പോലെയുള്ള ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല; ഇതാണ് വിധിയുടെ തീരുമാനമെന്ന് അറിയണം.
തസ്മാത് പ്രസാദം ധര്മജ്ഞ കുരു ത്വം മമ പുത്രകേ । മമ ചൈവാല്പഭാഗ്യസ്യ ഭവാന് ഹ്യ് അസമദൈവതമ്
അതിനാൽ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, എന്റെ മകനോടും, ഭാഗ്യം കുറവുള്ള എന്നോടും ദയ കാണിക്കണം; ഞങ്ങൾക്ക് നിങ്ങൾ മാത്രമാണ് പരമദൈവം.
ദേവദാനവഗന്ധര്വാ യക്ഷപ്ലവഗപന്നഗാഃ । ന ശക്താ രാവണം യോദ്ധും കിം പുനഃ പുരുഷാ യുധി
ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും കുരങ്ങന്മാർക്കും പാമ്പുകൾക്കും രാവണനെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല; മനുഷ്യർക്ക് പിന്നെ എന്ത് കഴിയും?
മഹാവീര്യവതാം വീര്യമ് ആദത്തേ സ സുധാഭുജാമ് । തേന സാര്ധം ന ശക്താസ് സ്മസ് സംയുഗേ തസ്യ വാ വരൈഃ
മഹാശക്തിയുള്ളവരുടെ ശക്തിയും അമൃതം കുടിക്കുന്നവരുടെ ശക്തിയും അവൻ ഏറ്റെടുക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, യുദ്ധത്തിൽ അവനെ നേരിടാൻ ഞങ്ങൾക്കാവില്ല.
അയമ് അന്യതമഃ കാലഃ പേലവീകൃതസജ്ജനഃ । രാഘവോ ഽപി ഗതോ ദൈന്യം യത്ര വാര്ദ്ധകജര്ജരഃ
ഇത് മറ്റൊരു കാലഘട്ടമാണ്, നല്ലവരെയും ദുർബലരാക്കിയത്. രാഘവനും വയസ്സിന്റെ ഭാരം കൊണ്ട് ദു:ഖത്തിലായിരിക്കുന്നു.
അഥ വാ ലവണം ബ്രഹ്മന് യജ്ഞഘ്നം തം മധോസ് സുതമ് । കഥയ ത്വം സുരപ്രഖ്യ ക്വേവ മോക്ഷ്യാമി പുത്രകമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, യജ്ഞങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച മധുവിന്റെ മകനായ ലവണനെക്കുറിച്ച് ദൈവങ്ങളിൽ പ്രശസ്തനായവനെക്കുറിച്ച് നീ പറയൂ. എവിടെയാണു ഞാൻ എന്റെ മകനെ വിടുവിക്കേണ്ടത്?
അഥ നേച്ഛസി ചേദ് ബ്രഹ്മംസ് തദ് വിധേയോ ഽഹമ് ഏവ തേ । അന്യഥാ തു ന പശ്യാമി ശാശ്വതം ജയമ് ആത്മനഃ
ഇത് നിനക്ക് ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ നിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് വിധേയനാണ്. അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് സ്ഥിരമായ ജയമൊന്നും കാണുന്നില്ല.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ മൃദുവചനം ഭയാകുലോ ഽസാവ് ആലോലേ മുനിമതസംശയേ നിമഗ്നഃ । നാജ്ഞാസീത് കണമ് അപി നിശ്ചയം മഹാത്മാ പ്രോദ്വീചാവ് ഇവ ജലധൌ സമുഹ്യമാനഃ
ഇങ്ങനെ മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ഭയത്താൽ വിറയച്ച്, മുനികളുടെ സംശയങ്ങളിൽ മുങ്ങി, ആ മഹാത്മാവ് ഒരു നിമിഷം പോലും ഉറപ്പില്ലാതെ, കടലിലെ തിരകളിൽ ആഞ്ഞുപോകുന്നവനെപ്പോലെ അലയുകയായിരുന്നു.
തച് ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ സ്നേഹപര്യാകുലാക്ഷരമ് । സമന്യുഃ കൌശികോ വാക്യം പ്രത്യുവാച മഹീപതിമ്
അവന്റെ സ്നേഹപൂർണ്ണവും വികാരഭരിതവുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കൗശികമുനി കോപത്തോടെ രാജാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
കരിഷ്യാമീതി സംശ്രുത്യ പ്രതിജ്ഞാം ഹാതുമ് ഇച്ഛസി । സത്ത്വവാന് കേസരീ ഭൂത്വാ മൃഗതാമ് അഭിവാഞ്ഛസി
നീ 'ഞാൻ ചെയ്യും' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും, ഇപ്പോൾ ആ വാഗ്ദാനം ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ധൈര്യത്തിൽ സിംഹനായി, നീ മൃഗത്തിന്റെ നിലയിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രാഘവാനാമ് അയുക്തോ ഽയം കുലസ്യാസ്യ വിപര്യയഃ । ന കദാചന ജായന്തേ ശീതാംശൌ കൃഷ്ണരശ്മയഃ
രാഘവരുടെ കുടുംബത്തിന് ഇങ്ങനെ ഒരു മറുവശം യോജിക്കുന്നതല്ല; തണുത്ത കിരണമുള്ള ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും കറുത്ത കിരണങ്ങൾ ഉയരാറില്ല.
യദി ത്വം ന ക്ഷമോ രാജന് ഗമിഷ്യാമി യഥാഗതഃ । ഹീനപ്രതിജ്ഞഃ കാകുത്സ്ഥ സുഖീ ഭവ സബാന്ധവഃ
രാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് കഴിയില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ വന്ന വഴിയേ തിരിച്ചുപോകാം; കാകുത്സ്ഥന്റെ സന്തതിയായ ദശരഥാ, വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റാനാകാതിരുന്നാലും ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുക.
തസ്മിന് കോപപരീതേ ഽഥ വിശ്വാമിത്രേ മഹാത്മനി । ചചാല വസുധാ കൃത്സ്നാ സുരാശ് ച ഭയമ് ആവിശന്
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രൻ കോപത്തിൽ ആകൃതനായപ്പോൾ, മുഴുവൻ ഭൂമി വിറച്ചു, ദേവന്മാർ ഭയത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ക്രോധാഭിഭൂതം വിജ്ഞായ ജഗന്മിത്രം മഹാമുനിമ് । ധൃതിമാന് സുവ്രതോ ധീമാന് വസിഷ്ഠോ വാക്യമ് അബ്രവീത്
ലോകത്തിന് സുഹൃത്ത് ആയ മഹാമുനി കോപത്തിൽ ആകൃതനായതായി മനസ്സിലാക്കി, ധൈര്യവും സത്യവ്രതവും ബുദ്ധിയും ഉള്ള വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതസ് സാക്ഷാദ് ധര്മ ഇവാപരഃ । ഭവാന് ദശരഥശ് ശ്രീമാംസ് ത്രൈലോക്യേ ഗുണഭൂഷിതഃ
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച നിങ്ങൾ, നേരെ തന്നെ ധർമ്മം രൂപം കൊണ്ടതുപോലെയാണ്; ദശരഥാ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനാണ് നിങ്ങൾ.
നീതിമാന് സുവ്രതോ ഭൂത്വാ ന ധര്മം ഹാതുമ് അര്ഹസി । മുനേസ് ത്രിഭുവനേശസ്യ വചനം കര്തുമ് അര്ഹസി
നീതിയുള്ളവനും സത്യവ്രതനുമായിരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതില്ല; മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ മुनിയുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കേണ്ടതാണ്.
ത്രിഷു ലോകേഷു വിഖ്യാതോ ധര്മേണ യശസാ യുതഃ । സ്വധര്മം പ്രതിപദ്യസ്വ ന ധര്മം ഹാതുമ് അര്ഹസി
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ധർമ്മത്താൽ പ്രശസ്തനും മഹത്വം നേടിയവനുമാകുന്ന നീ, നിന്റെ സ്വന്തം കര്ത്തവ്യം നിർവഹിക്കണം; നീ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
കരിഷ്യാമീതി സംശ്രുത്യ തത് തേ രാജന്ന് അകുര്വതഃ । ഇഷ്ടാപൂര്തഃ പതേദ് ധര്മസ് തസ്മാദ് രാമം വിസര്ജയ
ഞാൻ ചെയ്യാം എന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും, രാജാവേ, നീ അതു പാലിക്കാതെ പോയാൽ, നിന്റെ യാഗങ്ങളും നല്ല പ്രവൃത്തികളും കൊണ്ടുള്ള ഫലം നഷ്ടമാകും; അതുകൊണ്ട് രാമനെ അയയ്ക്കണം.
ഗുപ്തം പുരുഷസിംഹേന ജ്വലനേനാമൃതം യഥാ । കൃതാസ്ത്രമ് അകൃതാസ്ത്രം വാ നൈനം ദ്രക്ഷ്യന്തി രാക്ഷസാഃ
മനുഷ്യസിംഹനായവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ, തീയിൽ സൂക്ഷിച്ച അമൃതംപോലെ, ആയുധമുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതല്ലാതെ, രാക്ഷസന്മാർ അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ല.
ഇക്ഷ്വാകുവംശജാതോ ഽപി സ്വയം ദശരഥോ ഽപി സന് । ന പാലയസി ചേദ് വാക്യം കോ ഽപരഃ പാലയിഷ്യതി
നീ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിൽ ജനിച്ച ദശരഥനാണെങ്കിലും, വാക്ക് പാലിക്കാതെ പോയാൽ, പിന്നെ ആരാണ് അതു പാലിക്കുക?
യുഷ്മദാദിപ്രണീതേന വ്യവഹാരേണ ജന്തവഃ । മര്യാദാം ന വിമുഞ്ചന്തി താം ന ഹാതുമ് ഇഹാര്ഹസി
നിന്റെ പെരുമാറ്റം മാതൃകയാക്കി ജീവികൾ അവരുടെ അതിരുകൾ വിട്ട് പോവുന്നില്ല; അതിനാൽ നീയും ആ മാർഗം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ഏഷ വിഗ്രഹവാന് ധര്മ ഏഷ വീര്യവതാം വരഃ । ഏഷ ബുദ്ധ്യാധികോ ലോകേ തപസാം ച പരായണഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ശരീരധാരി ധർമ്മം, വീര്യശാലികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; ലോകത്തിൽ ബുദ്ധിയിൽ ഏറ്റവും മേന്മയുള്ളവനും തപസ്സിൽ സമർപ്പിതനുമാണ്.
ഏഷോ ഽസ്ത്രം വിവിധം വേത്തി ത്രൈലോക്യേ സചരാചരേ । നൈതദ് അന്യഃ പുമാന് വേത്തി ന ച വേത്സ്യതി കശ്ചന
ഈ മനുഷ്യന് മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലുമുള്ള സഞ്ചരിക്കുന്നവരും നിശ്ചലങ്ങളുമായവരിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന അനേകം ആയുധങ്ങൾ അറിയാം. മറ്റാരും ഇതറിയുന്നില്ല, ആരും ഇനി അറിയുകയും ചെയ്യില്ല.
ന ച ദേവര്ഷയഃ കേചിന് നാമരാ ന ച രാക്ഷസാഃ । ന നാഗയക്ഷഗന്ധര്വാ അനേന സദൃശാ നൃപ
രാജാവേ, ദേവർഷിമാരും, അമരന്മാരും, രാക്ഷസന്മാരും, നാഗന്മാരും, യക്ഷന്മാരും, ഗന്ധർവന്മാരും ആരും ഇദ്ദേഹത്തിന് തുല്യരല്ല.
അസ്ത്രമ് അസ്മൈ ഭൃശാശ്വേന പരൈഃ പരമദുര്ജയമ് । കൌശികായ പുരാ ദത്തം യദാ രാജ്യം സമന്വശാത്
മറ്റുള്ളവർക്കും അതികഷ്ടമായി ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു ആയുധം ഭൃശാശ്വൻ രാജ്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ മുമ്പ് ഇദ്ദേഹത്തിന് നൽകി.
തേ ഹി പുത്രാഃ ഭൃശാശ്വസ്യ പ്രജാപതിസുതോപമാഃ । ഏനമ് അന്വചരന് വീരാ ദീപ്തിമന്തോ മഹൌജസഃ
പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ഭൃശാശ്വന്റെ പുത്രന്മാർ, മഹാശക്തിയും പ്രകാശവും ഉള്ള വീരന്മാർ, ഇദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജയാ ച സുപ്രഭാ ചൈവ ദാക്ഷായണ്യൌ സുമധ്യമേ । തയോസ് തു യാന്യ് അപത്യാനി ശതം പരമദുര്ജയമ്
ദക്ഷന്റെ മകൾമാരായ ജയയും സുപ്രഭയും സുന്ദരമായ നടുവുള്ളവരായിരുന്നു. ഇവർക്കുള്ള ശതം പുത്രന്മാർ അത്യന്തം ജയിക്കാൻ പ്രയാസമായവരായിരുന്നു.
പഞ്ചാശതസ് സുതാഞ് ജജ്ഞേ ജയാ ലബ്ധവരാ പുരാ । വധായാസുരസൈന്യാനാം തേ ഽക്ഷയാഃ കാമരൂപിണഃ
പണ്ടെ ജയയ്ക്ക് ഒരു വരം ലഭിച്ചപ്പോൾ അവൾ അമ്പതു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. അവർ അക്ഷയരും ഇഷ്ടമെന്നപോലെ രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്നവരുമായിരുന്നു; അസുരസൈന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാൻ അവർ ജനിച്ചു.