സ ചേതതി യഥാ യത്ര യദ് യദാശു തദ് ഏവ ഹി । തഥാ തത്ര തദാ രാമ ഭവത്യ് അനുഭവാത്മകമ്
രാമാ, ജീവൻ എവിടെയും എങ്ങനെയോ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതേ അനുഭവം അതിവേഗം അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു. അങ്ങനെ അതു ആ സ്ഥലത്തും സമയത്തും അനുഭവമായി മാറുന്നു.
പവനസ്യ യഥാ സ്പന്ദശ് ചേത്യം ജീവസ്യ വൈ തഥാ । സ്വസംവിന്മാത്രനിര്ണേയം നോപദേശാമയക്ഷതമ്
കാറ്റിന് എങ്ങനെ ചലനമാണ് പ്രവർത്തി, അതുപോലെ ജീവന്റെ പ്രവർത്തിയും അതിന്റെ സ്വന്തം ബോധം കൊണ്ടാണ് നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. ഉപദേശത്താലോ, ആപത്തുകളാലോ അതിന് യാതൊരു ബാധയും ഉണ്ടാകില്ല.
യഥൈവാസ്പന്ദനാദ് വാതസ് സന്ന് ഏവൈത്യ് അസദാത്മതാമ് । തഥൈവാചേതനാജ് ജീവോ ജീവന്ന് ഏതി പരാം ഗതിമ്
എങ്ങനെ കാറ്റ് ചലനം നിർത്തുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ ഇല്ലാതായതുപോലെയും തോന്നുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ജീവൻ ബോധം ഇല്ലാതായാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
ജീവശ് ചിദ്ഘനരൂപത്വാദ് അഹമ് ഇത്യ് ഏവ ചേതനാത് । ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യശക്തീര് നിര്മായ തിഷ്ഠതി
ജീവൻ ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായതിനാൽ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു, തന്റെ ശക്തിയാൽ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി, വസ്തു, ശക്തി എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു.
ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യചര്ചിതാം ചര്ചിതാം സ്വയമ് । അസത്യാം സത്യവത് സ്ഫാരാം താവന്മാത്രശരീരകാമ്
ജീവൻ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി, വസ്തു എന്നിവകൊണ്ട് തന്നെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഇവ യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതാണെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്നപോലെയും വ്യാപകമായതുപോലെയും തോന്നുന്നു; അവയെല്ലാം ആശയങ്ങളുടെ ശരീരമായിരിക്കുന്നു.
ചേതിതാമ് അസദാകാരാം പ്രാലേയപരമാണുതാമ് । പശ്യത്യ് ആത്മന്യ് അഥാത്മത്വേ സ്വപ്നേ സ്വമരണോപമാമ്
അസത്യമായ ഈ ആശയരൂപം, പനിനീർ കണികകളെപ്പോലെ സൂക്ഷ്മമായതും, സ്വപ്നം പോലെയും സ്വന്തം മരണത്തെപ്പോലെയും, ആത്മാവിനകത്ത് തന്നെ ആത്മാവാണെന്നപോലെ ജീവൻ കാണുന്നു.
സ്വപ്നസ്വാവയവാന്യത്വസദൃശീം താം വിഭാവയന് । വിസ്മൃത്യ ചേതനീം സത്താം തത്താമ് ഏവാശു ഗച്ഛതി
സ്വപ്നശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ആ രൂപം ചിന്തിച്ച്, തനിക്കുള്ളിലെ ജാഗ്രതയും സത്തയും മറന്നാൽ, അതു വേഗത്തിൽ അതേ അവസ്ഥയിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു.
ഏവംരൂപോ ബുധ്യമാനḫ പ്രോച്ഛൂനത്വമ് അഥാത്മനി । പശ്യത്യ് ആശു സ്വമ് ആത്മാനം ചന്ദ്രബിമ്ബമ് ഇവ ദ്രുതമ്
ഇങ്ങനെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, തൻറെ ആത്മാവിനെ വേഗത്തിൽ തന്നെ കാണുന്നു—ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രബിംബംപോലെ തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധവുമാണ് അത്.
ആത്മന്യ് അഥേന്ദുബിമ്ബാത്മന്യ് അസൌ സംവിത്തിപഞ്ചകമ് । കാകതാലീയവദ് ഭിന്നമ് ഉദിതം ചേതതി സ്വയമ്
അതിനുശേഷം, ആത്മാവിനുള്ളിൽ, ചന്ദ്രബിംബത്തിൽപോലെ, അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള ബോധം വേറിട്ടു, യാദൃശ്ചികമായി ഉദിച്ച്, അതു തന്നെ അതിൽ കാണുന്നു.
പഞ്ചാനാം സംവിദാം പഞ്ച ഭിന്നാന്യ് അങ്ഗാന്യ് അസാവ് അഥ । ബുധ്യതേ താനി തദ്രൂപരന്ധ്രാണ്യ് അനുഭവത്യ് അപി
അഞ്ചു വിധ ബോധങ്ങളിൽ ഓരോന്നിനും അഞ്ചു വ്യത്യസ്ത ഭാഗങ്ങളുണ്ട്; അവയെ അതു തിരിച്ചറിയുകയും, അവയുടെ സൂക്ഷ്മമായ വഴികളെയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ പഞ്ചാവയവḫ പശ്ചാദ് രാജതേ പുരുഷോ വിരാട് । അനന്താകാരസംവിത്തിര് അവ്യക്താത്മാ നിരാമയഃ
അനന്തമായ ബോധം സ്വഭാവമായ്, അപ്രത്യക്ഷമായ ആത്മാവും ദുഃഖരഹിതനുമായ മഹാപുരുഷൻ അഞ്ചു അവയവങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
മനോമയോ ഽസാവ് ഉദിതḫ പരസ്മാത് പ്രഥമോത്ഥിതഃ । ആകാശവിശദശ് ശാന്തോ നിത്യാനന്തവിഭാമയഃ
അവൻ മനസ്സിൽ നിന്നു രൂപം കൊണ്ടവൻ, പരമാത്മാവിൽ നിന്നു ആദ്യം ഉദിച്ചവൻ, ആകാശംപോലെ തെളിഞ്ഞവനും, ശാന്തനും, ശാശ്വതമായ അനന്തപ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞവനുമാണ്.
സ ചാപ്യ് അപഞ്ചഭൂതാത്മാ പഞ്ചഭൂതാത്മകോപമഃ । വിരാഡാത്മൈകപുരുഷḫ പരമḫ പരമേശ്വരഃ
അവന്റെ സ്വഭാവം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നല്ലെങ്കിലും, അവൻ അവയെപ്പോലെ തോന്നുന്നു; അവൻ ഒരേ മഹാപുരുഷൻ, പരമൻ, പരമേശ്വരൻ.
സ്വയമ് ഏവാശു ഭവതി സ്വയമ് ഏവ വിലീയതേ । സ്വയമ് ഏവ പ്രസരതി സ്വയം സങ്കോചമ് ഏതി ച
അവൻ സ്വയം ഉദിക്കുന്നു, സ്വയം ലയിക്കുന്നു, സ്വയം വ്യാപിക്കുന്നു, സ്വയം ചുരുങ്ങുന്നു.
സ്വസങ്കല്പകൃതേനാസൌ കല്പൌഘേന ക്ഷണേന വാ । യദൃച്ഛയോദേതി പുനḫ പുനര് ഭൂത്വോപശാമ്യതി
സ്വന്തം ചിന്തയുടെ ശക്തിയാൽ, അനേകം സൃഷ്ടികൾകൊണ്ടോ ഒരു നിമിഷത്തിലും ആൾക്ക് ഇഷ്ടം വന്നാൽ അവൻ ഉദിക്കുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുകയും പിന്നെ അപ്രത്യക്ഷനാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
മനോമാത്രൈകരൂപാത്മാ പ്രകൃതേര് ദേഹ ഏഷ സഃ । ഏഷ പുര്യഷ്ടകം പ്രോക്തസ് സര്വസ്യൈവാതിവാഹികഃ
ഈ ശരീരം മനസ്സാണ് ഏക രൂപം, പ്രകൃതിയുടെ സൃഷ്ടിയാണ് ഇത്. ഇതിനെ അഷ്ടാംഗ സൂക്ഷ്മശരീരം എന്നു വിളിക്കുന്നു, എല്ലാറ്റിനും ഇതാണ് ആന്തരിക വാഹനം.
സ്ഥൂലസ് സൂക്ഷ്മോ ഽമ്ബരാത്മൈഷ വ്യക്തോ ഽവ്യക്തോ ഽന്തവര്ജിതഃ । സര്വസ്യ ബഹിര് അന്തശ് ച നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ ച
ഇത് സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതും, പ്രകടവും അപ്രകടവും, അവസാനമില്ലാത്തതും, എല്ലാറ്റിനും അകത്തും പുറത്തുമാണ്, ഒന്നുമല്ലാത്തതും ഒരുപാട് ഉള്ളതുമാണ്.
അങ്ഗാനി രാമ തസ്യാഷ്ടൌ മനഷ്ഷഷ്ഠാനി പഞ്ച ച । സാഹമ്ഭാവാനീന്ദ്രിയാണി ഭാവാഭാവമയാനി ച
രാമാ, അതിന്റെ എട്ട് അവയവങ്ങളുണ്ട്: മനസ്സാണ് ആറാമത്തേത്, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഇവയാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, സത്തയും അസത്തും ചേർന്നവ.
തേന ഗീതാ ഇമേ വേദാസ് സഹ ശബ്ദാര്ഥകല്പനൈഃ । നിയതിസ് സ്ഥാപിതാ തേന തഥാദ്യാപി യഥാ സ്ഥിതാ
അതിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ വേദങ്ങൾ, അവയുടെ ശബ്ദവും അർത്ഥവും ഉൾപ്പെടെ, രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതേ നിയമം കൊണ്ടാണ് അവ സ്ഥാപിതമായത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും അവ അതുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
അനന്തമ് ഊര്ധ്വം മൂര്ധാസ്യ തഥാധḫ പാദയോസ് തലമ് । അപരാകാശമ് ഉദരമ് ഇദം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്
അവന്റെ തലയിലെ മുടി അങ്ങേയറ്റം മുകളിലേക്കാണ്, കാലിന്റെ താടികൾ താഴേക്ക് അറ്റമില്ലാതെ നീളുന്നു, വയറാണ് പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശം—ഇതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വലയം.
ലോകാന്തരാണ്യ് അനന്താനി പാര്ശുകാẖ ക്ഷതജം പയഃ । മാംസപേശ്യẖ ക്ഷിതിധരാസ് സരിതസ് സന്തതാസ് സിരാഃ
അനന്തമായ ലോകങ്ങൾ അതിന്റെ ഇരുപുറങ്ങളാണ്, രക്തം വെള്ളമാണ്, മാംസക്കട്ടകൾ പർവ്വതങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ നദികൾ അതിന്റെ നാഡികൾ.
രക്തധാരാ ജലധയോ ദ്വിപാന്യ് ഏവാന്ത്രവേഷ്ടനമ് । ബാഹവẖ കകുഭസ് സ്ഫാരാസ് താരകാ രോമസന്തതിഃ
രക്തധാരകൾ സമുദ്രങ്ങളാണ്, ദ്വീപുകൾ ആന്ത്രങ്ങളുടെ ചുരുളുകൾ, വിശാലമായ കൈകൾ ദിശകൾ, അനവധി നക്ഷത്രങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ.
പഞ്ചാശദ് അനിലസ്കന്ധാ ഏകോനാḫ പ്രാണവായവഃ । മാര്താണ്ഡമണ്ഡലം ചണ്ഡം പിത്തം ജഠരപാവകഃ
അഞ്ച്പതു വായു പ്രവാഹങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ പ്രാണവായുക്കൾ ആണ്; അൽപ്പം കുറച്ച് പ്രാണവായുക്കൾ ഉണ്ട്. കനൽപോലുള്ള സൂര്യന്റെ വട്ടം പിത്തം ആകുന്നു; അഗ്നിപോലുള്ള ജഠരാഗ്നി അഥവാ ദഹനശക്തിയാണ്.
ശശാങ്കമണ്ഡലം ജീവശ് ശ്ലേഷ്മാ ശുക്രം സിതം ബലമ് । മനസ് സങ്കല്പകോശാത്മ സാരാത്മ പരമാമൃതമ്
ചന്ദ്രന്റെ വട്ടം ജീവശക്തിയും, കഫവും, വീര്യവും, ബലവും ആകുന്നു. മനസ്സ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭണ്ഡാരവും, ആത്മാവിന്റെ സാരവും, പരമാംശുവും ആണ്.
മൂലം ശരീരകോശസ്യ ബീജം കര്മദ്രുമസ്യ ച । പ്രസവസ് സര്വഭാവാനാമ് ഇന്ദുര് ആനന്ദകാരണമ്
ശരീരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം, കര്മമരത്തിന്റെ വിത്ത്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഉത്ഭവം—ഈ ചന്ദ്രൻ ആനന്ദത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
യദ് ഇന്ദുമണ്ഡലം നാമ സ സമ്രാഡ് ജീവ ഉച്യതേ । ശരീരകര്മമനസാം ബീജം മൂലം ച കാരണമ്
ഇന്ദു വട്ടം എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ആ രാജാവും ജീവനും ആണ്; അതാണ് ശരീരത്തിന്റെയും കര്മത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും വിത്തും അടിസ്ഥാനും കാരണവും.
അസ്മാദ് ഇന്ദുനിഭാജ് ജീവാത് പ്രസരന്തി ജഗത്ത്രയേ । ജീവാ മനാംസി കര്മാണി സുഖാന്യ് അന്നാമൃതാനി ച
ഇന്ദ്രുദേവനുപമനായ ഈ ജീവനിൽ നിന്നാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളും, ജീവികളും, മനസ്സുകളും, പ്രവൃത്തികളും, സുഖങ്ങളും, അഹാരം, അമൃതം എന്നിവയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
വിരാജ ഏതേ സങ്കല്പാ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുജിനാദയഃ । തസ്യ ചിത്തചമത്കാരാസ് സുരാസുരനഭശ്ചരാഃ
ഈ മനസ്സിലെ ഉദ്ദേശങ്ങളാണ് ബ്രഹ്മാവും, വിഷ്ണുവും, ശിവനും മറ്റും; അതിന്റെ മനസ്സിന്റെ അത്ഭുതങ്ങളാണ് ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ആകാശവാസികൾ എന്നിവരും.
ചിത്സ്വഭാവോ ബുധ്യമാനḫ പ്രാലേയപരമാണുതാമ് । യദാദൌ ഭാവയത്യ് ആശു തദാ തത്രൈവ തിഷ്ഠതി
ചൈതന്യസ്വഭാവം ബോധം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അതു പഞ്ചസാരക്കണികയെപ്പോലെയുള്ള അവസ്ഥ സ്വീകരിക്കുന്നു; ആദ്യം അതു എന്ത് ചിന്തിച്ചോ അതിൽ തന്നെ അതു നിലകൊള്ളുന്നു.
തേനൈതദ് ഏവ ജീവസ്യ സ്ഥാനം വിദ്ധി രഘൂദ്വഹ । പഞ്ചാവയവമ് ഏതത് തച് ഛരീരമ് അനുഭൂയതേ
രഘുവംശജനായോ, ജീവന്റെ വാസസ്ഥലമെന്നു ഇതിനെ മാത്രം അറിയണം; ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളടങ്ങിയതാണ് അതിന്റെ ശരീരമായി അനുഭവപ്പെടുന്നത്.