ഇത്യ് അസ്മിന്ന് അഖിലപദാര്ഥസാര്ഥകോശേ വ്യോമന്യ് അപ്യ് അതിവിതതേ ജഗന്തി സന്തി । ക്ഷുബ്ധാമ്ബുപ്രസൃതതരങ്ഗഭങ്ഗഭങ്ഗ്യാ സര്വത്രാവിരലതരം മിഥോ മിലന്തി
ഇങ്ങനെ, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ആകാശത്തിൽ, എല്ലാത്തിന്റെയും സാരമായ ധനമായി, അനേകം ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അശാന്തമായ വെള്ളത്തിൽ ഉയരുന്ന തിരകളുടെ കളിയിൽപോലെ, അവ എല്ലായിടത്തും ഒരുമിച്ച് കൂടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അന്യോഽന്യം നിയതമ് അരോധകാനി നിത്യം പ്രോത്കമ്പാന്യ് അമലനഭാംസി വാരിണീവ । ചിത്രജ്ഞപ്രവിസൃതചിത്തചിത്രജാലാനീവാന്തര് ബഹിര് ഇവ വൃന്ദജൃമ്ഭിതാനി
അവ പരസ്പരം എപ്പോഴും തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, എന്നും ചലനത്തിലാണ്, വെള്ളം നിറഞ്ഞ ശുദ്ധമായ ആകാശംപോലെ. ചിത്തജ്ഞാനിയുടെ വിവിധ ചിന്തകളുടെ വലപോലെ, അവ അകത്തും പുറത്തും കൂട്ടമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
അന്യോഽന്യം പരിമിലിതാനി കാനിചിത് ഖേ നാന്യോഽന്യം പരിമിലിതാനി കാനിചിച് ച । സര്വത്വാത് പരമചിതേര് അനന്തരൂപാണ്യ് ആരമ്ഭപ്രചുരദിഗന്തസമ്ഭൃതാനി
ചിലത് പരസ്പരം ആകാശത്തിൽ ചേർന്ന് നില്ക്കുന്നു, ചിലത് ചേരുന്നില്ല. പരമചിത്തിന്റെ സർവ്വവ്യാപകത കൊണ്ട് അവ അനന്തമായ രൂപങ്ങൾ എടുക്കുന്നു, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ് പടർന്നിരിക്കുന്നു.
ലോലാമ്ബൂദരപുരബിമ്ബഭങ്ഗുരാണി സ്വാന്തസ്ഥാവിരലമഹാപുരോപമാനി । സുസ്ഥൈര്യാണ്യ് അപി സതതം ക്ഷണക്ഷയാണി ചിദ്രൂപാര്ണവലഹരീവിവര്തനാനി
ചിലത് മേഘനഗരങ്ങളുടെ ഭ്രാന്തമായ പ്രതിബിംബങ്ങളെപ്പോലെ അസ്ഥിരമാണ്, ചിലത് ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ അപൂർവമായ മഹാനഗരങ്ങളെപ്പോലെ. സ്ഥിരമായവയും ഓരോ നിമിഷവും നശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ചൈതന്യസമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ.
പൃഥക്സ്ഥിതാനി വ്യതിമിശ്രിതാനി ജലാനി വേവാമ്ബുനിധൌ നദീനാമ് । താരാര്കചന്ദ്രഗ്രഹമണ്ഡലാനാം സമോദിതാനാം നഭസീവ ഭാസഃ
നദികളുടെ വെള്ളം സമുദ്രത്തിൽ ചേർന്നാലും, ഓരോന്നിന്റെയും സ്വഭാവം വേറിട്ടതായിരിക്കും. അതുപോലെ തന്നെ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രകാശം ആകാശത്ത് ഒന്നിച്ച് തെളിയുന്നതുപോലെയാണ്.
മുനേ ജീവസ്യ യദ് രൂപമ് ആകൃതിഗ്രഹണം തഥാ । യഥാ ച പരമാര്ഥത്വം സ്ഥാനം യച് ചാസ്യ തദ് വദ
മഹർഷേ, ജീവന്റെ രൂപം എന്താണ്, അതിന് ആകൃതി എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു, അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം എന്താണ്, അതിന്റെ സ്ഥാനം എവിടെയാണ് — ദയവായി ഇതെല്ലാം പറയൂ.
സ്വസങ്കല്പാങ്കചേത്യാങ്കം ചിദ് ഇത്യ് അപരനാമകമ് । അനന്തം ചേതനാകാശം ജീവശബ്ദേന കഥ്യതേ
തന്റെ മനസ്സിന്റെ ഇച്ഛയും, അതിലൂടെ കാണുന്ന വസ്തുക്കളും ചേർന്ന്, അതിന് 'ചൈതന്യം' എന്ന പേരും ഉണ്ട്. അതു അങ്ങേയറ്റം വിശാലമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശം പോലെ അനന്തമാണ്. അതിനെയാണ് 'ജീവൻ' എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നത്.
ന പരാണു ന ച സ്ഥൂലം ന ശൂന്യം ന ച കിഞ്ചന । ചിന്മാത്രം സ്വാനുഭൂത്യാത്മ സര്വഗം ജീവ ഉച്യതേ
അത് ഏറ്റവും ചെറുതല്ല, ഏറ്റവും വലുതുമല്ല, ശൂന്യവുമല്ല, ഒന്നുമല്ല. അതു ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്, സ്വയം അനുഭവിക്കുന്നതും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ് ജീവൻ.
അണീയസാമ് അണീയാംസം സ്ഥവിഷ്ഠം ച സ്ഥവീയസാമ് । നകിഞ്ചിന്മാത്രകം ചൈവ സര്വം ജീവം വിദുര് ബുധാഃ
പണ്ഡിതന്മാർ അറിയുന്നത്, ജീവൻ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായതിലും സൂക്ഷ്മം, ഏറ്റവും വലുതിലും വലുത്, ഒന്നുമല്ലാത്തതും എല്ലാമാകുന്നതുമാണ്.
യസ്യ യസ്യ പദാര്ഥസ്യ യോ ഭാവസ് തേന തത്ര തമ് । സ്ഥിതം വിദ്ധി തദാഭാസം തദാത്മൈകാന്തവേദനാത്
ഏതു വസ്തുവിനും അതിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണോ, അതിൽ അതിന്റെ പ്രതിഫലനമായി ജീവൻ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, കാരണം അതിൽ മാത്രം അതിന്റെ തിരിച്ചറിവ് പൂർണ്ണമായി ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ ചേതതി യഥാ യത്ര യദ് യദാശു തദ് ഏവ ഹി । തഥാ തത്ര തദാ രാമ ഭവത്യ് അനുഭവാത്മകമ്
രാമാ, ജീവൻ എവിടെയും എങ്ങനെയോ അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, അതേ അനുഭവം അതിവേഗം അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു. അങ്ങനെ അതു ആ സ്ഥലത്തും സമയത്തും അനുഭവമായി മാറുന്നു.
പവനസ്യ യഥാ സ്പന്ദശ് ചേത്യം ജീവസ്യ വൈ തഥാ । സ്വസംവിന്മാത്രനിര്ണേയം നോപദേശാമയക്ഷതമ്
കാറ്റിന് എങ്ങനെ ചലനമാണ് പ്രവർത്തി, അതുപോലെ ജീവന്റെ പ്രവർത്തിയും അതിന്റെ സ്വന്തം ബോധം കൊണ്ടാണ് നിർണയിക്കപ്പെടുന്നത്. ഉപദേശത്താലോ, ആപത്തുകളാലോ അതിന് യാതൊരു ബാധയും ഉണ്ടാകില്ല.
യഥൈവാസ്പന്ദനാദ് വാതസ് സന്ന് ഏവൈത്യ് അസദാത്മതാമ് । തഥൈവാചേതനാജ് ജീവോ ജീവന്ന് ഏതി പരാം ഗതിമ്
എങ്ങനെ കാറ്റ് ചലനം നിർത്തുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ ഇല്ലാതായതുപോലെയും തോന്നുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ജീവൻ ബോധം ഇല്ലാതായാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നു.
ജീവശ് ചിദ്ഘനരൂപത്വാദ് അഹമ് ഇത്യ് ഏവ ചേതനാത് । ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യശക്തീര് നിര്മായ തിഷ്ഠതി
ജീവൻ ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായതിനാൽ 'ഞാൻ' എന്ന ബോധത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു, തന്റെ ശക്തിയാൽ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി, വസ്തു, ശക്തി എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ച് നിലനിൽക്കുന്നു.
ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യചര്ചിതാം ചര്ചിതാം സ്വയമ് । അസത്യാം സത്യവത് സ്ഫാരാം താവന്മാത്രശരീരകാമ്
ജീവൻ ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി, വസ്തു എന്നിവകൊണ്ട് തന്നെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ഇവ യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്തതാണെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമാണെന്നപോലെയും വ്യാപകമായതുപോലെയും തോന്നുന്നു; അവയെല്ലാം ആശയങ്ങളുടെ ശരീരമായിരിക്കുന്നു.
ചേതിതാമ് അസദാകാരാം പ്രാലേയപരമാണുതാമ് । പശ്യത്യ് ആത്മന്യ് അഥാത്മത്വേ സ്വപ്നേ സ്വമരണോപമാമ്
അസത്യമായ ഈ ആശയരൂപം, പനിനീർ കണികകളെപ്പോലെ സൂക്ഷ്മമായതും, സ്വപ്നം പോലെയും സ്വന്തം മരണത്തെപ്പോലെയും, ആത്മാവിനകത്ത് തന്നെ ആത്മാവാണെന്നപോലെ ജീവൻ കാണുന്നു.
സ്വപ്നസ്വാവയവാന്യത്വസദൃശീം താം വിഭാവയന് । വിസ്മൃത്യ ചേതനീം സത്താം തത്താമ് ഏവാശു ഗച്ഛതി
സ്വപ്നശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ആ രൂപം ചിന്തിച്ച്, തനിക്കുള്ളിലെ ജാഗ്രതയും സത്തയും മറന്നാൽ, അതു വേഗത്തിൽ അതേ അവസ്ഥയിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു.
ഏവംരൂപോ ബുധ്യമാനḫ പ്രോച്ഛൂനത്വമ് അഥാത്മനി । പശ്യത്യ് ആശു സ്വമ് ആത്മാനം ചന്ദ്രബിമ്ബമ് ഇവ ദ്രുതമ്
ഇങ്ങനെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, തൻറെ ആത്മാവിനെ വേഗത്തിൽ തന്നെ കാണുന്നു—ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രബിംബംപോലെ തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധവുമാണ് അത്.
ആത്മന്യ് അഥേന്ദുബിമ്ബാത്മന്യ് അസൌ സംവിത്തിപഞ്ചകമ് । കാകതാലീയവദ് ഭിന്നമ് ഉദിതം ചേതതി സ്വയമ്
അതിനുശേഷം, ആത്മാവിനുള്ളിൽ, ചന്ദ്രബിംബത്തിൽപോലെ, അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള ബോധം വേറിട്ടു, യാദൃശ്ചികമായി ഉദിച്ച്, അതു തന്നെ അതിൽ കാണുന്നു.
പഞ്ചാനാം സംവിദാം പഞ്ച ഭിന്നാന്യ് അങ്ഗാന്യ് അസാവ് അഥ । ബുധ്യതേ താനി തദ്രൂപരന്ധ്രാണ്യ് അനുഭവത്യ് അപി
അഞ്ചു വിധ ബോധങ്ങളിൽ ഓരോന്നിനും അഞ്ചു വ്യത്യസ്ത ഭാഗങ്ങളുണ്ട്; അവയെ അതു തിരിച്ചറിയുകയും, അവയുടെ സൂക്ഷ്മമായ വഴികളെയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ പഞ്ചാവയവḫ പശ്ചാദ് രാജതേ പുരുഷോ വിരാട് । അനന്താകാരസംവിത്തിര് അവ്യക്താത്മാ നിരാമയഃ
അനന്തമായ ബോധം സ്വഭാവമായ്, അപ്രത്യക്ഷമായ ആത്മാവും ദുഃഖരഹിതനുമായ മഹാപുരുഷൻ അഞ്ചു അവയവങ്ങളോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
മനോമയോ ഽസാവ് ഉദിതḫ പരസ്മാത് പ്രഥമോത്ഥിതഃ । ആകാശവിശദശ് ശാന്തോ നിത്യാനന്തവിഭാമയഃ
അവൻ മനസ്സിൽ നിന്നു രൂപം കൊണ്ടവൻ, പരമാത്മാവിൽ നിന്നു ആദ്യം ഉദിച്ചവൻ, ആകാശംപോലെ തെളിഞ്ഞവനും, ശാന്തനും, ശാശ്വതമായ അനന്തപ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞവനുമാണ്.
സ ചാപ്യ് അപഞ്ചഭൂതാത്മാ പഞ്ചഭൂതാത്മകോപമഃ । വിരാഡാത്മൈകപുരുഷḫ പരമḫ പരമേശ്വരഃ
അവന്റെ സ്വഭാവം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നല്ലെങ്കിലും, അവൻ അവയെപ്പോലെ തോന്നുന്നു; അവൻ ഒരേ മഹാപുരുഷൻ, പരമൻ, പരമേശ്വരൻ.
സ്വയമ് ഏവാശു ഭവതി സ്വയമ് ഏവ വിലീയതേ । സ്വയമ് ഏവ പ്രസരതി സ്വയം സങ്കോചമ് ഏതി ച
അവൻ സ്വയം ഉദിക്കുന്നു, സ്വയം ലയിക്കുന്നു, സ്വയം വ്യാപിക്കുന്നു, സ്വയം ചുരുങ്ങുന്നു.
സ്വസങ്കല്പകൃതേനാസൌ കല്പൌഘേന ക്ഷണേന വാ । യദൃച്ഛയോദേതി പുനḫ പുനര് ഭൂത്വോപശാമ്യതി
സ്വന്തം ചിന്തയുടെ ശക്തിയാൽ, അനേകം സൃഷ്ടികൾകൊണ്ടോ ഒരു നിമിഷത്തിലും ആൾക്ക് ഇഷ്ടം വന്നാൽ അവൻ ഉദിക്കുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുകയും പിന്നെ അപ്രത്യക്ഷനാവുകയും ചെയ്യുന്നു.
മനോമാത്രൈകരൂപാത്മാ പ്രകൃതേര് ദേഹ ഏഷ സഃ । ഏഷ പുര്യഷ്ടകം പ്രോക്തസ് സര്വസ്യൈവാതിവാഹികഃ
ഈ ശരീരം മനസ്സാണ് ഏക രൂപം, പ്രകൃതിയുടെ സൃഷ്ടിയാണ് ഇത്. ഇതിനെ അഷ്ടാംഗ സൂക്ഷ്മശരീരം എന്നു വിളിക്കുന്നു, എല്ലാറ്റിനും ഇതാണ് ആന്തരിക വാഹനം.
സ്ഥൂലസ് സൂക്ഷ്മോ ഽമ്ബരാത്മൈഷ വ്യക്തോ ഽവ്യക്തോ ഽന്തവര്ജിതഃ । സര്വസ്യ ബഹിര് അന്തശ് ച നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദ് ഏവ ച
ഇത് സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതും, പ്രകടവും അപ്രകടവും, അവസാനമില്ലാത്തതും, എല്ലാറ്റിനും അകത്തും പുറത്തുമാണ്, ഒന്നുമല്ലാത്തതും ഒരുപാട് ഉള്ളതുമാണ്.
അങ്ഗാനി രാമ തസ്യാഷ്ടൌ മനഷ്ഷഷ്ഠാനി പഞ്ച ച । സാഹമ്ഭാവാനീന്ദ്രിയാണി ഭാവാഭാവമയാനി ച
രാമാ, അതിന്റെ എട്ട് അവയവങ്ങളുണ്ട്: മനസ്സാണ് ആറാമത്തേത്, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ഇവയാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, സത്തയും അസത്തും ചേർന്നവ.
തേന ഗീതാ ഇമേ വേദാസ് സഹ ശബ്ദാര്ഥകല്പനൈഃ । നിയതിസ് സ്ഥാപിതാ തേന തഥാദ്യാപി യഥാ സ്ഥിതാ
അതിന്റെ ശക്തിയാൽ ഈ വേദങ്ങൾ, അവയുടെ ശബ്ദവും അർത്ഥവും ഉൾപ്പെടെ, രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. അതേ നിയമം കൊണ്ടാണ് അവ സ്ഥാപിതമായത്, അതുകൊണ്ടാണ് ഇന്നും അവ അതുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നത്.
അനന്തമ് ഊര്ധ്വം മൂര്ധാസ്യ തഥാധḫ പാദയോസ് തലമ് । അപരാകാശമ് ഉദരമ് ഇദം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ്
അവന്റെ തലയിലെ മുടി അങ്ങേയറ്റം മുകളിലേക്കാണ്, കാലിന്റെ താടികൾ താഴേക്ക് അറ്റമില്ലാതെ നീളുന്നു, വയറാണ് പടിഞ്ഞാറൻ ആകാശം—ഇതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വലയം.