യത്രാഹന്ത്വം ജഗത് തത്ര പൂര്വമ് ആഗത്യ തിഷ്ഠതി । പരാണ്വന്തര് അപീന്ദ്രസ്യ ത്രസരേണൂദരേ യഥാ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെയാണ് ലോകം ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ദ്രന്റെ സാന്നിധ്യം ഏറ്റവും ചെറുതായ മണ്ണ് കണികയിലും ഉണ്ടെന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ഭ്രമസ്യ ജാഗതസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അഹമ്ഭാവോ ഽഭിമന്ത്രാത്മാ മൂലമ് ആദ്യമ് ഉദാഹൃതമ്
ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെ ഉദിച്ച ഈ മായാജാലമായ ലോകത്തിൽ, 'ഞാൻ' എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് മൂലവും ആദികാരണവും എന്നു പറയുന്നു.
വാസനാരസസംസിക്താദ് അഹമ്ബീജകണാദ് അയമ് । ബ്രഹ്മാദ്രൌ വ്യോമവിപിനേ ജായതേ ത്രിജഗദ്ദ്രുമഃ
സ്വഭാവത്തിന്റെ രസം കൊണ്ട് നനഞ്ഞ 'ഞാൻ' എന്ന വിത്തിൽ നിന്ന്, ബ്രഹ്മാവു മുതൽ പർവതങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ലോകവൃക്ഷം, ആകാശവനത്തിൽ വളരുന്നു.
താരകാപുഷ്പനികരോ വിനീലാചലപല്ലവഃ । സരിത്സാരസിരാപൂരോ വാസനാസാരസത്ഫലഃ
ഇതിന്റെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളാണ്, നീലപർവതങ്ങൾ ഇളനീർപ്പുള്ള ഇലകളാണ്, നദികളും തടാകങ്ങളും അതിന്റെ സമൃദ്ധിയാണ്, സ്വഭാവത്തിന്റെ സാരമാണ് അതിന്റെ പഴം.
അഹന്ത്വസലിലസ്യേദം ജഗത് സ്പന്ദ ഉദാഹൃതഃ । ചിച്ചമത്കരണേ സ്വാദു വാസനാവിസരദ്രസഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ ചലനം 'ഞാൻ' എന്ന ജലത്തിന്റെ തരംഗംപോലെയാണ്; ബോധത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ രസം പരക്കുന്നു.
താരകാശീകരാസാരോ നഭോഽനന്തനിഖാതവാന് । ഭാവാഭാവമഹാവര്തോ നാനാഗിരിതരങ്ഗകഃ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ തുള്ളികളാണ് അതിന്റെ സാരം, അനന്തമായ ആകാശത്തിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഭാവവും അഭാവവും ചേർന്ന വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ്, പലപർവതങ്ങളായ തിരകളെപ്പോലെയാണ്.
ത്രിലോകീവിലിഖല്ലേഖോ വിലോലാലോകഫേനിലഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡബുദ്ബുദോദ്ഭേദẖ കവാടാപീഡപീവരഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളും കണ്ണിന് കാണുന്ന അനിശ്ചിതമായ അഗ്നിരശ്മിപോലും, അലയുന്ന ഫേനപോലും, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഒരു വീര്പ്പുമുട്ടുന്ന ബുധ്ബുദം പോലെ, അതിന്റെ വാതിലുകള് അടച്ചിട്ടതുപോലെയാണ്.
ഭൂപീഠദൃഢദിണ്ഡീരപിണ്ഡശ് ചിദ്ഘനമണ്ഡവാന് । ചിത്രാജവഞ്ജവീഭാവമജ്ജനോന്മജ്ജനാത്മകഃ
ഭൂമി ഒരു ഉറപ്പുള്ള മൃദംഗം പോലെയും, ശരീരം താടിച്ചിതമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു കൂറ്റന് കൂമ്പാരമായും, അത്ഭുതകരമായ വേഗതയോടെ ഉയര്ന്നു താഴുന്ന രൂപങ്ങളായി, വീണ്ടും വീണ്ടും മുങ്ങി മുകളില് വരികയുമാണ്.
ജരാമരണമോഹാദിവീചീചയചമത്കൃതിഃ । ഉത്പന്നധ്വംസദേഹാദിബിന്ദുവൃന്ദൈകമന്ദിരഃ
വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം, മോഹം തുടങ്ങിയ തിരമാലകളുടെ അത്ഭുതം, ശരീരവും അതിന്റെ നാശവും തുടങ്ങി എല്ലാം ഉദയം ചെയ്യുകയും അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ബിന്ദുവിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.
അഹന്ത്വപവനസ്പന്ദോ ജഗദ് ഇത്യ് അവഗമ്യതാമ് । അഹന്ത്വചന്ദ്രസൌഗന്ധ്യം ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ ബുധ്യതാമ്
‘ഞാന്’ എന്ന തോന്നലിന്റെ കാറ്റ് ആലയിക്കുന്നതാണു ലോകം എന്നു മനസ്സിലാക്കണം. ചന്ദ്രന്റെ സുഗന്ധം പോലെ തന്നെ, ‘ഞാന്’ എന്നത് ലോകം എന്നും തിരിച്ചറിയണം.
നാഹന്ത്വജഗതീ ഭിന്നേ പവനസ്പന്ദവത് സദാ । പയോ ദ്രവത്വമ് ഇവ ച വഹ്നിര് ഔഷ്ണ്യമ് ഇവാപി ച
ഞാനും ലോകവും വേർപാടില്ലാതെ എപ്പോഴും ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു; വെള്ളത്തിൽ ദ്രവത്വം പോലെയും, അഗ്നിയിൽ ചൂട് പോലെയും.
ജഗദ് അസ്ത്യ് അഹമര്ഥേ ഽന്തര് അഹമ് അസ്തി ജഗദ്ധൃദി । അന്യോഽന്യഭാവിനീ ഹ്യ് ഏതേ ആധാരാധേയവത് സ്ഥിതേ
ലോകം എന്നത് 'ഞാൻ' എന്നതിനായി നിലനിൽക്കുന്നു; 'ഞാൻ' ലോകത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ച്, ആധാരവും ആശ്രിതവും പോലെ ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഗദ്ബീജമ് അഹന്ത്വം യോ മാര്ഷ്ടി ബോധാദ് അവേദനാത് । അലം ചിത്രം ജലേനേവ തേന ധൌതം ജഗന്മലമ്
ആർ എങ്കിൽ ജ്ഞാനത്താൽക്കും അജ്ഞാനത്താൽക്കും ലോകത്തിന്റെ വിത്തായ 'ഞാനെന്ന' ഭാവം അകറ്റുന്നു, അവൻ വെള്ളം കറകൾ കഴുകുന്നതുപോലെ ലോകത്തിലെ മലിനതകൾ കഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
അഹന്ത്വം നാമ തത് കിഞ്ചിദ് വിദ്യാധര ന വിദ്യതേ । അകാരണമ് അവസ്തുത്വാച് ഛശശൃങ്ഗമ് ഇവോദിതമ്
'ഞാനെന്ന' ഭാവം എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നുമല്ല, അതിന് കാരണമോ സത്യമോ ഇല്ല; ശശശൃംഗം പോലെ, അതെന്തോ പറയുന്ന ഒരു അസത്യം മാത്രമാണ്, വിദ്യാധര.
ബ്രഹ്മണ്യ് അതിതതേ ഽനന്തേ സകലോല്ലേഖവര്ജിതേ । അഹന്ത്വം കാരണാഭാവാന് ന കദാചന സന്മയമ്
കാലത്തിനപ്പുറം, അനന്തമായതും എല്ലാത്തരം വ്യത്യാസങ്ങളും ഇല്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുന്നില്ല, കാരണം അതിന് ഉണ്ടാകാൻ കാരണമൊന്നുമില്ല.
അവസ്തുന്യ് ഓതുശൃങ്ഗാദൌ ന സമ്ഭവതി കാരണമ് । അതോ ഽഹന്ത്വാദി നാസ്ത്യ് ഏവ വന്ധ്യാസുത ഇവ ക്വചിത്
യാനയുടെ കൊമ്പിൽ കാരണമൊന്നും ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ, 'ഞാൻ' എന്നതും അതുപോലുള്ള ധാരണകളും എവിടെയും ഇല്ല, വന്ധ്യയുടെ മകനുപോലെ.
തദഭാവാജ് ജഗന് നാസ്തി ചിത്ത്വം ജഗദഭാവതഃ । ശിഷ്ടം നിര്വാണമ് ഏവാതശ് ശാന്തമ് ആസ്സ്വ യഥാസുഖമ്
അവയുടെ അഭാവം കൊണ്ടു ലോകം ഇല്ല; ലോകം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മനസ്സും ഇല്ല. ശേഷിക്കുന്നത് നിർവാണം മാത്രമാണ്; അതിനാൽ, ഇഷ്ടംപോലെ ശാന്തതയിൽ വിശ്രമിക്കൂ.
അഭാവാദ് ഉപപത്തിസ്ഥാദ് ഏവം ജഗദഹന്ത്വയോഃ । രൂപാലോകമനസ്കാരാശ് ശാന്താസ് തവ ഭവേതരത്
ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, രൂപങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും മനസ്സിലെ സങ്കല്പങ്ങളും നിനക്കു ശാന്തമായിരിക്കും, അവയുടെ സാരത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യന് നാസ്തി തത് തു നാസ്ത്യ് ഏവ ശേഷം ശാന്തമ് അസി ധ്രുവമ് । സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽസി മാ ഭൂയോ നിര്മൂലാം ഭ്രാന്തിമ് ആഹര
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തത് ഒരിക്കലും ഇല്ല. ശേഷിക്കുന്നത് സമാധാനമാണ്, അതാണ് നീ. നീ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—ഇനി വീണ്ടും അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത ഭ്രമം മനസ്സിലാക്കരുത്.
വ്യപഗതകലനാകലങ്കശുദ്ധശ് ശിവമ് അസി ശാന്തമ് അസീശ്വരോ ഽസി നിത്യമ് । ഖമ് ഇവ ഭവസി സര്വതോപമാനം ജഗദ് അപി വാ പരമാണുരൂപമ് ഏവ
നീ എല്ലാ ഭേദങ്ങളും മക്കളും വിട്ടു ശുദ്ധനും സമാധാനവും മംഗളവും ശാശ്വതാധിപതിയും ആണു. ആകാശം പോലെ നീ എല്ലാറ്റിനും അളവാണ്; ഈ ലോകം പോലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായ ഘടകത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമാണ്.
കഥയത്യ് അഥ മയ്യ് ഏവം സ വിദ്യാധരനായകഃ । ആസീത് സംശാന്തസംവിത്തിസ് സമാധിപരിണാമവാന്
അവൻ ഇങ്ങനെ എന്നോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ വിദ്യാധരനായകൻ സമാധിയാൽ മാറ്റം വന്ന സമാധാനമുള്ള ബോധത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു.
പ്രബോധ്യമാനോ ഽപി മയാ ഭൂയോ ഭൂയസ് തതസ് തതഃ । ന പപാത പുരോദൃശ്യേ പരം നിര്വാണമ് ആഗതഃ
ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവൻ പുറത്തുള്ള ലോകം തിരിച്ചറിയാൻ വന്നില്ല; പരമമായ നിർവാണം അവൻ കൈവരിച്ചു.
സ പ്രാപ പരമം സ്ഥാനം താവന്മാത്രപ്രബോധനാത് । കേനചിന് നാധികേനാങ്ഗ യത്നേനാതിശയൈഷിണാ
അവൻ പരമാവസ്ഥയെ നേടിയതെന്തെന്നാൽ, അതു ശുദ്ധമായ ബോധം ഉണർത്തിയതുകൊണ്ടു മാത്രമാണ്, പ്രിയമേ, അതിനപ്പുറം വേറൊന്നും അല്ലെങ്കിൽ അത്യന്തം പരിശ്രമിച്ചോ അധികം ആഗ്രഹിച്ചോ അല്ല.
അത ഉക്തം മയാ നാമ യദി ശുദ്ധേ ഹി ചേതസി । ഉപദേശḫ പ്രസരതി തൈലബിന്ദുര് ഇവാമ്ഭസി
അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ പറഞ്ഞത്: മനസ്സ് സത്യത്തിൽ ശുദ്ധമായാൽ, ഉപദേശങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ എണ്ണത്തുള്ളി പടർന്നതുപോലെ വ്യാപിക്കുന്നു.
നാഹമ് ഇത്യ് അസ്തി തേനാന്തര് മൈവം ഭാവയ ശാന്തയേ । ഏതാവത്യ് ഉപദേശോക്തിḫ പരമാ നേതരാസ്തി ഹി
അകത്ത് 'ഞാൻ ആകുന്നു' എന്ന ഭാവം ഇല്ല; മനസ്സിന് ശാന്തിക്കായി ഇതിന് വിപരീതമായി ചിന്തിക്കരുത്. ഇതാണ് പരമമായ ഉപദേശം; ഇതിന് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഏഷൈവാഭവ്യമനസി പതിതാ പ്രപലായതേ । ഉത്താനേ മസൃണാദര്ശേ മുക്താഫലമ് ഇവാതലമ്
ഇത് യോഗ്യമായ മനസ്സിൽ പതിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അതു ഒരു മുത്ത് നേരായ മിനുക്കിയ കണ്ണാടിയിൽ നിന്ന് വീണു പോവുന്നതുപോലെ ഒളിച്ചുപോകുന്നു.
ഭവ്യേ തു ശാന്തേ മനസി ലഗത്യ് അഭ്യേതി ച ദ്യുതിമ് । പ്രവിശ്യാന്തര് വിചാരാഖ്യാമ് അര്ചിര് അര്കമണാവ് ഇവ
നല്ലതും ശാന്തവുമായ മനസ്സിൽ അത് പതിഞ്ഞ് പ്രകാശം പകരുന്നു; ആന്തരികമായ വിവേകമായി അതു കടന്നു വന്നു തെളിയുന്നു, ഒരു കല്ലിൽ കിരണം കടക്കുന്നതുപോലെ.
അഹമ്ഭാവനമ് ഏവോച്ചൈര് ബീജം ദുẖഖാഖ്യശല്മലേഃ । മമേദം തദ്വശാദ് ഏതി ശാഖാപ്രസരകാരണമ്
'ഞാൻ' എന്ന ബലവത്തായ ഭാവന തന്നെയാണ് ദുഃഖമെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത്; അതിൽ നിന്നാണ് 'ഇത് എന്റെതാണ്' എന്ന ചിന്ത ഉയർന്ന്, അതിന്റെ ശാഖകൾ വ്യാപിക്കാനുള്ള കാരണം ആകുന്നത്.
അഹമാദൌ മമേത്യ് അന്തസ് തത ഇച്ഛാ പ്രവര്തതേ । ഇദമര്ഥശതാനര്ഥകാരിണീ ഭവഭാവിനീ
'ഞാൻ' എന്നത് ആദ്യം വരുന്നു, പിന്നെ ഉള്ളിൽ 'ഇത് എന്റെതാണ്' എന്നത് ഉണരുന്നു; അതിൽ നിന്നാണ് ആഗ്രഹം ഉളവാകുന്നത്, അതിലൂടെ അനവധി വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടായി, ജന്മമരണചക്രം തുടരുന്നു.
ഏവംവിധാ മുനിശ്രേഷ്ഠ മൂഢാ അപി ചിരായുഷഃ । ഭവന്തി നിയമോ ഹ്യ് അങ്ഗ ദീര്ഘായുഷ്ട്വസ്യ കാരണമ്
ഇങ്ങനെ, മഹാമുനിയേ, ഭ്രാന്തന്മാരും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു; കാരണം, പ്രിയനേ, ദീർഘായുസ്സിന് ഒരു നിശ്ചിത നിയമം ഉണ്ടു.