തതോ ഽസ്മിന് വിചരന് സര്ഗേ ശക്രാന്തേ ശക്രതാം ഗതഃ । ചകാര ജഗതാം രാജ്യം വൃത്താന്തശതശോഭിതമ്
അതിനുശേഷം ഈ സൃഷ്ടിയിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഇന്ദ്രന്റെ കാലാവസാനത്തിൽ, അവൻ ഇന്ദ്രപദവി നേടി ലോകങ്ങളെ ഭരിച്ചു; അനേകം സംഭവങ്ങളാൽ ആ ഭരണം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
വിദ്യാധരകുലാധീശ ഇഹാദ്യൈവ സ ദേവരാട് । തസ്യേന്ദ്രസ്യ കുലോത്പന്ന ഇതി വിദ്ധി യഥാസ്ഥിതമ്
ഇന്ന് ഇവിടെ, ആ ദേവരാജാവാണ് വിദ്യാധരകുലത്തിന്റെ അധിപൻ; അവൻ ആ ഇന്ദ്രന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണെന്ന്, യഥാർത്ഥത്തിൽ തന്നെയാണ്, നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
തതോ ഹൃദയബീജസ്ഥപ്രാങ്മുഖാഭ്യാസയോഗതഃ । ബിസജാലവിലാസാദിവൃത്താന്തമ് അനുഭൂതവാന്
ശരീരത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള വിത്തിലേക്കു മനസ്സ് തിരിച്ചു അഭ്യാസം ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി, അവൻ താമരനാരുകളുടെ കളിയാട്ടം പോലുള്ള അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
യഥൈഷ ശക്രẖ കഥിതസ് ത്രസരേണൂദരാസ്പദഃ । ബിസവാലാസ്പദശ് ചൈതത്കുലജẖ കാന്തിമാന് അഥ
എങ്ങനെ ഈ ഇന്ദ്രൻ, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഒരു പൊടിക്കണികയുടെ ഉള്ളിലായിരുന്നു വാസം, അതുപോലെ തന്നെ ആ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ഈ പ്രകാശവാനായവനും താമരനാരിന്റെ ഉള്ളിലായിരുന്നു വാസം.
തഥാ ശതസഹസ്രാണി തത്രതശ് ചാന്യതശ് ച ഖേ । താദൃശവ്യവഹാരാണി സമതീതാനി സന്തി ച
ഇങ്ങനെ തന്നെ, നൂറുകണക്കിന് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആകാശത്തിൽ ഇവിടെയും അവിടെയും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്, ഇപ്പോഴും ഉണ്ടെന്നതും സത്യമാണ്.
വഹതീയമ് അവിച്ഛിന്നാ ചിരായൈവം തരങ്ഗിണീ । താത ദൃശ്യസരിത് പ്രൌഢാ മൂഢാ രൂഢേവ തത്പദേ
പ്രിയനേ, ഈ ദൃശ്യങ്ങളുടെ വലിയ നദി, ഒരിക്കലും നിൽക്കാതെ, ദീർഘകാലമായി ശക്തിയോടെ, അവിടെയൊരു ഭ്രമിതമായ ഒഴുക്കുപോലെ ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇതി മായേയമ് ആദീര്ഘാ പ്രസൃതോപശമോന്മുഖീ । സത്യാവലോകമാത്രാതിവിലയൈകവിലാസിനീ
ഇങ്ങനെ, ഈ ദീർഘമായ മായാവിസ്താരം വ്യാപിച്ചു, ശമത്തിലേക്ക് തിരിയുകയും, സത്യം കണ്ടുമാത്രം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിൽ ആനന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
യതẖ കുതശ്ചിന് മായേയം യത്ര ക്വചന വാനഘ । യഥാ കഥഞ്ചിത് സമ്പന്നമാത്രൈവ പരിദൃശ്യതേ
പാപരഹിതനേ, ഈ മായ, എവിടെയോ നിന്നോ എങ്ങിനെയോ ഉദിച്ചുവന്നത്, എങ്ങിനെയെങ്കിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, ഉദയിച്ച ഉടനെ മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു.
അഹമ്ഭാവചമത്കാരമാത്രാദ് വൃഷ്ടിര് ഇവാമ്ബുദാത് । ജായതേ മിഹികേവാശു പ്രേക്ഷാമാത്രവിനാശിനീ
സ്വയം ബോധത്തിന്റെ അത്ഭുതം കൊണ്ടു മാത്രം 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉദിക്കുന്നു; മേഘത്തിൽ നിന്നുള്ള മഴപോലെയാണ് അതിന്റെ ഉദയം. എന്നാൽ, മഞ്ഞുപോലെ, വിവേകത്തിന്റെ ഒരു നോക്കിൽ തന്നെ അതു വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
മൈനാം പതാഭിമതദര്ശന പശ്യ ദൃശ്യമുക്തം സ്വഭാവമ് അവഭാസനമാത്രതത്ത്വമ് । സര്വാര്ഥശൂന്യമ് അത ഏവ ച ശൂന്യരൂപമ് ഏകം ഖമാത്രമ് ഇവ മാത്ര വികല്പമ് ഏഹി
മനസേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദൃശ്യത്തെ നോക്ക്; കാണുന്നതിന്റെ സ്വഭാവം വെറും പ്രത്യക്ഷത മാത്രമാണ്, അതിൽ യാതൊരു സാരവുമില്ല, അതിനാൽ അതിന്റെ രൂപം ശൂന്യമാണ്. ഒരൊറ്റ ആകാശംപോലെ, ആശയങ്ങൾ മാത്രം ഉള്ളതാണിത്.
യത്രാഹന്ത്വം ജഗത് തത്ര പൂര്വമ് ആഗത്യ തിഷ്ഠതി । പരാണ്വന്തര് അപീന്ദ്രസ്യ ത്രസരേണൂദരേ യഥാ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെയാണ് ലോകം ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ദ്രന്റെ സാന്നിധ്യം ഏറ്റവും ചെറുതായ മണ്ണ് കണികയിലും ഉണ്ടെന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ഭ്രമസ്യ ജാഗതസ്യാസ്യ ജാതസ്യാകാശവര്ണവത് । അഹമ്ഭാവോ ഽഭിമന്ത്രാത്മാ മൂലമ് ആദ്യമ് ഉദാഹൃതമ്
ആകാശത്തിന്റെ നിറംപോലെ ഉദിച്ച ഈ മായാജാലമായ ലോകത്തിൽ, 'ഞാൻ' എന്ന തിരിച്ചറിവാണ് മൂലവും ആദികാരണവും എന്നു പറയുന്നു.
വാസനാരസസംസിക്താദ് അഹമ്ബീജകണാദ് അയമ് । ബ്രഹ്മാദ്രൌ വ്യോമവിപിനേ ജായതേ ത്രിജഗദ്ദ്രുമഃ
സ്വഭാവത്തിന്റെ രസം കൊണ്ട് നനഞ്ഞ 'ഞാൻ' എന്ന വിത്തിൽ നിന്ന്, ബ്രഹ്മാവു മുതൽ പർവതങ്ങൾ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ലോകവൃക്ഷം, ആകാശവനത്തിൽ വളരുന്നു.
താരകാപുഷ്പനികരോ വിനീലാചലപല്ലവഃ । സരിത്സാരസിരാപൂരോ വാസനാസാരസത്ഫലഃ
ഇതിന്റെ നക്ഷത്രങ്ങൾ പൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങളാണ്, നീലപർവതങ്ങൾ ഇളനീർപ്പുള്ള ഇലകളാണ്, നദികളും തടാകങ്ങളും അതിന്റെ സമൃദ്ധിയാണ്, സ്വഭാവത്തിന്റെ സാരമാണ് അതിന്റെ പഴം.
അഹന്ത്വസലിലസ്യേദം ജഗത് സ്പന്ദ ഉദാഹൃതഃ । ചിച്ചമത്കരണേ സ്വാദു വാസനാവിസരദ്രസഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ ചലനം 'ഞാൻ' എന്ന ജലത്തിന്റെ തരംഗംപോലെയാണ്; ബോധത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ രസം പരക്കുന്നു.
താരകാശീകരാസാരോ നഭോഽനന്തനിഖാതവാന് । ഭാവാഭാവമഹാവര്തോ നാനാഗിരിതരങ്ഗകഃ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ തുള്ളികളാണ് അതിന്റെ സാരം, അനന്തമായ ആകാശത്തിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഭാവവും അഭാവവും ചേർന്ന വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ്, പലപർവതങ്ങളായ തിരകളെപ്പോലെയാണ്.
ത്രിലോകീവിലിഖല്ലേഖോ വിലോലാലോകഫേനിലഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡബുദ്ബുദോദ്ഭേദẖ കവാടാപീഡപീവരഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളും കണ്ണിന് കാണുന്ന അനിശ്ചിതമായ അഗ്നിരശ്മിപോലും, അലയുന്ന ഫേനപോലും, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഒരു വീര്പ്പുമുട്ടുന്ന ബുധ്ബുദം പോലെ, അതിന്റെ വാതിലുകള് അടച്ചിട്ടതുപോലെയാണ്.
ഭൂപീഠദൃഢദിണ്ഡീരപിണ്ഡശ് ചിദ്ഘനമണ്ഡവാന് । ചിത്രാജവഞ്ജവീഭാവമജ്ജനോന്മജ്ജനാത്മകഃ
ഭൂമി ഒരു ഉറപ്പുള്ള മൃദംഗം പോലെയും, ശരീരം താടിച്ചിതമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു കൂറ്റന് കൂമ്പാരമായും, അത്ഭുതകരമായ വേഗതയോടെ ഉയര്ന്നു താഴുന്ന രൂപങ്ങളായി, വീണ്ടും വീണ്ടും മുങ്ങി മുകളില് വരികയുമാണ്.
ജരാമരണമോഹാദിവീചീചയചമത്കൃതിഃ । ഉത്പന്നധ്വംസദേഹാദിബിന്ദുവൃന്ദൈകമന്ദിരഃ
വൃദ്ധാവസ്ഥ, മരണം, മോഹം തുടങ്ങിയ തിരമാലകളുടെ അത്ഭുതം, ശരീരവും അതിന്റെ നാശവും തുടങ്ങി എല്ലാം ഉദയം ചെയ്യുകയും അപ്രത്യക്ഷമാകുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ബിന്ദുവിലാണ് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.
അഹന്ത്വപവനസ്പന്ദോ ജഗദ് ഇത്യ് അവഗമ്യതാമ് । അഹന്ത്വചന്ദ്രസൌഗന്ധ്യം ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ ബുധ്യതാമ്
‘ഞാന്’ എന്ന തോന്നലിന്റെ കാറ്റ് ആലയിക്കുന്നതാണു ലോകം എന്നു മനസ്സിലാക്കണം. ചന്ദ്രന്റെ സുഗന്ധം പോലെ തന്നെ, ‘ഞാന്’ എന്നത് ലോകം എന്നും തിരിച്ചറിയണം.
നാഹന്ത്വജഗതീ ഭിന്നേ പവനസ്പന്ദവത് സദാ । പയോ ദ്രവത്വമ് ഇവ ച വഹ്നിര് ഔഷ്ണ്യമ് ഇവാപി ച
ഞാനും ലോകവും വേർപാടില്ലാതെ എപ്പോഴും ഒന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു; വെള്ളത്തിൽ ദ്രവത്വം പോലെയും, അഗ്നിയിൽ ചൂട് പോലെയും.
ജഗദ് അസ്ത്യ് അഹമര്ഥേ ഽന്തര് അഹമ് അസ്തി ജഗദ്ധൃദി । അന്യോഽന്യഭാവിനീ ഹ്യ് ഏതേ ആധാരാധേയവത് സ്ഥിതേ
ലോകം എന്നത് 'ഞാൻ' എന്നതിനായി നിലനിൽക്കുന്നു; 'ഞാൻ' ലോകത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവ രണ്ടും പരസ്പരം ആശ്രയിച്ച്, ആധാരവും ആശ്രിതവും പോലെ ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു.
ജഗദ്ബീജമ് അഹന്ത്വം യോ മാര്ഷ്ടി ബോധാദ് അവേദനാത് । അലം ചിത്രം ജലേനേവ തേന ധൌതം ജഗന്മലമ്
ആർ എങ്കിൽ ജ്ഞാനത്താൽക്കും അജ്ഞാനത്താൽക്കും ലോകത്തിന്റെ വിത്തായ 'ഞാനെന്ന' ഭാവം അകറ്റുന്നു, അവൻ വെള്ളം കറകൾ കഴുകുന്നതുപോലെ ലോകത്തിലെ മലിനതകൾ കഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
അഹന്ത്വം നാമ തത് കിഞ്ചിദ് വിദ്യാധര ന വിദ്യതേ । അകാരണമ് അവസ്തുത്വാച് ഛശശൃങ്ഗമ് ഇവോദിതമ്
'ഞാനെന്ന' ഭാവം എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നുമല്ല, അതിന് കാരണമോ സത്യമോ ഇല്ല; ശശശൃംഗം പോലെ, അതെന്തോ പറയുന്ന ഒരു അസത്യം മാത്രമാണ്, വിദ്യാധര.
ബ്രഹ്മണ്യ് അതിതതേ ഽനന്തേ സകലോല്ലേഖവര്ജിതേ । അഹന്ത്വം കാരണാഭാവാന് ന കദാചന സന്മയമ്
കാലത്തിനപ്പുറം, അനന്തമായതും എല്ലാത്തരം വ്യത്യാസങ്ങളും ഇല്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുന്നില്ല, കാരണം അതിന് ഉണ്ടാകാൻ കാരണമൊന്നുമില്ല.
അവസ്തുന്യ് ഓതുശൃങ്ഗാദൌ ന സമ്ഭവതി കാരണമ് । അതോ ഽഹന്ത്വാദി നാസ്ത്യ് ഏവ വന്ധ്യാസുത ഇവ ക്വചിത്
യാനയുടെ കൊമ്പിൽ കാരണമൊന്നും ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ, 'ഞാൻ' എന്നതും അതുപോലുള്ള ധാരണകളും എവിടെയും ഇല്ല, വന്ധ്യയുടെ മകനുപോലെ.
തദഭാവാജ് ജഗന് നാസ്തി ചിത്ത്വം ജഗദഭാവതഃ । ശിഷ്ടം നിര്വാണമ് ഏവാതശ് ശാന്തമ് ആസ്സ്വ യഥാസുഖമ്
അവയുടെ അഭാവം കൊണ്ടു ലോകം ഇല്ല; ലോകം ഇല്ലാത്തതിനാൽ മനസ്സും ഇല്ല. ശേഷിക്കുന്നത് നിർവാണം മാത്രമാണ്; അതിനാൽ, ഇഷ്ടംപോലെ ശാന്തതയിൽ വിശ്രമിക്കൂ.
അഭാവാദ് ഉപപത്തിസ്ഥാദ് ഏവം ജഗദഹന്ത്വയോഃ । രൂപാലോകമനസ്കാരാശ് ശാന്താസ് തവ ഭവേതരത്
ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, രൂപങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും മനസ്സിലെ സങ്കല്പങ്ങളും നിനക്കു ശാന്തമായിരിക്കും, അവയുടെ സാരത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യന് നാസ്തി തത് തു നാസ്ത്യ് ഏവ ശേഷം ശാന്തമ് അസി ധ്രുവമ് । സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽസി മാ ഭൂയോ നിര്മൂലാം ഭ്രാന്തിമ് ആഹര
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തത് ഒരിക്കലും ഇല്ല. ശേഷിക്കുന്നത് സമാധാനമാണ്, അതാണ് നീ. നീ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—ഇനി വീണ്ടും അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത ഭ്രമം മനസ്സിലാക്കരുത്.
വ്യപഗതകലനാകലങ്കശുദ്ധശ് ശിവമ് അസി ശാന്തമ് അസീശ്വരോ ഽസി നിത്യമ് । ഖമ് ഇവ ഭവസി സര്വതോപമാനം ജഗദ് അപി വാ പരമാണുരൂപമ് ഏവ
നീ എല്ലാ ഭേദങ്ങളും മക്കളും വിട്ടു ശുദ്ധനും സമാധാനവും മംഗളവും ശാശ്വതാധിപതിയും ആണു. ആകാശം പോലെ നീ എല്ലാറ്റിനും അളവാണ്; ഈ ലോകം പോലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായ ഘടകത്തിന്റെ സ്വഭാവം മാത്രമാണ്.