കല്പാവസാനജരഢം കാലകോകിലരൂപയാ । പാതിതം ശാന്തമ് ആയാതം ക്വാപ്യ് അന്തര്ധാനമ് ആഗതമ്
യുഗത്തിന്റെ അവസാനം, കാലത്തിന്റെ കുയിലാകൃതിയിൽ വൃദ്ധനും ക്ഷീണിച്ചും വീണുപോയത്, ശാന്തമായ് എവിടെയോ എത്തി, ഒടുവിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി.
തത്രാഭൂദ് അമരാധീശശ് ശക്രസ് ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । ക്ഷൌദ്രകുമ്ഭനിഷണ്ണാനാം ക്ഷുദ്രാണാമ് ഇവ നായകഃ
അവിടെ അമരന്മാരുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും രാജാവായി, തേൻകുടം ചുറ്റി ഇരിക്കുന്ന ചെറുപ്പന്മാരുടെ നേതാവുപോലെയായിരുന്നു.
ഗുരൂപദേശസ്വാഭ്യാസാത് സ ക്ഷീണാവരണോ ഽഭവത് । മഹാത്മാ ഭാവിതാത്മാന്തḫ പൂര്വാപരവിദാം വരഃ
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശവും അഭ്യാസവും കൊണ്ടു, അവൻ എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും വിട്ട് മഹാത്മാവായി, മനസ്സിൽ ശുദ്ധിയും നേടിയവനും, ഭൂതഭാവി അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമായിരുന്നു.
നാരായണാദിഷു തതẖ കദാചിദ് വീര്യശാലിഷു । ക്വചിദ് ഏവ നിലീനേഷു സത്സ്വ് ഏകസ് സ സുരാധിപഃ
നാരായണനും മറ്റും, ചിലപ്പോൾ ശക്തിയുള്ളവരിലും, ചിലപ്പോൾ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നവരിലും, എല്ലായിടത്തും ഒരുവൻ മാത്രമായിരുന്നു ദേവന്മാരുടെ രാജാവ്.
ശസ്ത്രജ്വാലാനലോദ്ഗാരൈര് അയുധ്യത മഹാസുരൈഃ । വിജിതസ് തൈര് മഹാവീരൈര് അതോ വ്യദ്രവദ് ആദ്രുതമ്
അവൻ മഹാശക്തിയുള്ള അസുരന്മാരോടൊപ്പം ആയുധങ്ങളും അഗ്നിജ്വാലകളും കൊണ്ട് പോരാടി. ആ വീരന്മാർ അവനെ ജയിച്ചതിനാൽ, അവൻ ഭയപ്പെട്ട് വേഗത്തിൽ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ദിശോ ദശ സ വേഗേന ദുദ്രാവാഭിദ്രുതോ ഽരിഭിഃ । ന വിശ്രമാസ്പദം പ്രാപ പരലോക ഇവാധമഃ
ശത്രുക്കൾ പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, അവൻ പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും അതിവേഗത്തിൽ ഓടി. ഒരു വിശ്രമസ്ഥലവും അവനു കിട്ടിയില്ല, മറ്റുലോകത്തിൽ താഴ്ന്നവൻ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ.
ഉദ്ഭ്രാന്തവൃത്തിഷ്വ് അരിഷു മനാക് ഛിദ്രമ് അവാപ്യ സഃ । പ്രശമം കാര്യസങ്കല്പം നീത്വാ സ്വം സ്വാന്തര് ഏവ ഹി
ശത്രുക്കളുടെ മനസ്സുകൾ അലഞ്ഞു കുലഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ ചെറിയൊരു അവസരം കണ്ടെടുത്തു. തന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിപ്പിച്ച്, അവൻ അകത്തേക്ക് തന്നെ പിൻവാങ്ങി.
കമ് അപ്യ് അര്കാംശുകോടിസ്ഥം ത്രസരേണും വിവേശ സഃ । സംവിദ്രൂപതയാ പദ്മകോശം സ മധുപോ യഥാ
അവൻ ബോധത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, സൂര്യന്റെ ഒരു കിരണത്തിൽ നിലകൊണ്ട പൊടിക്കണികയിലേക്ക് കടന്നു. അതെപോലെ, ഒരു തേനീച്ച താമരക്കൊടിയിൽ കടക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അത്.
സ തത്രാശു വിശശ്രാമ ചിരാദ് ആശ്വാസമ് ആയയൌ । അഥ വിസ്മൃതസങ്ഗ്രാമോ നിര്വൃതിം സമുപാഗമത്
അവിടെ അദ്ദേഹം ഉടൻ വിശ്രമിച്ചു, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് ആശ്വാസം ലഭിച്ചു. പിന്നെ, യുദ്ധം മറന്നതോടെ, ആൾക്ക് മനസ്സിൽ സമാധാനം നിറഞ്ഞു.
കല്പിതം സദ്മ തത്രാഥ സ ക്ഷണാദ് അനുഭൂതവാന് । തസ്മിന് സദ്മനി പദ്മാഭേ രേമേ സ്വ ഇവ വിഷ്ടപേ
അവിടെ, ഒരു മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച രാജഭവനം അദ്ദേഹം ഉടൻ അനുഭവിച്ചു. ആ താമസസ്ഥലത്തിൽ, താമരപൂവുപോലെ പ്രകാശമുള്ളതിൽ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെയാണെന്നപോലെ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുകയായിരുന്നു.
ഗൃഹസ്ഥസ് സ ദദര്ശാഥ കല്പിതം നഗരം ഹരിഃ । മണിമുക്താപ്രവാലാദികൃതപ്രാകാരമന്ദിരമ്
അവിടെ, ഗൃഹസ്ഥനായി ഹരി ഒരു മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച നഗരവും, മണികൾ, മുത്തുകൾ, പവഴുകൾ മുതലായവകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ച മതിലും ഭവനങ്ങളും കണ്ടു.
നഗരാന്തര്ഗതോ ഽപശ്യത് തതോ ജനപദം ഹരിഃ । നാനാദ്രിഗ്രാമഗോവാടപത്തനാരണ്യസംയുതമ്
നഗരത്തിനകത്ത് പ്രവേശിച്ച ശേഷം, ഹരി ചുറ്റുപാടുള്ള പ്രദേശം കണ്ടു; അതിൽ പലതരം പർവതങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, പശുവളപ്പുകൾ, പട്ടണങ്ങൾ, കാടുകൾ എന്നിവയൊക്കെയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
താദൃഗ്രതിശ് ചേതിതവാന് സ ശക്രോ ഭുവണം തതഃ । സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാംശം സക്രിയാകാലകല്പനമ്
അത്തരം ചിന്തകളോടെ ആ ഇന്ദ്രൻ മലകളും ഭൂമിയും നദികളും ദിക്കുകളും, പ്രവർത്തി-കാലങ്ങളുടെ വിഭജനവും ഉള്ള ഒരു ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
താദൃഗ്രതിശ് ചേതിതവാന് സ ശക്രസ് ത്രിജഗത് തതഃ । സപാതാലമഹീവ്യോമവിഷ്ടപാര്കാദിപര്വതമ്
അത്തരം ചിന്തകളോടെ ആ ഇന്ദ്രൻ പാതാളം, ഭൂമി, ആകാശം, ദിവ്യലോകം, സൂര്യൻ, മറ്റ് പർവതങ്ങൾ എന്നിവയോടുകൂടിയ മൂന്നു ലോകങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു.
തത്രാതിഷ്ഠത് സുരേശത്വേ സ ഭോഗഭരഭൂഷിതഃ । പുത്രോ ബഭൂവ തസ്യാഥ കുന്ദോ നാമാതിവീര്യവാന്
അവിടെ ദേവന്മാരുടെ രാജാവായി ആനന്ദസമ്പന്നനായി ഇന്ദ്രൻ വസിച്ചു. പിന്നീട് അവനു അതിവീര്യശാലിയായ കുന്ദൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു.
തതോ ജീവിതപര്യന്തേ ത്യക്ത്വാ ദേഹമ് അനിന്ദിതഃ । നിര്വാണമ് ആയയൌ ശക്രോ നിസ്സ്നേഹ ഇവ ദീപകഃ
പിന്നീട്, ജീവന്റെ അവസാനം, അപവാദമില്ലാതെ ഇന്ദ്രൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; സ്നേഹമില്ലാത്ത വിളക്കുപോലെ അവൻ മോക്ഷം പ്രാപിച്ചു.
കുന്ദസ് ത്രൈലോക്യരാജോ ഽഭൂജ് ജനയിത്വാ സുതം ശുഭമ് । കാലേന ജീവിതസ്യാന്തേ പ്രാപ്തവാന് പരമം പദമ്
കുണ്ടൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും രാജാവായി, നല്ലൊരു മകനെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം, ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനം പരമാവധി നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
തത്പുത്രോ ഽപി തഥൈവാഥ കൃത്വാ രാജ്യേ സുതം നിജമ് । ജഗാമ ജീവിതസ്യാന്തേ പാവനം പരമം പദമ്
അവന്റെ മകനും അതുപോലെ തന്നെ, തന്റെ മകനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ജീവിതം അവസാനിക്കുമ്പോൾ ശുദ്ധവും പരമവുമായ നിലയിലേക്കാണ് എത്തിയത്.
ഏവം പൌത്രസഹസ്രാണി സമതീതാനി സുന്ദര । തത്രാദ്യാപി സുരേശസ്യ യേഷാം രാജ്യേ സ്ഥിതോ ഽംശകഃ
ഇങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് മക്കളുടെയും മക്കളും കഴിഞ്ഞു പോയിരിക്കുന്നു, സുന്ദരിയേ, അവരിൽ ചിലരിൽ ഇന്നും ദേവരാജാവിന്റെ ഒരു ഭാഗം ആ രാജവംശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇത്യ് അദ്യ യാവദ് അമരേശ്വരവംശ ഏഷ സങ്കല്പിതോ ജഗതി വംശപദം വിധത്തേ । തസ്മിന് ക്ഷതേ ഽപി ഗലിതേ ഽപി ഹതേ ഽപി നഷ്ടേ ക്വാപ്യ് അമ്ബരേ ദിനകരാതപപാവനാണൌ
ഇങ്ങനെ ഇന്നുവരെ അമരേശ്വരന്റെ ഈ വംശം ലോകത്ത് നിലനിൽക്കുന്നു; അതിന് പരിക്ക് പറ്റിയാലും, കുറയുകയായാലും, നശിച്ചാലും, എവിടെയെങ്കിലും അകന്നുപോയാലും, സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ അതിനെ വീണ്ടും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
തസ്യ ശക്രസ്യ കുലജẖ കശ്ചിദ് ആസീത് സുരാധിപഃ । തത്രോത്തമഗുണശ് ശ്രീമാന് പാശ്ചാത്യാ യസ്യ സാ തനുഃ
ആ ശക്രകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയായ അവൻ ഉത്തമഗുണങ്ങൾകൊണ്ടും പാശ്ചാത്യദേശത്തിൽ നിന്നുള്ള ശരീരവുമുള്ളവനായിരുന്നു.
അഥേന്ദ്രകുലപുത്രസ്യ തസ്യ തത്ര ബഭൂവ ഹ । പ്രതിഭാജ്ഞാനസമ്പ്രാപ്തിര് ബൃഹസ്പതിഗിരോദിതാ
അവിടെ ആ ഇന്ദ്രകുലപുതന് ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ പ്രകാരം ജ്ഞാനവും ബുദ്ധിയും ലഭിച്ചു.
തതോ വിദിതവേദ്യോ ഽസൌ യഥാപ്രാപ്താനുവൃത്തിമാന് । ചകാര ജഗതാം രാജ്യമ് ആജ്യപാനാമ് അധീശ്വരഃ
അവൻ അറിയേണ്ടതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, ലഭിച്ചതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ച്, ഹോമം ചെയ്യുന്നവരുടെ അധിപതിയായി ലോകങ്ങളുടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
യുയുധേ ദാനവൈസ് സാര്ധമ് അജയത് സര്വശാത്രവാന് । ശതം ചകാര യജ്ഞാനാമ് അജ്ഞാനോത്തീര്ണമാനസഃ
അവൻ ദാനവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ചു; അജ്ഞാനത്തെ അതിജീവിച്ച മനസ്സോടെ നൂറ് യാഗങ്ങൾ നടത്തി.
ഉവാസ കാര്യവശതോ ബിസവാലാന്തരേ ചിരമ് । അന്യാന്യ് അപി ച വൃത്താന്തശതാന്യ് അനുബഭൂവ ഹ
അവന് അവസ്ഥകള് കൊണ്ടു നിര്ബന്ധിതനായി, നീണ്ട സമയത്തോളം താമസിച്ചത് താമരക്കുരുവിന്റെ അകത്തായിരുന്നു. അതുപോലെ, അനേകം മറ്റനുഭവങ്ങളും അവന് അനുഭവിച്ചു.
കദാചിദ് ആസീത് തസ്യേച്ഛാ പ്രബോധബലശാലിനഃ । ബ്രഹ്മതത്ത്വമ് അവേക്ഷേ ഽഹം യഥാവദ് ധ്യാനവാന് ഇതി
ഒരിക്കല്, ഉണര്വിന്റെ ശക്തിയോടെ, 'ഞാന് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം ധ്യാനത്തിലൂടെ മനസിലാക്കണം' എന്ന ആഗ്രഹം അവനില് ഉദിച്ചു.
സോ ഽപശ്യത് പ്രണിധാനേന തത ഏകാന്തസംസ്ഥിതഃ । സ ബാഹ്യാഭ്യന്തരാശേഷകരണത്യാഗശാന്തധീഃ
അവന് ഒറ്റയ്ക്കു ഇരുന്ന്, പുറം-അകത്തുള്ള എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും വിട്ട് മനസ്സ് സമാധാനപ്പെട്ട്, ആഴത്തിലുള്ള ധ്യാനത്തിലൂടെ അതിനെ കണ്ടു.
സര്വശക്തി പരം ബ്രഹ്മ സര്വവസ്തുമയം തതമ് । സര്വഥാ സര്വദാ സര്വം സര്വൈസ് സര്വത്ര സര്വഗമ്
അവന് കണ്ടത് പരമശക്തിയുള്ള ബ്രഹ്മം, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും എല്ലാരിലും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും ആയത്.
സര്വതḫ പാണിപാദാന്തം സര്വതോ ഽക്ഷിശിരോമുഖമ് । സര്വതശ് ശ്രുതിമല് ലോകേ സര്വമ് ആവൃത്യ സംസ്ഥിതമ്
എല്ലാ ദിശകളിലും കൈകളും കാലുകളും, കണ്ണുകളും തലകളും മുഖങ്ങളും, ലോകത്ത് എല്ലായിടത്തും ചെവികളും, എല്ലാം ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നതും ആകുന്നു.
സര്വേന്ദ്രിയഗുണൈര് മുക്തം സര്വേന്ദ്രിയഗുണാന്വിതമ് । അസക്തം സര്വഭൃച് ചൈവ നിര്ഗുണം ഗുണഭോക്തൃ ച
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായതും, അതേ സമയം അവയുടെ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതും, എങ്ങിനെയും ബന്ധമില്ലാത്തതും, എല്ലാം താങ്ങിനിൽക്കുന്നതും, ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും, എന്നാൽ ഗുണങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതുമാണ്.